|

انعطاف اوباما

ترجمه: آناهیت روحانی

همزمان با ملاقات جان‌کری و همتای ایرانی‌اش در هفته‌ای که گذشت، تهران از ساخت دو رآکتور هسته‌ای در بوشهر خبر داد. طبق مفاد قرارداد توافق شده در نوامبر٢٠١٣، ایران مجاز به چنین اقدامی است و البته ایالات‌متحده از آن‌زمان تا امروز چشم از فعالیت‌های هسته‌ای ایران برنداشته است. اگرچه ساخت رآکتورهای جدید، خلاف ادعای اوباما مبنی بر توقف کامل پیشرفت هسته‌ای ایران است، اما از زمان امضای قرارداد مذکور تاکنون این امر کاملا شفاف شده که کاخ سفید با سعه‌صدر و انعطاف پذیری از عبارت «توقف کامل» استفاده نمی‌کند. براساس این قرارداد، ایران حتی مجاز به غنی‌سازی اورانیوم است، با این شرط که این کار تحت نظارت کامل صورت پذیرد. همزمان با تمامی امتیازات مذکور اعطا شده، بخش عمده‌ای از سرمایه این کشور نیز به چرخه اقتصادش بازگشته و باعث بهبود شرایط اقتصادی ایران شده و از سوی دیگر، استفاده از فرصت‌های تجاری با کشورهای اروپایی برای این کشور میسر شده است.

این‌طور به نظر می‌رسد که همانند تمامی طرفین مذاکره، ایران نیز راه سیاست یکی به نعل، یکی به میخ را در پیش گرفته باشد و مذاکرات جاری را در امتداد تثبیت مواضع خود پیش می‌برد. برای بسیاری این مطلب که چرا اوباما تا این حد در مقابل ایران انعطاف نشان می‌دهد و از اهرم‌های فشاری که در اختیار دارد استفاده نمی‌کند، تعجب‌برانگیز است.

یکی از اساسی‌ترین اهداف آمریکا بر سر مساله هسته‌ای ایران، کاهش تعداد سانتریفیوژهای این کشور است. همچنین ایالات متحده برای دستیابی به اعتماد بین‌المللی در مورد غنی‌سازی با مقاصد صلح‌آمیز ایران خواستار یک قرارداد ١٥ الی ٢٠ساله است و در کنار آن براین نکته اذعان دارد که نظارت کامل بر تمامی فعالیت‌های هسته‌ای ایران امری ضروری است. از سوی دیگر ایران بارها تاکید کرده که هدف این کشور دستیابی به توان غنی‌سازی اورانیوم با مقاصد صنعتی و پزشکی است که البته خواستار عملی‌شدن آن تا پیش از سال٢٠٢١میلادی هستند، چراکه باید بتوانند سوخت هسته‌ای لازم برای رآکتور اتمی بوشهر را فراهم کنند. دولت ایران پیرو این مدعای خود و با پذیرش عدم افزایش سانتریفیوژهای فعلی خواستار توافقی پنج الی هفت‌ساله است تا هرچه‌سریع‌تر بتواند اورانیوم مورد نیاز برای مصارف صنعتی را فراهم کند. علاوه‌بر آنچه گفتیم، ایران با وجود پذیرش پروتکل الحاقی آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، در مقابل دسترسی و کنترل ماموران آژانس بر تجهیزات نظامی خود در این زمینه مقاومت نشان داد و به‌طورعلنی از پذیرش نظارتی فراتر از پروتکل الحاقی سر باز زد.
از سوی دیگر، ایالات‌متحده بر سر موضوع غنی‌سازی امتیازات اساسی به ایران داده و از جایگاه اولیه خود مبنی بر توقیف کامل غنی‌سازی به غنی‌سازی تا سقف مجاز عقب‌نشینی کرده است. همچنین از موضع خود بر سر تعداد سانتریفیوژها تا حدودی کوتاه آمده تا جایی که حتی متعهد شده که ایران پس از پایان دوره قرارداد بتواند غنی‌سازی را تا حد دلخواه انجام دهد. با چنین نرمشی از سوی کشورهای 1+5، ایران کماکان می‌تواند مقتدرانه غنی‌سازی تا سقف مورد توافق و با مقاصد صلح‌آمیز را انجام دهد و اورانیوم مورد نیاز رآکتورهای تحقیقاتی خود را در اختیار داشته باشد و پس از اتمام دوره قرارداد دست به غنی‌سازی موردنظر خود بزند. لازم به ذکر است در کنار تمامی آنچه گفته شد به نظر می‌رسد کشورهای 1+5 برای همکاری با ایران در زمینه فعالیت‌های هسته‌ای بسیار مشتاقند. اگرچه با پذیرش پیشنهاد کشورهای عضو گروه 1+5 دسترسی ایران به اورانیوم غنی شده به تعویق خواهد افتاد، اما این کشور می‌تواند از مزایای همکاری با قدرت‌های بزرگ هسته‌ای دنیا و استفاده از تجربیات و دستاوردهای آنان بهره‌مند شود.

همزمان با ملاقات جان‌کری و همتای ایرانی‌اش در هفته‌ای که گذشت، تهران از ساخت دو رآکتور هسته‌ای در بوشهر خبر داد. طبق مفاد قرارداد توافق شده در نوامبر٢٠١٣، ایران مجاز به چنین اقدامی است و البته ایالات‌متحده از آن‌زمان تا امروز چشم از فعالیت‌های هسته‌ای ایران برنداشته است. اگرچه ساخت رآکتورهای جدید، خلاف ادعای اوباما مبنی بر توقف کامل پیشرفت هسته‌ای ایران است، اما از زمان امضای قرارداد مذکور تاکنون این امر کاملا شفاف شده که کاخ سفید با سعه‌صدر و انعطاف پذیری از عبارت «توقف کامل» استفاده نمی‌کند. براساس این قرارداد، ایران حتی مجاز به غنی‌سازی اورانیوم است، با این شرط که این کار تحت نظارت کامل صورت پذیرد. همزمان با تمامی امتیازات مذکور اعطا شده، بخش عمده‌ای از سرمایه این کشور نیز به چرخه اقتصادش بازگشته و باعث بهبود شرایط اقتصادی ایران شده و از سوی دیگر، استفاده از فرصت‌های تجاری با کشورهای اروپایی برای این کشور میسر شده است.

این‌طور به نظر می‌رسد که همانند تمامی طرفین مذاکره، ایران نیز راه سیاست یکی به نعل، یکی به میخ را در پیش گرفته باشد و مذاکرات جاری را در امتداد تثبیت مواضع خود پیش می‌برد. برای بسیاری این مطلب که چرا اوباما تا این حد در مقابل ایران انعطاف نشان می‌دهد و از اهرم‌های فشاری که در اختیار دارد استفاده نمی‌کند، تعجب‌برانگیز است.

یکی از اساسی‌ترین اهداف آمریکا بر سر مساله هسته‌ای ایران، کاهش تعداد سانتریفیوژهای این کشور است. همچنین ایالات متحده برای دستیابی به اعتماد بین‌المللی در مورد غنی‌سازی با مقاصد صلح‌آمیز ایران خواستار یک قرارداد ١٥ الی ٢٠ساله است و در کنار آن براین نکته اذعان دارد که نظارت کامل بر تمامی فعالیت‌های هسته‌ای ایران امری ضروری است. از سوی دیگر ایران بارها تاکید کرده که هدف این کشور دستیابی به توان غنی‌سازی اورانیوم با مقاصد صنعتی و پزشکی است که البته خواستار عملی‌شدن آن تا پیش از سال٢٠٢١میلادی هستند، چراکه باید بتوانند سوخت هسته‌ای لازم برای رآکتور اتمی بوشهر را فراهم کنند. دولت ایران پیرو این مدعای خود و با پذیرش عدم افزایش سانتریفیوژهای فعلی خواستار توافقی پنج الی هفت‌ساله است تا هرچه‌سریع‌تر بتواند اورانیوم مورد نیاز برای مصارف صنعتی را فراهم کند. علاوه‌بر آنچه گفتیم، ایران با وجود پذیرش پروتکل الحاقی آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، در مقابل دسترسی و کنترل ماموران آژانس بر تجهیزات نظامی خود در این زمینه مقاومت نشان داد و به‌طورعلنی از پذیرش نظارتی فراتر از پروتکل الحاقی سر باز زد.
از سوی دیگر، ایالات‌متحده بر سر موضوع غنی‌سازی امتیازات اساسی به ایران داده و از جایگاه اولیه خود مبنی بر توقیف کامل غنی‌سازی به غنی‌سازی تا سقف مجاز عقب‌نشینی کرده است. همچنین از موضع خود بر سر تعداد سانتریفیوژها تا حدودی کوتاه آمده تا جایی که حتی متعهد شده که ایران پس از پایان دوره قرارداد بتواند غنی‌سازی را تا حد دلخواه انجام دهد. با چنین نرمشی از سوی کشورهای 1+5، ایران کماکان می‌تواند مقتدرانه غنی‌سازی تا سقف مورد توافق و با مقاصد صلح‌آمیز را انجام دهد و اورانیوم مورد نیاز رآکتورهای تحقیقاتی خود را در اختیار داشته باشد و پس از اتمام دوره قرارداد دست به غنی‌سازی موردنظر خود بزند. لازم به ذکر است در کنار تمامی آنچه گفته شد به نظر می‌رسد کشورهای 1+5 برای همکاری با ایران در زمینه فعالیت‌های هسته‌ای بسیار مشتاقند. اگرچه با پذیرش پیشنهاد کشورهای عضو گروه 1+5 دسترسی ایران به اورانیوم غنی شده به تعویق خواهد افتاد، اما این کشور می‌تواند از مزایای همکاری با قدرت‌های بزرگ هسته‌ای دنیا و استفاده از تجربیات و دستاوردهای آنان بهره‌مند شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.