نگاهی به سیاستهای جدید اوباما و کامرون برای مقابله با تروریستها
مورد عجیب تروریسم درغرب
جمع شده بودند تا از آزادی بیان دفاع کنند، جمع شده بودند تا بلکه برای حفاظت از آنچه میراث دنیای غرب میدانستند، چارهای بیندیشند، اما بهنظر میرسد حتی حالا که خطر تروریسم دیگر نه آوایی از دوردست، بلکه آژیری است که در قلب اروپا به صدا درآمده، در هنوز بر همان پاشنه میچرخد. تشدید عملیات نظامی در خاورمیانه، تحدید آزادیهای فردی و تثبیت رشد اقتصادی، همان نسخه مستعملی است که باراک اوباما، رییسجمهوری آمریکا و دیوید کامرون، نخستوزیر بریتانیا در پاسخ به کشتار تروریستی شارلی ابدو و برای دفاع از آزادی بیان پیچیدهاند؛ نسخهای که نشان میدهد مدعیان جنگ با ترور، نهتنها هیچ درسی از گذشته نگرفتهاند، بلکه با صفآرایی اکنون باستانی برابر روسیه، شاید حتی به پلهاول بازگشته باشند. نخستوزیر بریتانیا درحالی روزجمعه به کاخسفید رفته بود تا با رییسجمهوری ایالاتمتحده پیرامون سایبر تروریسم گفتوگو کند که این دورهبر پیشتر در بیانیه مشترکی که توسط روزنامه تایمز لندن به چاپ رسید، از همبستگی دوکشور در مبارزه با تروریسم سخن گفته بودند. رهبران آمریکا و بریتانیا در مقاله انتشاری خود با اشاره به عزم دولتهایشان در ارتقای امنیت و رفاهملی از طریق رویارویی با تروریستها، ایستادگی در برابر تحرکات تهاجمی روسیه و تلاش در راستای پیشبرد رشد اقتصادی، خاطرنشان کردهاند بههیچعنوان مرعوب افراطیون نمیشوند؛ چه با تندروهایی تنها روبهرو باشند و چه با سازمانهایی تروریستی چون داعش، القاعده و بوکوحرام. آنان افزودهاند: «ما این قاتلین بربر و ایدئولوژی انحرافی آنان را شکست خواهیم داد؛ ایدئولوژیای که در تلاش است با منحرفکردن اسلام، قتل بیگناهانی چون محصلین پیشاوری و دخترانی که در شمال نیجریه به اجبار به بمبگذارانی انتحاری بدل میشوند را توجیه کند.» این درحالی است که گزارشهایی تاییدشده از کشتهشدن 50غیرنظامی در جریان حملات هوایی ماهگذشته ائتلاف به شهر الباب در سوریه، باری دیگر مرز نازک مداخله نظامی و تروریسم دولتی را گوشزد میکند. همین چند روز پیش بود که شاهد راهپیمایی همبستگی برای مبارزه با تروریسم در پاریس بودیم. میلیونها نفر از مردم درحالی ترس و واهمه خود از سرریز واقعیت روزمره در گوشهای دیگر از دنیا به خانههایشان را فریاد میزدند که رهبران جهان بیاعتنا به نقش پررنگ خود در تقویت این شکاف ساختاری، همزمان در خیابانی جداگانه نمایش میدادند و حالا جامانده بزرگ آن جمعیت به صرافت افتاده تا برای گسترش کارزار نظامی خود توجیهی جدید بیابد. این درحالی است که کشتار کارتونیستهای شارلیابدو، جدای از ناتوانی کشورهای اروپایی و به طور خاص فرانسه، در هضم مهاجران و شهروندان مسلمان، حاصل بازگشت ترور صادراتی به کشورهایی است که با دامنزدن به جنگ در خاورمیانه، از عراق و افغانستان گرفته تا سوریه، بر آتش رادیکالیسم دمیدهاند. درست همینجاست که سودای مقامات غربی برای دفاع از آزادی، اگر نگوییم جعلی، بسیار غیرواقعبینانه مینماید. رییسجمهوری آمریکا و نخستوزیر بریتانیا اما معتقدند میتوانند با اتکا به قدرت اقتصادی و ارزشهای جاری در جوامعشان از پس دفاع از آزادی خود برآیند. آنان درحالی بر نقش محوری ارزشهایی چون آزادی بیان، حاکمیت قانون و نهادهای دموکراتیک در مبارزه با تروریسم تاکید داشتهاند که احتمال میرود بزرگترین دستاورد دیدار اخیر این دو رهبر، تقویت نظارت و همکاریهای اطلاعاتی بین دو طرف باشد. دیوید کامرون که پیشتر به درستی فضای آنلاین را شاهراه ارتباطی تروریستها دانسته بود، از اوباما خواسته است دو کشور یک هسته امنیت سایبر مشترک تشکیل دهند؛ هستهای که به گفته مقامات بریتانیایی، در گام اول مستلزم اعمال فشار از سوی دولت آمریکا بر شرکتهای اینترنتیای چون فیسبوک، گوگل و توییتر برای دراختیارگذاشتن اطلاعات رمزگذاریشده کاربرانشان است. کاخ سفید اما درحالی زیر سایه افشاگریهای ادوارد اسنودن درباره آژانس امنیت ملی نسبت به قبول پیشنهاد بریتانیا محتاط عمل کرده و بر لزوم حفظ تعادل بین حریم خصوصی کاربران و الزامات امنیتی تاکید داشته که تنها قربانی انتشار پرونده شکنجه در سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا، یکی از افشاکنندگان شکنجه دولتی در زندان ابوغریب است. سال1976 بود که دانشمندان آلمانی مغز اولریکه ماینهوف، فعال چپگرای آلمانی و دوست و همراه آندریاس بادر، بنیانگذار فراکسیون ارتش سرخ در آلمان غربی را بیرون کشیدند تا دریابند دلیل کشش او و یارانش به نظامیگری افراطی چه بوده است. این احتمال حتی یک لحظه به ذهن مقامات آلمانی خطور نکرد که افراطیگری ماینهوف شاید زاده تضادهای نهفته در اجتماع آلمان باشد؛ حکایتی که فارغ از هرگونه ارزشگذاری، همچنان از پس چهاردهه دامنگیر تمامی ماست.
جمع شده بودند تا از آزادی بیان دفاع کنند، جمع شده بودند تا بلکه برای حفاظت از آنچه میراث دنیای غرب میدانستند، چارهای بیندیشند، اما بهنظر میرسد حتی حالا که خطر تروریسم دیگر نه آوایی از دوردست، بلکه آژیری است که در قلب اروپا به صدا درآمده، در هنوز بر همان پاشنه میچرخد. تشدید عملیات نظامی در خاورمیانه، تحدید آزادیهای فردی و تثبیت رشد اقتصادی، همان نسخه مستعملی است که باراک اوباما، رییسجمهوری آمریکا و دیوید کامرون، نخستوزیر بریتانیا در پاسخ به کشتار تروریستی شارلی ابدو و برای دفاع از آزادی بیان پیچیدهاند؛ نسخهای که نشان میدهد مدعیان جنگ با ترور، نهتنها هیچ درسی از گذشته نگرفتهاند، بلکه با صفآرایی اکنون باستانی برابر روسیه، شاید حتی به پلهاول بازگشته باشند. نخستوزیر بریتانیا درحالی روزجمعه به کاخسفید رفته بود تا با رییسجمهوری ایالاتمتحده پیرامون سایبر تروریسم گفتوگو کند که این دورهبر پیشتر در بیانیه مشترکی که توسط روزنامه تایمز لندن به چاپ رسید، از همبستگی دوکشور در مبارزه با تروریسم سخن گفته بودند. رهبران آمریکا و بریتانیا در مقاله انتشاری خود با اشاره به عزم دولتهایشان در ارتقای امنیت و رفاهملی از طریق رویارویی با تروریستها، ایستادگی در برابر تحرکات تهاجمی روسیه و تلاش در راستای پیشبرد رشد اقتصادی، خاطرنشان کردهاند بههیچعنوان مرعوب افراطیون نمیشوند؛ چه با تندروهایی تنها روبهرو باشند و چه با سازمانهایی تروریستی چون داعش، القاعده و بوکوحرام. آنان افزودهاند: «ما این قاتلین بربر و ایدئولوژی انحرافی آنان را شکست خواهیم داد؛ ایدئولوژیای که در تلاش است با منحرفکردن اسلام، قتل بیگناهانی چون محصلین پیشاوری و دخترانی که در شمال نیجریه به اجبار به بمبگذارانی انتحاری بدل میشوند را توجیه کند.» این درحالی است که گزارشهایی تاییدشده از کشتهشدن 50غیرنظامی در جریان حملات هوایی ماهگذشته ائتلاف به شهر الباب در سوریه، باری دیگر مرز نازک مداخله نظامی و تروریسم دولتی را گوشزد میکند. همین چند روز پیش بود که شاهد راهپیمایی همبستگی برای مبارزه با تروریسم در پاریس بودیم. میلیونها نفر از مردم درحالی ترس و واهمه خود از سرریز واقعیت روزمره در گوشهای دیگر از دنیا به خانههایشان را فریاد میزدند که رهبران جهان بیاعتنا به نقش پررنگ خود در تقویت این شکاف ساختاری، همزمان در خیابانی جداگانه نمایش میدادند و حالا جامانده بزرگ آن جمعیت به صرافت افتاده تا برای گسترش کارزار نظامی خود توجیهی جدید بیابد. این درحالی است که کشتار کارتونیستهای شارلیابدو، جدای از ناتوانی کشورهای اروپایی و به طور خاص فرانسه، در هضم مهاجران و شهروندان مسلمان، حاصل بازگشت ترور صادراتی به کشورهایی است که با دامنزدن به جنگ در خاورمیانه، از عراق و افغانستان گرفته تا سوریه، بر آتش رادیکالیسم دمیدهاند. درست همینجاست که سودای مقامات غربی برای دفاع از آزادی، اگر نگوییم جعلی، بسیار غیرواقعبینانه مینماید. رییسجمهوری آمریکا و نخستوزیر بریتانیا اما معتقدند میتوانند با اتکا به قدرت اقتصادی و ارزشهای جاری در جوامعشان از پس دفاع از آزادی خود برآیند. آنان درحالی بر نقش محوری ارزشهایی چون آزادی بیان، حاکمیت قانون و نهادهای دموکراتیک در مبارزه با تروریسم تاکید داشتهاند که احتمال میرود بزرگترین دستاورد دیدار اخیر این دو رهبر، تقویت نظارت و همکاریهای اطلاعاتی بین دو طرف باشد. دیوید کامرون که پیشتر به درستی فضای آنلاین را شاهراه ارتباطی تروریستها دانسته بود، از اوباما خواسته است دو کشور یک هسته امنیت سایبر مشترک تشکیل دهند؛ هستهای که به گفته مقامات بریتانیایی، در گام اول مستلزم اعمال فشار از سوی دولت آمریکا بر شرکتهای اینترنتیای چون فیسبوک، گوگل و توییتر برای دراختیارگذاشتن اطلاعات رمزگذاریشده کاربرانشان است. کاخ سفید اما درحالی زیر سایه افشاگریهای ادوارد اسنودن درباره آژانس امنیت ملی نسبت به قبول پیشنهاد بریتانیا محتاط عمل کرده و بر لزوم حفظ تعادل بین حریم خصوصی کاربران و الزامات امنیتی تاکید داشته که تنها قربانی انتشار پرونده شکنجه در سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا، یکی از افشاکنندگان شکنجه دولتی در زندان ابوغریب است. سال1976 بود که دانشمندان آلمانی مغز اولریکه ماینهوف، فعال چپگرای آلمانی و دوست و همراه آندریاس بادر، بنیانگذار فراکسیون ارتش سرخ در آلمان غربی را بیرون کشیدند تا دریابند دلیل کشش او و یارانش به نظامیگری افراطی چه بوده است. این احتمال حتی یک لحظه به ذهن مقامات آلمانی خطور نکرد که افراطیگری ماینهوف شاید زاده تضادهای نهفته در اجتماع آلمان باشد؛ حکایتی که فارغ از هرگونه ارزشگذاری، همچنان از پس چهاردهه دامنگیر تمامی ماست.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.