|

از زنبیل‌های ساندیسی تا مجسمه‌های نوشابه‌ای

هما نصرتی : سال‌ها قبل ما بازیافت‌گراتر از امروز بودیم؛ از پاکت‌های ساندیس، زنبیل خرید می‌دوختیم و از چوب‌های بستنی، برای بازی‌های کودکانه استفاده می‌کردیم. امروز وضع به‌کلی فرق کرده، پسماندهای خانگی، حجم وسیعی از کارزار شهرداری‌ها را با زباله‌های کشور به خود اختصاص داده‌اند؛ رقمی که گاه به 45درصد هم می‌رسد و اگر قرار باشد همه آنها در طبیعت دفن شده یا سوزانده شوند، از محیط‌زیست چیزی باقی نمی‌ماند. در این میان اما هنر بازیافتی پشت در نمانده و به صورت‌های مختلف، خود را به فرهنگ شهری ما تحمیل کرده و بعضی حتی مشتاقانه آن را انجام می‌دهند و از اینکه هنرمندی در عرصه هنر بازیافتی باشند واهمه‌ای ندارند.
عروسک‌ها زنده می‌شوند
مریم امیرآبادی در بیمارستان کار می‌کند و در کنار شغل اداری خود، چندسالی است که در خانه، هنر بازیافت به یکی از دغدغه‌هایش بدل شده. هنر او، ساخت عروسک‌های بازیافتی است: «سال‌ها پیش عروسک خواهرم خراب شد و چون عروسک‌ گرانقیمتی بود ما برای تعمیر آن به مغازه‌ای در خیابان جمهوری رفتیم. در مواجهه با عروسک‌های خراب و درب‌و‌داغانی که آنجا دیدم، به این فکر افتادم که من هم می‌توانم با تعمیر عروسک‌ها، لبخند را روی لبان دختربچه‌ها بیاورم، همان‌طور که خواهرم بعد از تعمیر عروسکش، شادِ شاد شد.» سال‌ها بعد امیرآبادی تصمیم می‌گیرد که با چند انبار دپوی زباله‌های قابل‌بازیافت وارد مذاکره شود و با قیمت ارزان، تکه‌های عروسک دلخواهش را از آنها بخرد و کارش را در خانه شروع کند: «اصول کار این است که اول از همه، این تکه‌ها که معمولا سرپلاستیکی یا سرپارچه‌ای پرشده عروسک هستند را در ماشین لباسشویی می‌شویم و بعد که خشک شد، باید برای آن تنه درست کنم چرا که عموما تنه‌های آنها یا پاره شده یا اصلا وجود ندارد.»
کارتن‌ها را جدی بگیریم
کارتن‌های بسته‌بندی، یکی دیگر از اقلام اصلی زباله‌های شهری و خانگی است. ماموران بازیافت با سه‌چرخه‌ها در سطح شهر می‌چرخند تا کارتن‌های قابل‌بازیافت را جمع‌آوری کرده و به کارگاه‌های تولید کارتن و شانه تخم‌مرغ بفروشند. در این میان بعضی از این کارتن‌ها هم شانس این را پیدا می‌کنند که از چرخه بازیافت خارج شده و به شکل یک اثر هنری به خانه‌ها برگردند. کورش میرزایی، 10سالی است که در کرج، ساخت اقلام تزیینی با کارتن‌های بازیافتی را آموزش می‌دهد، مدرک فوق‌دیپلم برق دارد و یک‌روز از طریق یک مجله خارجی، ساخت اقلام تزیینی با کارتن را یاد گرفته: «کارتن‌ها با رنگ قهوه‌ای‌شان هیچ‌وقت در سلیقه تزیینی ما جایی نداشته‌اند. رنگ قهوه‌ای، خانه را اندوهگین می‌کند و مردم مایلند که از رنگ‌های شاد برای تزیین خانه استفاده کنند. اولین قدم ما رشته‌رشته‌کردن کارتن‌ها و رنگ‌آمیزی آنهاست. پس از اینکه این کار انجام شد، می‌شود به کارتن به‌عنوان ماده اولیه یک اثر هنری فکر کرد.
جای خالی مجسمه‌های بازیافتی در شهرها
اصلی‌ترین زباله‌های تولیدی شهرهای امروز که با وجود همه قابلیت‌ها به‌سرعت از چرخه بازیافت خارج می‌شوند، شیشه‌ها و بطری‌های فلزی نوشابه‌ها هستند. محمد تاجرزاده که دانش‌آموخته رشته گرافیک است و چندسالی است که با این مواد، اقدام به ساخت مجسمه‌های بزرگ می‌کند، می‌گوید که روزانه در محله شیر پاستوریزه، هزار تا هزارو500قوطی فلزی و شیشه نوشابه از سطل‌های آشغال استحصال می‌شود و می‌تواند ماده اولیه ساخت ده‌ها مجسمه شهری باشد: «مجسمه‌های شهری در بسیاری از نقاط دنیا با مواداولیه و عموما بازیافتی ساخته می‌شوند اما در تهران برخلاف آنچه که به نظر می‌آید، شهرداری بیشتر به مجسمه‌سازانی که از مواد اولیه‌ای چون فلز، سنگ و چوب استفاده می‌کنند توجه می‌کند تا مجسمه‌سازانی که از متریال بازیافتی استفاده می‌کنند.» تاجرزاده می‌گوید که نصب مجسمه‌های بازیافتی در سطح شهر، می‌تواند نگاه مردم را به زباله‌هایی که هرروز به سطل‌های بزرگ زباله می‌سپارند، عوض کند و فرهنگ تفکیک زباله یا حتی استفاده مجدد از برخی اشیای دورریختنی را در جامعه احیا کند.

هما نصرتی : سال‌ها قبل ما بازیافت‌گراتر از امروز بودیم؛ از پاکت‌های ساندیس، زنبیل خرید می‌دوختیم و از چوب‌های بستنی، برای بازی‌های کودکانه استفاده می‌کردیم. امروز وضع به‌کلی فرق کرده، پسماندهای خانگی، حجم وسیعی از کارزار شهرداری‌ها را با زباله‌های کشور به خود اختصاص داده‌اند؛ رقمی که گاه به 45درصد هم می‌رسد و اگر قرار باشد همه آنها در طبیعت دفن شده یا سوزانده شوند، از محیط‌زیست چیزی باقی نمی‌ماند. در این میان اما هنر بازیافتی پشت در نمانده و به صورت‌های مختلف، خود را به فرهنگ شهری ما تحمیل کرده و بعضی حتی مشتاقانه آن را انجام می‌دهند و از اینکه هنرمندی در عرصه هنر بازیافتی باشند واهمه‌ای ندارند.
عروسک‌ها زنده می‌شوند
مریم امیرآبادی در بیمارستان کار می‌کند و در کنار شغل اداری خود، چندسالی است که در خانه، هنر بازیافت به یکی از دغدغه‌هایش بدل شده. هنر او، ساخت عروسک‌های بازیافتی است: «سال‌ها پیش عروسک خواهرم خراب شد و چون عروسک‌ گرانقیمتی بود ما برای تعمیر آن به مغازه‌ای در خیابان جمهوری رفتیم. در مواجهه با عروسک‌های خراب و درب‌و‌داغانی که آنجا دیدم، به این فکر افتادم که من هم می‌توانم با تعمیر عروسک‌ها، لبخند را روی لبان دختربچه‌ها بیاورم، همان‌طور که خواهرم بعد از تعمیر عروسکش، شادِ شاد شد.» سال‌ها بعد امیرآبادی تصمیم می‌گیرد که با چند انبار دپوی زباله‌های قابل‌بازیافت وارد مذاکره شود و با قیمت ارزان، تکه‌های عروسک دلخواهش را از آنها بخرد و کارش را در خانه شروع کند: «اصول کار این است که اول از همه، این تکه‌ها که معمولا سرپلاستیکی یا سرپارچه‌ای پرشده عروسک هستند را در ماشین لباسشویی می‌شویم و بعد که خشک شد، باید برای آن تنه درست کنم چرا که عموما تنه‌های آنها یا پاره شده یا اصلا وجود ندارد.»
کارتن‌ها را جدی بگیریم
کارتن‌های بسته‌بندی، یکی دیگر از اقلام اصلی زباله‌های شهری و خانگی است. ماموران بازیافت با سه‌چرخه‌ها در سطح شهر می‌چرخند تا کارتن‌های قابل‌بازیافت را جمع‌آوری کرده و به کارگاه‌های تولید کارتن و شانه تخم‌مرغ بفروشند. در این میان بعضی از این کارتن‌ها هم شانس این را پیدا می‌کنند که از چرخه بازیافت خارج شده و به شکل یک اثر هنری به خانه‌ها برگردند. کورش میرزایی، 10سالی است که در کرج، ساخت اقلام تزیینی با کارتن‌های بازیافتی را آموزش می‌دهد، مدرک فوق‌دیپلم برق دارد و یک‌روز از طریق یک مجله خارجی، ساخت اقلام تزیینی با کارتن را یاد گرفته: «کارتن‌ها با رنگ قهوه‌ای‌شان هیچ‌وقت در سلیقه تزیینی ما جایی نداشته‌اند. رنگ قهوه‌ای، خانه را اندوهگین می‌کند و مردم مایلند که از رنگ‌های شاد برای تزیین خانه استفاده کنند. اولین قدم ما رشته‌رشته‌کردن کارتن‌ها و رنگ‌آمیزی آنهاست. پس از اینکه این کار انجام شد، می‌شود به کارتن به‌عنوان ماده اولیه یک اثر هنری فکر کرد.
جای خالی مجسمه‌های بازیافتی در شهرها
اصلی‌ترین زباله‌های تولیدی شهرهای امروز که با وجود همه قابلیت‌ها به‌سرعت از چرخه بازیافت خارج می‌شوند، شیشه‌ها و بطری‌های فلزی نوشابه‌ها هستند. محمد تاجرزاده که دانش‌آموخته رشته گرافیک است و چندسالی است که با این مواد، اقدام به ساخت مجسمه‌های بزرگ می‌کند، می‌گوید که روزانه در محله شیر پاستوریزه، هزار تا هزارو500قوطی فلزی و شیشه نوشابه از سطل‌های آشغال استحصال می‌شود و می‌تواند ماده اولیه ساخت ده‌ها مجسمه شهری باشد: «مجسمه‌های شهری در بسیاری از نقاط دنیا با مواداولیه و عموما بازیافتی ساخته می‌شوند اما در تهران برخلاف آنچه که به نظر می‌آید، شهرداری بیشتر به مجسمه‌سازانی که از مواد اولیه‌ای چون فلز، سنگ و چوب استفاده می‌کنند توجه می‌کند تا مجسمه‌سازانی که از متریال بازیافتی استفاده می‌کنند.» تاجرزاده می‌گوید که نصب مجسمه‌های بازیافتی در سطح شهر، می‌تواند نگاه مردم را به زباله‌هایی که هرروز به سطل‌های بزرگ زباله می‌سپارند، عوض کند و فرهنگ تفکیک زباله یا حتی استفاده مجدد از برخی اشیای دورریختنی را در جامعه احیا کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.