|

قیمت نفت در بازارهای جهانی لحظه‌ای شد

روز سیاه نفت

گروه اقتصاد: قیمت نفت که تا دیروز، چندروز یک‌بار با کاهش مواجه می‌شد و گاهی هم روی خوش به افزایش قیمت نشان می‌داد، دیروز در اتفاقی کم‌سابقه ساعت‌به‌ساعت با کاهش قیمت همراه شد. همان تغییرات قیمتی شدید که دوسال گذشته، بازار ارز ایران تجربه کرد و کارشناسان از این تغییرات قیمتی با عنوان «لحظه‌ای» یاد کردند. دیروز حدود ظهر به وقت تهران خبرگزاری فارس خبر داد، قیمت نفت خام آمریکا به زیر 49دلار و نفت برنت به کمتر از 53دلار سقوط کرد. ساعتی بعد این خبرگزاری همراه با سایر خبرگزاری‌ها از ثبت رکورد جدیدی در معاملات جهانی نفت خبر داد. بر این اساس قیمت نفت خام آمریکا تا 5/48دلار و هر بشکه نفت برنت به 32/51دلار افت کرد. قیمت نفت روز گذشته شاهد کاهشی حدود پنج تا شش‌درصدی بود و رکورد جدیدی در کمترین رقم در پنج‌سال‌ونیم گذشته ثبت کرد. مفسران نفتی جهان می‌گویند، نگرانی در مورد عرضه بیش‌از‌حد نفت در بازار شدت گرفته است و انتشار آماری مبنی‌بر افزایش تولید روسیه به بالاترین رقم از زمان فروپاشی شوروی تاکنون و افزایش صادرات نفت عراق به بالاترین میزان از سال1980 از عوامل تشدید این نگرانی بوده است. همچنین بی‌ثباتی سیاسی در یونان سبب شده تا سرمایه‌گذاران، سرمایه‌های خود از دارایی‌های پرخطر در جهان بیرون کشیده و به اوراق قرضه وارد کنند.
افزایش تولید نفت در عراق و روسیه
عاصیم جهاد، سخنگوی وزارت نفت عراق، یکشنبه هفته جاری اعلام کرد صادرات نفت عراق در ماه دسامبر به ٢,٩٤ میلیون بشکه در روز رسید که بالاترین سطح از دهه١٩٨٠ تاکنون بوده است. وی افزود که دومین تولیدکننده بزرگ نفت اوپک در نظر دارد در ماه جاری روزانه ٣,٣ میلیون بشکه نفت صادر کند. عراق و اقلیم نیمه‌خودمختار کردستان پس از سال‌ها اختلاف نظر درباره حق توسعه مستقل منابع انرژی، ماه گذشته درباره صادرات نفت از طریق ترکیه توافق کردند. براساس این قرارداد، منطقه شمالی عراق می‌تواند روزانه ٥٥٠هزار بشکه نفت را از طریق خط لوله‌ای که به مرز ترکیه کشیده شده و دولت منطقه‌ای کردستان مجری آن است، به پایانه جیهان در دریای مدیترانه منتقل کند. بنابر آمارهای موسسه سی‌دی‌یوتک وزارت انرژی روسیه، تولید نفت این کشور در ماه دسامبر نسبت به حد نصاب ١٠,٦٦٧میلیون بشکه‌ای 3/0درصد افزایش یافت. روسیه بزرگ‌ترین تولیدکننده نفت خام در جهان به شمار می‌رود. آژانس بین‌المللی انرژی نیز اعلام کرد که عراق و روسیه ١٥درصد از نفت جهان را در ماه نوامبر تامین کردند. در همین راستا بانک مورگان استنلی پیش‌بینی کرد عرضه نفت روسیه و عراق افت تولید لیبی را جبران می‌کند. به‌گفته شرکت انرژی اسپکتز، پس از حملات شبه‌نظامیان به تاسیسات انرژی از جمله بزرگ‌ترین پایانه صادرات نفت لیبی، تولید نفت این کشور به زیر ٣٠٠هزار بشکه در روز کاهش یافته که پایین‌ترین سطح از ماه مه تاکنون است. این رقم ٦٥درصد کمتر از تولید ٨٥٠هزار بشکه‌ای نفت لیبی در ماه اکتبر است. مورگان استنلی افزود که گزارش‌های جدیدی مبنی‌بر فروش‌نرفتن محموله‌های نفتی غرب و شمال آفریقا به گوش می‌رسد که در اثر افزایش نفت ذخیره‌شده صورت گرفته است. در کنار این عوامل شرکت کانوکوفیلیپس آمریکا با اعلام این مطلب که این شرکت در یکی از پروژه‌های نفت دریای شمال واقع در نروژ به نفت رسیده، احتمال کاهش قیمت نفت را قوی‌تر کرد. برخی تحلیلگران هم به لغو تحریم‌ها علیه ایران اشاره می‌کنند که در صورت تصویب، صادرات نفت این کشور حدود ٥٠٠هزار بشکه در روز افزایش می‌یابد. به‌گفته این موسسه، تولید نفت اوپک در ماه دسامبر، برای هفتمین ماه متوالی، فراتر از میزان هدفگذاری بود و این امر سبب کاهش بیشتر شاخص قیمت‌های نفت در بازار شده است. گویا این نرخ‌ها و افت‌های قیمت نفت، حداقل تا سال 2015 پایانی ندارد. پایگاه خبری بلومبرگ به نقل از بانک مورگان استنلی آمریکا پیش‌بینی کرد با افزایش عرضه نفت در جهان، بازار نفت در سال٢٠١٥ میلادی با مشکلات بیشتری روبه‌رو شود.
تداوم تخفیف عربستان به اروپایی‌ها
با تمامی این اتفاقات، عربستان همچنان به ارایه تخفیف به مشتریان اروپایی خود ادامه می‌دهد. این کشور که بزرگ‌ترین صادرکننده نفت در جهان است، قیمت ماهانه نفت خود را برای خریداران اروپایی به‌شدت کاهش داده است. این ششمین‌بار از ماه ژوئن 2014 (خرداد گذشته) است که عربستان سعودی قیمت نفت خود را کاهش می‌دهد. تحلیلگران معتقدند، این کاهش قیمت، نشان‌دهنده دفاع سهمگین عربستان‌سعودی از سهم بازار خود است. کشورهای دیگر عضو اوپک نیز در حالی که قیمت نفت خود برای خریداران آسیایی را گران‌تر کردند، در ماه دسامبر برای ششمین‌ماه متوالی، قیمت نفت این کشور برای پالایشگاه‌های نفت آمریکا را کاهش دادند.
افزایش قیمت نفت عربستان برای آسیایی‌ها
عربستان برخلاف سیاستش برای مشتریان اروپایی، نفت خود را برای آسیایی‌ها 60 سنت در هر بشکه ‌گران کرد. به گزارش ایرنا، شرکت نفت دولتی آرامکو، در بیانیه‌ای اعلام کرد عربستان قیمت فروش رسمی نفت خام سبک به خریداران آسیایی را افزایش داده است. نفت خام سبک عربستان با افزایش ٦٠سنتی از سطح میانگین قیمت نفت خام دوبی و عمان و تخفیفی حدود یک‌دلارو٤٠سنت در هر بشکه، برای ماه فوریه به فروش می‌رسد. براساس این گزارش، آرامکو قیمت فروش رسمی نفت خام سبک عربی به شمال غربی اروپا را برای محموله‌های ماه فوریه، یک‌دلارو٥٠سنت کاهش داده که این کاهش قیمت در مقایسه با ماه پیش از آن و میانگین قیمت نفت برنت با تخفیف چهاردلارو٦٥سنت در هر بشکه، قابل تشخیص است.
تکانه نفتی و افت ارزش یورو
کاهش سریع بهای نفت به اضطراب در بورس نیویورک دامن زد که مهم‌ترین پیامدش، افزایش ارزش دلار در مقابل «یورو»، واحد پول اروپا بود. تارنمای رادیو فرانسه نوشت: نرخ برابری یورو در برابر دلار دیروز (دوشنبه) به کمترین مقدار خود در 9سال گذشته رسید و رشد کمتر از انتظار تولیدات کارخانه‌ای در آمریکا، شرایط توفانی بازارهای نفت را کامل کرد.
ابهام در تهران
در ایران اما اتفاقات متفاوتی رخ می‌دهد. نوبخت، سخنگوی دولت معتقد است، در صورتی که قیمت نفت به نصف رقم فعلی هم برسد با کسری بودجه مواجه نخواهیم شد. او در توضیحات خود می‌افزاید: رسانه‌ها باید به دو واژه عدم تحقق منابع و کسری بودجه توجه داشته باشند و هنگام کاربرد این دو واژه، آنها را از هم تفکیک کنند. در صورتی که منابع پیش‌بینی‌شده دولت، از سهم نفت برای بودجه سال آینده تحقق پیدا نکند، مصارف را هوشمندانه کنترل خواهیم کرد؛ به‌طوری که دولت به هیچ عنوان با کسری بودجه مواجه نخواهد شد. وی یادآور می‌شود: با کاهش قیمت نفت به نصف نرخ فعلی بین 30 تا 35هزارمیلیاردتومان از درآمدهای دولت تحقق نخواهد یافت. معاون رییس‌جمهور تصریح کرد: منابع لازم برای عدم تحقق درآمدهای پیش‌بینی‌شده دولت از محل هزینه‌های جاری، عمرانی و تملک دارایی‌های سرمایه‌ای جبران خواهد شد.
طرح ویژه مجلس برای قطع وابستگی بودجه به نفت و دلار
برخلاف سخنان نوبخت، مجلس‌نشینان اما سیاست دیگری را در پیش گرفته‌اند. مجلس‌نشینان همزمان با سقوط جهانی قیمت نفت به کمتر از 50دلار، طرحی الحاقی در دست بررسی دارند که در صورت تصویب نهایی، ضمن قطع وابستگی بودجه 94 به نفت و ارز، کسری بودجه پنهان دولت نیز شفاف و آشکار می‌شود. احمد توکلی در گفت‌وگو با مهر درباره طرح جدید قطع وابستگی بودجه 94 به نفت و ارز که اقتصاددانان سرشناس مجلس و مرکز پژوهش‌ها آن را پیگیری می‌کنند، گفت: در صورت تصویب این طرح الحاقی، بودجه دولت برای همیشه از وابستگی به نفت و ارز خلاص می‌شود. به عبارت دیگر، بودجه به معنای واقعی کلمه «ریالی» می‌شود، همچنین تاثیرات نوسانات ارزی و نفتی بر بودجه دولت هم رخت برمی‌بندد تا اقتصاد مقاومتی نیز به معنای واقعی ملاک عمل قرار گیرد.
وی، بی‌نیازشدن از تعیین نرخ ارز و مقدار صادرات و ارزش هر دلار به ریال و اعمال سیاست تولید و صادرات نفت را از نتایج این طرح عنوان و اظهار کرد: در عین حال، در صورت تصویب نهایی این طرح، شورای پول و اعتبار نیز بدون متاثرشدن از بودجه، نرخ ارز را متناسب با اقتضائات اقتصاد ملی تعیین خواهد کرد؛ به این‌ترتیب سیاست ارزی به عنوان یک ابزار موثر در دست بانک مرکزی باقی خواهد ماند. رییس سابق مرکز پژوهش‌های مجلس با بیان اینکه سیاستگذاری تجاری نیز در این وضعیت قابل اعمال خواهد بود، تصریح کرد: در صورت تصویب نهایی این طرح، حساب ذخیره ارزی با فروش ارز در بازار مبلغ مورد نیاز را تامین و به دولت خواهد پرداخت. توکلی در ادامه خروجی نهایی طرح ویژه قطع وابستگی بودجه به نفت و ارز را چنین نتیجه‌‌گیری کرد: فروش ارز به بانک مرکزی تقریبا منتفی و اعمال سیاست پولی توسط این بانک ممکن می‌شود. شفافیت بودجه بیشتر می‌شود. با آشکارشدن کسری، هزینه‌تراشی کند می‌شود، ضمن اینکه هر سال می‌توان درصد معینی از برداشت از حساب ذخیره ارزی را کم کرد تا وابستگی اقتصاد به نفت کاهش یابد. وی تصریح کرد: قرار است اقتصاددانان مجلس نیز در این‌باره مذاکراتی با دولتمردان داشته باشند. این رقم ٦٥درصد کمتر از تولید ٨٥٠هزار بشکه‌ای نفت لیبی در ماه اکتبر است.

گروه اقتصاد: قیمت نفت که تا دیروز، چندروز یک‌بار با کاهش مواجه می‌شد و گاهی هم روی خوش به افزایش قیمت نشان می‌داد، دیروز در اتفاقی کم‌سابقه ساعت‌به‌ساعت با کاهش قیمت همراه شد. همان تغییرات قیمتی شدید که دوسال گذشته، بازار ارز ایران تجربه کرد و کارشناسان از این تغییرات قیمتی با عنوان «لحظه‌ای» یاد کردند. دیروز حدود ظهر به وقت تهران خبرگزاری فارس خبر داد، قیمت نفت خام آمریکا به زیر 49دلار و نفت برنت به کمتر از 53دلار سقوط کرد. ساعتی بعد این خبرگزاری همراه با سایر خبرگزاری‌ها از ثبت رکورد جدیدی در معاملات جهانی نفت خبر داد. بر این اساس قیمت نفت خام آمریکا تا 5/48دلار و هر بشکه نفت برنت به 32/51دلار افت کرد. قیمت نفت روز گذشته شاهد کاهشی حدود پنج تا شش‌درصدی بود و رکورد جدیدی در کمترین رقم در پنج‌سال‌ونیم گذشته ثبت کرد. مفسران نفتی جهان می‌گویند، نگرانی در مورد عرضه بیش‌از‌حد نفت در بازار شدت گرفته است و انتشار آماری مبنی‌بر افزایش تولید روسیه به بالاترین رقم از زمان فروپاشی شوروی تاکنون و افزایش صادرات نفت عراق به بالاترین میزان از سال1980 از عوامل تشدید این نگرانی بوده است. همچنین بی‌ثباتی سیاسی در یونان سبب شده تا سرمایه‌گذاران، سرمایه‌های خود از دارایی‌های پرخطر در جهان بیرون کشیده و به اوراق قرضه وارد کنند.
افزایش تولید نفت در عراق و روسیه
عاصیم جهاد، سخنگوی وزارت نفت عراق، یکشنبه هفته جاری اعلام کرد صادرات نفت عراق در ماه دسامبر به ٢,٩٤ میلیون بشکه در روز رسید که بالاترین سطح از دهه١٩٨٠ تاکنون بوده است. وی افزود که دومین تولیدکننده بزرگ نفت اوپک در نظر دارد در ماه جاری روزانه ٣,٣ میلیون بشکه نفت صادر کند. عراق و اقلیم نیمه‌خودمختار کردستان پس از سال‌ها اختلاف نظر درباره حق توسعه مستقل منابع انرژی، ماه گذشته درباره صادرات نفت از طریق ترکیه توافق کردند. براساس این قرارداد، منطقه شمالی عراق می‌تواند روزانه ٥٥٠هزار بشکه نفت را از طریق خط لوله‌ای که به مرز ترکیه کشیده شده و دولت منطقه‌ای کردستان مجری آن است، به پایانه جیهان در دریای مدیترانه منتقل کند. بنابر آمارهای موسسه سی‌دی‌یوتک وزارت انرژی روسیه، تولید نفت این کشور در ماه دسامبر نسبت به حد نصاب ١٠,٦٦٧میلیون بشکه‌ای 3/0درصد افزایش یافت. روسیه بزرگ‌ترین تولیدکننده نفت خام در جهان به شمار می‌رود. آژانس بین‌المللی انرژی نیز اعلام کرد که عراق و روسیه ١٥درصد از نفت جهان را در ماه نوامبر تامین کردند. در همین راستا بانک مورگان استنلی پیش‌بینی کرد عرضه نفت روسیه و عراق افت تولید لیبی را جبران می‌کند. به‌گفته شرکت انرژی اسپکتز، پس از حملات شبه‌نظامیان به تاسیسات انرژی از جمله بزرگ‌ترین پایانه صادرات نفت لیبی، تولید نفت این کشور به زیر ٣٠٠هزار بشکه در روز کاهش یافته که پایین‌ترین سطح از ماه مه تاکنون است. این رقم ٦٥درصد کمتر از تولید ٨٥٠هزار بشکه‌ای نفت لیبی در ماه اکتبر است. مورگان استنلی افزود که گزارش‌های جدیدی مبنی‌بر فروش‌نرفتن محموله‌های نفتی غرب و شمال آفریقا به گوش می‌رسد که در اثر افزایش نفت ذخیره‌شده صورت گرفته است. در کنار این عوامل شرکت کانوکوفیلیپس آمریکا با اعلام این مطلب که این شرکت در یکی از پروژه‌های نفت دریای شمال واقع در نروژ به نفت رسیده، احتمال کاهش قیمت نفت را قوی‌تر کرد. برخی تحلیلگران هم به لغو تحریم‌ها علیه ایران اشاره می‌کنند که در صورت تصویب، صادرات نفت این کشور حدود ٥٠٠هزار بشکه در روز افزایش می‌یابد. به‌گفته این موسسه، تولید نفت اوپک در ماه دسامبر، برای هفتمین ماه متوالی، فراتر از میزان هدفگذاری بود و این امر سبب کاهش بیشتر شاخص قیمت‌های نفت در بازار شده است. گویا این نرخ‌ها و افت‌های قیمت نفت، حداقل تا سال 2015 پایانی ندارد. پایگاه خبری بلومبرگ به نقل از بانک مورگان استنلی آمریکا پیش‌بینی کرد با افزایش عرضه نفت در جهان، بازار نفت در سال٢٠١٥ میلادی با مشکلات بیشتری روبه‌رو شود.
تداوم تخفیف عربستان به اروپایی‌ها
با تمامی این اتفاقات، عربستان همچنان به ارایه تخفیف به مشتریان اروپایی خود ادامه می‌دهد. این کشور که بزرگ‌ترین صادرکننده نفت در جهان است، قیمت ماهانه نفت خود را برای خریداران اروپایی به‌شدت کاهش داده است. این ششمین‌بار از ماه ژوئن 2014 (خرداد گذشته) است که عربستان سعودی قیمت نفت خود را کاهش می‌دهد. تحلیلگران معتقدند، این کاهش قیمت، نشان‌دهنده دفاع سهمگین عربستان‌سعودی از سهم بازار خود است. کشورهای دیگر عضو اوپک نیز در حالی که قیمت نفت خود برای خریداران آسیایی را گران‌تر کردند، در ماه دسامبر برای ششمین‌ماه متوالی، قیمت نفت این کشور برای پالایشگاه‌های نفت آمریکا را کاهش دادند.
افزایش قیمت نفت عربستان برای آسیایی‌ها
عربستان برخلاف سیاستش برای مشتریان اروپایی، نفت خود را برای آسیایی‌ها 60 سنت در هر بشکه ‌گران کرد. به گزارش ایرنا، شرکت نفت دولتی آرامکو، در بیانیه‌ای اعلام کرد عربستان قیمت فروش رسمی نفت خام سبک به خریداران آسیایی را افزایش داده است. نفت خام سبک عربستان با افزایش ٦٠سنتی از سطح میانگین قیمت نفت خام دوبی و عمان و تخفیفی حدود یک‌دلارو٤٠سنت در هر بشکه، برای ماه فوریه به فروش می‌رسد. براساس این گزارش، آرامکو قیمت فروش رسمی نفت خام سبک عربی به شمال غربی اروپا را برای محموله‌های ماه فوریه، یک‌دلارو٥٠سنت کاهش داده که این کاهش قیمت در مقایسه با ماه پیش از آن و میانگین قیمت نفت برنت با تخفیف چهاردلارو٦٥سنت در هر بشکه، قابل تشخیص است.
تکانه نفتی و افت ارزش یورو
کاهش سریع بهای نفت به اضطراب در بورس نیویورک دامن زد که مهم‌ترین پیامدش، افزایش ارزش دلار در مقابل «یورو»، واحد پول اروپا بود. تارنمای رادیو فرانسه نوشت: نرخ برابری یورو در برابر دلار دیروز (دوشنبه) به کمترین مقدار خود در 9سال گذشته رسید و رشد کمتر از انتظار تولیدات کارخانه‌ای در آمریکا، شرایط توفانی بازارهای نفت را کامل کرد.
ابهام در تهران
در ایران اما اتفاقات متفاوتی رخ می‌دهد. نوبخت، سخنگوی دولت معتقد است، در صورتی که قیمت نفت به نصف رقم فعلی هم برسد با کسری بودجه مواجه نخواهیم شد. او در توضیحات خود می‌افزاید: رسانه‌ها باید به دو واژه عدم تحقق منابع و کسری بودجه توجه داشته باشند و هنگام کاربرد این دو واژه، آنها را از هم تفکیک کنند. در صورتی که منابع پیش‌بینی‌شده دولت، از سهم نفت برای بودجه سال آینده تحقق پیدا نکند، مصارف را هوشمندانه کنترل خواهیم کرد؛ به‌طوری که دولت به هیچ عنوان با کسری بودجه مواجه نخواهد شد. وی یادآور می‌شود: با کاهش قیمت نفت به نصف نرخ فعلی بین 30 تا 35هزارمیلیاردتومان از درآمدهای دولت تحقق نخواهد یافت. معاون رییس‌جمهور تصریح کرد: منابع لازم برای عدم تحقق درآمدهای پیش‌بینی‌شده دولت از محل هزینه‌های جاری، عمرانی و تملک دارایی‌های سرمایه‌ای جبران خواهد شد.
طرح ویژه مجلس برای قطع وابستگی بودجه به نفت و دلار
برخلاف سخنان نوبخت، مجلس‌نشینان اما سیاست دیگری را در پیش گرفته‌اند. مجلس‌نشینان همزمان با سقوط جهانی قیمت نفت به کمتر از 50دلار، طرحی الحاقی در دست بررسی دارند که در صورت تصویب نهایی، ضمن قطع وابستگی بودجه 94 به نفت و ارز، کسری بودجه پنهان دولت نیز شفاف و آشکار می‌شود. احمد توکلی در گفت‌وگو با مهر درباره طرح جدید قطع وابستگی بودجه 94 به نفت و ارز که اقتصاددانان سرشناس مجلس و مرکز پژوهش‌ها آن را پیگیری می‌کنند، گفت: در صورت تصویب این طرح الحاقی، بودجه دولت برای همیشه از وابستگی به نفت و ارز خلاص می‌شود. به عبارت دیگر، بودجه به معنای واقعی کلمه «ریالی» می‌شود، همچنین تاثیرات نوسانات ارزی و نفتی بر بودجه دولت هم رخت برمی‌بندد تا اقتصاد مقاومتی نیز به معنای واقعی ملاک عمل قرار گیرد.
وی، بی‌نیازشدن از تعیین نرخ ارز و مقدار صادرات و ارزش هر دلار به ریال و اعمال سیاست تولید و صادرات نفت را از نتایج این طرح عنوان و اظهار کرد: در عین حال، در صورت تصویب نهایی این طرح، شورای پول و اعتبار نیز بدون متاثرشدن از بودجه، نرخ ارز را متناسب با اقتضائات اقتصاد ملی تعیین خواهد کرد؛ به این‌ترتیب سیاست ارزی به عنوان یک ابزار موثر در دست بانک مرکزی باقی خواهد ماند. رییس سابق مرکز پژوهش‌های مجلس با بیان اینکه سیاستگذاری تجاری نیز در این وضعیت قابل اعمال خواهد بود، تصریح کرد: در صورت تصویب نهایی این طرح، حساب ذخیره ارزی با فروش ارز در بازار مبلغ مورد نیاز را تامین و به دولت خواهد پرداخت. توکلی در ادامه خروجی نهایی طرح ویژه قطع وابستگی بودجه به نفت و ارز را چنین نتیجه‌‌گیری کرد: فروش ارز به بانک مرکزی تقریبا منتفی و اعمال سیاست پولی توسط این بانک ممکن می‌شود. شفافیت بودجه بیشتر می‌شود. با آشکارشدن کسری، هزینه‌تراشی کند می‌شود، ضمن اینکه هر سال می‌توان درصد معینی از برداشت از حساب ذخیره ارزی را کم کرد تا وابستگی اقتصاد به نفت کاهش یابد. وی تصریح کرد: قرار است اقتصاددانان مجلس نیز در این‌باره مذاکراتی با دولتمردان داشته باشند. این رقم ٦٥درصد کمتر از تولید ٨٥٠هزار بشکه‌ای نفت لیبی در ماه اکتبر است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.