مالیات بر مصرف جایگزین درآمد نفت
داود دانشجعفری-عضو مجمعتشخیص مصلحتنظام
اصولا درآمدهای نفتی در دو بخش تامین درآمد دولت و تامین ارز مورد نیاز واردات به کار گرفته میشود. در طول سالهای گذشته ترکیب نامناسبی میان درآمد دولت در بودجه به وجود آمده است که همین موضوع تاثیرپذیری اقتصاد کشور را نسبت به کاهش یا افزایش قیمت نفت بیشتر کرده است. مقایسه بودجه و چگونگی دریافت مالیات دو کشور ایران و ترکیه نشان میدهد در کشور ترکیه درآمدهای ناشی از مالکیتهای دولتی در بخش نفت و معدن حدود 6/17درصد اما در ایران 65درصد است حتی درصد درآمد مالیات مستقیم در کشور ما 33/17 و درصد مالیاتهای غیرمستقیم 91/15درصد است. این آمار نشان میدهد که نتوانستهایم برای تامین درآمدهای دولت در بودجه اقدامات مناسبی را انجام دهیم، در حالیکه سایر کشورها در حوزه مالیات و مدیریت درآمدها اقدامات مناسبتری انجام دادهاند. در توزیع درآمد نفت خام و گاز در سال93 تقریبا 5/52درصد سهم دولت، 29درصد سهم توسعه صندوق ملی، 5/14درصد سهم شرکت نفت، دودرصد سهم مناطق نفتخیز و دودرصد بابت پرداخت عیدانه هزینه میشود. این آمار نشان میدهد همچنان سهم دولت در توزیع درآمد نفت خام افزایش پیدا کرده و مدیریت لازم هنوز اعمال نشده است. اقتصاد ایران به دلیل وابستگی بودجه دولت به نفت و وابستگی واردات به ارز حاصل از صادرات نفت، همچنان با نوسان روبهروست. در واقع باید سیاستی را به کار ببریم تا از وضعیت نوسان قیمت نفت خارج شویم. 9/31درصد انرژی دنیا به نفت، 2/28 به زغالسنگ و 5/21درصد به گاز اختصاص دارد. در سالهای اخیر هزینه سرمایهگذاری و بهرهوری متناسب با افزایش قیمت جهانی نفت افزایش پیدا کرده اما نکته قابل توجه این است که هرساله ما شاهد به کارگیری سایر انرژیها و کاهش حجم وابستگی کشورها به منابع نفتی هستیم اما در کشورهای در حال توسعه این موضوع معکوس بوده و هرساله حجم وابستگی آنها به درآمدهای نفتی در حال افزایش است. بیشترین تقاضا برای نفت در جهان تا سال2040 در حوزههای حملونقل، صنعت، واحدهای مسکونی و برق خواهد بود. اگر چالش قیمتگذاری در صنعت برق حل شود میتوانیم با توسعه این بخش نوسانات فروش نفت خام ایران را جبران کنیم. مفهوم اقتصاد مقاومتی با تشکیل یک نهاد مناسب، عملیاتی خواهد شد. در اقتصاد ایران برای اجرای سیاستهای کلی اقتصاد مقاومتی باید شکافهای خارجی و داخلی شناسایی شده و زمینههای پیشرفت کشور با رفع مشکلات به وجود آید. تنوع در صادرات یکی از اقدامات موثر برای تحقق اقتصاد مقاومتی در کشور است. متغیرهای کلان و حتی معدلهای عملکردی ارقام مناسبی را از وضعیت اقتصادی کشور نشان نمیدهند. ما باید برای رسیدن به اهداف خود و عدم تاثیرپذیری از کاهش یا افزایش قیمت نفت، توجه زیادی به درآمدهای مالیات ناشی از مصارف داشته باشیم تا در چارچوب آن بتوانیم منابع مورد نیاز را از خانوادههای پردرآمد دریافت کنیم. تجربه ثابت کرده اقتصاد ایران در زمان وفور درآمدهای نفتی یا در زمان کاهش درآمدهای نفتی همیشه با چالشهایی روبهرو بوده است. به جای صادرات نفت خام باید بر صادرات فرآوردههای نفتی تمرکز کنیم.
منبع: تسنیم
اصولا درآمدهای نفتی در دو بخش تامین درآمد دولت و تامین ارز مورد نیاز واردات به کار گرفته میشود. در طول سالهای گذشته ترکیب نامناسبی میان درآمد دولت در بودجه به وجود آمده است که همین موضوع تاثیرپذیری اقتصاد کشور را نسبت به کاهش یا افزایش قیمت نفت بیشتر کرده است. مقایسه بودجه و چگونگی دریافت مالیات دو کشور ایران و ترکیه نشان میدهد در کشور ترکیه درآمدهای ناشی از مالکیتهای دولتی در بخش نفت و معدن حدود 6/17درصد اما در ایران 65درصد است حتی درصد درآمد مالیات مستقیم در کشور ما 33/17 و درصد مالیاتهای غیرمستقیم 91/15درصد است. این آمار نشان میدهد که نتوانستهایم برای تامین درآمدهای دولت در بودجه اقدامات مناسبی را انجام دهیم، در حالیکه سایر کشورها در حوزه مالیات و مدیریت درآمدها اقدامات مناسبتری انجام دادهاند. در توزیع درآمد نفت خام و گاز در سال93 تقریبا 5/52درصد سهم دولت، 29درصد سهم توسعه صندوق ملی، 5/14درصد سهم شرکت نفت، دودرصد سهم مناطق نفتخیز و دودرصد بابت پرداخت عیدانه هزینه میشود. این آمار نشان میدهد همچنان سهم دولت در توزیع درآمد نفت خام افزایش پیدا کرده و مدیریت لازم هنوز اعمال نشده است. اقتصاد ایران به دلیل وابستگی بودجه دولت به نفت و وابستگی واردات به ارز حاصل از صادرات نفت، همچنان با نوسان روبهروست. در واقع باید سیاستی را به کار ببریم تا از وضعیت نوسان قیمت نفت خارج شویم. 9/31درصد انرژی دنیا به نفت، 2/28 به زغالسنگ و 5/21درصد به گاز اختصاص دارد. در سالهای اخیر هزینه سرمایهگذاری و بهرهوری متناسب با افزایش قیمت جهانی نفت افزایش پیدا کرده اما نکته قابل توجه این است که هرساله ما شاهد به کارگیری سایر انرژیها و کاهش حجم وابستگی کشورها به منابع نفتی هستیم اما در کشورهای در حال توسعه این موضوع معکوس بوده و هرساله حجم وابستگی آنها به درآمدهای نفتی در حال افزایش است. بیشترین تقاضا برای نفت در جهان تا سال2040 در حوزههای حملونقل، صنعت، واحدهای مسکونی و برق خواهد بود. اگر چالش قیمتگذاری در صنعت برق حل شود میتوانیم با توسعه این بخش نوسانات فروش نفت خام ایران را جبران کنیم. مفهوم اقتصاد مقاومتی با تشکیل یک نهاد مناسب، عملیاتی خواهد شد. در اقتصاد ایران برای اجرای سیاستهای کلی اقتصاد مقاومتی باید شکافهای خارجی و داخلی شناسایی شده و زمینههای پیشرفت کشور با رفع مشکلات به وجود آید. تنوع در صادرات یکی از اقدامات موثر برای تحقق اقتصاد مقاومتی در کشور است. متغیرهای کلان و حتی معدلهای عملکردی ارقام مناسبی را از وضعیت اقتصادی کشور نشان نمیدهند. ما باید برای رسیدن به اهداف خود و عدم تاثیرپذیری از کاهش یا افزایش قیمت نفت، توجه زیادی به درآمدهای مالیات ناشی از مصارف داشته باشیم تا در چارچوب آن بتوانیم منابع مورد نیاز را از خانوادههای پردرآمد دریافت کنیم. تجربه ثابت کرده اقتصاد ایران در زمان وفور درآمدهای نفتی یا در زمان کاهش درآمدهای نفتی همیشه با چالشهایی روبهرو بوده است. به جای صادرات نفت خام باید بر صادرات فرآوردههای نفتی تمرکز کنیم.
منبع: تسنیم
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.