|

ایران: در مورد انتقال سوخت به روسیه توافق نکردیم

تکذیب شایعه شبانه هسته‌ای

خبر در مورد مذاکره هسته‌ای ایران و 1+5 مثل گلوله‌برفی کوچکی است که در دامنه‌ای قل می‌خورد و به گلوله‌ای بزرگ یا شاید بهمنی تبدیل می‌شود. آخرین ساعات جمعه‌شب بود که خبرگزاری آسوشیتدپرس خبری منتشر کرد که توانست به گلوله برفی بزرگ تبدیل شود، آنچنان که حتی روی بازار ارز در تهران نیز تاثیر گذاشت. ‌این خبر به نقل از دو مقام آگاه منتشر می‌شد که مدعی بودند «ایران و آمریکا به‌طور موقت توافق کرده‌اند ایران بخش قابل‌توجهی از اورانیوم غنی‌سازی‌شده خود را که می‌تواند در ساخت تسلیحات هسته‌ای به کار برود به روسیه منتقل کند.»اما این خبر به سرعت در داخل ایران تکذیب شد. مرضیه افخم، سخنگوی وزارت امور خارجه نیز صبح روز گذشته ضمن تکذیب خبر آسوشیتدپرس تاکید کرد: «هیچ‌گونه توافقی در هیچ یک از موضوعات مورد مذاکره هنوز صورت نگرفته است.» افخم ادامه داد که «این‌گونه جوسازی‌های رسانه‌ای با اغراض خاص سیاسی صورت می‌گیرد و هدف اصلی آن تخریب فضای مذاکرات و پیچیده‌ترکردن حل و فصل موضوعات است.»دو دیپلمات به‌تازگی در گفت‌وگو با خبرگزاری «آسوشیتدپرس» مدعی شدند که مذاکره‌کنندگان در گفت‌وگوهای هسته‌ای که در ماه دسامبر (26آذر) برگزار شد، برای اولین‌بار توانستند به دستورالعملی دست‌یابند که ضمن مشخص‌کردن حوزه‌های توافق احتمالی، رویکردهای مختلف برای حل مناقشات باقی‌مانده را هم تعیین ‌کند. بازار ارز ایران در یک‌سال گذشته به‌شدت تحت‌تاثیر اخبار مذاکرات هسته‌ای بوده‌است؛ روزهای پرالتهاب مذاکره، بازار آنچنان تبی دارد که تا حدود زیادی به حال سکون درمی‌آید. نیم‌خبری از توافق احتمالی، بازار را به سمت کاهش قیمت ارز به ویژه دلار می‌برد. مانند آنچه روز گذشته رخ داد و شایعه توافق احتمالی موجب شد قیمت دلار در بازار تهران کاهش پیدا کند.
فهرست توافق احتمالی
آسوشیتدپرس در گزارش روز قبل خود مدعی شده که مذاکره‌کنندگان هسته‌ای در دور پیشین گفت‌وگوها در ماه دسامبر برای اولین‌بار توانسته‌اند فهرستی از زمینه‌های توافق احتمالی و نیز رویکردهای احتمالی نسبت به مناقشات باقی‌مانده را تدوین کنند؛ هرچند تهیه این فهرست هم به دلیل اختلافات «گسترده» دو طرف به راحتی امکان‌پذیر نبوده است. آخرین دور مذاکرات نیز دسامبر (26 آذر) در سطح معاونان وزرای خارجه برگزار شد، بعد از مهلت هفت‌ماهه تمدید مذاکرات که تا ژوئن 2015 (تیرماه 1394) به مذاکره‌کنندگان فرصت داده تا به توافق جامع دست پیدا کنند. اما بعد از پایان مذاکرات دسامبر هیچ یک از مذاکره‌کنندگان از دستیابی به توافق سخن نگفتند. مذاکره‌کنندگان ایران و کشورهای 1+5 مقرر کرده‌اند که تا چهار ماه دیگر یعنی مارس (اسفند و فروردین) به توافق بر سر کلیات دست پیدا کنند ولی برای دستیابی به جزییات توافق جامع تا تیرماه سال95 فرصت دارند. تاکنون مذاکرات هسته‌ای بر سر هیچ موضوعی به توافق دست نیافته ‌است علاوه بر آنکه گفته می‌شود مذاکره بر سر لغو یا تعلیق تحریم‌ها، سطح و میزان غنی‌سازی اورانیوم و فعالیت سایت‌هایی مانند اراک و فردو جزو موارد مورد اختلاف است. طرف مذاکره‌کننده آمریکایی مهم‌ترین مخالف لغو تحریم‌هاست و به بهانه‌های مختلفی آن را به تعویق می‌اندازد.
شایعه چندباره انتقال ذخایر
آنچه بیش از همه در خبر آسوشیتدپرس اهمیت داشت‌، ادعای «توافق صورت‌گرفته درخصوص خروج ذخایر اورانیوم غنی‌شده از ایران» بود که آن را راهی برای کاهش نگرانی واشنگتن از دستیابی ایران به بمب اتم دانسته‌اند. ایران در تمام مذاکرات تاکید کرده‌ است که دنبال دستیابی به بمب اتم نیست. این نخستین‌بار نیست که در مورد انتقال ذخایر اورانیوم غنی‌شده ایران سخن گفته می‌شود. این پیشنهاد پیش از این، بعد از مذاکرات هسته‌ای وین6 که نتوانست به توافق جامع منجر شود، به‌طور جدی در سطح رسانه‌های غربی منتشر شد؛ طرحی که یک‌پای اصلی آن روسیه بود. آبان‌ماه بود که نیویورک‌تایمز نوشت: «ایران موافقت اولیه خود با اجرای طرح انتقال ذخایر اورانیوم به روسیه را اعلام کرده است.» تهران همان زمان نیز این ادعا را رد کرد و آن را گمانه‌زنی رسانه‌ای خواند.
اما نماینده روسیه در مذاکرات همان زمان در مورد این ادعا گفت: «اجرای طرح خروج اورانیوم از ایران و تبدیل آن به میله سوختی در روسیه، منوط به توافق بر سر تمامی تمهیدات مربوطه است»؛ آنچه مشابه «تعیین‌کردن‌نرخ» در هنگامه «دعوا» می‌شد تعبیرش کرد. سرگئی ریابکوف توضیح داده بود که «برای توافق بر سر الگوی بالقوه انتقال مواد هسته‌ای ایران به روسیه جهت تولید سوخت هسته‌ای نیروگاه بوشهر، ابتدا باید تمام مولفه‌های توافق کلی، هماهنگ شود. شرکای ما می‌دانند که چنین فرصتی وجود دارد.»این شایعه رسانه‌ای زمانی مطرح شد که مذاکرات طولانی وین 6 به حدود زمانی بیش از یک‌ماه متوقف شده‌ بود و در سپتامبر در حاشیه مجمع عمومی سازمان‌ملل در شهر نیویورک برگزار شد اما آنجا هم نتوانست دیدگاه‌های دورازهم آنها را نزدیک کند. ایستگاه مسقط در آبان‌ماه تنها یک تنفس کوتاه بود تا شرایط روحی مذاکره‌کنندگان را از شهر هسته‌ای وین متفاوت کند. پیش از دورهم‌جمع‌شدن مذاکره‌کنندگان در مسقط بود که شایعه توافق بر سر انتقال اورانیوم غنی‌شده از کشور به مسکو مطرح و توسط ایران تکذیب شد. همین شایعه و البته اکثریت‌گرفتن جمهوریخواهان در کنگره آمریکا موجب شد تا موضع آمریکایی‌ها سخت‌تر از قبل شود؛ این نکته را برخی مقام‌های نزدیک به مذاکره‌کنندگان هسته‌ای اذعان کرده‌اند. یکی از مهم‌ترین موضوعات مورد بررسی در مذاکرات هسته‌ای، بحث تامین سوخت نیروگاه پیر بوشهر است که به‌تازگی به راه افتاده و ایران قصد دارد در توافق جامع هسته‌ای در تامین سوخت آن از روسیه بی‌نیاز شود. مسکو، ساخت و راه‌اندازی این نیروگاه را برای ایران در عرض بیش از 20سال به انجام داد. آبان‌ماه بود که صالحی، رییس سازمان انرژی اتمی از امضای پروتکلی در مسکو برای ساخت چهار نیروگاه در بوشهر خبر داد. براساس قرارداد، ساخت این نیروگاه نیز ۹سال طول خواهد کشید اگرچه مشخص نیست که در عمل چقدر طول بکشد.
خط‌قرمزهایی که شاید جابه‌جا شوند
می‌گویند میز مذاکره، بستر گفت‌وشنود است، یک گام به در پیش‌رفتن و نیم‌گام به‌عقب‌آمدن، نه تریبون وعظ و سخن. در این بین موضوع خروج اورانیوم از ایران یکی از موضوعات احتمالی روی میز مذاکره است که گاهی وارد حیطه خطوط قرمز مذاکراتی و گاه از این حیطه خارج می‌شود. در یک‌سال گذشته، پیش از آغاز مذاکرات در ژنو، عراقچی، گفته بود: «خط قرمز ایران در این مذاکرات غنی‌سازی و حفظ حقوق مردم است و از هرآنچه مردم ایران بر اساس معاهدات بین‌المللی برخوردارند ذره‌ای کوتاه نخواهیم آمد... البته درباره شکل، اندازه و سطوح مختلف غنی‌سازی مذاکره خواهیم کرد اما خروج مواد از کشور خط قرمز ماست.»اما روز گذشته یک منبع آگاه در گفت‌وگو با ایسنا، با بیان اینکه گزارش آسوشیتدپرس صرفا «خبرسازی» است، گفت: «بحثی که در این گزارش به آن اشاره شده است (موضوع انتقال اورانیوم به خارج از ایران)، مدت‌ها پیش مطرح بوده است اما هیچ توافقی در این زمینه نداشته‌ایم.» هیچ‌یک از مذاکره‌کنندگان هسته‌ای جدیدا نگفته‌اند که انتقال اورانیوم از کشور جزو موارد مورد مذاکره است یا نه.

خبر در مورد مذاکره هسته‌ای ایران و 1+5 مثل گلوله‌برفی کوچکی است که در دامنه‌ای قل می‌خورد و به گلوله‌ای بزرگ یا شاید بهمنی تبدیل می‌شود. آخرین ساعات جمعه‌شب بود که خبرگزاری آسوشیتدپرس خبری منتشر کرد که توانست به گلوله برفی بزرگ تبدیل شود، آنچنان که حتی روی بازار ارز در تهران نیز تاثیر گذاشت. ‌این خبر به نقل از دو مقام آگاه منتشر می‌شد که مدعی بودند «ایران و آمریکا به‌طور موقت توافق کرده‌اند ایران بخش قابل‌توجهی از اورانیوم غنی‌سازی‌شده خود را که می‌تواند در ساخت تسلیحات هسته‌ای به کار برود به روسیه منتقل کند.»اما این خبر به سرعت در داخل ایران تکذیب شد. مرضیه افخم، سخنگوی وزارت امور خارجه نیز صبح روز گذشته ضمن تکذیب خبر آسوشیتدپرس تاکید کرد: «هیچ‌گونه توافقی در هیچ یک از موضوعات مورد مذاکره هنوز صورت نگرفته است.» افخم ادامه داد که «این‌گونه جوسازی‌های رسانه‌ای با اغراض خاص سیاسی صورت می‌گیرد و هدف اصلی آن تخریب فضای مذاکرات و پیچیده‌ترکردن حل و فصل موضوعات است.»دو دیپلمات به‌تازگی در گفت‌وگو با خبرگزاری «آسوشیتدپرس» مدعی شدند که مذاکره‌کنندگان در گفت‌وگوهای هسته‌ای که در ماه دسامبر (26آذر) برگزار شد، برای اولین‌بار توانستند به دستورالعملی دست‌یابند که ضمن مشخص‌کردن حوزه‌های توافق احتمالی، رویکردهای مختلف برای حل مناقشات باقی‌مانده را هم تعیین ‌کند. بازار ارز ایران در یک‌سال گذشته به‌شدت تحت‌تاثیر اخبار مذاکرات هسته‌ای بوده‌است؛ روزهای پرالتهاب مذاکره، بازار آنچنان تبی دارد که تا حدود زیادی به حال سکون درمی‌آید. نیم‌خبری از توافق احتمالی، بازار را به سمت کاهش قیمت ارز به ویژه دلار می‌برد. مانند آنچه روز گذشته رخ داد و شایعه توافق احتمالی موجب شد قیمت دلار در بازار تهران کاهش پیدا کند.
فهرست توافق احتمالی
آسوشیتدپرس در گزارش روز قبل خود مدعی شده که مذاکره‌کنندگان هسته‌ای در دور پیشین گفت‌وگوها در ماه دسامبر برای اولین‌بار توانسته‌اند فهرستی از زمینه‌های توافق احتمالی و نیز رویکردهای احتمالی نسبت به مناقشات باقی‌مانده را تدوین کنند؛ هرچند تهیه این فهرست هم به دلیل اختلافات «گسترده» دو طرف به راحتی امکان‌پذیر نبوده است. آخرین دور مذاکرات نیز دسامبر (26 آذر) در سطح معاونان وزرای خارجه برگزار شد، بعد از مهلت هفت‌ماهه تمدید مذاکرات که تا ژوئن 2015 (تیرماه 1394) به مذاکره‌کنندگان فرصت داده تا به توافق جامع دست پیدا کنند. اما بعد از پایان مذاکرات دسامبر هیچ یک از مذاکره‌کنندگان از دستیابی به توافق سخن نگفتند. مذاکره‌کنندگان ایران و کشورهای 1+5 مقرر کرده‌اند که تا چهار ماه دیگر یعنی مارس (اسفند و فروردین) به توافق بر سر کلیات دست پیدا کنند ولی برای دستیابی به جزییات توافق جامع تا تیرماه سال95 فرصت دارند. تاکنون مذاکرات هسته‌ای بر سر هیچ موضوعی به توافق دست نیافته ‌است علاوه بر آنکه گفته می‌شود مذاکره بر سر لغو یا تعلیق تحریم‌ها، سطح و میزان غنی‌سازی اورانیوم و فعالیت سایت‌هایی مانند اراک و فردو جزو موارد مورد اختلاف است. طرف مذاکره‌کننده آمریکایی مهم‌ترین مخالف لغو تحریم‌هاست و به بهانه‌های مختلفی آن را به تعویق می‌اندازد.
شایعه چندباره انتقال ذخایر
آنچه بیش از همه در خبر آسوشیتدپرس اهمیت داشت‌، ادعای «توافق صورت‌گرفته درخصوص خروج ذخایر اورانیوم غنی‌شده از ایران» بود که آن را راهی برای کاهش نگرانی واشنگتن از دستیابی ایران به بمب اتم دانسته‌اند. ایران در تمام مذاکرات تاکید کرده‌ است که دنبال دستیابی به بمب اتم نیست. این نخستین‌بار نیست که در مورد انتقال ذخایر اورانیوم غنی‌شده ایران سخن گفته می‌شود. این پیشنهاد پیش از این، بعد از مذاکرات هسته‌ای وین6 که نتوانست به توافق جامع منجر شود، به‌طور جدی در سطح رسانه‌های غربی منتشر شد؛ طرحی که یک‌پای اصلی آن روسیه بود. آبان‌ماه بود که نیویورک‌تایمز نوشت: «ایران موافقت اولیه خود با اجرای طرح انتقال ذخایر اورانیوم به روسیه را اعلام کرده است.» تهران همان زمان نیز این ادعا را رد کرد و آن را گمانه‌زنی رسانه‌ای خواند.
اما نماینده روسیه در مذاکرات همان زمان در مورد این ادعا گفت: «اجرای طرح خروج اورانیوم از ایران و تبدیل آن به میله سوختی در روسیه، منوط به توافق بر سر تمامی تمهیدات مربوطه است»؛ آنچه مشابه «تعیین‌کردن‌نرخ» در هنگامه «دعوا» می‌شد تعبیرش کرد. سرگئی ریابکوف توضیح داده بود که «برای توافق بر سر الگوی بالقوه انتقال مواد هسته‌ای ایران به روسیه جهت تولید سوخت هسته‌ای نیروگاه بوشهر، ابتدا باید تمام مولفه‌های توافق کلی، هماهنگ شود. شرکای ما می‌دانند که چنین فرصتی وجود دارد.»این شایعه رسانه‌ای زمانی مطرح شد که مذاکرات طولانی وین 6 به حدود زمانی بیش از یک‌ماه متوقف شده‌ بود و در سپتامبر در حاشیه مجمع عمومی سازمان‌ملل در شهر نیویورک برگزار شد اما آنجا هم نتوانست دیدگاه‌های دورازهم آنها را نزدیک کند. ایستگاه مسقط در آبان‌ماه تنها یک تنفس کوتاه بود تا شرایط روحی مذاکره‌کنندگان را از شهر هسته‌ای وین متفاوت کند. پیش از دورهم‌جمع‌شدن مذاکره‌کنندگان در مسقط بود که شایعه توافق بر سر انتقال اورانیوم غنی‌شده از کشور به مسکو مطرح و توسط ایران تکذیب شد. همین شایعه و البته اکثریت‌گرفتن جمهوریخواهان در کنگره آمریکا موجب شد تا موضع آمریکایی‌ها سخت‌تر از قبل شود؛ این نکته را برخی مقام‌های نزدیک به مذاکره‌کنندگان هسته‌ای اذعان کرده‌اند. یکی از مهم‌ترین موضوعات مورد بررسی در مذاکرات هسته‌ای، بحث تامین سوخت نیروگاه پیر بوشهر است که به‌تازگی به راه افتاده و ایران قصد دارد در توافق جامع هسته‌ای در تامین سوخت آن از روسیه بی‌نیاز شود. مسکو، ساخت و راه‌اندازی این نیروگاه را برای ایران در عرض بیش از 20سال به انجام داد. آبان‌ماه بود که صالحی، رییس سازمان انرژی اتمی از امضای پروتکلی در مسکو برای ساخت چهار نیروگاه در بوشهر خبر داد. براساس قرارداد، ساخت این نیروگاه نیز ۹سال طول خواهد کشید اگرچه مشخص نیست که در عمل چقدر طول بکشد.
خط‌قرمزهایی که شاید جابه‌جا شوند
می‌گویند میز مذاکره، بستر گفت‌وشنود است، یک گام به در پیش‌رفتن و نیم‌گام به‌عقب‌آمدن، نه تریبون وعظ و سخن. در این بین موضوع خروج اورانیوم از ایران یکی از موضوعات احتمالی روی میز مذاکره است که گاهی وارد حیطه خطوط قرمز مذاکراتی و گاه از این حیطه خارج می‌شود. در یک‌سال گذشته، پیش از آغاز مذاکرات در ژنو، عراقچی، گفته بود: «خط قرمز ایران در این مذاکرات غنی‌سازی و حفظ حقوق مردم است و از هرآنچه مردم ایران بر اساس معاهدات بین‌المللی برخوردارند ذره‌ای کوتاه نخواهیم آمد... البته درباره شکل، اندازه و سطوح مختلف غنی‌سازی مذاکره خواهیم کرد اما خروج مواد از کشور خط قرمز ماست.»اما روز گذشته یک منبع آگاه در گفت‌وگو با ایسنا، با بیان اینکه گزارش آسوشیتدپرس صرفا «خبرسازی» است، گفت: «بحثی که در این گزارش به آن اشاره شده است (موضوع انتقال اورانیوم به خارج از ایران)، مدت‌ها پیش مطرح بوده است اما هیچ توافقی در این زمینه نداشته‌ایم.» هیچ‌یک از مذاکره‌کنندگان هسته‌ای جدیدا نگفته‌اند که انتقال اورانیوم از کشور جزو موارد مورد مذاکره است یا نه.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.