|

آنچه به نام نیما در زادگاهش می‌گذرد

یوش و هزار راه‌نرفته

هما نصرتی: متوسط دمای هوای تهران در دی‌ماه93 حدودا هشت‌درجه بوده و این رقم برای زمستانی که قرار بود بی‌نهایت سرد و بارانی باشد، آنقدر عجیب است که خیلی‌ها ترجیح می‌دهند برای تجربه زمستان از شهر بیرون رفته و خودشان را در طبیعت البرزجنوبی، همجوار برف کنند. یکی از مقصدها هم بی‌شک «یوش» است اما نه به‌خاطر نزدیکی، سرما، ارزانی سفر و کوتاهی راه. یوش گزینه سفرهای یک‌روزه تهرانی‌هاست چراکه زادگاه «نیما یوشیج» و خانه عاقبت او آنجاست.
در تهران صدها تور رسمی و غیررسمی برای این سفر تعریف شده و قیمت‌ها از صد تا 175هزارتومان در نوسان است اما کسی به‌درستی نمی‌داند آیا یوش تنها با نیمایش شناخته می‌شود یا اینکه به‌عنوان یک‌جغرافیای خاص در جاده بلده، قابلیت کشف‌های بسیاری را دارد.
مسیر یوش - بلده به نور که از جاده چالوس آغاز می‌شود، شما را به دنیایی متفاوت می‌برد. یکی از مشکلات ملاقات با نیما یوشیج درست از همان آغاز فرعی شروع می‌شود؛ جاده ناهموار، یوش را به کم‌بازدیدترین روستای آن اطراف بدل کرده و اگر کسی بخواهد به آن برسد، باید این ناهمواری را هم به جان بخرد. این راه، جاده‌ای کوهستانی و آسفالت، اما رفت‌وآمد خودروها در آن کم است. در گذر از این مسیر آنچه می‌بینید تپه، دره و درخت و روستاهایی با بام‌های شیروانی است. برای رسیدن به یوش باید از روستاهای متعددی همچون دونای‌سفلی و علیا، کمربُن، الیکا، نسن، پیل، میناک، کلاک، تنه و نیکنام‌ده‌گذر کرد که هرکدام در جای خود جذاب و دیدنی هستند. یوش «یواش» یکی از دهستان‌های کوهستانی اوزرود پایین از بخش بلده، شهرستان نور، در استان مازندران است و در فاصله 105کیلومتری جنوب آمل واقع شده است و زمستان‌هایی سرد و تابستان‌هایی خنک و گاهی گرم دارد. گاهی تا ارتفاع یک‌متر در این ناحیه برف می‌نشیند. از یوش کوه‌های سرنو، مازوبند و علی‌چال را در شمال و کوه‌های سرخ‌بند و اشلی را در جنوب می‌توان دید. گیاهانی چون گون، اسپند، مورد، گلپر، خاکشیر، پونه‌ و گزنه و درختانی مانند اوجا، سپیدار، بید، تبریزی، ازگیل و ولیک در منطقه می‌روید. علاوه بر جاذبه‌های طبیعی، روستای یوش چندین‌جاذبه مذهبی و تاریخی نیز دارد که عبارت‌اند از باغ‌شاه، خانه‌میرزا مهدی و خانه‌نیما، گنبد کیاداوود واقع در تپه‌ای مشرف بر گورستان بالای یوش؛ مقبره سیدامین و سیدجلال در نزدیکی قبرستان قدیمی روستا و سنگ‌ سیاه‌رنگ موسوم به اسب زین؛ این تخته‌سنگ در کنار رودخانه هراز قرار دارد و نقش زین و اسب روی آن نقر شده است. جذابیت اصلی سفر به یوش، دیدار از خانه علی اسفندیاری متخلص به نیما یوشیج، پدر شعر نو و دیدار مناظر زیبای طبیعی به‌ویژه در فصل بهار و پاییز، رودخانه یوش، ارتفاعات زیبا، باغ‌های میوه، چشمه‌های بالامحله و پایین‌محله است که انگیزه این سفر را قوی‌تر می‌کند. از جاده انشعابی یوش - بلده تا خانه نیما 54کیلومتر راه است. خانه نیما در پیچ‌وخم کوچه‌ای خاکی قرار دارد که از جاده اصلی منشعب می‌شود. خانه را بازسازی کرده‌اند و مقبره نیما هم در وسط حیاط با سنگ مرمر ساده‌ای پوشیده شده است. نیما یوشیج 110سال پیش در این خانه به دنیا آمد. پس از 62سال زندگی در سال1338 در شهرری فوت کرد و همان‌جا به خاک سپرده شد. اما در سال1372 پیکرش به خانه پدری منتقل و در حیاط مرکزی خانه دفن شد. در سال‌های بعد سیروس طاهباز و بهجت اسفندیاری، خواهر نیما نیز در این خانه دفن شدند. سیروس طاهباز، نویسنده، مترجم و گردآورنده دستنوشته‌های نیما یوشیج بوده که در طول 35سال توانست مجموعه کامل شعرهای نیما را منتشر کند.
میهمانان یوش پس از بازدید از خانه تاریخی نیما و روستای یوش، خداحافظی می‌کنند اما سفر کماکان ادامه خواهد داشت. هفت‌کیلومتر بعد از روستای یوش به یگانه شهر این جاده کم‌نظیر، بلده می‌رسید. مشهورترین اثر تاریخی بلده را می‌توان از کنار تنها میدان شهر دید. بقایای قلعه پولاد متعلق به اوایل دوره اسلامی بر فراز صخره‌ای در جانب شمال شرقی شهر بلده نمایان است. قلعه پولاد بلده از معروف‌ترین و بزرگ‌ترین قلعه‌های به‌جای‌مانده در شمال ایران است. این قلعه تا اوایل دوره صفویه دایر و مسکونی بوده و مرکز یکی از مقتدرترین قدرت‌های محلی آن روز ایران محسوب می‌شد. آب‌قلعه از چشمه‌ای به نام ملرز با تنبوشه به قلعه فرستاده می‌شده و برای نگهداری آن آب‌انبارهایی نیز تعبیه شده بوده است.
هنگامی که بلده را ترک کرده و مسیر را ادامه دهید به یک دوراهی می‌رسید. مسیر سمت راست به طرف جاده هراز و مسیر سمت چپ به طرف رویان ادامه پیدا می‌کند. اگر از مسیر رویان بروید، به گردنه دوهزارو940متری قُرق می‌رسید و زیباترین منظره البرز مرکزی را با چشم‌اندازی از قله دماوند خواهید دید. پس از عبور از این گردنه و گردنه سیاه سنگ به ارتفاع دوهزارو985متر به سمت رویان سرازیر می‌شوید که پس از مدتی به آبشار آب‌پری که در کنار جاده واقع است، می‌رسید که البته میزان آب آن بستگی به فصل و میزان بارندگی دارد. با ادامه همین راه به جنگل رویان در منطقه گلندرود که در شش‌کیلومتری‌شمال این شهر قرار دارد، خواهید رسید. در سفر به یوش و بلده روستاهای زیبای دیگری وجود دارد که هرکدام دیدنی‌های خود را دارند. روستای نج یکی از آنهاست که بین کوه‌های البرز محصور است. تابستان‌ها هوا معتدل و زمستان‌ها سرد و برفی است. روستای نج یکی از کهن‌ترین روستاهای منطقه است و چشم‌انداز زیبایی دارد. وجود چهارامامزاده در این روستای کوهستانی و دورافتاده توجه آدمی را به خود جلب می‌کند.
عبور از تمام این شهرها و روستاها اما بر یک نکته تاکید دارد و آن تغییر موقعیت این جغرافیا به‌علت هجوم مسافران و بازدیدکنندگان است. بلده که روزگاری یکی از مناطق مهم دامپروری کشور بوده، امروز تغییر ماهیت داده و به روستایی سراسر توریستی با خانه‌های نوساز اجاره‌ای بدل شده است. در یوش هم وضع بهتر نیست؛ اتوبوس‌های توریستی خیابان‌های باریک منتهی به خانه نیما را احاطه کرده‌اند و گویی مسافران هنوز آداب حضور در یک روستای کوهستانی را بلد نیستند، چراکه معابر با هراتوبوس پر از زباله‌هایی می‌شود که سرگردانند.

هما نصرتی: متوسط دمای هوای تهران در دی‌ماه93 حدودا هشت‌درجه بوده و این رقم برای زمستانی که قرار بود بی‌نهایت سرد و بارانی باشد، آنقدر عجیب است که خیلی‌ها ترجیح می‌دهند برای تجربه زمستان از شهر بیرون رفته و خودشان را در طبیعت البرزجنوبی، همجوار برف کنند. یکی از مقصدها هم بی‌شک «یوش» است اما نه به‌خاطر نزدیکی، سرما، ارزانی سفر و کوتاهی راه. یوش گزینه سفرهای یک‌روزه تهرانی‌هاست چراکه زادگاه «نیما یوشیج» و خانه عاقبت او آنجاست.
در تهران صدها تور رسمی و غیررسمی برای این سفر تعریف شده و قیمت‌ها از صد تا 175هزارتومان در نوسان است اما کسی به‌درستی نمی‌داند آیا یوش تنها با نیمایش شناخته می‌شود یا اینکه به‌عنوان یک‌جغرافیای خاص در جاده بلده، قابلیت کشف‌های بسیاری را دارد.
مسیر یوش - بلده به نور که از جاده چالوس آغاز می‌شود، شما را به دنیایی متفاوت می‌برد. یکی از مشکلات ملاقات با نیما یوشیج درست از همان آغاز فرعی شروع می‌شود؛ جاده ناهموار، یوش را به کم‌بازدیدترین روستای آن اطراف بدل کرده و اگر کسی بخواهد به آن برسد، باید این ناهمواری را هم به جان بخرد. این راه، جاده‌ای کوهستانی و آسفالت، اما رفت‌وآمد خودروها در آن کم است. در گذر از این مسیر آنچه می‌بینید تپه، دره و درخت و روستاهایی با بام‌های شیروانی است. برای رسیدن به یوش باید از روستاهای متعددی همچون دونای‌سفلی و علیا، کمربُن، الیکا، نسن، پیل، میناک، کلاک، تنه و نیکنام‌ده‌گذر کرد که هرکدام در جای خود جذاب و دیدنی هستند. یوش «یواش» یکی از دهستان‌های کوهستانی اوزرود پایین از بخش بلده، شهرستان نور، در استان مازندران است و در فاصله 105کیلومتری جنوب آمل واقع شده است و زمستان‌هایی سرد و تابستان‌هایی خنک و گاهی گرم دارد. گاهی تا ارتفاع یک‌متر در این ناحیه برف می‌نشیند. از یوش کوه‌های سرنو، مازوبند و علی‌چال را در شمال و کوه‌های سرخ‌بند و اشلی را در جنوب می‌توان دید. گیاهانی چون گون، اسپند، مورد، گلپر، خاکشیر، پونه‌ و گزنه و درختانی مانند اوجا، سپیدار، بید، تبریزی، ازگیل و ولیک در منطقه می‌روید. علاوه بر جاذبه‌های طبیعی، روستای یوش چندین‌جاذبه مذهبی و تاریخی نیز دارد که عبارت‌اند از باغ‌شاه، خانه‌میرزا مهدی و خانه‌نیما، گنبد کیاداوود واقع در تپه‌ای مشرف بر گورستان بالای یوش؛ مقبره سیدامین و سیدجلال در نزدیکی قبرستان قدیمی روستا و سنگ‌ سیاه‌رنگ موسوم به اسب زین؛ این تخته‌سنگ در کنار رودخانه هراز قرار دارد و نقش زین و اسب روی آن نقر شده است. جذابیت اصلی سفر به یوش، دیدار از خانه علی اسفندیاری متخلص به نیما یوشیج، پدر شعر نو و دیدار مناظر زیبای طبیعی به‌ویژه در فصل بهار و پاییز، رودخانه یوش، ارتفاعات زیبا، باغ‌های میوه، چشمه‌های بالامحله و پایین‌محله است که انگیزه این سفر را قوی‌تر می‌کند. از جاده انشعابی یوش - بلده تا خانه نیما 54کیلومتر راه است. خانه نیما در پیچ‌وخم کوچه‌ای خاکی قرار دارد که از جاده اصلی منشعب می‌شود. خانه را بازسازی کرده‌اند و مقبره نیما هم در وسط حیاط با سنگ مرمر ساده‌ای پوشیده شده است. نیما یوشیج 110سال پیش در این خانه به دنیا آمد. پس از 62سال زندگی در سال1338 در شهرری فوت کرد و همان‌جا به خاک سپرده شد. اما در سال1372 پیکرش به خانه پدری منتقل و در حیاط مرکزی خانه دفن شد. در سال‌های بعد سیروس طاهباز و بهجت اسفندیاری، خواهر نیما نیز در این خانه دفن شدند. سیروس طاهباز، نویسنده، مترجم و گردآورنده دستنوشته‌های نیما یوشیج بوده که در طول 35سال توانست مجموعه کامل شعرهای نیما را منتشر کند.
میهمانان یوش پس از بازدید از خانه تاریخی نیما و روستای یوش، خداحافظی می‌کنند اما سفر کماکان ادامه خواهد داشت. هفت‌کیلومتر بعد از روستای یوش به یگانه شهر این جاده کم‌نظیر، بلده می‌رسید. مشهورترین اثر تاریخی بلده را می‌توان از کنار تنها میدان شهر دید. بقایای قلعه پولاد متعلق به اوایل دوره اسلامی بر فراز صخره‌ای در جانب شمال شرقی شهر بلده نمایان است. قلعه پولاد بلده از معروف‌ترین و بزرگ‌ترین قلعه‌های به‌جای‌مانده در شمال ایران است. این قلعه تا اوایل دوره صفویه دایر و مسکونی بوده و مرکز یکی از مقتدرترین قدرت‌های محلی آن روز ایران محسوب می‌شد. آب‌قلعه از چشمه‌ای به نام ملرز با تنبوشه به قلعه فرستاده می‌شده و برای نگهداری آن آب‌انبارهایی نیز تعبیه شده بوده است.
هنگامی که بلده را ترک کرده و مسیر را ادامه دهید به یک دوراهی می‌رسید. مسیر سمت راست به طرف جاده هراز و مسیر سمت چپ به طرف رویان ادامه پیدا می‌کند. اگر از مسیر رویان بروید، به گردنه دوهزارو940متری قُرق می‌رسید و زیباترین منظره البرز مرکزی را با چشم‌اندازی از قله دماوند خواهید دید. پس از عبور از این گردنه و گردنه سیاه سنگ به ارتفاع دوهزارو985متر به سمت رویان سرازیر می‌شوید که پس از مدتی به آبشار آب‌پری که در کنار جاده واقع است، می‌رسید که البته میزان آب آن بستگی به فصل و میزان بارندگی دارد. با ادامه همین راه به جنگل رویان در منطقه گلندرود که در شش‌کیلومتری‌شمال این شهر قرار دارد، خواهید رسید. در سفر به یوش و بلده روستاهای زیبای دیگری وجود دارد که هرکدام دیدنی‌های خود را دارند. روستای نج یکی از آنهاست که بین کوه‌های البرز محصور است. تابستان‌ها هوا معتدل و زمستان‌ها سرد و برفی است. روستای نج یکی از کهن‌ترین روستاهای منطقه است و چشم‌انداز زیبایی دارد. وجود چهارامامزاده در این روستای کوهستانی و دورافتاده توجه آدمی را به خود جلب می‌کند.
عبور از تمام این شهرها و روستاها اما بر یک نکته تاکید دارد و آن تغییر موقعیت این جغرافیا به‌علت هجوم مسافران و بازدیدکنندگان است. بلده که روزگاری یکی از مناطق مهم دامپروری کشور بوده، امروز تغییر ماهیت داده و به روستایی سراسر توریستی با خانه‌های نوساز اجاره‌ای بدل شده است. در یوش هم وضع بهتر نیست؛ اتوبوس‌های توریستی خیابان‌های باریک منتهی به خانه نیما را احاطه کرده‌اند و گویی مسافران هنوز آداب حضور در یک روستای کوهستانی را بلد نیستند، چراکه معابر با هراتوبوس پر از زباله‌هایی می‌شود که سرگردانند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.