|

پوست نازک خاورمیانه

مهدی مطهرنیا .کارشناس بین‌الملل

خاورمیانه در شرایطی سال۲۰۱۴ را پشت‌سر گذاشت و وارد ۲۱۰۵ شد که دشواری‌های بسیار زیادی را در سالی که گذشت؛ تجربه کرد. در واقع می‌توان گفت پوست خاورمیانه نازک شد. این منطقه در مرکز ثقل خود، بحران‌هایی را دید که به‌واقع عجیب و غیرقابل باور بودند. حکومتی که در ابتدا با نام «دولت اسلامی عراق و شام» اعلام موجودیت کرد، در شرایطی که هیچ‌رابطه‌ای با باید‌هاونبایدهای اسلام نداشت، شرایط مخوفی در منطقه به وجود آورد و ناامنی‌هایی بی‌مثال در برابر چشمان حیرت‌زده مردم به نمایش گذاشت. عراق، سوریه و حتی لبنان از این مساله ضررهای زیادی را دید به‌طوری‌که می‌توان گفت «بازتولید خشونت» در دهه‌دوم هزاره‌سوم میلادی به نمایش گذاشته شد و بسیاری از آزادیخواهان و عدالت‌طلبان جهان را با عرق‌شرم مواجه کرد. داعش در شرایطی دست به تحرکات رادیکالی و خشن زد که دنیا رو به آرامش و تعامل می‌رود. البته در نقطه مقابل این تحرک است که شاهد تلاش عقلانی و بخردانه دولت تهران و همچنین پاسخگویی مثبت آن از سوی واشنگتن بودیم که نشان داد می‌توان بحران هسته‌ای را در قالب دیپلماسی فعال و مدیریت سازنده مدیریت کرد و حداقل گام‌هایی برای حل‌وفصل آن تجربه کرد. خاورمیانه در وضعیت التهابی ناشی از خشونت‌های داعش نوعی خردورزی سیاسی را از سوی ایرانیان شاهد بود که تلاش کردند با حفظ اصول و آرمان‌های خود، زمینه‌ را برای بهره‌مندی از خرد سیاسی برای مدیریت آینده مهیا کند. دقیقا به همین دلیل از این پس فضایی مشاهده خواهد شد که «تفاهم» بیشتر از «تخاصم» جدی گرفته شود و به همین دلیل می‌توان امید زیادی به این داشت که «توافق» در پرونده هسته‌ای و همچنین اختلاف‌های دیگر به دست‌ آید؛ آن‌هم در شرایطی که این پرونده بیش از یک‌دهه به عنوان مشکلی لاینحل در سپهر سیاسی جهان، اذهان عمومی را به خودش مشغول کرده و همچنین هزینه‌هایی گزاف را بر ایران و به‌خصوص مردمش تحمیل کرده بود. سومین نکته هم که در سال۲۰۱۴ در سال۲۰۱۵ پژواک پیدا خواهد کرد، کاهش ارزش اسراییل از نگاه ایالات‌متحده ‌آمریکاست. می‌توان اینطور گفت نگاه آمریکا به رژیم صهیونیستی تغییر کرده و آنها در سال۲۰۱۵ حتما تبعات این تغییر را حس خواهند کرد. در پایان ذکر این نکته ضروری است خاورمیانه در شرایطی از ۲۰۱۵ استقبال کرده که همچنان تهدیدهای مختلفی را پیش‌روی خود می‌بیند. پس باید تاکید کرد «منطق‌مداری» و «واقع‌بینی» جدی گرفته شود تا این منطقه بااهمیت، آرامش و توسعه را همزمان تجربه کند چرا که در هزاره‌سوم و در شرایطی که دنیا به دنیایی کاملا پیشرفته و توسعه‌یافته تبدیل شده است، تحت هیچ‌شرایطی نمی‌توان رفتارهای رادیکال و بی‌توجهی به منطق را توجیه کرد. پس باید به این امید داشت که خاورمیانه در کل جهان‌ هستی در سال۲۱۰۵ و سال‌های پس از آن «حرکت در چارچوب منطق» را اصلی اصولی برای خود داند و در راستای عقلانیت عمومی اهتمام بورزد.

خاورمیانه در شرایطی سال۲۰۱۴ را پشت‌سر گذاشت و وارد ۲۱۰۵ شد که دشواری‌های بسیار زیادی را در سالی که گذشت؛ تجربه کرد. در واقع می‌توان گفت پوست خاورمیانه نازک شد. این منطقه در مرکز ثقل خود، بحران‌هایی را دید که به‌واقع عجیب و غیرقابل باور بودند. حکومتی که در ابتدا با نام «دولت اسلامی عراق و شام» اعلام موجودیت کرد، در شرایطی که هیچ‌رابطه‌ای با باید‌هاونبایدهای اسلام نداشت، شرایط مخوفی در منطقه به وجود آورد و ناامنی‌هایی بی‌مثال در برابر چشمان حیرت‌زده مردم به نمایش گذاشت. عراق، سوریه و حتی لبنان از این مساله ضررهای زیادی را دید به‌طوری‌که می‌توان گفت «بازتولید خشونت» در دهه‌دوم هزاره‌سوم میلادی به نمایش گذاشته شد و بسیاری از آزادیخواهان و عدالت‌طلبان جهان را با عرق‌شرم مواجه کرد. داعش در شرایطی دست به تحرکات رادیکالی و خشن زد که دنیا رو به آرامش و تعامل می‌رود. البته در نقطه مقابل این تحرک است که شاهد تلاش عقلانی و بخردانه دولت تهران و همچنین پاسخگویی مثبت آن از سوی واشنگتن بودیم که نشان داد می‌توان بحران هسته‌ای را در قالب دیپلماسی فعال و مدیریت سازنده مدیریت کرد و حداقل گام‌هایی برای حل‌وفصل آن تجربه کرد. خاورمیانه در وضعیت التهابی ناشی از خشونت‌های داعش نوعی خردورزی سیاسی را از سوی ایرانیان شاهد بود که تلاش کردند با حفظ اصول و آرمان‌های خود، زمینه‌ را برای بهره‌مندی از خرد سیاسی برای مدیریت آینده مهیا کند. دقیقا به همین دلیل از این پس فضایی مشاهده خواهد شد که «تفاهم» بیشتر از «تخاصم» جدی گرفته شود و به همین دلیل می‌توان امید زیادی به این داشت که «توافق» در پرونده هسته‌ای و همچنین اختلاف‌های دیگر به دست‌ آید؛ آن‌هم در شرایطی که این پرونده بیش از یک‌دهه به عنوان مشکلی لاینحل در سپهر سیاسی جهان، اذهان عمومی را به خودش مشغول کرده و همچنین هزینه‌هایی گزاف را بر ایران و به‌خصوص مردمش تحمیل کرده بود. سومین نکته هم که در سال۲۰۱۴ در سال۲۰۱۵ پژواک پیدا خواهد کرد، کاهش ارزش اسراییل از نگاه ایالات‌متحده ‌آمریکاست. می‌توان اینطور گفت نگاه آمریکا به رژیم صهیونیستی تغییر کرده و آنها در سال۲۰۱۵ حتما تبعات این تغییر را حس خواهند کرد. در پایان ذکر این نکته ضروری است خاورمیانه در شرایطی از ۲۰۱۵ استقبال کرده که همچنان تهدیدهای مختلفی را پیش‌روی خود می‌بیند. پس باید تاکید کرد «منطق‌مداری» و «واقع‌بینی» جدی گرفته شود تا این منطقه بااهمیت، آرامش و توسعه را همزمان تجربه کند چرا که در هزاره‌سوم و در شرایطی که دنیا به دنیایی کاملا پیشرفته و توسعه‌یافته تبدیل شده است، تحت هیچ‌شرایطی نمی‌توان رفتارهای رادیکال و بی‌توجهی به منطق را توجیه کرد. پس باید به این امید داشت که خاورمیانه در کل جهان‌ هستی در سال۲۱۰۵ و سال‌های پس از آن «حرکت در چارچوب منطق» را اصلی اصولی برای خود داند و در راستای عقلانیت عمومی اهتمام بورزد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.