|

تاملی بر نخستین فیلم بلند جمشید محمودی

مرا به خاطرت نگه دار

گلاره محمدی

«چند مترمکعب عشق» فیلم تکان‌دهنده‌ای است؛ نه‌ به دلیل پایان هولناک و شوکه‌کننده‌اش؛ به دلیل تصویر نابی که از تلخی‌های زندگی نشان می‌دهد. تجسم مطلق تراژدی شوک‌آور انسانی است که قربانیانش، زن و مرد و کودک، سرنوشت تلخی را انتظار می‌کشند که سزاوارش نیستند.
جمشید محمودی در نخستین فیلم بلند سینمایی‌اش، به‌یکباره، نظر جمع کثیری از منتقدان و سینمادوستان را به خود جلب کرد. فیلمی که شاید قصه تازه و بکری نداشته باشد ولی چنان درست و دقیق روایت می‌شود که نمی‌توان به‌سادگی از کنار آن گذشت. شاید پیش از این یک‌بار در فیلم «باران» مجید مجیدی، قصه تنهایی و بی‌پناهی و سرنوشت محتوم عشق دو نوجوان افغان، دیده و به تصویر کشیده شده بود؛ اما در «چند مترمکعب عشق» با روایتی دیگر روبه‌رو هستیم؛ روایتی که در کنار نگاه انسانی‌اش، سینما را خوب می‌شناسد و به مخاطبش احترام می‌گذارد.
بازی بازیگران فیلم با هدایت هوشمندانه کارگردان، تحسین‌برانگیز است؛ از ساعد سهیلی گرفته که در نقش خود بی‌نظیر است تا نادر فلاح که در نهایت شگفتی، بازی بی‌نقصش در جشنواره‌ها دیده نشد و البته، ستاره یگانه این فیلم، حسیبا ابراهیمی که با اولین حضور سینمایی‌اش نظر همه را به خود جلب کرد. یادآوری نمونه‌ای برای این ادعا در این مجال، خالی از لطف نیست؛ یکی از فصل‌های فیلم، فصل «شادکامی» و رقص است که در آن پسر (ساعد سهیلی) محبوبش را می‌بیند. دختر با دیدن پسر بلند می‌شود و به داخل خانه‌شان می‌رود. پسر که نمی‌داند علت بی‌اعتنایی دختر چیست، ناراحت و نگران از فروپاشی رابطه‌شان، برجا می‌ماند. اما ناگهان دختر با روسری اهدایی از جانب پسر برمی‌گردد و لبخندی به پهنای صورت بر چهره‌اش می‌نشیند.
اتفاق دیگری که می‌توان به آن اشاره کرد این است که سال‌هاست که ما ایرانی‌ها در کنار خود مهاجرانی را از کشورهای مختلف می‌بینیم و در سال‌هایی که افغانستان روزهای متشنجی را تجربه می‌کرد، بر شمار مهاجران افغان افزوده شد. ما چه کردیم؟ کارهای سخت را با کمترین مزد به آنها سپردیم و در برابر هر خواسته بجایی از سوی آنان، به گونه‌ای با آنها برخورد کردیم که شایسته شأن آنها نبود.
البته فیلم این قابلیت را داشت که بسیار بهتر از آنچه اکنون است، باشد؛ اگر کارگردان، تعدادی از سکانس‌های میانی فیلم (گریه‌های طولانی) را به قرینه صحنه‌های مشابه حذف می‌کرد. اما برخلاف گروهی که در نهایت بی‌انصافی معتقدند «چند مترمکعب عشق» چیزی نیست جز پایانی تاثیرگذار که براساس آن، تماشاگر مجبور است 90دقیقه به پرده سینما خیره شود، نقطه‌قوت فیلم پایان‌بندی غافلگیرکننده‌اش است که با فرجامی تراژیک و دلخراش برای عاشق و معشوق جوان همراه است. تماشاگر در این لحظه می‌خواهد به جادوی سینما امیدوار باشد و آرزو می‌کند آنچه دیده پایان قطعی فیلم نیست. دست‌کم در چارچوب سینمای ایران، این پایان تکان‌دهنده جسورانه است و در اجرا هم چنان قاطع و بدون تلطیف به نمایش درمی‌آید که تماشاگران خوگرفته به پایان خوش و پایان باز را شوکه می‌کند؛ دیگر قرار نیست قصه جمع شود، این پایان نتیجه داستان است، این همان زندگی است که آدم‌های مدفون در حلبی‌آباد هر روز و هر شب به آن مشغولند.

«چند مترمکعب عشق» فیلم تکان‌دهنده‌ای است؛ نه‌ به دلیل پایان هولناک و شوکه‌کننده‌اش؛ به دلیل تصویر نابی که از تلخی‌های زندگی نشان می‌دهد. تجسم مطلق تراژدی شوک‌آور انسانی است که قربانیانش، زن و مرد و کودک، سرنوشت تلخی را انتظار می‌کشند که سزاوارش نیستند.
جمشید محمودی در نخستین فیلم بلند سینمایی‌اش، به‌یکباره، نظر جمع کثیری از منتقدان و سینمادوستان را به خود جلب کرد. فیلمی که شاید قصه تازه و بکری نداشته باشد ولی چنان درست و دقیق روایت می‌شود که نمی‌توان به‌سادگی از کنار آن گذشت. شاید پیش از این یک‌بار در فیلم «باران» مجید مجیدی، قصه تنهایی و بی‌پناهی و سرنوشت محتوم عشق دو نوجوان افغان، دیده و به تصویر کشیده شده بود؛ اما در «چند مترمکعب عشق» با روایتی دیگر روبه‌رو هستیم؛ روایتی که در کنار نگاه انسانی‌اش، سینما را خوب می‌شناسد و به مخاطبش احترام می‌گذارد.
بازی بازیگران فیلم با هدایت هوشمندانه کارگردان، تحسین‌برانگیز است؛ از ساعد سهیلی گرفته که در نقش خود بی‌نظیر است تا نادر فلاح که در نهایت شگفتی، بازی بی‌نقصش در جشنواره‌ها دیده نشد و البته، ستاره یگانه این فیلم، حسیبا ابراهیمی که با اولین حضور سینمایی‌اش نظر همه را به خود جلب کرد. یادآوری نمونه‌ای برای این ادعا در این مجال، خالی از لطف نیست؛ یکی از فصل‌های فیلم، فصل «شادکامی» و رقص است که در آن پسر (ساعد سهیلی) محبوبش را می‌بیند. دختر با دیدن پسر بلند می‌شود و به داخل خانه‌شان می‌رود. پسر که نمی‌داند علت بی‌اعتنایی دختر چیست، ناراحت و نگران از فروپاشی رابطه‌شان، برجا می‌ماند. اما ناگهان دختر با روسری اهدایی از جانب پسر برمی‌گردد و لبخندی به پهنای صورت بر چهره‌اش می‌نشیند.
اتفاق دیگری که می‌توان به آن اشاره کرد این است که سال‌هاست که ما ایرانی‌ها در کنار خود مهاجرانی را از کشورهای مختلف می‌بینیم و در سال‌هایی که افغانستان روزهای متشنجی را تجربه می‌کرد، بر شمار مهاجران افغان افزوده شد. ما چه کردیم؟ کارهای سخت را با کمترین مزد به آنها سپردیم و در برابر هر خواسته بجایی از سوی آنان، به گونه‌ای با آنها برخورد کردیم که شایسته شأن آنها نبود.
البته فیلم این قابلیت را داشت که بسیار بهتر از آنچه اکنون است، باشد؛ اگر کارگردان، تعدادی از سکانس‌های میانی فیلم (گریه‌های طولانی) را به قرینه صحنه‌های مشابه حذف می‌کرد. اما برخلاف گروهی که در نهایت بی‌انصافی معتقدند «چند مترمکعب عشق» چیزی نیست جز پایانی تاثیرگذار که براساس آن، تماشاگر مجبور است 90دقیقه به پرده سینما خیره شود، نقطه‌قوت فیلم پایان‌بندی غافلگیرکننده‌اش است که با فرجامی تراژیک و دلخراش برای عاشق و معشوق جوان همراه است. تماشاگر در این لحظه می‌خواهد به جادوی سینما امیدوار باشد و آرزو می‌کند آنچه دیده پایان قطعی فیلم نیست. دست‌کم در چارچوب سینمای ایران، این پایان تکان‌دهنده جسورانه است و در اجرا هم چنان قاطع و بدون تلطیف به نمایش درمی‌آید که تماشاگران خوگرفته به پایان خوش و پایان باز را شوکه می‌کند؛ دیگر قرار نیست قصه جمع شود، این پایان نتیجه داستان است، این همان زندگی است که آدم‌های مدفون در حلبی‌آباد هر روز و هر شب به آن مشغولند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.