|

سرانجام پرواز مفقودشده ایرآسیا

امیدهای غرق‌شده

محمدحسین جهان‌پناه .روزنامه‌نگار حوزه هوانوردی

بیش از 48ساعت پس از مفقودشدن پرواز8501 هواپیمایی ایرآسیا، قطعاتی که گفته می‌شود به هواپیمای فوق تعلق دارد، در فاصله هزاروصدکیلومتری محل مفقودشدن هواپیما پیدا شده است. همچنین گروه جست‌وجو، جسد تعدادی از سرنشینان را هم در همان منطقه از آب گرفته‌اند. تا زمان نگارش این خبر، هنوز محل خود هواپیما و محل احتمالی سقوط آن به‌درستی مشخص نشده است. حادثه یکشنبه گذشته ایرباس320 مالزیایی، درست زمانی رخ داد که خلبان هواپیما به علت مواجهه با یک جبهه هوای نامساعد، درخواست افزایش ارتفاع داده بود. اما از ساعت 6:14 صبح به وقت محلی هواپیما دیگر به هیچ‌یک از تماس‌های رادیویی کنترل ترافیک هوایی جاکارتا پاسخ نداد. دقایقی بعد هم هواپیما از روی رادار کنترل ترافیک هوایی محو می‌شود. در زمان وقوع حادثه، پرواز8501 در حال پرواز در فاصله 200کیلومتری جنوب‌شرقی جزیره بلیتانگ بود. هنوز برای نتیجه‌گیری علت ماجرا خیلی زود است. دست‌کم تا زمانی که جعبه‌سیاه هواپیما پیدا شود، نمی‌توان نتیجه‌گیری قاطعی را مطرح کرد. با وجودی که هنوز هیچ‌ارتباط مستقیمی بین شرایط آب و هوایی و حادثه ایرآسیا پیدا نشده، اما در سال‌های اخیر دست‌کم دوپرواز دیگر که سعی کرده بودند جبهه هوای نامساعد را دور بزنند با حادثه مواجه شدند. نخست در ژوئن2009 یک فروند ایرباس330 ایرفرانس که از ریودوژانیرو عازم پاریس بود به‌خاطر مواجهه با آب‌وهوای نامساعد در سواحل اقیانوس اطلس برزیل دچار سانحه شد. البته هواپیمای فوق هم مثل مورد اخیر، بدون مقدمه گم شد و پنج‌روز طول کشید تا اولین قطعات آن پیدا شود. تحقیقات بعدی نشان داد یخ‌زدگی لوله پیتوت (ابزار اندازه‌گیری سرعت) موجب غیرقابل‌اعتمادشدن اطلاعات سیستم خلبان خودکار و در نهایت اشتباه خلبان شده است. در موردی دیگر در 24جولای2014 نیز یک هواپیمای ام‌دی-83 خطوط هوایی الجزایر که عازم بورکینافاسو بود، اندکی پس از تغییر مسیر برای اجتناب از آب و هوای نامساعد، دچار سانحه شد. آنطور که تحقیقات بعدی نشان داد ازدست‌رفتن کنترل هواپیما موجب بروز سانحه شده است. با این حال، این موارد کلیت ندارند مثلا در مورد هواپیمای فرانسوی پروازهای دیگری هم در منطقه حضور داشته‌اند که همگی بدون بروز مشکل خاصی به مقصد رسیده‌اند. ایرباس320 مورد اشاره ایرآسیا یکی از 28ایرباس320 بود که امروزه برای این شرکت پرواز می‌کنند. این هواپیما در سال2008 تحویل شده بود و از این نظر عمر زیادی نداشت. خلبان هواپیما هم تجربه 20هزارو537ساعت پرواز داشت که شش‌هزاروصدساعت آن روی ایرباس 320 انجام شده بود.
امنیت هوایی
در یک‌‌سال گذشته رخ‌دادن چندین‌سانحه هوایی به فاصله اندک شاید این سوال را برای بسیاری به وجود آورده باشد که در دنیای صنعت هوانوردی چه خبر است؟ چرا امنیت هوایی به ناگاه به چنین وضعی دچار شده است؟ اشتباه نکنید پرواز همچنان امن‌ترین شیوه مسافرت در دنیاست. شانس وقوع یک‌سانحه هوایی مرگبار با حضور شما همان قدری است که ممکن است هرلحظه یک‌صاعقه به شما اصابت کند. امسال برخلاف آمار تلفات اسمی که دوبرابر سال گذشته بوده، امنیت هوایی در حقیقت نسبت به سال گذشته رشد داشته است. تعداد سوانح هوایی امسال تا این لحظه کمتر از نصف سال پیش بوده (حدود 14سانحه در برابر 29سانحه در سال گذشته) که در نوع خود یک‌رکورد در تاریخ هوانوردی به شمار می‌رود. ضمن آنکه از میان تلفات هوایی نیز سرنوشت یک هواپیما (پرواز MH370) اصلا مشخص نیست و دیگری (باز هم یک بویینگ777 به شماره پرواز MH17) توسط موشک سرنگون شده که مشخصا هیچ‌ارتباطی به امنیت پرواز ندارد. از سه‌سانحه مرگبار باقیمانده نیز به‌جز مورد ایران-140، هواپیمای توربوپراپ ATR72 تایوانی (پرواز GE222) هنگام فرود در شرایط توفانی دچار سانحه شده و هواپیمای الجزایری (پروازAH5017) نیز یک MD83 قدیمی بود که پس از ورود به هوای توفانی دچار سانحه شد. به این ترتیب تقریبا نیمی از تلفات این سوانح که در فاصله کمی از یکدیگر رخ دادند، ارتباطی با امنیت هوایی نداشتند. چون مشخصا هواپیما، مهارت خدمه یا کنترل پرواز، نقشی در بیشتر آنها نداشته است. امسال بی‌تردید نه مرگبارترین سال تاریخ هوانوردی است و نه پرسانحه‌ترین آن. شاید جالب باشد بدانید که سال1985 با دوهزارو10نفر تلفات، مرگبارترین سال در تاریخ هوانوردی به‌شمار می‌رود و سال2005 هم مرگبارترین سال در قرن‌بیست‌ویکم بود. در واقع این حتی مرگبارترین ماه تاریخ هوانوردی هم نیست. از 1996 تا به امروز دست‌کم در 24مورد، حداقل سه‌سانحه هوایی مرگبار در طول کمتر از 10روز اتفاق افتاده‌است.

بیش از 48ساعت پس از مفقودشدن پرواز8501 هواپیمایی ایرآسیا، قطعاتی که گفته می‌شود به هواپیمای فوق تعلق دارد، در فاصله هزاروصدکیلومتری محل مفقودشدن هواپیما پیدا شده است. همچنین گروه جست‌وجو، جسد تعدادی از سرنشینان را هم در همان منطقه از آب گرفته‌اند. تا زمان نگارش این خبر، هنوز محل خود هواپیما و محل احتمالی سقوط آن به‌درستی مشخص نشده است. حادثه یکشنبه گذشته ایرباس320 مالزیایی، درست زمانی رخ داد که خلبان هواپیما به علت مواجهه با یک جبهه هوای نامساعد، درخواست افزایش ارتفاع داده بود. اما از ساعت 6:14 صبح به وقت محلی هواپیما دیگر به هیچ‌یک از تماس‌های رادیویی کنترل ترافیک هوایی جاکارتا پاسخ نداد. دقایقی بعد هم هواپیما از روی رادار کنترل ترافیک هوایی محو می‌شود. در زمان وقوع حادثه، پرواز8501 در حال پرواز در فاصله 200کیلومتری جنوب‌شرقی جزیره بلیتانگ بود. هنوز برای نتیجه‌گیری علت ماجرا خیلی زود است. دست‌کم تا زمانی که جعبه‌سیاه هواپیما پیدا شود، نمی‌توان نتیجه‌گیری قاطعی را مطرح کرد. با وجودی که هنوز هیچ‌ارتباط مستقیمی بین شرایط آب و هوایی و حادثه ایرآسیا پیدا نشده، اما در سال‌های اخیر دست‌کم دوپرواز دیگر که سعی کرده بودند جبهه هوای نامساعد را دور بزنند با حادثه مواجه شدند. نخست در ژوئن2009 یک فروند ایرباس330 ایرفرانس که از ریودوژانیرو عازم پاریس بود به‌خاطر مواجهه با آب‌وهوای نامساعد در سواحل اقیانوس اطلس برزیل دچار سانحه شد. البته هواپیمای فوق هم مثل مورد اخیر، بدون مقدمه گم شد و پنج‌روز طول کشید تا اولین قطعات آن پیدا شود. تحقیقات بعدی نشان داد یخ‌زدگی لوله پیتوت (ابزار اندازه‌گیری سرعت) موجب غیرقابل‌اعتمادشدن اطلاعات سیستم خلبان خودکار و در نهایت اشتباه خلبان شده است. در موردی دیگر در 24جولای2014 نیز یک هواپیمای ام‌دی-83 خطوط هوایی الجزایر که عازم بورکینافاسو بود، اندکی پس از تغییر مسیر برای اجتناب از آب و هوای نامساعد، دچار سانحه شد. آنطور که تحقیقات بعدی نشان داد ازدست‌رفتن کنترل هواپیما موجب بروز سانحه شده است. با این حال، این موارد کلیت ندارند مثلا در مورد هواپیمای فرانسوی پروازهای دیگری هم در منطقه حضور داشته‌اند که همگی بدون بروز مشکل خاصی به مقصد رسیده‌اند. ایرباس320 مورد اشاره ایرآسیا یکی از 28ایرباس320 بود که امروزه برای این شرکت پرواز می‌کنند. این هواپیما در سال2008 تحویل شده بود و از این نظر عمر زیادی نداشت. خلبان هواپیما هم تجربه 20هزارو537ساعت پرواز داشت که شش‌هزاروصدساعت آن روی ایرباس 320 انجام شده بود.
امنیت هوایی
در یک‌‌سال گذشته رخ‌دادن چندین‌سانحه هوایی به فاصله اندک شاید این سوال را برای بسیاری به وجود آورده باشد که در دنیای صنعت هوانوردی چه خبر است؟ چرا امنیت هوایی به ناگاه به چنین وضعی دچار شده است؟ اشتباه نکنید پرواز همچنان امن‌ترین شیوه مسافرت در دنیاست. شانس وقوع یک‌سانحه هوایی مرگبار با حضور شما همان قدری است که ممکن است هرلحظه یک‌صاعقه به شما اصابت کند. امسال برخلاف آمار تلفات اسمی که دوبرابر سال گذشته بوده، امنیت هوایی در حقیقت نسبت به سال گذشته رشد داشته است. تعداد سوانح هوایی امسال تا این لحظه کمتر از نصف سال پیش بوده (حدود 14سانحه در برابر 29سانحه در سال گذشته) که در نوع خود یک‌رکورد در تاریخ هوانوردی به شمار می‌رود. ضمن آنکه از میان تلفات هوایی نیز سرنوشت یک هواپیما (پرواز MH370) اصلا مشخص نیست و دیگری (باز هم یک بویینگ777 به شماره پرواز MH17) توسط موشک سرنگون شده که مشخصا هیچ‌ارتباطی به امنیت پرواز ندارد. از سه‌سانحه مرگبار باقیمانده نیز به‌جز مورد ایران-140، هواپیمای توربوپراپ ATR72 تایوانی (پرواز GE222) هنگام فرود در شرایط توفانی دچار سانحه شده و هواپیمای الجزایری (پروازAH5017) نیز یک MD83 قدیمی بود که پس از ورود به هوای توفانی دچار سانحه شد. به این ترتیب تقریبا نیمی از تلفات این سوانح که در فاصله کمی از یکدیگر رخ دادند، ارتباطی با امنیت هوایی نداشتند. چون مشخصا هواپیما، مهارت خدمه یا کنترل پرواز، نقشی در بیشتر آنها نداشته است. امسال بی‌تردید نه مرگبارترین سال تاریخ هوانوردی است و نه پرسانحه‌ترین آن. شاید جالب باشد بدانید که سال1985 با دوهزارو10نفر تلفات، مرگبارترین سال در تاریخ هوانوردی به‌شمار می‌رود و سال2005 هم مرگبارترین سال در قرن‌بیست‌ویکم بود. در واقع این حتی مرگبارترین ماه تاریخ هوانوردی هم نیست. از 1996 تا به امروز دست‌کم در 24مورد، حداقل سه‌سانحه هوایی مرگبار در طول کمتر از 10روز اتفاق افتاده‌است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.