|

«سبد» مجلس، «بودجه» دولت

هادی حق‌شناس/نماینده مجلس هفتم

مجلس در روزهای پایانی سال 91 به دنبال تصویب طرحی است که براساس آن برخی از اقلام اساسی از جمله؛ برنج، روغن و گوشت به اقشار کم‌درآمد، به‌ویژه افراد تحت پوشش کمیته امداد و سازمان بهزیستی، داده شوند اما دولت با این اقدام مجلس مخالف است.این طرح بار مالی دارد و واقعیت این است که مجلس براساس اصل 75 قانون اساسی نمی‌تواند طرحی را تصویب کند که بار مالی برای دولت داشته باشد مگر اینکه منابع آن پیش‌بینی شده باشد. در صورتی که مجلس این طرح را تصویب کند به احتمال زیاد شورای نگهبان با آن مخالفت خواهد کرد مگر اینکه مجلس بخشی از ردیف‌های بودجه سال 91 را کاهش و اعتبار آن را به این طرح اختصاص دهد. بر این اساس مشکلی به وجود نخواهد آمد. در واقع خود نمایندگان مجلس تایید می‌کنند که دولت با کسری بودجه مواجه است بنابراین حذف بخشی از ردیف‌های بودجه سال 91 امکانپذیر نیست. در صورتی که مجلس بخواهد از هزینه‌های جاری دولت مانند حقوق و مزایای کارکنان آن کم کند، این مغایر با پرداخت سبد حمایتی است زیرا نمی‌شود بخشی از حمایت‌ها را که در قالب حقوق به کارکنان داده می‌شود حذف و همان حمایت‌ها را در قالب سبد حمایتی، دوباره به آنان پرداخت کرد. بنابراین، سبد حمایتی طرحی است که به دلیل مشخص نبودن ردیف بودجه آن به سال 91 نخواهد رسید و قطعا در بودجه سال آینده گنجانده خواهد شد. اگر شرایط عادی بود و دولت خود واردات کالاهای اساسی را در دست داشت، شاید اعطای سبد حمایتی به اقشار پایین درآمدی دارای اثری مثبت بود و وضعیت معیشتی دهک‌های کم‌درآمد جامعه را هم بهبود می‌بخشید. کشورها برای رسیدن به توسعه یا تسریع روند توسعه چاره‌ای جز توجه به سلامت و آموزش دهک‌های پایین جامعه ندارند. خانوارهای کم‌درآمد در همه جای دنیا توان تامین هزینه‌های آموزش و بهداشت فرزندان خود را ندارند و دولتمردان برای رفع این معضل سبد حمایتی را در دستور کار خود قرار می‌دهند. اما نکته مهم این است که مجلس بعد از پرداخت عیدانه و یارانه سبد حمایتی را مورد توجه قرار داده است. همین تاخیر باعث می‌شود این سبد مطلوبیت لازم و مورد انتظار را نداشته باشد. در واقع افراد پولی را که در قالب عیدانه و یارانه دریافت کرده‌اند به احتمال قوی صرف تقاضاهای دیگر می‌کنند زیرا که می‌دانند سبد حمایتی که شامل کالاهای اساسی است به‌زودی به دستشان می‌رسد. منطق اقتصادی حکم می‌کند، اگر مسوولان همین سبد حمایتی را به دهک‌های پایین جامعه اختصاص می‌دادند بسیار بهتر از پرداخت عیدانه‌ای بود که تا چند ماه دیگر اثرات تورمی آن نمایان می‌شود. در واقع، بدون توجه به تاخیرها و تقدم‌ها اثرات حمایتی سبد کالایی که هنوز تصویب نشده از هم‌اکنون کمرنگ شده است. در ماده سوم برنامه پنج‌ساله توسعه که توسط مجلس هفتم حذف شد، قید شده بود، دولت باید علاوه بر تقویت حمل و نقل عمومی، از اقشار کم‌درآمد هم از نظر درمانی و هم اجتماعی حمایت کند.
در صورتی که این امر در اولویت‌های حمایتی دولت قرار می‌گرفت بهتر از پرداخت پول نقد بود. با این حال مجلس زمانی که تورم، مطابق آمار رسمی به 31درصد رسیده در نظر دارد این سبد حمایتی را تصویب کند که تداعی‌کننده کوپن در زمان جنگ است. اگر کوپن به تمامی اقشار داده شود اثرات مطلوبی نخواهد داشت اما اگر کوپن فقط در اختیار اقشار کم‌درآمد قرار داده شود، مشکلی وجود نخواهد داشت.
مجلس در روزهای پایانی سال 91 به دنبال تصویب طرحی است که براساس آن برخی از اقلام اساسی از جمله؛ برنج، روغن و گوشت به اقشار کم‌درآمد، به‌ویژه افراد تحت پوشش کمیته امداد و سازمان بهزیستی، داده شوند اما دولت با این اقدام مجلس مخالف است.این طرح بار مالی دارد و واقعیت این است که مجلس براساس اصل 75 قانون اساسی نمی‌تواند طرحی را تصویب کند که بار مالی برای دولت داشته باشد مگر اینکه منابع آن پیش‌بینی شده باشد. در صورتی که مجلس این طرح را تصویب کند به احتمال زیاد شورای نگهبان با آن مخالفت خواهد کرد مگر اینکه مجلس بخشی از ردیف‌های بودجه سال 91 را کاهش و اعتبار آن را به این طرح اختصاص دهد. بر این اساس مشکلی به وجود نخواهد آمد. در واقع خود نمایندگان مجلس تایید می‌کنند که دولت با کسری بودجه مواجه است بنابراین حذف بخشی از ردیف‌های بودجه سال 91 امکانپذیر نیست. در صورتی که مجلس بخواهد از هزینه‌های جاری دولت مانند حقوق و مزایای کارکنان آن کم کند، این مغایر با پرداخت سبد حمایتی است زیرا نمی‌شود بخشی از حمایت‌ها را که در قالب حقوق به کارکنان داده می‌شود حذف و همان حمایت‌ها را در قالب سبد حمایتی، دوباره به آنان پرداخت کرد. بنابراین، سبد حمایتی طرحی است که به دلیل مشخص نبودن ردیف بودجه آن به سال 91 نخواهد رسید و قطعا در بودجه سال آینده گنجانده خواهد شد. اگر شرایط عادی بود و دولت خود واردات کالاهای اساسی را در دست داشت، شاید اعطای سبد حمایتی به اقشار پایین درآمدی دارای اثری مثبت بود و وضعیت معیشتی دهک‌های کم‌درآمد جامعه را هم بهبود می‌بخشید. کشورها برای رسیدن به توسعه یا تسریع روند توسعه چاره‌ای جز توجه به سلامت و آموزش دهک‌های پایین جامعه ندارند. خانوارهای کم‌درآمد در همه جای دنیا توان تامین هزینه‌های آموزش و بهداشت فرزندان خود را ندارند و دولتمردان برای رفع این معضل سبد حمایتی را در دستور کار خود قرار می‌دهند. اما نکته مهم این است که مجلس بعد از پرداخت عیدانه و یارانه سبد حمایتی را مورد توجه قرار داده است. همین تاخیر باعث می‌شود این سبد مطلوبیت لازم و مورد انتظار را نداشته باشد. در واقع افراد پولی را که در قالب عیدانه و یارانه دریافت کرده‌اند به احتمال قوی صرف تقاضاهای دیگر می‌کنند زیرا که می‌دانند سبد حمایتی که شامل کالاهای اساسی است به‌زودی به دستشان می‌رسد. منطق اقتصادی حکم می‌کند، اگر مسوولان همین سبد حمایتی را به دهک‌های پایین جامعه اختصاص می‌دادند بسیار بهتر از پرداخت عیدانه‌ای بود که تا چند ماه دیگر اثرات تورمی آن نمایان می‌شود. در واقع، بدون توجه به تاخیرها و تقدم‌ها اثرات حمایتی سبد کالایی که هنوز تصویب نشده از هم‌اکنون کمرنگ شده است. در ماده سوم برنامه پنج‌ساله توسعه که توسط مجلس هفتم حذف شد، قید شده بود، دولت باید علاوه بر تقویت حمل و نقل عمومی، از اقشار کم‌درآمد هم از نظر درمانی و هم اجتماعی حمایت کند.
در صورتی که این امر در اولویت‌های حمایتی دولت قرار می‌گرفت بهتر از پرداخت پول نقد بود. با این حال مجلس زمانی که تورم، مطابق آمار رسمی به 31درصد رسیده در نظر دارد این سبد حمایتی را تصویب کند که تداعی‌کننده کوپن در زمان جنگ است. اگر کوپن به تمامی اقشار داده شود اثرات مطلوبی نخواهد داشت اما اگر کوپن فقط در اختیار اقشار کم‌درآمد قرار داده شود، مشکلی وجود نخواهد داشت.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.