|

حیدر العبادی و کشوری چندپاره

«حیدر العبادی»، نخست‌وزیر عراق که یک کشور تکه‌پاره و در حال جنگ را تحویل گرفته بود، سه‌ماه بعد از روی کارآمدنش دست به اقداماتی سریع و تاثیر‌گذار زد. با این حال، او با چالش بزرگی مواجه بوده و باید بتواند جبهه‌ای یکپارچه در برابر شبه‌نظامیان گروه داعش به‌وجود آورد. او باید ارتش را که غیرفعال شده بازسازی و اقتدار دولت را در تمام مناطق کشور احیا کند. زمان کوتاه است و نبرد علیه شبه‌نظامیانی که مساحت زیادی از کشور را به تصرف خود درآورده‌اند هزینه می‌برد و تعداد آوارگان عراقی روزبه‌روز بیشتر می‌شود. العبادی تاکنون مجموعه‌ای از اقدامات صورت داده است تا موقعیت دولتش را نه‌تنها در بین شیعیان و کردها، بلکه در بین قبایل اهل‌تسنن و حتی همسایگان عراق بهبود بخشد. یکی از موفقیت‌های او امضای توافقنامه‌ای با اقلیم کردستان در ماه گذشته پیرامون صادرات نفت و پرداخت بودجه بود که بعد از ماه‌ها اختلاف حاصل شد. العبادی همچنین ده‌هانفر از مقامات ارتش و نیروهای امنیتی‌ای را که نخست‌وزیر سابق «نوری المالکی» تعیین کرده بود برکنار و یک حرکت علیه فساد را در ارتش شروع کرد. «وائل عبداللطیف» که یک قاضی و وزیر سابق است، با اشاره به دوران مالکی می‌گوید بزرگ‌ترین دستاورد العبادی تمایل او به تغییر و تصحیح اشتباهات هشت‌سال گذشته است.
دولت مالکی
العبادی ماه گذشته عراقی‌ها را نیز شوکه کرد؛ او گفت تحقیقات انجام‌شده نشان می‌دهد دست‌کم 50هزارسرباز« فضایی»‌اند یعنی تنها نام‌شان در فهرست‌های حقوق وجود دارد بدون آنکه خودشان حضوری داشته باشند. او همچنین تعهد کرد بازرسی‌ها و شفاف‌سازی‌ها را ادامه خواهد داد. العبادی همچنین گفت برای تایید بودجه سال2015 منتظر پارلمان خواهد بود؛ اقدامی عکس بودجه سال‌جاری که به دلیل اختلافات بین مالکی و پارلمان و احزاب سیاسی با او به تصویب مجلس نرسیده بود. العبادی (62ساله) نیز مانند مالکی به حزب «الدعوه اسلامی» وابسته است که در دوران «صدام‌حسین» فعالیتش ممنوع بود. هردوی آنان از عراق فرار کرده و بعد از سقوط صدام در سال2003 به کشور بازگشتند. اما زمانی که مالکی بین تهران و دمشق در حال حرکت بود، العبادی با اسم مستعار به‌عنوان مهندس و برای 20سال در انگلستان فعالیت می‌کرد. یک دیپلمات بلندپایه غربی در بغداد می‌گوید: «روشی را که العبادی در پیش گرفته اصولا درست است.» به گفته او، العبادی بخش بزرگی از دولت مالکی را متلاشی کرده و اگر به دستاوردهای این حکومت نگاه کنید، متوجه می‌شوید که عمل می‌کند و باید به او وقت بیشتری داده شود. در دوران کوتاه نخست‌وزیری او، تاکنون شبه‌نظامیان داعش از «جرف‌الصخر» واقع در جنوب بغداد و دوشهرک دیگر که نزدیک مرزهای ایران هستند، بیرون رانده شده‌اند کمااینکه به محاصره 15ماهه بزرگ‌ترین پالایشگاه نفتی عراق پایان داده شده است. با این حال این دستاوردهای سیاسی و نظامی به گونه‌ای نیست که نتوان آنها را تغییر داد. همچنان ضرورت دارد دولت مرکزی قدرت خود را اعمال کند و برخی بر این باورند که انگیزه‌ای را که الان العبادی دارد به‌زودی متوقف خواهد شد. «ساوین دیزای» سخنگوی دولت اقلیم کردستان عراق درباره العبادی می‌گوید: «ابتدا خوب شروع کرد و رویکرد درستی داشت، اما اتخاذ یک موضع مثبت به‌تنهایی کافی نیست.» او باید بتواند وحدت عراق را دوباره به وجود آورد حال آنکه العبادی نه‌تنها در خارج، بلکه حتی در بین طرفدارانش نیز دارد محبوبیتش را از دست می‌دهد. یک مورد از این نارضایتی‌ها صدایی بود که از بصره شنیده شد و هیاتی از این شهر بعد از امضای توافقنامه بغداد با کردها اعلام کرد نفتی که در جنوب تولید می‌شود، بخش اعظم نفت عراق است و باید این منطقه هم مانند کردستان حاکمیت داشته باشد. تا اینجا تلاش‌های العبادی در نزدیک‌کردن اهل‌سنت به‌خصوص در استان الانبار نتیجه داده است. حمایت سنی‌های این استان برای مقابله با شبه‌نظامیان داعش بسیار حیاتی است. شیوخ قبایل سنی در این منطقه تایید می‌کنند که از سوی دولت مرکزی حمایت شده و جنگ‌افزار در اختیار آنان گذاشته شده است. اما «ایهم کامل» که یک تحلیلگر سیاسی در مجموعه یوروآسیاست، می‌گوید: سال2014 ماه‌عسل العبادی و شاید اوج قدرتش باشد به این‌معنا که سال آینده برای او سال دشواری خواهد بود. بعد از پیروزی‌هایی که علیه شبه‌نظامیان داعش در مناطق مشترک شیعه و سنی به دست آمد، العبادی تحت فشار خواهد بود که مناطق سنی‌نشین را از چنگ داعش درآورد. کامل در ادامه می‌افزاید: «تکیه العبادی بر شبه‌نظامیان شیعه به‌جای ارتش و نیز تکیه او بر حمایت‌های هوایی به فرماندهی ایالات‌متحده‌آمریکا، می‌تواند از نقاط ضعف العبادی تلقی شود.» او بر این باورست که یک دولت مرکزی در بغداد وجود دارد که به صورت اسمی کشور را اداره می‌کند. اما در واقعیت و در سایر مناطق از جمله کردستان یا مناطق سنی‌نشین حضوری ندارد؛ حتی می‌توان گفت در جنوب عراق هم که شیعه‌نشین است، چندان حضوری ندارد.»

«حیدر العبادی»، نخست‌وزیر عراق که یک کشور تکه‌پاره و در حال جنگ را تحویل گرفته بود، سه‌ماه بعد از روی کارآمدنش دست به اقداماتی سریع و تاثیر‌گذار زد. با این حال، او با چالش بزرگی مواجه بوده و باید بتواند جبهه‌ای یکپارچه در برابر شبه‌نظامیان گروه داعش به‌وجود آورد. او باید ارتش را که غیرفعال شده بازسازی و اقتدار دولت را در تمام مناطق کشور احیا کند. زمان کوتاه است و نبرد علیه شبه‌نظامیانی که مساحت زیادی از کشور را به تصرف خود درآورده‌اند هزینه می‌برد و تعداد آوارگان عراقی روزبه‌روز بیشتر می‌شود. العبادی تاکنون مجموعه‌ای از اقدامات صورت داده است تا موقعیت دولتش را نه‌تنها در بین شیعیان و کردها، بلکه در بین قبایل اهل‌تسنن و حتی همسایگان عراق بهبود بخشد. یکی از موفقیت‌های او امضای توافقنامه‌ای با اقلیم کردستان در ماه گذشته پیرامون صادرات نفت و پرداخت بودجه بود که بعد از ماه‌ها اختلاف حاصل شد. العبادی همچنین ده‌هانفر از مقامات ارتش و نیروهای امنیتی‌ای را که نخست‌وزیر سابق «نوری المالکی» تعیین کرده بود برکنار و یک حرکت علیه فساد را در ارتش شروع کرد. «وائل عبداللطیف» که یک قاضی و وزیر سابق است، با اشاره به دوران مالکی می‌گوید بزرگ‌ترین دستاورد العبادی تمایل او به تغییر و تصحیح اشتباهات هشت‌سال گذشته است.
دولت مالکی
العبادی ماه گذشته عراقی‌ها را نیز شوکه کرد؛ او گفت تحقیقات انجام‌شده نشان می‌دهد دست‌کم 50هزارسرباز« فضایی»‌اند یعنی تنها نام‌شان در فهرست‌های حقوق وجود دارد بدون آنکه خودشان حضوری داشته باشند. او همچنین تعهد کرد بازرسی‌ها و شفاف‌سازی‌ها را ادامه خواهد داد. العبادی همچنین گفت برای تایید بودجه سال2015 منتظر پارلمان خواهد بود؛ اقدامی عکس بودجه سال‌جاری که به دلیل اختلافات بین مالکی و پارلمان و احزاب سیاسی با او به تصویب مجلس نرسیده بود. العبادی (62ساله) نیز مانند مالکی به حزب «الدعوه اسلامی» وابسته است که در دوران «صدام‌حسین» فعالیتش ممنوع بود. هردوی آنان از عراق فرار کرده و بعد از سقوط صدام در سال2003 به کشور بازگشتند. اما زمانی که مالکی بین تهران و دمشق در حال حرکت بود، العبادی با اسم مستعار به‌عنوان مهندس و برای 20سال در انگلستان فعالیت می‌کرد. یک دیپلمات بلندپایه غربی در بغداد می‌گوید: «روشی را که العبادی در پیش گرفته اصولا درست است.» به گفته او، العبادی بخش بزرگی از دولت مالکی را متلاشی کرده و اگر به دستاوردهای این حکومت نگاه کنید، متوجه می‌شوید که عمل می‌کند و باید به او وقت بیشتری داده شود. در دوران کوتاه نخست‌وزیری او، تاکنون شبه‌نظامیان داعش از «جرف‌الصخر» واقع در جنوب بغداد و دوشهرک دیگر که نزدیک مرزهای ایران هستند، بیرون رانده شده‌اند کمااینکه به محاصره 15ماهه بزرگ‌ترین پالایشگاه نفتی عراق پایان داده شده است. با این حال این دستاوردهای سیاسی و نظامی به گونه‌ای نیست که نتوان آنها را تغییر داد. همچنان ضرورت دارد دولت مرکزی قدرت خود را اعمال کند و برخی بر این باورند که انگیزه‌ای را که الان العبادی دارد به‌زودی متوقف خواهد شد. «ساوین دیزای» سخنگوی دولت اقلیم کردستان عراق درباره العبادی می‌گوید: «ابتدا خوب شروع کرد و رویکرد درستی داشت، اما اتخاذ یک موضع مثبت به‌تنهایی کافی نیست.» او باید بتواند وحدت عراق را دوباره به وجود آورد حال آنکه العبادی نه‌تنها در خارج، بلکه حتی در بین طرفدارانش نیز دارد محبوبیتش را از دست می‌دهد. یک مورد از این نارضایتی‌ها صدایی بود که از بصره شنیده شد و هیاتی از این شهر بعد از امضای توافقنامه بغداد با کردها اعلام کرد نفتی که در جنوب تولید می‌شود، بخش اعظم نفت عراق است و باید این منطقه هم مانند کردستان حاکمیت داشته باشد. تا اینجا تلاش‌های العبادی در نزدیک‌کردن اهل‌سنت به‌خصوص در استان الانبار نتیجه داده است. حمایت سنی‌های این استان برای مقابله با شبه‌نظامیان داعش بسیار حیاتی است. شیوخ قبایل سنی در این منطقه تایید می‌کنند که از سوی دولت مرکزی حمایت شده و جنگ‌افزار در اختیار آنان گذاشته شده است. اما «ایهم کامل» که یک تحلیلگر سیاسی در مجموعه یوروآسیاست، می‌گوید: سال2014 ماه‌عسل العبادی و شاید اوج قدرتش باشد به این‌معنا که سال آینده برای او سال دشواری خواهد بود. بعد از پیروزی‌هایی که علیه شبه‌نظامیان داعش در مناطق مشترک شیعه و سنی به دست آمد، العبادی تحت فشار خواهد بود که مناطق سنی‌نشین را از چنگ داعش درآورد. کامل در ادامه می‌افزاید: «تکیه العبادی بر شبه‌نظامیان شیعه به‌جای ارتش و نیز تکیه او بر حمایت‌های هوایی به فرماندهی ایالات‌متحده‌آمریکا، می‌تواند از نقاط ضعف العبادی تلقی شود.» او بر این باورست که یک دولت مرکزی در بغداد وجود دارد که به صورت اسمی کشور را اداره می‌کند. اما در واقعیت و در سایر مناطق از جمله کردستان یا مناطق سنی‌نشین حضوری ندارد؛ حتی می‌توان گفت در جنوب عراق هم که شیعه‌نشین است، چندان حضوری ندارد.»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.