|

مروری بر چند نگرانی رایج

گذشت دوران بی‌خیالی

هلیا آبادی: «نگرانم» کلمه آشنایی است، می‌توان در جلسات اولیا و مربیان، در دورهمنشینی‌های روزمره یا حتی در کوتاه‌ترین نصیحت و گفت‌وگو این را شنید. به سراغ جمعی رفتیم تا مروری کوتاه بر چندنگرانی رایج و مرسوم آنها داشته باشیم. عجیب اینکه، آنچه بیش از هرچیزی در این نظرخواهی میدانی و وایبری مطرح است، خلع‌سلاح‌بودن خانواده‌ها در برابر این نگرانی‌هاست؛ اینکه نمی‌دانند چگونه می‌توانند بر آن غلبه کنند.
تحصیل: از همان ابتدای زندگی فرزندان، بحث رفتن به مهدکودک و چگونگی آن مطرح است، کمی بعد پیش‌دبستانی و مدرسه تا... و دانشگاه پیش می‌آید. اینکه چگونه کودک که بخش زیادی از روزش را در جایی غیر از خانه می‌گذراند، بتواند بهترین آموزش‌ها و لحظه‌ها را داشته باشد. اینکه در نهایت چه خواهد شد؟ دانشگاه قبول می‌شود یا نه؟ در رشته‌ای که می‌خواهد و دوست دارد موفق می‌شود یا نه؟ در ایران همه راه‌ها فقط به کنکور ختم می‌شود. سرنوشت او به یک‌روز بستگی دارد، به‌خصوص برای طبقه متوسط و پایین‌تر، رفتن به دانشگاه آزاد با هزینه زیادی همراه است. این مساله در خارج از کشور به‌گونه‌ای حل‌شده است. دولت برای دانشگاه وام می‌دهد. اگر کسی بخواهد درس بخواند، راهش آسان‌تر است فقط باید بدهی بپردازد. عده‌ای از LLLS:Life long learning sector استفاده می‌کنند یعنی فرد می‌تواند از هرسنی، شروع کند و با تقسیم‌کردن تحصیلات در سال‌های مختلف مدرک بگیرد.
تشکیل خانواده: حالا دیگر اکثرا با کلمه «ازدواج‌سفید» آشنا شده‌اند. این مساله مطرح و رواج یافته است اما برای پدران و مادرانی که فرزندانی در سنین بلوغ دارند، مسایلی همچون دوستان غیرهمجنس و چگونگی آشناشدن با آنها و نحوه رابطه و... مطرح می‌شود. اندکی بعد‌تر مساله ازدواج موفق پیش می‌آید، اینکه فرزند چقدر در انتخاب همسر آینده می‌تواند درست عمل کند.
آینده مبهم: بسیاری نگران آینده هستند؛ اینکه چه سرنوشتی در انتظار فرزندانشان است، از تحصیل تا شادبودن. این سوال را هم مدام برای فرزندانشان مطرح می‌کنند که می‌دانی می‌خواهی چه‌کار کنی و اکثرا هم بیشتر فرزندان نمی‌دانند چه‌کار می‌خواهند بکنند.
از طرفی نگران این هستند که چگونه آنها را برای آینده آماده کنند. بنابراین سعی می‌کنند آنان را با دانش و تربیت مناسب و داشتن استقلال برای این آینده مبهم آماده کنند.
سلامتی: سال پیش و کمی قبل‌تر از آن هوای تهران آلوده بود، اکنون نگرانی بابت آلودگی آب است و... . همه این مسایل در زمینه آلودگی مواد غذایی یا... را نیز می‌توان به آنها اضافه کرد؛ مسایلی که دیگر دست خانواده‌ها نیست و جای خالی دولت به‌شدت محسوس است.
تاثیر نامناسب همسالان، جامعه و اعتیاد: وقتی به سراغ عده دیگری از مادران می‌رویم با این جمله شروع می‌کنند: «به‌راه‌کج‌رفتن همیشه نگرانی همه مادر‌ها است البته هرچه حساس‌تر باشیم کار سخت‌تر می‌شود.» آنها نگران ﺩﻭﺳﺘﻲ فرزندانشان ﺑﺎ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﻧﺎﺑﺎﺏ و تاثیری که از همسالانش می‌گیرد، هستند اعتیاد نیز جزو مسایلی است که می‌تواند براساس تاثیر از همسالان به وجود بیاید و از طرفی عده‌ای هم معتقدند وضعیت نامناسب جامعه که بچه‌ها در آن زندگی می‌کنند باعث به‌وجودآمدن اعتیاد می‌شود.
بحث اعتیاد همواره یکی از نگرانی‌های موجود بوده و حتی در خارج از کشور نیز مطرح است؛ به‌خصوص که در برخی کشورهای دیگر موادمخدر به دودسته قانونی و غیرقانونی تقسیم می‌شود. اما مساله تاثیر از همسالان در همه کشورها وجود دارد هرچند پدرومادر می‌توانند در محله‌ای خوب زندگی کنند تا بخشی از نگرانی‌ها برطرف شود.
خوشبختی: مهم نیست فرزند چندساله باشد. مادران همیشه نگرانی‌هایی دارند که گاه بسیار مهم‌تر از مسایل مادی است؛ اینکه فرزند خوشحال نباشد، به اندازه کافی دوست نداشته باشد، تنها بماند و به اندازه کافی اعتماد‌به‌نفس نداشته باشد که خودش باشد و با آن چیزی که خودش هست، آدم‌های کافی و ماندگار در زندگی‌اش جذب کند.
یا اینکه چگونه می‌توان معصومیت کودکی اندکی پایدارتر باشد؛ اینکه سلامتی روانی و شادی فرزندان کمتر به خطر بیفتد، اینکه نتوانند کسی را پیدا کنند که از او عشق بگیرند یا به آن عشق بورزند. اینکه نتوانند به اندازه کافی فعالیت اجتماعی داشته باشند؛ اینکه به‌جای اینکه انسان شوند و روی اطرافشان حتی در حد کم به‌جای مثبت اثرگذاشتن اثر منفی بگذارند یا به دیگران خواسته و از روی عمد صدمه بزنند.
موفقیت: نگرانی برای شغل و موفقیتی که فرزند خواهد داشت، یکی‌دیگر از نگرانی‌های رایج است. از طرفی آیا برای فرزند می‌توان، فضایی را تعریف کرد که با تکیه بر اخلاقیات انسان موفقی شود؛ اخلاقیاتی که می‌تواند دین یا داشتن یک چارچوب اخلاقی معین باشد.
تفاوت فرهنگی: در بحث تفاوت فرهنگی مسایل مهمی وجود دارد، مثلا ﺗﻔﺎﻭﺕ ﻃﺒﻘﺎﺗﻲ ﺯﻳﺎﺩ ﺷﺪﻩ است، بخشی از پدران و مادران ﻫﺮﻗﺪﺭ ﻫﻢ ﻛﻪ ﺍﻣﻜﺎﻧﺎﺕ ﺩﺭ ﺍﺧﺘﻴﺎﺭ فرزندانشان قرار دهند، بازهم از برخی دیگر عقب‌ترند. ﺗﻐﻴﻴﺮ نگرش‌ها و توقعات متقابل والدین، فرزندان و دغدغه‌ها هم زیاد شده است. اما یک‌نکته دیگر هم وجود دارد، تعداد زیادی از طبقه متوسط به دیگر کشورها مهاجرت کرده‌اند و یکی از نگرانی‌هایی که برای فرزندشان دارند، «گسستگی‌فرهنگی» است. اینکه فرزند نخواهد یا نداند چه فرهنگی دارد و در نهایت ریشه‌ای نداشته باشد، از طرفی هم به فرهنگ جایی که زندگی می‌کند، وصل نشود و مثل یک‌گیاه بی‌ریشه شود. تعداد زیادی از ایرانی‌هایی که اینجا می‌بینم، اینگونه هستند که برای دوران بزرگسالی یا کهنسالی این موضوع آسیبی جدی است. یک‌مثال ساده این است که نه عید ایرانی‌ها را جشن می‌گیرند و نه کریسمس یا... .
نگرانی‌های جنسیتی: در روزگاری که به‌نوعی شکسته‌شدن مرزهای جنسیتی پیش آمده، نگرانی‌هایی در این زمینه برای والدین مطرح است؛ اینکه چگونه با مسایلی همچون همجنسگرایی روبه‌رو شوند. پدر و مادر ایرانی حتی اگر در خارج از کشور هم باشند، این نکته برایشان هنوز مساله‌ای حل‌نشده باقی مانده است.
شاید کمی وسواس: عده زیادی هم هستند که مدام نگرانند، حتی درباره راه‌رفتن، غذاخوردن و نفس‌کشیدن فرزندانشان هم نگران می‌شوند. حتی اینکه اگر نباشند چه بر سر بچه‌ها می‌آید.
یک نگرانی مدرن: حفاظت از فرزندان در برابر خطرات زندگی دیجیتالی.

هلیا آبادی: «نگرانم» کلمه آشنایی است، می‌توان در جلسات اولیا و مربیان، در دورهمنشینی‌های روزمره یا حتی در کوتاه‌ترین نصیحت و گفت‌وگو این را شنید. به سراغ جمعی رفتیم تا مروری کوتاه بر چندنگرانی رایج و مرسوم آنها داشته باشیم. عجیب اینکه، آنچه بیش از هرچیزی در این نظرخواهی میدانی و وایبری مطرح است، خلع‌سلاح‌بودن خانواده‌ها در برابر این نگرانی‌هاست؛ اینکه نمی‌دانند چگونه می‌توانند بر آن غلبه کنند.
تحصیل: از همان ابتدای زندگی فرزندان، بحث رفتن به مهدکودک و چگونگی آن مطرح است، کمی بعد پیش‌دبستانی و مدرسه تا... و دانشگاه پیش می‌آید. اینکه چگونه کودک که بخش زیادی از روزش را در جایی غیر از خانه می‌گذراند، بتواند بهترین آموزش‌ها و لحظه‌ها را داشته باشد. اینکه در نهایت چه خواهد شد؟ دانشگاه قبول می‌شود یا نه؟ در رشته‌ای که می‌خواهد و دوست دارد موفق می‌شود یا نه؟ در ایران همه راه‌ها فقط به کنکور ختم می‌شود. سرنوشت او به یک‌روز بستگی دارد، به‌خصوص برای طبقه متوسط و پایین‌تر، رفتن به دانشگاه آزاد با هزینه زیادی همراه است. این مساله در خارج از کشور به‌گونه‌ای حل‌شده است. دولت برای دانشگاه وام می‌دهد. اگر کسی بخواهد درس بخواند، راهش آسان‌تر است فقط باید بدهی بپردازد. عده‌ای از LLLS:Life long learning sector استفاده می‌کنند یعنی فرد می‌تواند از هرسنی، شروع کند و با تقسیم‌کردن تحصیلات در سال‌های مختلف مدرک بگیرد.
تشکیل خانواده: حالا دیگر اکثرا با کلمه «ازدواج‌سفید» آشنا شده‌اند. این مساله مطرح و رواج یافته است اما برای پدران و مادرانی که فرزندانی در سنین بلوغ دارند، مسایلی همچون دوستان غیرهمجنس و چگونگی آشناشدن با آنها و نحوه رابطه و... مطرح می‌شود. اندکی بعد‌تر مساله ازدواج موفق پیش می‌آید، اینکه فرزند چقدر در انتخاب همسر آینده می‌تواند درست عمل کند.
آینده مبهم: بسیاری نگران آینده هستند؛ اینکه چه سرنوشتی در انتظار فرزندانشان است، از تحصیل تا شادبودن. این سوال را هم مدام برای فرزندانشان مطرح می‌کنند که می‌دانی می‌خواهی چه‌کار کنی و اکثرا هم بیشتر فرزندان نمی‌دانند چه‌کار می‌خواهند بکنند.
از طرفی نگران این هستند که چگونه آنها را برای آینده آماده کنند. بنابراین سعی می‌کنند آنان را با دانش و تربیت مناسب و داشتن استقلال برای این آینده مبهم آماده کنند.
سلامتی: سال پیش و کمی قبل‌تر از آن هوای تهران آلوده بود، اکنون نگرانی بابت آلودگی آب است و... . همه این مسایل در زمینه آلودگی مواد غذایی یا... را نیز می‌توان به آنها اضافه کرد؛ مسایلی که دیگر دست خانواده‌ها نیست و جای خالی دولت به‌شدت محسوس است.
تاثیر نامناسب همسالان، جامعه و اعتیاد: وقتی به سراغ عده دیگری از مادران می‌رویم با این جمله شروع می‌کنند: «به‌راه‌کج‌رفتن همیشه نگرانی همه مادر‌ها است البته هرچه حساس‌تر باشیم کار سخت‌تر می‌شود.» آنها نگران ﺩﻭﺳﺘﻲ فرزندانشان ﺑﺎ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﻧﺎﺑﺎﺏ و تاثیری که از همسالانش می‌گیرد، هستند اعتیاد نیز جزو مسایلی است که می‌تواند براساس تاثیر از همسالان به وجود بیاید و از طرفی عده‌ای هم معتقدند وضعیت نامناسب جامعه که بچه‌ها در آن زندگی می‌کنند باعث به‌وجودآمدن اعتیاد می‌شود.
بحث اعتیاد همواره یکی از نگرانی‌های موجود بوده و حتی در خارج از کشور نیز مطرح است؛ به‌خصوص که در برخی کشورهای دیگر موادمخدر به دودسته قانونی و غیرقانونی تقسیم می‌شود. اما مساله تاثیر از همسالان در همه کشورها وجود دارد هرچند پدرومادر می‌توانند در محله‌ای خوب زندگی کنند تا بخشی از نگرانی‌ها برطرف شود.
خوشبختی: مهم نیست فرزند چندساله باشد. مادران همیشه نگرانی‌هایی دارند که گاه بسیار مهم‌تر از مسایل مادی است؛ اینکه فرزند خوشحال نباشد، به اندازه کافی دوست نداشته باشد، تنها بماند و به اندازه کافی اعتماد‌به‌نفس نداشته باشد که خودش باشد و با آن چیزی که خودش هست، آدم‌های کافی و ماندگار در زندگی‌اش جذب کند.
یا اینکه چگونه می‌توان معصومیت کودکی اندکی پایدارتر باشد؛ اینکه سلامتی روانی و شادی فرزندان کمتر به خطر بیفتد، اینکه نتوانند کسی را پیدا کنند که از او عشق بگیرند یا به آن عشق بورزند. اینکه نتوانند به اندازه کافی فعالیت اجتماعی داشته باشند؛ اینکه به‌جای اینکه انسان شوند و روی اطرافشان حتی در حد کم به‌جای مثبت اثرگذاشتن اثر منفی بگذارند یا به دیگران خواسته و از روی عمد صدمه بزنند.
موفقیت: نگرانی برای شغل و موفقیتی که فرزند خواهد داشت، یکی‌دیگر از نگرانی‌های رایج است. از طرفی آیا برای فرزند می‌توان، فضایی را تعریف کرد که با تکیه بر اخلاقیات انسان موفقی شود؛ اخلاقیاتی که می‌تواند دین یا داشتن یک چارچوب اخلاقی معین باشد.
تفاوت فرهنگی: در بحث تفاوت فرهنگی مسایل مهمی وجود دارد، مثلا ﺗﻔﺎﻭﺕ ﻃﺒﻘﺎﺗﻲ ﺯﻳﺎﺩ ﺷﺪﻩ است، بخشی از پدران و مادران ﻫﺮﻗﺪﺭ ﻫﻢ ﻛﻪ ﺍﻣﻜﺎﻧﺎﺕ ﺩﺭ ﺍﺧﺘﻴﺎﺭ فرزندانشان قرار دهند، بازهم از برخی دیگر عقب‌ترند. ﺗﻐﻴﻴﺮ نگرش‌ها و توقعات متقابل والدین، فرزندان و دغدغه‌ها هم زیاد شده است. اما یک‌نکته دیگر هم وجود دارد، تعداد زیادی از طبقه متوسط به دیگر کشورها مهاجرت کرده‌اند و یکی از نگرانی‌هایی که برای فرزندشان دارند، «گسستگی‌فرهنگی» است. اینکه فرزند نخواهد یا نداند چه فرهنگی دارد و در نهایت ریشه‌ای نداشته باشد، از طرفی هم به فرهنگ جایی که زندگی می‌کند، وصل نشود و مثل یک‌گیاه بی‌ریشه شود. تعداد زیادی از ایرانی‌هایی که اینجا می‌بینم، اینگونه هستند که برای دوران بزرگسالی یا کهنسالی این موضوع آسیبی جدی است. یک‌مثال ساده این است که نه عید ایرانی‌ها را جشن می‌گیرند و نه کریسمس یا... .
نگرانی‌های جنسیتی: در روزگاری که به‌نوعی شکسته‌شدن مرزهای جنسیتی پیش آمده، نگرانی‌هایی در این زمینه برای والدین مطرح است؛ اینکه چگونه با مسایلی همچون همجنسگرایی روبه‌رو شوند. پدر و مادر ایرانی حتی اگر در خارج از کشور هم باشند، این نکته برایشان هنوز مساله‌ای حل‌نشده باقی مانده است.
شاید کمی وسواس: عده زیادی هم هستند که مدام نگرانند، حتی درباره راه‌رفتن، غذاخوردن و نفس‌کشیدن فرزندانشان هم نگران می‌شوند. حتی اینکه اگر نباشند چه بر سر بچه‌ها می‌آید.
یک نگرانی مدرن: حفاظت از فرزندان در برابر خطرات زندگی دیجیتالی.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.