کشف استعداد فرزندان
سعید لیلاز
همیشه باید چشمانداز آینده را با توجه به وضعیت امروز ترسیم کنیم. امروز سوءتفاهم بزرگ و همهگیری در مورد بیکاری وجود دارد که هم در بین کارشناسها و اقتصاددانها رایج است و هم در بین عموم مردم. اغلب فکر میکنیم بیکار زیاد داریم در حالی که واقعا بیکار نداریم. ما مشکل بیکاری نیروهای متخصص نداریم، مساله ما این است که نیروی کارمان عموما توانمندی حرفهای خاصی ندارد، مثلا نگاه کنید تعداد کسانی که به روزنامهنگاری اشتغال دارند به قدری زیاد شده که نیروهای امروزی بیاغراق 50برابر نیروهای 20سال پیش است. بعد در حوزه مطبوعاتی ایران با پدیده بیکاری روبهرو شدهایم اما هیچکدام از افراد بیکار نیروهایی نیستند که ورزیدگی کافی داشته باشند به همین دلیل بیکارند. در هررشتهای کسی که ورزیدگی دارد و بهروز است، بیکار نمیماند. ما اتفاقا در همه رشتهها نیروی ورزیده کم داریم، یعنی حسابدار ورزیده یا مهندس مکانیک ورزیده کم داریم. مساله بیکاری در ایران، مساله بیکاری نیروهایی است که نتوانستهاند ورزیدگی لازم را کسب کنند که این مشکل به ضعف نظام آموزشی ایران در 50سال اخیر برمیگردد. از وقتی نفت نقش عمدهای در نظام اقتصادی ما پیدا کرد، نظام آموزشی ما به تربیت نیروی انسانی به صورت عمومی رو آورد؛ یعنی تربیت افرادی که دانش عمومی دارند و هیچآموزش تخصصی ویژهای ندیدهاند. بنابراین ما تا دیپلم که هیچ انتظاری نداریم کسی چیزی بلد باشد از دیپلم تا لیسانس هم که نظام آموزشی به قدری ضعیف شده که در حوزههای فنی و حرفهای و علومانسانی نمیتوان گفت چیزی برای ارایه یاد میگیرد. دکترشریعتی میگفت: «نیمهروشنفکر کسی است که ایمانش را از دست داده ولی هنوز وجدان به دست نیاورده.» و این اتفاقی است که نظام آموزشی ما هم تا حدودی رقم زده است، یعنی نظام آموزشی ما افراد را از شکل سنتی اشتغال به کار خارج کرده اما هنوز ورزیدگی کافی به آنها برای اشتغال حرفهای و تخصصی نداده است. مردم را از حالت سنتیای که حاضر بودند از صفر شروع کنند و زندگی را از اتاقی اجارهای آغاز کنند و بعد آن را گسترش دهند، منصرف کرده و حالا به جایی رسانده که میگویند یا از ابتدا یکزندگی مرفه یا هیچی و از طرفی هیچتوانمندیای هم در افراد ایجاد نکرده که بتوانند خلأیی را پر کنند. در ایران مساله اصلیکمبود نیروی زبده است. اغلب ما اطلاعات عمومی زیادی داریم که هیچیک عمق ندارند. اگر این فرض را بپذیریم، میفهمیم خانوادهها که نگران آینده شغلی فرزندانشان هستند، باید سعی کنند در غیاب وظیفهای که آموزشوپرورش برعهده گرفته اما آن را ادا نکرده است، در فرزندانشان توانمندیای را پرورش دهند تا وقتی به سن کار که میرسند، حداقل استعدادهایشان روشن شده باشد. کشور فقط دکتر و مهندس نمیخواهد. کشور گرافیست خوب هم میخواهد. باید خانوادهها به این باور برسند. همین که توانمندی و استعداد بچهها را خانوادهها از نوجوانی کشف و تربیت کنند، دیگر نگرانی برای آینده، بیمورد است. در کشورهای غربی تعداد نیروی کاری که اطلاعات عمومیشان زیاد باشد اما در هیچرشتهای تخصص کافی نداشته باشند،فوقالعاده کم است.اصل بر این است که اگر یکدریاچه عمیق باشند، خیلی بهتر است تا اقیانوسی باشند به عمق دومیلیمتر. باتوجه به اینکه کفگیر نفت هم تا مدتی به تهدیگ خورده باید توانمندیای را خودمان در نسل بعدمان ایجاد کنیم. مهم نیست در چه رشتهای، مهم این است در هررشتهای که هستند، استعدادشان را بپرورانند و بهتدریج صاحبنظر شوند.
همیشه باید چشمانداز آینده را با توجه به وضعیت امروز ترسیم کنیم. امروز سوءتفاهم بزرگ و همهگیری در مورد بیکاری وجود دارد که هم در بین کارشناسها و اقتصاددانها رایج است و هم در بین عموم مردم. اغلب فکر میکنیم بیکار زیاد داریم در حالی که واقعا بیکار نداریم. ما مشکل بیکاری نیروهای متخصص نداریم، مساله ما این است که نیروی کارمان عموما توانمندی حرفهای خاصی ندارد، مثلا نگاه کنید تعداد کسانی که به روزنامهنگاری اشتغال دارند به قدری زیاد شده که نیروهای امروزی بیاغراق 50برابر نیروهای 20سال پیش است. بعد در حوزه مطبوعاتی ایران با پدیده بیکاری روبهرو شدهایم اما هیچکدام از افراد بیکار نیروهایی نیستند که ورزیدگی کافی داشته باشند به همین دلیل بیکارند. در هررشتهای کسی که ورزیدگی دارد و بهروز است، بیکار نمیماند. ما اتفاقا در همه رشتهها نیروی ورزیده کم داریم، یعنی حسابدار ورزیده یا مهندس مکانیک ورزیده کم داریم. مساله بیکاری در ایران، مساله بیکاری نیروهایی است که نتوانستهاند ورزیدگی لازم را کسب کنند که این مشکل به ضعف نظام آموزشی ایران در 50سال اخیر برمیگردد. از وقتی نفت نقش عمدهای در نظام اقتصادی ما پیدا کرد، نظام آموزشی ما به تربیت نیروی انسانی به صورت عمومی رو آورد؛ یعنی تربیت افرادی که دانش عمومی دارند و هیچآموزش تخصصی ویژهای ندیدهاند. بنابراین ما تا دیپلم که هیچ انتظاری نداریم کسی چیزی بلد باشد از دیپلم تا لیسانس هم که نظام آموزشی به قدری ضعیف شده که در حوزههای فنی و حرفهای و علومانسانی نمیتوان گفت چیزی برای ارایه یاد میگیرد. دکترشریعتی میگفت: «نیمهروشنفکر کسی است که ایمانش را از دست داده ولی هنوز وجدان به دست نیاورده.» و این اتفاقی است که نظام آموزشی ما هم تا حدودی رقم زده است، یعنی نظام آموزشی ما افراد را از شکل سنتی اشتغال به کار خارج کرده اما هنوز ورزیدگی کافی به آنها برای اشتغال حرفهای و تخصصی نداده است. مردم را از حالت سنتیای که حاضر بودند از صفر شروع کنند و زندگی را از اتاقی اجارهای آغاز کنند و بعد آن را گسترش دهند، منصرف کرده و حالا به جایی رسانده که میگویند یا از ابتدا یکزندگی مرفه یا هیچی و از طرفی هیچتوانمندیای هم در افراد ایجاد نکرده که بتوانند خلأیی را پر کنند. در ایران مساله اصلیکمبود نیروی زبده است. اغلب ما اطلاعات عمومی زیادی داریم که هیچیک عمق ندارند. اگر این فرض را بپذیریم، میفهمیم خانوادهها که نگران آینده شغلی فرزندانشان هستند، باید سعی کنند در غیاب وظیفهای که آموزشوپرورش برعهده گرفته اما آن را ادا نکرده است، در فرزندانشان توانمندیای را پرورش دهند تا وقتی به سن کار که میرسند، حداقل استعدادهایشان روشن شده باشد. کشور فقط دکتر و مهندس نمیخواهد. کشور گرافیست خوب هم میخواهد. باید خانوادهها به این باور برسند. همین که توانمندی و استعداد بچهها را خانوادهها از نوجوانی کشف و تربیت کنند، دیگر نگرانی برای آینده، بیمورد است. در کشورهای غربی تعداد نیروی کاری که اطلاعات عمومیشان زیاد باشد اما در هیچرشتهای تخصص کافی نداشته باشند،فوقالعاده کم است.اصل بر این است که اگر یکدریاچه عمیق باشند، خیلی بهتر است تا اقیانوسی باشند به عمق دومیلیمتر. باتوجه به اینکه کفگیر نفت هم تا مدتی به تهدیگ خورده باید توانمندیای را خودمان در نسل بعدمان ایجاد کنیم. مهم نیست در چه رشتهای، مهم این است در هررشتهای که هستند، استعدادشان را بپرورانند و بهتدریج صاحبنظر شوند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.