بچهها تهدیدی برای رمانها نیستند
امیلی امرایی
روزگاری کسی جایی گفته بود بزرگترین دشمن هنر، کالسکه بچهای است که سر از سالن نمایش دربیاورد.
«زادی اسمیت» نویسنده مشهور و جوان انگلیسی یکی از نویسندههایی است که طی یکی،دوسال گذشته با دوباره سرزبانافتادن این جمله حسابی درگیر است و به تمام نقدهایی که درباره کمکارشدن مادران شاغل و بیشتر نویسندههایی که مادر هستند نوشته شده، پاسخ میدهد.
نویسنده رمان «دندان سفید» از نویسندگانی که فرزند دارند، دفاع جانانهای میکند. او معتقد است: «وقتی «چارلز دیکنز» با داشتن 10فرزند بزرگترین نویسنده قرن شده یا «لئو تالستوی» خالق «جنگ و صلح» پدر 14فرزند بوده پس نقض این جمله قصار بیخودی است که مدام دستبهدست میشود.»
زادی اسمیت مشهورترین داستانها و رمانهایش را بعد ازبچهدارشدن نوشته است، واکنش اخیر او به جملهای منتسب به سیریل کانلی نویسنده و منتقد ادبی مشهور است که روزگاری گفته بود: «حزنانگیزترین دشمن هنر والا کالسکه بچهای است که سر از سالن تئاتر دربیاورد.» او این جمله را درباره بازیگر زن تئاتری گفته بود که بچهدار شده بود و موقع تمرین فرزندش را با کالسکه همراه خودش میآورد.
زادی اسمیت 38ساله میگوید: «من دوبچه دارم و هرگز احساس نکردهام بچهداشتن سد راه نوشتن و پرداختن به ادبیات و هنر است؛ همانطور که برای «چارلز دیکنز» نبود. اما سوالم این است که آیا این نگرانی فقط برای نویسندگان زن وجود دارد؟ یعنی وقتی نویسنده مرد بچه دارد نوشتن باعث نمیشود چیزی از نقش پدریاش کم شود؟ و بعد درباره نویسندههای زن، مادرشدن یکجور عقبماندن از کار نوشتن به حساب میآید؟» زادی اسمیت جواب این سوال را میداند و تاکید میکند: «این ایده که مادرشدن به شکل ذاتی تهدیدی در برابر خلاقیت و نوشتن است، کاملا پوچ است.»
زادی اسمیت فارغالتحصیل دانشگاه «کمبریج» است. او امسال بهعنوان یکی از 10 زنی که باید تمام نوشتههایشان را خواند از سوی مجله «تایم» معرفی شده است. او دوفرزند دارد و همسرش «نیک لرد» شاعر و نویسنده ایرلندی در کمپینهای کمک به مادران شاغل حضور فعالی دارد. زادی اسمیت معتقد است: «دولتها میتوانند به مادران شاغل کمک کنند تا از پس هزینههای بالای نگهداری از کودکانی که باید ساعتی از روز را در مهدکودک یا مدرسه باشند، بربیایند.»
او معتقد است: «آنچه همیشه وجود داشته گونهای از تهدید برای آزادی زنان است، منتها بسته به زمان شکلش فرق میکرده یک وقتی اینکه کارگر کارخانه یا پرستار باشید این معضل را پیش میآورد که عدهای بگویند مادربودن با این شغل نمیخواند، حالا هم درباره نویسندههای زن. این در حالی است که هرجامعه متمدنی نیاز دارد که یکسری خدمات مناسب و معقول عمومی در آن ارایه شود. وقتی شریک زندگی سهم خود را در نگهداری از فرزند انجام دهد و خانواده و دوستان و جامعه هم به حمایت از زن شاغل بپردازند، کارکردن مسالهای ایجاد نمیکند.»
او دوفرزند دارد و معتقد است خیلی وقتها همین زندگی است که به کار خلاقانه او کمک میکند.: «بچههایم در اتاق کناری مشغول بازی هستند و مادرشان در اتاق دیگری دارد به شکل شگفتآوری از تمام وقت آزادی که در اختیار دارد، استفاده میکند. در خانه ما هرکسی میداند که قرار است چطور با هم زندگی کنیم. من و همسرم هرروز ساعت 9:30 صبح کار روزانهمان را شروع میکنیم و هرکس در اتاق خودش مشغول نوشتن میشود و موقع ناهار که دوباره با هم معاشرت میکنیم و دوباره تا ساعت استراحت بعدی و به اینترتیب من بهعنوان یک مادر همانقدر نویسنده هستم که «نیک لرد» بهعنوان یک پدر نویسنده است.»
البته «اسمیت» از «نیک لرد» مشهورتر و پرخوانندهتر است، سال2006 رمان «دندان سفید» او برنده جایزه اورنج شد و مجله تایم این رمان را در فهرست صدرمان برتری که در فاصله 1923 تا 2005 منتشر شدهاند، قرار داد و در آوریل گذشته مجله «گرانتا» او را بهعنوان یکی از بهترین رماننویسان جوان بریتانیا انتخاب کرد.
اسمیت دوستانی هم دارد که از ایدههای او حمایت کردند؛ نویسندههایی که بعد از انتشار مقاله مجله «آتلانتیک» در سال2013 درباره اینکه نویسندههای زن حداکثر باید یک فرزند داشته باشند، حرفهای «اسمیت» را در صفحههای شخصیشان در فضای مجازی به اشتراک گذاشتند و از تجربههای مادربودن و دنیای نوشتن خودشان گفتند. یکی از آنها «لوییس دائوتی» رماننویس بریتانیایی بود. او در حمایت از «اسمیت» در گفتوگو با روزنامه «تلگراف» میگوید: «اینکه مادران نویسنده با بچهدارشدنشان برای خودشان سد راه درست میکنند، مضحکترین حرفی است که در سالهای نوشتنم شنیدهام. این نشان میدهد هنوز خطکشیهای جنسیتی سرجایشان هستند.»او معتقد است هنگام نوشتن موفقترین اثرش یعنی رمان «درخت سیب حیاط» این دوفرزندش بودند که به خلاقیت او در نوشتن پروبال دادند: «چون من بچه داشتم و موقع نوشتن به دنیاهای دیگری هم سرک میکشیدم، به نظرم خندهدارترین مساله اینجاست که عدهای فکر میکنند برای نوشتن و خلاقیت هنری باید از یکجور نسخه و مدل برای زندگیکردن پیروی کرد و هرکسی که از روی این نسخه دیکته ننوشت، دیگر نمیتواند در دنیای هنر و ادبیات دوام بیاورد.»
اسمیت اصلا دوست ندارد درباره روابط خانوادگیاش حرف بزند، اما در چندماه اخیر در چندمصاحبه یکراست سراغ این نکته رفته و از اینکه بهعنوان یک نویسنده مادر هیچهراسی از کمترنوشتن و وقتنداشتن و عقبماندن ندارد، گفته است.
روزگاری کسی جایی گفته بود بزرگترین دشمن هنر، کالسکه بچهای است که سر از سالن نمایش دربیاورد.
«زادی اسمیت» نویسنده مشهور و جوان انگلیسی یکی از نویسندههایی است که طی یکی،دوسال گذشته با دوباره سرزبانافتادن این جمله حسابی درگیر است و به تمام نقدهایی که درباره کمکارشدن مادران شاغل و بیشتر نویسندههایی که مادر هستند نوشته شده، پاسخ میدهد.
نویسنده رمان «دندان سفید» از نویسندگانی که فرزند دارند، دفاع جانانهای میکند. او معتقد است: «وقتی «چارلز دیکنز» با داشتن 10فرزند بزرگترین نویسنده قرن شده یا «لئو تالستوی» خالق «جنگ و صلح» پدر 14فرزند بوده پس نقض این جمله قصار بیخودی است که مدام دستبهدست میشود.»
زادی اسمیت مشهورترین داستانها و رمانهایش را بعد ازبچهدارشدن نوشته است، واکنش اخیر او به جملهای منتسب به سیریل کانلی نویسنده و منتقد ادبی مشهور است که روزگاری گفته بود: «حزنانگیزترین دشمن هنر والا کالسکه بچهای است که سر از سالن تئاتر دربیاورد.» او این جمله را درباره بازیگر زن تئاتری گفته بود که بچهدار شده بود و موقع تمرین فرزندش را با کالسکه همراه خودش میآورد.
زادی اسمیت 38ساله میگوید: «من دوبچه دارم و هرگز احساس نکردهام بچهداشتن سد راه نوشتن و پرداختن به ادبیات و هنر است؛ همانطور که برای «چارلز دیکنز» نبود. اما سوالم این است که آیا این نگرانی فقط برای نویسندگان زن وجود دارد؟ یعنی وقتی نویسنده مرد بچه دارد نوشتن باعث نمیشود چیزی از نقش پدریاش کم شود؟ و بعد درباره نویسندههای زن، مادرشدن یکجور عقبماندن از کار نوشتن به حساب میآید؟» زادی اسمیت جواب این سوال را میداند و تاکید میکند: «این ایده که مادرشدن به شکل ذاتی تهدیدی در برابر خلاقیت و نوشتن است، کاملا پوچ است.»
زادی اسمیت فارغالتحصیل دانشگاه «کمبریج» است. او امسال بهعنوان یکی از 10 زنی که باید تمام نوشتههایشان را خواند از سوی مجله «تایم» معرفی شده است. او دوفرزند دارد و همسرش «نیک لرد» شاعر و نویسنده ایرلندی در کمپینهای کمک به مادران شاغل حضور فعالی دارد. زادی اسمیت معتقد است: «دولتها میتوانند به مادران شاغل کمک کنند تا از پس هزینههای بالای نگهداری از کودکانی که باید ساعتی از روز را در مهدکودک یا مدرسه باشند، بربیایند.»
او معتقد است: «آنچه همیشه وجود داشته گونهای از تهدید برای آزادی زنان است، منتها بسته به زمان شکلش فرق میکرده یک وقتی اینکه کارگر کارخانه یا پرستار باشید این معضل را پیش میآورد که عدهای بگویند مادربودن با این شغل نمیخواند، حالا هم درباره نویسندههای زن. این در حالی است که هرجامعه متمدنی نیاز دارد که یکسری خدمات مناسب و معقول عمومی در آن ارایه شود. وقتی شریک زندگی سهم خود را در نگهداری از فرزند انجام دهد و خانواده و دوستان و جامعه هم به حمایت از زن شاغل بپردازند، کارکردن مسالهای ایجاد نمیکند.»
او دوفرزند دارد و معتقد است خیلی وقتها همین زندگی است که به کار خلاقانه او کمک میکند.: «بچههایم در اتاق کناری مشغول بازی هستند و مادرشان در اتاق دیگری دارد به شکل شگفتآوری از تمام وقت آزادی که در اختیار دارد، استفاده میکند. در خانه ما هرکسی میداند که قرار است چطور با هم زندگی کنیم. من و همسرم هرروز ساعت 9:30 صبح کار روزانهمان را شروع میکنیم و هرکس در اتاق خودش مشغول نوشتن میشود و موقع ناهار که دوباره با هم معاشرت میکنیم و دوباره تا ساعت استراحت بعدی و به اینترتیب من بهعنوان یک مادر همانقدر نویسنده هستم که «نیک لرد» بهعنوان یک پدر نویسنده است.»
البته «اسمیت» از «نیک لرد» مشهورتر و پرخوانندهتر است، سال2006 رمان «دندان سفید» او برنده جایزه اورنج شد و مجله تایم این رمان را در فهرست صدرمان برتری که در فاصله 1923 تا 2005 منتشر شدهاند، قرار داد و در آوریل گذشته مجله «گرانتا» او را بهعنوان یکی از بهترین رماننویسان جوان بریتانیا انتخاب کرد.
اسمیت دوستانی هم دارد که از ایدههای او حمایت کردند؛ نویسندههایی که بعد از انتشار مقاله مجله «آتلانتیک» در سال2013 درباره اینکه نویسندههای زن حداکثر باید یک فرزند داشته باشند، حرفهای «اسمیت» را در صفحههای شخصیشان در فضای مجازی به اشتراک گذاشتند و از تجربههای مادربودن و دنیای نوشتن خودشان گفتند. یکی از آنها «لوییس دائوتی» رماننویس بریتانیایی بود. او در حمایت از «اسمیت» در گفتوگو با روزنامه «تلگراف» میگوید: «اینکه مادران نویسنده با بچهدارشدنشان برای خودشان سد راه درست میکنند، مضحکترین حرفی است که در سالهای نوشتنم شنیدهام. این نشان میدهد هنوز خطکشیهای جنسیتی سرجایشان هستند.»او معتقد است هنگام نوشتن موفقترین اثرش یعنی رمان «درخت سیب حیاط» این دوفرزندش بودند که به خلاقیت او در نوشتن پروبال دادند: «چون من بچه داشتم و موقع نوشتن به دنیاهای دیگری هم سرک میکشیدم، به نظرم خندهدارترین مساله اینجاست که عدهای فکر میکنند برای نوشتن و خلاقیت هنری باید از یکجور نسخه و مدل برای زندگیکردن پیروی کرد و هرکسی که از روی این نسخه دیکته ننوشت، دیگر نمیتواند در دنیای هنر و ادبیات دوام بیاورد.»
اسمیت اصلا دوست ندارد درباره روابط خانوادگیاش حرف بزند، اما در چندماه اخیر در چندمصاحبه یکراست سراغ این نکته رفته و از اینکه بهعنوان یک نویسنده مادر هیچهراسی از کمترنوشتن و وقتنداشتن و عقبماندن ندارد، گفته است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.