|

41درصد بودجه پیشنهادی وزارتخانه مربوط به توسعه زیربناهای حمل‌ونقل کشور است

افزایش 35درصدی بودجه پیشنهادی راه و شهرسازی

سعیده شفیعی . پژوهشگر اقتصادی

افزایش 35درصدی بودجه پیشنهادی راه و شهرسازی

پی‌ریزی سیاست جامع و هماهنگ برای ترابری کشور، توسعه، تجهیز، گسترش، نگه‌داری و ایجاد تاسیسات زیربنایی آن با توجه به مقتضیات توسعه اقتصادی، اجتماعی و عمرانی، مسوولیت اساسی «وزارت راه‌وشهرسازی» است. در تاریخ ۳۱خرداد۱۳۹۰ با رای مجلس و تایید شورای نگهبان، وزارت راه و ترابری با وزارت‌ مسکن‌و‌شهرسازی ادغام و وزارت راه‌وشهرسازی تشکیل شد. به این ترتیب وظایف وزارت راه و ترابری سابق (شامل احداث راه‌های ارتباطی کشور و فراهم‌آوردن وسایل ترابری و تنظیم مقررات استفاده صحیح از آنها) و وزارت مسکن‌وشهرسازی (برنامه‌ریزی عمران منطقه‌ای، جلوگیری از مشکلات شهری و تامین رفاه اجتماعی در زمینه مسکن) به وزارتخانه جدید منتقل شد. بررسی ارقام لایحه بودجه نشان می‌دهد دولت، اعتبارات بودجه‌ای این بخش را در لایحه پیشنهادی 35درصد افزایش داده است. هم‌اکنون بیش از ۹۰هزارکیلومتر راه شریانی و اصلی و همچنین ۲۰۰هزارکیلومتر راه شهری و روستایی در کشور وجود دارد که نگهداری آنها هزینه‌های بسیاری می‌طلبد و کم‌توجهی به آن سبب کاهش ایمنی و افزایش تصادفات می‌شود.
1- مجموع اعتبارات در نظر گرفته‌شده برای «وزارت راه‌وشهرسازی و بنیاد مسکن انقلاب‌اسلامی» در لایحه بودجه سال آینده بیش از 66هزارو563میلیاردریال است که نسبت به ارقام مصوب بودجه سال1393، حدود 35درصد افزایش نشان می‌دهد. بر این اساس، سهم این دستگاه از کل مصارف بودجه عمومی مصوب سال‌جاری معادل 3/2درصد بوده که این رقم در لایحه پیشنهادی به سه‌درصد رشد یافته است.
2- برای «حوزه ستادی وزارت راه‌وشهرسازی»، 10هزارو785میلیاردریال در نظر گرفته شده که نسبت به مصوب بودجه سال1393 با هفت‌هزارو472میلیاردریال، 44درصد افزایش نشان می‌دهد و حدود 16درصد کل اعتبارات پیشنهادی لایحه بودجه وزارتخانه را به خود اختصاص داده است.
3- رقم بودجه پیشنهادی «مرکز تحقیقات راه، مسکن‌و‌شهرسازی» با 211درصد رشد، از 254میلیاردریال به 789میلیاردریال افزایش یافته است که این رقم یک‌درصد بودجه پیشنهادی این بخش را تشکیل می‌دهد. این مرکز متولی بخش پژوهش و اطلاع‌رسانی ساخت‌وساز در کشور است که تهیه و تدوین ضوابط، آیین‌نامه‌ها و دستورالعمل‌های کاربردی آنها، صدور گواهی فنی برای تولیدات مصالح، راهنمایی‌های لازم در اجرای برنامه‌های خانه‌سازی، تولیدات ساختمانی متناسب با درنظرگرفتن شرایط اقلیمی و متقضیات محلی از وظایف آن است.
4- بودجه بخش حمل‌ونقل کشور شامل بودجه پنج‌شرکت اصلی «مرکز آموزش هوانوردی و فرودگاهی کشور»، «شرکت سهامی راه‌آهن جمهوری‌اسلامی ایران»، «شرکت مادر تخصصی توسعه زیربناهای حمل‌ونقل کشور»، «سازمان راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای» و «سازمان بنادر و دریانوردی» است. رقم مصوب بودجه سال1393 در این بخش معادل 33هزارو823میلیاردریال بود که این رقم با 33درصد افزایش به 45هزارو111میلیاردریال در لایحه پیشنهادی رسیده است. عمده افزایش مربوط به بودجه پیشنهادی «شرکت مادرتخصصی ساخت‌وتوسعه زیربناهای حمل‌ونقل کشور» با 37درصد و «شرکت سهامی راه‌آهن» با 27درصد است.
5- از کل بودجه در نظر گرفته‌شده وزارت راه‌و‌شهرسازی، «شرکت مادرتخصصی ساخت و توسعه زیربناهای حمل‌ونقل کشور» با 41درصد کل بودجه پیشنهادی، بیشترین مبلغ را به خود اختصاص داده است. این شرکت به‌عنوان سازنده زیربناهای عمرانی وظیفه ساخت و توسعه شبکه‌های حملی‌ونقلی کشور را برعهده دارد و ردیف بودجه این سازمان از 19هزارو872میلیاردریال در بودجه مصوب سال‌جاری به 27هزارو272میلیاردریال در لایحه پیشنهادی افزایش نشان می‌دهد.
6- بودجه مصوب «شرکت سهامی راه‌آهن جمهوری‌اسلامی ایران» در سال1393 معادل پنج‌هزارو374میلیاردریال بود که با 27درصد رشد به شش‌هزارو817میلیاردریال در لایحه پیشنهادی افزایش یافته است. این رقم حدود 10درصد کل بودجه پیشنهادی وزارت راه‌وشهرسازی را تشکیل می‌دهد. باید توجه داشت حمل‌ونقل ریلی به‌عنوان پاک‌ترین و امن‌ترین شیوه حمل‌ونقل در سطح جهان شناخته می‌شود و به همین دلیل از حمایت‌های ویژه دولت‌ها برخوردار است و معمولا در این بخش، سوددهی مورد توجه دولت‌ها نیست. هم‌اکنون بخش عمده ناوگان ریلی توسط بخش خصوصی اداره می‌شود.
7- «سازمان راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای» با 29درصد افزایش بودجه پیشنهادی مواجه شده است. این رقم از هشت‌هزارو504میلیاردریال در قانون بودجه سال‌جاری به 10هزارو934میلیاردریال افزایش نشان می‌دهد. رقم اخیر حدود 16درصد بودجه پیشنهادی وزارت راه‌وشهرسازی است. شایان ذکر است در بودجه سال1393 نیز این سازمان با افزایش بودجه چهار برابری مواجه شده بود که نشان از توجه ویژه دولت به این بخش دارد.
8- رقم پیشنهادی بودجه «بنیاد مسکن انقلاب اسلامی» با 16درصد افزایش از یک‌هزارو840میلیاردریال به دوهزارو136میلیاردریال رسیده که این رقم سه‌درصد از کل بودجه پیشنهادی وزارت راه‌وشهرسازی را به خود اختصاص می‌دهد. این نهاد در پی فرمان امام خمینی در ۲۱فروردین۱۳۵۸ و افتتاح «حساب 100امام»، در 25اردیبهشت‌ماه فعالیت خود را آغاز کرد. اساسنامه بنیاد در تاریخ هفدهم‌آذرماه سال۱۳۶۶ به تصویب مجلس رسید. مهم‌ترین وظایف این سازمان عبارت از ارایه طرح‌های مورد نیاز برای ایجاد مسکن اقشار مستضعف، انجام پروژه‌های کارشناسی درباره زمین‌های روستایی و کمک برای تامین مصالح ساختمانی است.
9- «سازمان هواپیمایی کشوری»، «سازمان هواشناسی کشور» و «پژوهشکده هواشناسی» به‌ترتیب با 9، 18 و 39درصد افزایش بودجه در لایحه پیشنهادی مواجه شده‌اند. بیش از دودرصد بودجه پیشنهادی وزارت راه‌وشهرسازی به این سه‌دستگاه اختصاص یافته است.
10- در پایان باید اعلام کرد اگرچه بررسی ارقام بودجه پیشنهادی وزارت راه‌وشهرسازی حاکی از رشد 35درصدی دارد، طبق اعلام وزیر تاکنون میزان تعهدات مالی این دستگاه به یک‌هزارو300میلیاردریال رسیده است و بودجه پیشنهادی پاسخگوی این حجم از تعهدات نیست. علاوه‌بر این، بحث تامین اعتماد مجدد سرمایه‌گذاران بخش خصوصی نیز از جمله دغدغه‌های اصلی این وزارتخانه است؛ زیرا با توجه به عقب‌افتادن چندباره پرداخت بدهی‌های پیمانکاران به وزارت راه در سال‌های گذشته و رسیدن میزان بدهی‌ها به بیش از 50هزارمیلیاردریال، جذب سرمایه‌های جدید منوط به پرداخت دیون باقیمانده در سال‌های قبل است.

پی‌ریزی سیاست جامع و هماهنگ برای ترابری کشور، توسعه، تجهیز، گسترش، نگه‌داری و ایجاد تاسیسات زیربنایی آن با توجه به مقتضیات توسعه اقتصادی، اجتماعی و عمرانی، مسوولیت اساسی «وزارت راه‌وشهرسازی» است. در تاریخ ۳۱خرداد۱۳۹۰ با رای مجلس و تایید شورای نگهبان، وزارت راه و ترابری با وزارت‌ مسکن‌و‌شهرسازی ادغام و وزارت راه‌وشهرسازی تشکیل شد. به این ترتیب وظایف وزارت راه و ترابری سابق (شامل احداث راه‌های ارتباطی کشور و فراهم‌آوردن وسایل ترابری و تنظیم مقررات استفاده صحیح از آنها) و وزارت مسکن‌وشهرسازی (برنامه‌ریزی عمران منطقه‌ای، جلوگیری از مشکلات شهری و تامین رفاه اجتماعی در زمینه مسکن) به وزارتخانه جدید منتقل شد. بررسی ارقام لایحه بودجه نشان می‌دهد دولت، اعتبارات بودجه‌ای این بخش را در لایحه پیشنهادی 35درصد افزایش داده است. هم‌اکنون بیش از ۹۰هزارکیلومتر راه شریانی و اصلی و همچنین ۲۰۰هزارکیلومتر راه شهری و روستایی در کشور وجود دارد که نگهداری آنها هزینه‌های بسیاری می‌طلبد و کم‌توجهی به آن سبب کاهش ایمنی و افزایش تصادفات می‌شود.
1- مجموع اعتبارات در نظر گرفته‌شده برای «وزارت راه‌وشهرسازی و بنیاد مسکن انقلاب‌اسلامی» در لایحه بودجه سال آینده بیش از 66هزارو563میلیاردریال است که نسبت به ارقام مصوب بودجه سال1393، حدود 35درصد افزایش نشان می‌دهد. بر این اساس، سهم این دستگاه از کل مصارف بودجه عمومی مصوب سال‌جاری معادل 3/2درصد بوده که این رقم در لایحه پیشنهادی به سه‌درصد رشد یافته است.
2- برای «حوزه ستادی وزارت راه‌وشهرسازی»، 10هزارو785میلیاردریال در نظر گرفته شده که نسبت به مصوب بودجه سال1393 با هفت‌هزارو472میلیاردریال، 44درصد افزایش نشان می‌دهد و حدود 16درصد کل اعتبارات پیشنهادی لایحه بودجه وزارتخانه را به خود اختصاص داده است.
3- رقم بودجه پیشنهادی «مرکز تحقیقات راه، مسکن‌و‌شهرسازی» با 211درصد رشد، از 254میلیاردریال به 789میلیاردریال افزایش یافته است که این رقم یک‌درصد بودجه پیشنهادی این بخش را تشکیل می‌دهد. این مرکز متولی بخش پژوهش و اطلاع‌رسانی ساخت‌وساز در کشور است که تهیه و تدوین ضوابط، آیین‌نامه‌ها و دستورالعمل‌های کاربردی آنها، صدور گواهی فنی برای تولیدات مصالح، راهنمایی‌های لازم در اجرای برنامه‌های خانه‌سازی، تولیدات ساختمانی متناسب با درنظرگرفتن شرایط اقلیمی و متقضیات محلی از وظایف آن است.
4- بودجه بخش حمل‌ونقل کشور شامل بودجه پنج‌شرکت اصلی «مرکز آموزش هوانوردی و فرودگاهی کشور»، «شرکت سهامی راه‌آهن جمهوری‌اسلامی ایران»، «شرکت مادر تخصصی توسعه زیربناهای حمل‌ونقل کشور»، «سازمان راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای» و «سازمان بنادر و دریانوردی» است. رقم مصوب بودجه سال1393 در این بخش معادل 33هزارو823میلیاردریال بود که این رقم با 33درصد افزایش به 45هزارو111میلیاردریال در لایحه پیشنهادی رسیده است. عمده افزایش مربوط به بودجه پیشنهادی «شرکت مادرتخصصی ساخت‌وتوسعه زیربناهای حمل‌ونقل کشور» با 37درصد و «شرکت سهامی راه‌آهن» با 27درصد است.
5- از کل بودجه در نظر گرفته‌شده وزارت راه‌و‌شهرسازی، «شرکت مادرتخصصی ساخت و توسعه زیربناهای حمل‌ونقل کشور» با 41درصد کل بودجه پیشنهادی، بیشترین مبلغ را به خود اختصاص داده است. این شرکت به‌عنوان سازنده زیربناهای عمرانی وظیفه ساخت و توسعه شبکه‌های حملی‌ونقلی کشور را برعهده دارد و ردیف بودجه این سازمان از 19هزارو872میلیاردریال در بودجه مصوب سال‌جاری به 27هزارو272میلیاردریال در لایحه پیشنهادی افزایش نشان می‌دهد.
6- بودجه مصوب «شرکت سهامی راه‌آهن جمهوری‌اسلامی ایران» در سال1393 معادل پنج‌هزارو374میلیاردریال بود که با 27درصد رشد به شش‌هزارو817میلیاردریال در لایحه پیشنهادی افزایش یافته است. این رقم حدود 10درصد کل بودجه پیشنهادی وزارت راه‌وشهرسازی را تشکیل می‌دهد. باید توجه داشت حمل‌ونقل ریلی به‌عنوان پاک‌ترین و امن‌ترین شیوه حمل‌ونقل در سطح جهان شناخته می‌شود و به همین دلیل از حمایت‌های ویژه دولت‌ها برخوردار است و معمولا در این بخش، سوددهی مورد توجه دولت‌ها نیست. هم‌اکنون بخش عمده ناوگان ریلی توسط بخش خصوصی اداره می‌شود.
7- «سازمان راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای» با 29درصد افزایش بودجه پیشنهادی مواجه شده است. این رقم از هشت‌هزارو504میلیاردریال در قانون بودجه سال‌جاری به 10هزارو934میلیاردریال افزایش نشان می‌دهد. رقم اخیر حدود 16درصد بودجه پیشنهادی وزارت راه‌وشهرسازی است. شایان ذکر است در بودجه سال1393 نیز این سازمان با افزایش بودجه چهار برابری مواجه شده بود که نشان از توجه ویژه دولت به این بخش دارد.
8- رقم پیشنهادی بودجه «بنیاد مسکن انقلاب اسلامی» با 16درصد افزایش از یک‌هزارو840میلیاردریال به دوهزارو136میلیاردریال رسیده که این رقم سه‌درصد از کل بودجه پیشنهادی وزارت راه‌وشهرسازی را به خود اختصاص می‌دهد. این نهاد در پی فرمان امام خمینی در ۲۱فروردین۱۳۵۸ و افتتاح «حساب 100امام»، در 25اردیبهشت‌ماه فعالیت خود را آغاز کرد. اساسنامه بنیاد در تاریخ هفدهم‌آذرماه سال۱۳۶۶ به تصویب مجلس رسید. مهم‌ترین وظایف این سازمان عبارت از ارایه طرح‌های مورد نیاز برای ایجاد مسکن اقشار مستضعف، انجام پروژه‌های کارشناسی درباره زمین‌های روستایی و کمک برای تامین مصالح ساختمانی است.
9- «سازمان هواپیمایی کشوری»، «سازمان هواشناسی کشور» و «پژوهشکده هواشناسی» به‌ترتیب با 9، 18 و 39درصد افزایش بودجه در لایحه پیشنهادی مواجه شده‌اند. بیش از دودرصد بودجه پیشنهادی وزارت راه‌وشهرسازی به این سه‌دستگاه اختصاص یافته است.
10- در پایان باید اعلام کرد اگرچه بررسی ارقام بودجه پیشنهادی وزارت راه‌وشهرسازی حاکی از رشد 35درصدی دارد، طبق اعلام وزیر تاکنون میزان تعهدات مالی این دستگاه به یک‌هزارو300میلیاردریال رسیده است و بودجه پیشنهادی پاسخگوی این حجم از تعهدات نیست. علاوه‌بر این، بحث تامین اعتماد مجدد سرمایه‌گذاران بخش خصوصی نیز از جمله دغدغه‌های اصلی این وزارتخانه است؛ زیرا با توجه به عقب‌افتادن چندباره پرداخت بدهی‌های پیمانکاران به وزارت راه در سال‌های گذشته و رسیدن میزان بدهی‌ها به بیش از 50هزارمیلیاردریال، جذب سرمایه‌های جدید منوط به پرداخت دیون باقیمانده در سال‌های قبل است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.