مشکلات روانشناختی زلزلهزدگان
نیازمند همدلیتان هستیم
الهام درستیان .مدرس و مشاور دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهرانشمال
11سال از زلزله بم میگذرد با این حال، مردم بم برای حل مسایل روانشناختی ناشی از زلزله همچنان به حمایتهای تخصصی نیاز دارند. بسیاری از مردم بم همچنان درگیر فرآیند سوگ التیامنیافته هستند. همچنین اختلال استرس پس از سانحه، در این شهر بهطور مزمن به چشم میخورد و تعداد زیادی از مراجعهکنندگان به مشاوران بم از نشانههای مزمن این اختلال نظیر کابوسهای شبانه، ترس از خرابشدن و ریختهشدن سقف و فضای بسته، اضطراب بروز حادثه برای فرزندانشان و اضطراب قرارگرفتن در ازدحام، در رنجند و برخی نیز هستند که پس از گذشت این زمان طولانی، هنوز مرگ عزیزانشان را انکار میکنند. در بم، شادی مفهوم گمشده زندگی مردم است و حتی در اعیاد و جشنها، به سوگواری برای از دسترفتگان میپردازند. در مجموع بعد از زلزله بم، به آموزشهای روانشناختی بسیار کم پرداخته شده است. طبق نظرسنجیهای انجامشده از اقشار مختلف شهر بم، کمک به مردم از طریق آموزش مهارتهای زندگی و بهداشت روان، بسیار ضروری به نظر میرسد؛ از جمله مهارتهای شادزیستن، مدیریت استرس، مهارت ارتباط موثر در خانواده و.... همچنین بم به مشاوران مجرب که در حل مساله مربوط به سوگ و اضطراب پس از
سانحه تخصص دارند، نیاز مبرم دارد. نسل فردای بم (که کودکان و نوجوانان امروز بم هستند)، هریک بهنحوی درگیر آسیبهای پس از زلزلهاند. بسیاری از کودکانی که بعد از زلزله به دنیا آمدهاند، بهناچار بار غمواندوه سوگ التیامنیافته والدین خود را به دوش میکشند. فضای شهری نیز برای بازی و شادی آنها مهیا نیست و بنابراین به مشاورههای تخصصی در مسایل امروز بم برای کودکان و نوجوانان و والدین نیز نیاز است. درباره نوجوانان نیز میتوان گفت از کودکی با مسایل حلنشدهای مربوط به زلزله روبهرو بودهاند (نظیر سوگ والدین و اعضای خانواده، از دستدادن مکان زندگی، اضطراب بهدستآوردن امنیتهای اولیه و...) و علاوه بر آن، امروزه نیز با مساله بلوغ و کنکور روبهرو شدهاند. میتوان گفت حضور روانشناسان پس از زلزله بم، در دودوره بوده است؛ یکی بلافاصله بعد از زلزله و یکی هم مدتی پس از زلزله. در زمان بحران، نقش روانشناسان بهعنوان افرادی که از مهارتهای خود برای آرامسازی آسیبدیدگان در بحران استفاده کردند، قابل تقدیر است. خوشبختانه مشاوران امروز بم نیز از اطلاعات علمی و تجارب خود نهایت استفاده را میبرند، اما بسیاری از مسایل بم تخصصی
هستند. از آنجا که روانشناسی بحران به صورت تخصصی و سازمانیافته در ماهها و سالهای بعد از زلزله پیگیری نشده و اقشار مختلف مردم نتوانستند از خدمات روانشناختی پس از بحران استفاده کنند، بنابراین طبیعی است که اضطراب پس از سانحه، در بسیاری از مردم دیده میشود و امروز پس از گذشت 10سال، شاهد عواقب آن هستیم. مردم بم مردمانی اصیل، میهماننواز و با ریشههای غنی فرهنگی و تاریخیاند و انسجام اجتماعی خوبی در بم وجود دارد و خودشان نیز سعی دارند به یکدیگر کمک کنند تا این مشکلات را پشتسر بگذارند. تدوین برنامهای هدفمند، کاربردی و همهجانبه برای ارتقای سلامت روان در بم، از نیازهای اساسی مردم این شهر است. بم پس از 11سال برای برخاستن در حوزه روانشناختی، عزمی دوباره لازم دارد؛ از سوی همه افراد توانمند در این حیطه.
11سال از زلزله بم میگذرد با این حال، مردم بم برای حل مسایل روانشناختی ناشی از زلزله همچنان به حمایتهای تخصصی نیاز دارند. بسیاری از مردم بم همچنان درگیر فرآیند سوگ التیامنیافته هستند. همچنین اختلال استرس پس از سانحه، در این شهر بهطور مزمن به چشم میخورد و تعداد زیادی از مراجعهکنندگان به مشاوران بم از نشانههای مزمن این اختلال نظیر کابوسهای شبانه، ترس از خرابشدن و ریختهشدن سقف و فضای بسته، اضطراب بروز حادثه برای فرزندانشان و اضطراب قرارگرفتن در ازدحام، در رنجند و برخی نیز هستند که پس از گذشت این زمان طولانی، هنوز مرگ عزیزانشان را انکار میکنند. در بم، شادی مفهوم گمشده زندگی مردم است و حتی در اعیاد و جشنها، به سوگواری برای از دسترفتگان میپردازند. در مجموع بعد از زلزله بم، به آموزشهای روانشناختی بسیار کم پرداخته شده است. طبق نظرسنجیهای انجامشده از اقشار مختلف شهر بم، کمک به مردم از طریق آموزش مهارتهای زندگی و بهداشت روان، بسیار ضروری به نظر میرسد؛ از جمله مهارتهای شادزیستن، مدیریت استرس، مهارت ارتباط موثر در خانواده و.... همچنین بم به مشاوران مجرب که در حل مساله مربوط به سوگ و اضطراب پس از
سانحه تخصص دارند، نیاز مبرم دارد. نسل فردای بم (که کودکان و نوجوانان امروز بم هستند)، هریک بهنحوی درگیر آسیبهای پس از زلزلهاند. بسیاری از کودکانی که بعد از زلزله به دنیا آمدهاند، بهناچار بار غمواندوه سوگ التیامنیافته والدین خود را به دوش میکشند. فضای شهری نیز برای بازی و شادی آنها مهیا نیست و بنابراین به مشاورههای تخصصی در مسایل امروز بم برای کودکان و نوجوانان و والدین نیز نیاز است. درباره نوجوانان نیز میتوان گفت از کودکی با مسایل حلنشدهای مربوط به زلزله روبهرو بودهاند (نظیر سوگ والدین و اعضای خانواده، از دستدادن مکان زندگی، اضطراب بهدستآوردن امنیتهای اولیه و...) و علاوه بر آن، امروزه نیز با مساله بلوغ و کنکور روبهرو شدهاند. میتوان گفت حضور روانشناسان پس از زلزله بم، در دودوره بوده است؛ یکی بلافاصله بعد از زلزله و یکی هم مدتی پس از زلزله. در زمان بحران، نقش روانشناسان بهعنوان افرادی که از مهارتهای خود برای آرامسازی آسیبدیدگان در بحران استفاده کردند، قابل تقدیر است. خوشبختانه مشاوران امروز بم نیز از اطلاعات علمی و تجارب خود نهایت استفاده را میبرند، اما بسیاری از مسایل بم تخصصی
هستند. از آنجا که روانشناسی بحران به صورت تخصصی و سازمانیافته در ماهها و سالهای بعد از زلزله پیگیری نشده و اقشار مختلف مردم نتوانستند از خدمات روانشناختی پس از بحران استفاده کنند، بنابراین طبیعی است که اضطراب پس از سانحه، در بسیاری از مردم دیده میشود و امروز پس از گذشت 10سال، شاهد عواقب آن هستیم. مردم بم مردمانی اصیل، میهماننواز و با ریشههای غنی فرهنگی و تاریخیاند و انسجام اجتماعی خوبی در بم وجود دارد و خودشان نیز سعی دارند به یکدیگر کمک کنند تا این مشکلات را پشتسر بگذارند. تدوین برنامهای هدفمند، کاربردی و همهجانبه برای ارتقای سلامت روان در بم، از نیازهای اساسی مردم این شهر است. بم پس از 11سال برای برخاستن در حوزه روانشناختی، عزمی دوباره لازم دارد؛ از سوی همه افراد توانمند در این حیطه.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.