فرق اسراییل و «بنیاسراییل»
حسن حنفی . متفکر اسلامگرای مصری
در این دورانی که فرزندان ما زندگی میکنند امت عرب به دوبخش تقسیم شده است: یک بخش کسانی که خواستار صلح با اسراییل و بهرسمیتشناختن آن هستند و بخشدوم کسانی که صلح با اسراییل را رد کرده و نمیخواهند آن را به رسمیت بشناسند. این البته چیزی است که از ظواهر امر برمیآید و الله اعلم! امت عرب امتی است که بیمار بوده و کسی نیز برای درمان آن به دنبال چارهای نیست زیرا از وظایف اساسی خود که قرآن بهآنها فراخوانده دوری جستهاند؛ قرآنی که میراث ما و منبع اندیشه، تفکر و احیاکننده دلها و راهنماییکننده کسانی است که در راس امور قرار دارند. در اینجا برای تشخیص تفاوت بین اسراییل و «بنیاسراییل» حقایقی بیان میشود تا از هرگونه ابهام و تناقض جلوگیری شود:
1- گفته میشود «بنیاسراییل»کسانی هستند که خداوند در قرآن آنها را توصیف کرده است و اینها غیراز کسانی هستند که هماکنون در اسراییل زندگی میکنند زیرا جزو نسلهایاول بوده و بعد در سراسر زمین پراکنده شدند. این اواخر گروههایی از یهودیان مهاجر در اروپایسفید در اوج دوران استعمار اروپا پدیدار شدند و هیچارتباطی به نسلهای گذشته ندارند. یهودیان شرقی نیز همه نژادشان خالص عرب بوده و با بقیه اعراب مسلمان و مسیحی تفاوتی نداشتند و از سنتها و آداب و رسوم مشترکی برخوردار بوده و با دیانت خاص خودشان در شرق زندگی میکردند. بنابراین اگر به لحاظ تاریخی و علمی این برداشت درست باشد، هیچبحثی در آن نیست.
پس میتوان گفت تفکر پاکسازی ملت یهود و ماندگاری آن در تاریخ و استمرار هویتش، تفکر نژادپرستانه است. این اتفاقا یکی از اشکال پنهان نژادپرستی غربی است. بنابراین اینکه اسراییل کنونی میکوشد گروههای پراکنده اسراییل قدیم را گردهم آورد، چه درست باشد چه غلط، در هر دوحالت یک امر سیاسی است که برای توجیه موجودیت اسراییل به کار میرود. سیاستی که نسلهایی را بر مبنای آن تربیت کرده و افکار عمومی جهان را دستهبندی میکنند و با چنین ادعاهایی اراضی مسلمانان را تصرف کرده و در مقابل نیز هیچ توضیح روشنی ارایه نمیکنند.
2- یکپارچهکردن «بنیاسراییل»در قرآن معنا ندارد. اینکه اسراییل موجود بر خاک فلسطین، تداوم همان نسل گذشته یا اسراییل امروز از گوشت و خون «بنیاسراییل» است، مسالهای است کاملا روشن که دانشمندان علم ژنتیک نیز با توجه به تداخل ملتها آن را رد میکنند. باوجود پراکندگی و انزوای «بنیاسراییل» هنوز هم میتوان شباهتهای رفتاری و مفهومی بین آنها پیدا کرد. اتفاقا نگاه آنها به جهان، باقی ملتها و نحوه برخوردشان با آنها بیانگر یک معنویت واحد است هرچند به لحاظ نژادی با دیگران یکی نباشند.
3- جالب اینکه توصیف قرآن درباره «بنیاسراییل» قدیم، کاملا با شیوه عمل اسراییلیهای امروزی شباهت دارد. قرآن میگوید آنها مدعی بودند که فرزندان خدا و دوستان او هستند. یا میگفتند با خداوند پیمانی ابدی بستهاند و خدا همهچیز به آنها میدهد و در عوض هیچچیز از آنها نمیخواهد و نخواسته است که از خودش اطاعت کنند و به آنها وعده زمین، نسل، غنایم و پیروزی داده است. یا اینکه ارتششان سپاه خداوند بوده و به غیراز نسل آنها هرکه هست، باید ریشهکن شده و شکست بخورد و به بندگی گرفته شود. این سلسلهرفتارها گویی از گذشته تاکنون هیچ تغییری نکرده هرچند ممکن است برخی روشها و راه تغییر کرده باشد و این همان چیزی است که اسراییل به آن افتخار کرده و رفتارش نیز همانی است که قرآن در گذشته توصیف کرده است.
4- صدور احکام عام و کلی درباره «بنیاسراییل» و توصیف ویژگیهایی ثابت در بینشان به معنای دشمنی با نژاد سامی نیست، بلکه به معنای یک داوری علمی است مشروط بر اینکه رفتارشان مبتنی بر همان چیزی باشد که در گذشته «بنیاسراییل» داشتند. برای همین است که اکثر این توصیفات در سورهها و آیات قرآن بهخصوص آیات مدنی که ابتدای تاسیس دولت اسلامی بوده، آمده است. توصیف رفتار گروهها و افراد در قرآن بهعنوان شهروندان یک دولت است که مطرح میشود تا امنیت و سلامتی جامعه تضمین شود.
5- معنای همه این حرفها دعوت به جنگ نیست، بلکه هدف در اینجا تلاش برای آگاهی مردم چه در حال یا آینده است و اینکه نگاهی موجه نسبت به جهان داشته باشند و اجازه ندهند خودآگاهیشان کور شود. این مهم نیست که ملتی به لحاظ نظامی شکست بخورد، مهمتر این است که خودآگاهیاش را از دست داده و روحش شکست بخورد.
در این دورانی که فرزندان ما زندگی میکنند امت عرب به دوبخش تقسیم شده است: یک بخش کسانی که خواستار صلح با اسراییل و بهرسمیتشناختن آن هستند و بخشدوم کسانی که صلح با اسراییل را رد کرده و نمیخواهند آن را به رسمیت بشناسند. این البته چیزی است که از ظواهر امر برمیآید و الله اعلم! امت عرب امتی است که بیمار بوده و کسی نیز برای درمان آن به دنبال چارهای نیست زیرا از وظایف اساسی خود که قرآن بهآنها فراخوانده دوری جستهاند؛ قرآنی که میراث ما و منبع اندیشه، تفکر و احیاکننده دلها و راهنماییکننده کسانی است که در راس امور قرار دارند. در اینجا برای تشخیص تفاوت بین اسراییل و «بنیاسراییل» حقایقی بیان میشود تا از هرگونه ابهام و تناقض جلوگیری شود:
1- گفته میشود «بنیاسراییل»کسانی هستند که خداوند در قرآن آنها را توصیف کرده است و اینها غیراز کسانی هستند که هماکنون در اسراییل زندگی میکنند زیرا جزو نسلهایاول بوده و بعد در سراسر زمین پراکنده شدند. این اواخر گروههایی از یهودیان مهاجر در اروپایسفید در اوج دوران استعمار اروپا پدیدار شدند و هیچارتباطی به نسلهای گذشته ندارند. یهودیان شرقی نیز همه نژادشان خالص عرب بوده و با بقیه اعراب مسلمان و مسیحی تفاوتی نداشتند و از سنتها و آداب و رسوم مشترکی برخوردار بوده و با دیانت خاص خودشان در شرق زندگی میکردند. بنابراین اگر به لحاظ تاریخی و علمی این برداشت درست باشد، هیچبحثی در آن نیست.
پس میتوان گفت تفکر پاکسازی ملت یهود و ماندگاری آن در تاریخ و استمرار هویتش، تفکر نژادپرستانه است. این اتفاقا یکی از اشکال پنهان نژادپرستی غربی است. بنابراین اینکه اسراییل کنونی میکوشد گروههای پراکنده اسراییل قدیم را گردهم آورد، چه درست باشد چه غلط، در هر دوحالت یک امر سیاسی است که برای توجیه موجودیت اسراییل به کار میرود. سیاستی که نسلهایی را بر مبنای آن تربیت کرده و افکار عمومی جهان را دستهبندی میکنند و با چنین ادعاهایی اراضی مسلمانان را تصرف کرده و در مقابل نیز هیچ توضیح روشنی ارایه نمیکنند.
2- یکپارچهکردن «بنیاسراییل»در قرآن معنا ندارد. اینکه اسراییل موجود بر خاک فلسطین، تداوم همان نسل گذشته یا اسراییل امروز از گوشت و خون «بنیاسراییل» است، مسالهای است کاملا روشن که دانشمندان علم ژنتیک نیز با توجه به تداخل ملتها آن را رد میکنند. باوجود پراکندگی و انزوای «بنیاسراییل» هنوز هم میتوان شباهتهای رفتاری و مفهومی بین آنها پیدا کرد. اتفاقا نگاه آنها به جهان، باقی ملتها و نحوه برخوردشان با آنها بیانگر یک معنویت واحد است هرچند به لحاظ نژادی با دیگران یکی نباشند.
3- جالب اینکه توصیف قرآن درباره «بنیاسراییل» قدیم، کاملا با شیوه عمل اسراییلیهای امروزی شباهت دارد. قرآن میگوید آنها مدعی بودند که فرزندان خدا و دوستان او هستند. یا میگفتند با خداوند پیمانی ابدی بستهاند و خدا همهچیز به آنها میدهد و در عوض هیچچیز از آنها نمیخواهد و نخواسته است که از خودش اطاعت کنند و به آنها وعده زمین، نسل، غنایم و پیروزی داده است. یا اینکه ارتششان سپاه خداوند بوده و به غیراز نسل آنها هرکه هست، باید ریشهکن شده و شکست بخورد و به بندگی گرفته شود. این سلسلهرفتارها گویی از گذشته تاکنون هیچ تغییری نکرده هرچند ممکن است برخی روشها و راه تغییر کرده باشد و این همان چیزی است که اسراییل به آن افتخار کرده و رفتارش نیز همانی است که قرآن در گذشته توصیف کرده است.
4- صدور احکام عام و کلی درباره «بنیاسراییل» و توصیف ویژگیهایی ثابت در بینشان به معنای دشمنی با نژاد سامی نیست، بلکه به معنای یک داوری علمی است مشروط بر اینکه رفتارشان مبتنی بر همان چیزی باشد که در گذشته «بنیاسراییل» داشتند. برای همین است که اکثر این توصیفات در سورهها و آیات قرآن بهخصوص آیات مدنی که ابتدای تاسیس دولت اسلامی بوده، آمده است. توصیف رفتار گروهها و افراد در قرآن بهعنوان شهروندان یک دولت است که مطرح میشود تا امنیت و سلامتی جامعه تضمین شود.
5- معنای همه این حرفها دعوت به جنگ نیست، بلکه هدف در اینجا تلاش برای آگاهی مردم چه در حال یا آینده است و اینکه نگاهی موجه نسبت به جهان داشته باشند و اجازه ندهند خودآگاهیشان کور شود. این مهم نیست که ملتی به لحاظ نظامی شکست بخورد، مهمتر این است که خودآگاهیاش را از دست داده و روحش شکست بخورد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.