100 فعال فرهنگی سکولار در «آنکارا» بازداشت شدند
شبح «دولت موازی» بر سر «اردوغان»
جای تعجب نیست که ترس از تکرار سنت کودتای نظامی علیه دولتها، دامنگیری هر رییسجمهوری شود که زمام اداره امور ترکیه را به دست میگیرد. اما بهنظر میرسد «رجبطیب اردوغان» رییسجمهوری کنونی آن کشور پا را فراتر از ترسی معمول گذاشته است. شبح «دولت موازی» چنان اردوغان را آشفته کرده که دیگر هیچ صدای مخالفی را برنمیتابد. او حتی به متحدان پیشین خود نیز رحم نمیکند. جنبش خدمت به رهبری «فتحالله گولن» که روزگاری متحد دولت در پیگیری پرونده «ارگنهکون» بود، اکنون خود متهم اصلی راهاندازی شبکه تروریستی برای براندازی دولت اسلامگرای آن کشور است. شاهد این مدعا نیز صدور حکم بازداشت فتحالله گولن پس از اجرای عملیات سراسری پلیس ترکیه علیه فعالان رسانهای و حامیان این جنبش در هفته گذشته است که به شدت یادآور موج بازداشت دستکم هفتنفر از روزنامهنگاران آن کشور در جریان رسیدگی به پرونده ارگنهکون در سال 2011 بود، اما این شبکههای زیرزمینی فعالان سکولار ترکیه که متهم به فعالیتهای تروریستی، تلاش برای ایجاد ناآرامی و فراهمکردن زمینه کودتای نظامی بودند قربانی همدستی اسلامگرایان در پرونده ارگنهکون شدند، نوک اتهامات مدتهاست متوجه واعظی، مسلمان ساکن پنسیلوانیای آمریکاست که از سال 1999 در تبعیدی خودخواسته به سر میبرد. جهتدهی به روند قضایی رسیدگی به پرونده فساد در ماه دسامبر سال گذشته از طریق جعل اسناد و شنود غیرقانونی مکالمات تلفنی که در نهایت به استعفای چهار وزیر دولت اردوغان انجامید، همان اتهامی است که جنبش خدمت و هواداران گولن را در مقام نئوارگنهکونها، رویاروی دولت برخاسته از حزب «عدالت و توسعه» قرار داده است. از همان زمان بود که درخواست استرداد فتحالله گولن که از دهه 70میلادی با راهاندازی جریانی عقیدتی- اجتماعی در راستای گفتوگوی بینالادیانی و برپایی مدارس و مراکز فرهنگی در 163 کشور، هوادارانی گسترده در اقصینقاط جهان یافته، به یکی از خواستههای اصلی رییسجمهوری ترکیه تبدیل شده است؛ درخواستی که اکنون با صدور حکم غیابی بازداشت او به اتهام «رهبری سازمانی تروریستی» و «تلاش برای سرنگونی دولت» و درخواست از اینترپل مبنیبر صدور مجوز بازداشت برونمرزی، بیش از پیش به واقعیت نزدیک شده است. از سوی دیگر، به نظر میرسد پاکسازی نیروهای پلیس و دستگاه قضایی در تابستان سالجاری از آنانی که به ظن دولت، ساختاری در سایه به رهبری گولن تشکیل داده بودند، کافی نبود که اکنون نوبت به مظنونان همیشگی رسیده است. دستگیری 32نفر از روزنامهنگاران و منتقدان دولت در یورش هفته پیش نیروهای امنیتی به دفاتر روزنامههای مخالف دولت همچون تودیززمان و شبکه تلویزیونی سامانیولو، فاز دوم پاکسازی ارکان قدرت از حامیان گولن است که به گفته اردوغان، از حرفه خود بهعنوان نقابی برای سایر فعالیتها بهره میبردند. او که روز شنبه با حضور در جلوی دوربینهای تلویزیونی با مردم سخن میگفت، روند محاکمه قضایی روزنامهنگاران را پاک، قانونمند و مطابق با آیین دادرسی دانست. اردوغان در حالی از عدم تکرار اشتباهات گذشته از سوی پلیس و دستگاه قضایی خبر داد که یکروز پیش از آن، قرار بازداشت «هدایت کاراجا» مدیر شبکه تلویزیونی «سامانیولو» و سه افسر سابق پلیس به اتهام تشکیل یک گروه تروریستی از سوی دادگاهی در استانبول تمدید شده بود. این در حالی است که خبرها از آزادی هشتنفر دیگر از بازداشتشدگان، از جمله «اکرم دومانلی» سردبیر روزنامه زمان حکایت دارند که بهدفعات اردوغان و حزب متبوعش را به فساد دولتی متهم کرده است. اما اردوغان در پاسخ به انتقاد کمیسیون اروپا، از روند بازداشت و دادرسی روزنامهنگاران نیز سخن گفت. او با اشاره به سرعتعمل اتحادیه اروپا در صدور بیانیه انتقادی مبنیبر نقض ارزشهای دموکراتیک آن اتحادیه از سوی ترکیه، به طعنه از دغدغهمندی آن اتحادیه نسبت به کشورش تقدیر کرد و گفت: «آنان میگویند بازداشتشدگان روزنامهنگار بودند. آیا روزنامهنگاران جرمی مرتکب نمیشوند؟» رییسجمهور ترکیه با اشاره به عدم واکنش «اتحادیه اروپا» به کشتهشدن 16روزنامهنگار از سوی اسراییل و بازداشت دستکم 50روزنامهنگار بریتانیایی به اتهام شنود غیرمجاز تلفنی، خطاب به مقامات اروپایی گفت: «چه دوست داشته باشید، چه نداشته باشید، مجبورید به تصمیم دستگاه قضایی ترکیه و حاکمیت قانون احترام بگذارید.» همین واکنش تند اردوغان و ادعای او مبنی بر آنکه ترکیه دربان اتحادیه اروپا نیست، شاید نشان از آن باشد که در سایه عقد قرارداد گازی جدید با روسیه و امتیازات ژئوپلتیک ناشی از آن، دولت ترکیه دیگر همچون گذشته در آستانه در سبز اتحادیه اروپا به انتظار نخواهد نشست. در تحولی دیگر و همزمان با سخنرانی «رجبطیب اردوغان» در هفتصدوچهلویکمین سالمرگ «مولانا جلالالدین بلخی» که به لزوم حفظ ارتباط مردم ترکیه با فرهنگ، تاریخ و دولت اسلامگرای آن کشور گذشت، بیش از 100 نفر از فعالان فرهنگی سکولار در جریان تظاهرات روز شنبه در«آنکارا» بازداشت شدهاند. این تظاهرات چندصدنفری که در پی فراخوان اتحادیه معلمان سکولار و برخی اتحادیههای کارگری ترکیه و با شعار احترام به آموزش و کار سکولار برگزار شد، با پرتاب گاز اشکآور و یورش نیروهای پلیس پایان یافت. مدتهاست که فعالان فرهنگی ترکیه نسبت به مداخله حزب اسلامگرای عدالت و توسعه در نظام آموزشی آن کشور که به اسلامیسازی جامعه عمدتا سکولار آن کشور انجامیده، ابراز نگرانی کردهاند. این در حالی است که دولت «اردوغان»، اقدامات دولت از جمله لغو ممنوعیت پوشش اسلامی در مدارس را تلاشی در جهت احقاق حقوق برابر برای تمامی شهروندان ترکیه میداند.
جای تعجب نیست که ترس از تکرار سنت کودتای نظامی علیه دولتها، دامنگیری هر رییسجمهوری شود که زمام اداره امور ترکیه را به دست میگیرد. اما بهنظر میرسد «رجبطیب اردوغان» رییسجمهوری کنونی آن کشور پا را فراتر از ترسی معمول گذاشته است. شبح «دولت موازی» چنان اردوغان را آشفته کرده که دیگر هیچ صدای مخالفی را برنمیتابد. او حتی به متحدان پیشین خود نیز رحم نمیکند. جنبش خدمت به رهبری «فتحالله گولن» که روزگاری متحد دولت در پیگیری پرونده «ارگنهکون» بود، اکنون خود متهم اصلی راهاندازی شبکه تروریستی برای براندازی دولت اسلامگرای آن کشور است. شاهد این مدعا نیز صدور حکم بازداشت فتحالله گولن پس از اجرای عملیات سراسری پلیس ترکیه علیه فعالان رسانهای و حامیان این جنبش در هفته گذشته است که به شدت یادآور موج بازداشت دستکم هفتنفر از روزنامهنگاران آن کشور در جریان رسیدگی به پرونده ارگنهکون در سال 2011 بود، اما این شبکههای زیرزمینی فعالان سکولار ترکیه که متهم به فعالیتهای تروریستی، تلاش برای ایجاد ناآرامی و فراهمکردن زمینه کودتای نظامی بودند قربانی همدستی اسلامگرایان در پرونده ارگنهکون شدند، نوک اتهامات مدتهاست متوجه واعظی، مسلمان ساکن پنسیلوانیای آمریکاست که از سال 1999 در تبعیدی خودخواسته به سر میبرد. جهتدهی به روند قضایی رسیدگی به پرونده فساد در ماه دسامبر سال گذشته از طریق جعل اسناد و شنود غیرقانونی مکالمات تلفنی که در نهایت به استعفای چهار وزیر دولت اردوغان انجامید، همان اتهامی است که جنبش خدمت و هواداران گولن را در مقام نئوارگنهکونها، رویاروی دولت برخاسته از حزب «عدالت و توسعه» قرار داده است. از همان زمان بود که درخواست استرداد فتحالله گولن که از دهه 70میلادی با راهاندازی جریانی عقیدتی- اجتماعی در راستای گفتوگوی بینالادیانی و برپایی مدارس و مراکز فرهنگی در 163 کشور، هوادارانی گسترده در اقصینقاط جهان یافته، به یکی از خواستههای اصلی رییسجمهوری ترکیه تبدیل شده است؛ درخواستی که اکنون با صدور حکم غیابی بازداشت او به اتهام «رهبری سازمانی تروریستی» و «تلاش برای سرنگونی دولت» و درخواست از اینترپل مبنیبر صدور مجوز بازداشت برونمرزی، بیش از پیش به واقعیت نزدیک شده است. از سوی دیگر، به نظر میرسد پاکسازی نیروهای پلیس و دستگاه قضایی در تابستان سالجاری از آنانی که به ظن دولت، ساختاری در سایه به رهبری گولن تشکیل داده بودند، کافی نبود که اکنون نوبت به مظنونان همیشگی رسیده است. دستگیری 32نفر از روزنامهنگاران و منتقدان دولت در یورش هفته پیش نیروهای امنیتی به دفاتر روزنامههای مخالف دولت همچون تودیززمان و شبکه تلویزیونی سامانیولو، فاز دوم پاکسازی ارکان قدرت از حامیان گولن است که به گفته اردوغان، از حرفه خود بهعنوان نقابی برای سایر فعالیتها بهره میبردند. او که روز شنبه با حضور در جلوی دوربینهای تلویزیونی با مردم سخن میگفت، روند محاکمه قضایی روزنامهنگاران را پاک، قانونمند و مطابق با آیین دادرسی دانست. اردوغان در حالی از عدم تکرار اشتباهات گذشته از سوی پلیس و دستگاه قضایی خبر داد که یکروز پیش از آن، قرار بازداشت «هدایت کاراجا» مدیر شبکه تلویزیونی «سامانیولو» و سه افسر سابق پلیس به اتهام تشکیل یک گروه تروریستی از سوی دادگاهی در استانبول تمدید شده بود. این در حالی است که خبرها از آزادی هشتنفر دیگر از بازداشتشدگان، از جمله «اکرم دومانلی» سردبیر روزنامه زمان حکایت دارند که بهدفعات اردوغان و حزب متبوعش را به فساد دولتی متهم کرده است. اما اردوغان در پاسخ به انتقاد کمیسیون اروپا، از روند بازداشت و دادرسی روزنامهنگاران نیز سخن گفت. او با اشاره به سرعتعمل اتحادیه اروپا در صدور بیانیه انتقادی مبنیبر نقض ارزشهای دموکراتیک آن اتحادیه از سوی ترکیه، به طعنه از دغدغهمندی آن اتحادیه نسبت به کشورش تقدیر کرد و گفت: «آنان میگویند بازداشتشدگان روزنامهنگار بودند. آیا روزنامهنگاران جرمی مرتکب نمیشوند؟» رییسجمهور ترکیه با اشاره به عدم واکنش «اتحادیه اروپا» به کشتهشدن 16روزنامهنگار از سوی اسراییل و بازداشت دستکم 50روزنامهنگار بریتانیایی به اتهام شنود غیرمجاز تلفنی، خطاب به مقامات اروپایی گفت: «چه دوست داشته باشید، چه نداشته باشید، مجبورید به تصمیم دستگاه قضایی ترکیه و حاکمیت قانون احترام بگذارید.» همین واکنش تند اردوغان و ادعای او مبنی بر آنکه ترکیه دربان اتحادیه اروپا نیست، شاید نشان از آن باشد که در سایه عقد قرارداد گازی جدید با روسیه و امتیازات ژئوپلتیک ناشی از آن، دولت ترکیه دیگر همچون گذشته در آستانه در سبز اتحادیه اروپا به انتظار نخواهد نشست. در تحولی دیگر و همزمان با سخنرانی «رجبطیب اردوغان» در هفتصدوچهلویکمین سالمرگ «مولانا جلالالدین بلخی» که به لزوم حفظ ارتباط مردم ترکیه با فرهنگ، تاریخ و دولت اسلامگرای آن کشور گذشت، بیش از 100 نفر از فعالان فرهنگی سکولار در جریان تظاهرات روز شنبه در«آنکارا» بازداشت شدهاند. این تظاهرات چندصدنفری که در پی فراخوان اتحادیه معلمان سکولار و برخی اتحادیههای کارگری ترکیه و با شعار احترام به آموزش و کار سکولار برگزار شد، با پرتاب گاز اشکآور و یورش نیروهای پلیس پایان یافت. مدتهاست که فعالان فرهنگی ترکیه نسبت به مداخله حزب اسلامگرای عدالت و توسعه در نظام آموزشی آن کشور که به اسلامیسازی جامعه عمدتا سکولار آن کشور انجامیده، ابراز نگرانی کردهاند. این در حالی است که دولت «اردوغان»، اقدامات دولت از جمله لغو ممنوعیت پوشش اسلامی در مدارس را تلاشی در جهت احقاق حقوق برابر برای تمامی شهروندان ترکیه میداند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.