|

کی شعر ‌ تر انگیزد؟ *

کریم ارغنده‌پور

کسانی که خوب سخن بگویند و درست بنویسند به نحوی که مخاطب بر سر ذوق‌ آید و احساسی سرشار شود، در میان ما متاسفانه چندان زیاد نیست. اینکه گفتم فقط یک ادعا نیست بلکه نوعی ابراز تاسف است. من شخصا مشتری افرادی که طوری می‌نویسند یا سخن می‌گویند که فهم آن دشوار است، نیستم. دشوارنویسی و مغلق‌گویی اصلا یک ارزش نیست بلکه هم غیرمفید است و هم نامطلوب. مشتری افرادی که در استفاده از کلمات، بی‌پروا و ولنگار هستند و همه‌چیز را با هم مخلوط می‌کنند تا بلکه سخنشان دلنشین‌تر یا بامزه‌تر جلوه کند، هم نیستم. ولی از سوی دیگر واقعیت این است که دانش بالا لزوما امکان ارایه خوب آن را نمی‌دهد. سخنوری و نویسندگی هرکدام هنرهایی هستند که از عهده هرکسی برنمی‌آید بلکه تلاش و ممارست و از همه مهم‌تر،خواندن زیاد می‌طلبد و باید آن را جدی گرفت. فکری که قابل‌ارایه نباشد به چه کار می‌آید؟ سهل است که خریدار هم پیدا نمی‌کند. سخنی که قابلیت و جذابیت انتقال مناسب نداشته باشد، دود می‌شود و به هوا می‌رود. طبیعی است که هدر می‌رود. خواندن در حوزه ادبیات -کلاسیک و معاصر- در این زمینه بسیار مهم است. جالب است که بسیاری از عالمان ما تصور می‌کنند چون حوزه کار و تحقیقشان متفاوت است نیازی به ادبیات‌خوانی ندارند بنابراین به خودشان زحمت هم نمی‌دهند! این نحوه تفکر، یکی از بزرگ‌ترین پس‌افتادگی‌هاست. نسل‌های قبل‌تر ما این مهم را بهتر از ما دریافته بودند. با وجود متوسط سطح سواد پایین‌تر، پدران ما در وقت فراغت، شاهنامه‌خوانی می‌کردند. سعدی و حافظ و خیام را بسیاری از حفظ بودند. شعر مشروطه را ببینید که چقدر خلاق بوده است. گویی جامعه ارزش شعر و آرایگی کلام را بیشتر می‌دانست. باید عرض کنم اتفاقا آنچه مرا بیش از حوزه اندیشه به نوشتن این یادداشت کوتاه ترغیب کرد، وضعیت سپهر سیاسی ماست. حوزه سیاست با تبلیغات، نسبت تنگاتنگی دارد. امکان ندارد کسی بتواند آرای عمومی را به خود جلب کند ولی ارتباط نزدیکی با مخاطب خود پیدا نکند. ولی کیست که نداند بیشتر سیاست‌پیشگان ما از خوب گفتن و نوشتن عاجزند. آیا این وضع تامل‌برانگیز نیست؟ اوضاع در کشور ما به گونه‌ای پیش رفته که هم خوب سخن گفتن و هم خوب نوشتن -که هردو از لوازم ارتباطات صحیح هستند- از اهمیت خود دور شده‌اند. در وضعیتی که برای هشت‌سال ادبیات احمدی‌نژادی در آن سطح کلانِ مدیریت حضور داشته باشد، بیش از این هم نباید توقع داشت. خوب گفتن و نوشتن زمینه می‌خواهد. لازمه‌اش این است که گفت‌وگو در آن جریان طولانی داشته باشد. کلمه باید جریان داشته باشد، جان بگیرد، چرخش کند و زبان را متناسب با اندیشه و کارکردش پویاتر کند.
* حافظ

کسانی که خوب سخن بگویند و درست بنویسند به نحوی که مخاطب بر سر ذوق‌ آید و احساسی سرشار شود، در میان ما متاسفانه چندان زیاد نیست. اینکه گفتم فقط یک ادعا نیست بلکه نوعی ابراز تاسف است. من شخصا مشتری افرادی که طوری می‌نویسند یا سخن می‌گویند که فهم آن دشوار است، نیستم. دشوارنویسی و مغلق‌گویی اصلا یک ارزش نیست بلکه هم غیرمفید است و هم نامطلوب. مشتری افرادی که در استفاده از کلمات، بی‌پروا و ولنگار هستند و همه‌چیز را با هم مخلوط می‌کنند تا بلکه سخنشان دلنشین‌تر یا بامزه‌تر جلوه کند، هم نیستم. ولی از سوی دیگر واقعیت این است که دانش بالا لزوما امکان ارایه خوب آن را نمی‌دهد. سخنوری و نویسندگی هرکدام هنرهایی هستند که از عهده هرکسی برنمی‌آید بلکه تلاش و ممارست و از همه مهم‌تر،خواندن زیاد می‌طلبد و باید آن را جدی گرفت. فکری که قابل‌ارایه نباشد به چه کار می‌آید؟ سهل است که خریدار هم پیدا نمی‌کند. سخنی که قابلیت و جذابیت انتقال مناسب نداشته باشد، دود می‌شود و به هوا می‌رود. طبیعی است که هدر می‌رود. خواندن در حوزه ادبیات -کلاسیک و معاصر- در این زمینه بسیار مهم است. جالب است که بسیاری از عالمان ما تصور می‌کنند چون حوزه کار و تحقیقشان متفاوت است نیازی به ادبیات‌خوانی ندارند بنابراین به خودشان زحمت هم نمی‌دهند! این نحوه تفکر، یکی از بزرگ‌ترین پس‌افتادگی‌هاست. نسل‌های قبل‌تر ما این مهم را بهتر از ما دریافته بودند. با وجود متوسط سطح سواد پایین‌تر، پدران ما در وقت فراغت، شاهنامه‌خوانی می‌کردند. سعدی و حافظ و خیام را بسیاری از حفظ بودند. شعر مشروطه را ببینید که چقدر خلاق بوده است. گویی جامعه ارزش شعر و آرایگی کلام را بیشتر می‌دانست. باید عرض کنم اتفاقا آنچه مرا بیش از حوزه اندیشه به نوشتن این یادداشت کوتاه ترغیب کرد، وضعیت سپهر سیاسی ماست. حوزه سیاست با تبلیغات، نسبت تنگاتنگی دارد. امکان ندارد کسی بتواند آرای عمومی را به خود جلب کند ولی ارتباط نزدیکی با مخاطب خود پیدا نکند. ولی کیست که نداند بیشتر سیاست‌پیشگان ما از خوب گفتن و نوشتن عاجزند. آیا این وضع تامل‌برانگیز نیست؟ اوضاع در کشور ما به گونه‌ای پیش رفته که هم خوب سخن گفتن و هم خوب نوشتن -که هردو از لوازم ارتباطات صحیح هستند- از اهمیت خود دور شده‌اند. در وضعیتی که برای هشت‌سال ادبیات احمدی‌نژادی در آن سطح کلانِ مدیریت حضور داشته باشد، بیش از این هم نباید توقع داشت. خوب گفتن و نوشتن زمینه می‌خواهد. لازمه‌اش این است که گفت‌وگو در آن جریان طولانی داشته باشد. کلمه باید جریان داشته باشد، جان بگیرد، چرخش کند و زبان را متناسب با اندیشه و کارکردش پویاتر کند.
* حافظ

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.