|

«تئاتر» زیر چتر حمایت

حمیدرضا پورآذری . کارگردان

تئاتر نسل جوان، این‌روزها حال‌وروز خوشی ندارد. از تولیدات نمایشی افراد ناشناخته و جوان حمایت نمی‌شود و نتیجه، چیزی جز سردرگمی و بلاتکلیفی آنان نیست. در همه دنیا وظیفه وزارت فرهنگ و هنر و شهرداری‌ها این است که از تئاتر حمایت مادی و معنوی کنند. اما در ایران، تاکنون این نهادها کمتر حامی تئاتر و اهل فرهنگ بوده‌‌اند و شوربختانه حمایت‌ها بسیار ناچیز است. گروه‌های جوان و دانشجویی نیاز مبرم به حمایت دارند؛
از آن‌رو که در زمینه تولیداتشان تضمینی برای فروش وجود ندارد. اگر گروه‌های حرفه‌ای بخواهند و بتوانند از عهده هزینه‌های یک اجرا بربیایند و حتی برخی هم به سوددهی برسند اما گروه‌های جوان‌تر نه شناخته شده‌اند و نه کارهایشان از جاذبه‌های همگانی برخوردار است که بشود روی فروش آنها حسابی باز کرد. معتقدم در شرایط کنونی که شمار تالارهای خصوصی رو به افزایش است و آنها نیز امکان حمایت از گروه‌های جوان‌تر را فراهم کرده‌اند، مرکز هنرهای نمایشی بخشی از صندلی‌های این تالارها را خریداری کند. مرکز با این کار امکان حمایت را هم به گروه و هم به تالار خصوصی می‌دهد تا در مسیر تولید آثار نیمه‌حرفه‌ای، تجربی و آوانگارد هیچ‌گاه دچار بحران و شکست مالی نشوند. به‌هررو این نمایش‌ها و تالارها زیر چتر حمایتی وزارت فرهنگ و ارشاد هستند و با خیال راحت می‌توانند به بهترین کیفیت و در شرایط عادی با نوبت اجراهای مناسب برای جذب مخاطب برنامه‌ریزی و تبلیغات کنند و هیچ‌گاه دغدغه فروش نداشته باشند. شخصا، از هواداران تئاتر مستقل و خصوصی هستم اما این به آن معنا نیست که هیچ حمایتی نباشد. حس می‌کنم این چتر حمایت باید پهن‌تر شود اما نه به آن شکل صددرصدی‌اش بلکه به نسبت گروه‌ها و هنرمندان و میزان داشتن و نداشتن مخاطب و دیگر مختصات. ما همیشه دچار نگاه افراط و تفریطی در حمایت از تئاتر بوده‌ایم. در گذشته همه‌چیز زیر حمایت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تعریف می‌شد و حالا به انگیزه تئاتر خصوصی دچار نگاه تفریطی شده‌ایم و هیچ حمایتی از آن نمی‌کنیم، در حالی که ما نیاز به نگاهی معتدل و میانه‌رو داریم که همه‌چیز را سر جایش بگذارد تا بدانیم کجا باید حمایت کرد و کجا نباید حمایتی باشد. نسبت این کم‌وزیاد هم در همین نگاه میانه‌رو و منطقی تعریف‌پذیر خواهد شد. درست مثل تمام دنیا که مطالبات هنرمندان به قاعده و به اندازه است و متولیان فرهنگ و هنر هر کشوری در حال پاسخگویی به آن. اینطور نیست که هنرمند به حال خود رها شده باشد بلکه همه امکانات و یارانه‌ها برای نتیجه‌بخشیدن به ایده‌‌های هنرمندان است. به‌ناچار در مقام سرپرست گروه «پاپتی‌ها»، تهیه‌کننده نمایش «بیدینجیلی» به کارگردانی سعید زارعی از بچه‌‌های گروه خودم (پاپتی‌ها) شدم؛ زیرا نیاز به حمایت بود و من نخواستم برای هزینه‌‌ها به هرکسی رو بیندازم. خودم تقبل کردم همین کمترین‌ها را برای اجرا فراهم کنم. اما این تجربه و تجربه دیگر گروه‌های جوان، آماتور، دانشجو و تجربی که کارشان نمی‌تواند در گیشه موفق باشد، نیاز مبرم به حمایت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و شهرداری‌ها دارد. این دو نهاد در همه دنیا متولی حمایت از فرهنگ و هنر هستند. بدبختانه اکنون گروه‌های جوان با دست‌کردن در جیب خود هزینه‌های یک اجرا را فراهم می‌کنند که این روش برای تئاتر ما خوشایند نیست. این گروه‌ها بدون حمایت مرکز هنرهای نمایشی و دیگر نهادهای مرتبط و فرهنگی نمی‌توانند آزمون‌وخطاهای خود را انجام دهند. نه تئاتر و نه هیچ هنر دیگری بدون آزمون و خطا به سرانجام نخواهد رسید. من خود، چندماهی است که می‌خواهم نمایش «سال‌ثانیه» را که پیش از این در زوریخ اجرا کرده‌ام، در تهران هم بر صحنه ببرم اما یک سوله عریض‌وطویل می‌خواهم. اگر پیدا نشود اجرایش هم ممکن نیست. تالارهای ایرانشهر و مولوی برای چنین ابعاد گسترده‌ای کوچک هستند. نمایش درباره فراموشی است و با بازیگران زن اجرا می‌شود. اکنون منتظرم که اجرای «مردی برای تمام فصول» که در آن دستیار بهمن فرمان‌آرا هستم تمام شود تا بتوانم دوباره جست‌وجو برای یافتن سوله را ادامه دهم. به نظر می‌رسد در این رابطه هم باید حمایتی باشد، نباید فراهم‌نشدن یک مکان مانع از اجرایش باشد.

تئاتر نسل جوان، این‌روزها حال‌وروز خوشی ندارد. از تولیدات نمایشی افراد ناشناخته و جوان حمایت نمی‌شود و نتیجه، چیزی جز سردرگمی و بلاتکلیفی آنان نیست. در همه دنیا وظیفه وزارت فرهنگ و هنر و شهرداری‌ها این است که از تئاتر حمایت مادی و معنوی کنند. اما در ایران، تاکنون این نهادها کمتر حامی تئاتر و اهل فرهنگ بوده‌‌اند و شوربختانه حمایت‌ها بسیار ناچیز است. گروه‌های جوان و دانشجویی نیاز مبرم به حمایت دارند؛
از آن‌رو که در زمینه تولیداتشان تضمینی برای فروش وجود ندارد. اگر گروه‌های حرفه‌ای بخواهند و بتوانند از عهده هزینه‌های یک اجرا بربیایند و حتی برخی هم به سوددهی برسند اما گروه‌های جوان‌تر نه شناخته شده‌اند و نه کارهایشان از جاذبه‌های همگانی برخوردار است که بشود روی فروش آنها حسابی باز کرد. معتقدم در شرایط کنونی که شمار تالارهای خصوصی رو به افزایش است و آنها نیز امکان حمایت از گروه‌های جوان‌تر را فراهم کرده‌اند، مرکز هنرهای نمایشی بخشی از صندلی‌های این تالارها را خریداری کند. مرکز با این کار امکان حمایت را هم به گروه و هم به تالار خصوصی می‌دهد تا در مسیر تولید آثار نیمه‌حرفه‌ای، تجربی و آوانگارد هیچ‌گاه دچار بحران و شکست مالی نشوند. به‌هررو این نمایش‌ها و تالارها زیر چتر حمایتی وزارت فرهنگ و ارشاد هستند و با خیال راحت می‌توانند به بهترین کیفیت و در شرایط عادی با نوبت اجراهای مناسب برای جذب مخاطب برنامه‌ریزی و تبلیغات کنند و هیچ‌گاه دغدغه فروش نداشته باشند. شخصا، از هواداران تئاتر مستقل و خصوصی هستم اما این به آن معنا نیست که هیچ حمایتی نباشد. حس می‌کنم این چتر حمایت باید پهن‌تر شود اما نه به آن شکل صددرصدی‌اش بلکه به نسبت گروه‌ها و هنرمندان و میزان داشتن و نداشتن مخاطب و دیگر مختصات. ما همیشه دچار نگاه افراط و تفریطی در حمایت از تئاتر بوده‌ایم. در گذشته همه‌چیز زیر حمایت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تعریف می‌شد و حالا به انگیزه تئاتر خصوصی دچار نگاه تفریطی شده‌ایم و هیچ حمایتی از آن نمی‌کنیم، در حالی که ما نیاز به نگاهی معتدل و میانه‌رو داریم که همه‌چیز را سر جایش بگذارد تا بدانیم کجا باید حمایت کرد و کجا نباید حمایتی باشد. نسبت این کم‌وزیاد هم در همین نگاه میانه‌رو و منطقی تعریف‌پذیر خواهد شد. درست مثل تمام دنیا که مطالبات هنرمندان به قاعده و به اندازه است و متولیان فرهنگ و هنر هر کشوری در حال پاسخگویی به آن. اینطور نیست که هنرمند به حال خود رها شده باشد بلکه همه امکانات و یارانه‌ها برای نتیجه‌بخشیدن به ایده‌‌های هنرمندان است. به‌ناچار در مقام سرپرست گروه «پاپتی‌ها»، تهیه‌کننده نمایش «بیدینجیلی» به کارگردانی سعید زارعی از بچه‌‌های گروه خودم (پاپتی‌ها) شدم؛ زیرا نیاز به حمایت بود و من نخواستم برای هزینه‌‌ها به هرکسی رو بیندازم. خودم تقبل کردم همین کمترین‌ها را برای اجرا فراهم کنم. اما این تجربه و تجربه دیگر گروه‌های جوان، آماتور، دانشجو و تجربی که کارشان نمی‌تواند در گیشه موفق باشد، نیاز مبرم به حمایت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و شهرداری‌ها دارد. این دو نهاد در همه دنیا متولی حمایت از فرهنگ و هنر هستند. بدبختانه اکنون گروه‌های جوان با دست‌کردن در جیب خود هزینه‌های یک اجرا را فراهم می‌کنند که این روش برای تئاتر ما خوشایند نیست. این گروه‌ها بدون حمایت مرکز هنرهای نمایشی و دیگر نهادهای مرتبط و فرهنگی نمی‌توانند آزمون‌وخطاهای خود را انجام دهند. نه تئاتر و نه هیچ هنر دیگری بدون آزمون و خطا به سرانجام نخواهد رسید. من خود، چندماهی است که می‌خواهم نمایش «سال‌ثانیه» را که پیش از این در زوریخ اجرا کرده‌ام، در تهران هم بر صحنه ببرم اما یک سوله عریض‌وطویل می‌خواهم. اگر پیدا نشود اجرایش هم ممکن نیست. تالارهای ایرانشهر و مولوی برای چنین ابعاد گسترده‌ای کوچک هستند. نمایش درباره فراموشی است و با بازیگران زن اجرا می‌شود. اکنون منتظرم که اجرای «مردی برای تمام فصول» که در آن دستیار بهمن فرمان‌آرا هستم تمام شود تا بتوانم دوباره جست‌وجو برای یافتن سوله را ادامه دهم. به نظر می‌رسد در این رابطه هم باید حمایتی باشد، نباید فراهم‌نشدن یک مکان مانع از اجرایش باشد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.