حاشیهای بر یک سفر
ها چهرقم زن هستی تو
صدای پرواز هلیکوپترها و آژیر ماشینهای پلیس و آمبولانس اینروزها در کابل لحظهای قطع نمیشود. شهر ملتهب است و مردم نگران هستند. همه به هم توصیه میکنند همانجایی که هستند بمانند. صبح انفجاری در جنوب کابل بوده و حالا خبر انفجار -نارنجک یا راکد-در نزدیکی پارک وزیر اکبرخان - نزدیک به محل کار انجیاوها، سفارتخانهها و دفاتر دولتی؛ دفتر فروش آژانسهای مسافرتی و وزارتخانهها -بین مردم وحشت ایجاد کرده است. محلیها در کابل میگویند در چندماه گذشته این شهر تا این حد ناامن نبوده است. سر هرخیابان اصلی -سَرَک- ایستهای بازرسی است و از ساعت شش، هفت بعدازظهر - شام- نیروهای پلیس امنیتی توی ماشینها سرک میکشند و شهر به یکباره خالی و تاریک میشود؛ شهر میمیرد. ترافیک - بیر و بار- در خیابانها بهخصوص امروز در محل برگزاری نمازجمعه - که زنان در آن شرکت نمیکنند و در مساجد بزرگ شهر همزمان برگزار میشود- زیاد است. شیشه ماشینها -موتور- نباید پایین باشد. این یک قانون است و شیشه همه ماشینها - برای تامین امنیت خودشان- نباید بیش از حد پایین باشد. هنوز گاری و اسب در شهر، نوعی مرکب تجاری به حساب میآید. هرچند ماشینها دیگر شهر را تسخیر کردهاند. فرمان بعضی ماشینها سمت چپ است و بعضیها سمت راست. تقریبا اینجا نشانی داشتن، کوچه و پلاک معنی خاصی ندارد. البته خیابانهای اصلی اسم دارند ولی کوچهپسکوچهها، از روی بقالیها یا قصابیها یا اسم تالارها و نشانههای محلی، شناسایی میشوند و از میان آدمها، زنها از «همهچیز» بیشتر نادیده گرفته میشوند. رانندگی در کابل «هیچ» قاعدهای ندارد. با هروسیله نقلیه هرطور و از هرکجا که شد، میتوان -درایو- رانندگی کرد. معمولا رانندهها باید گواهینامه - لایسنس- داشته باشند. در این وضعیت درباره رانندگی زنان حرفزدن کار دشواری است. بههرحال طبق قانون، زنان حق رانندگی دارند و «مریم کوشا» از این حق خود استفاده کرده است. تعداد زنان راننده در کابل پنجمیلیوننفری از «انگشتان دودست» فراتر نمیرود. این به دلیل محدودیتهای دولتی نیست و ریشه در مسایل فرهنگی و امنیتی دارد. هرچند سابقه رانندگی زنان در کابل به 30سال پیش، زمان حکومت ظاهرشاه و حتی در دوره کمونیستها بازمیگردد، اما به نظر میرسد طالبان همهچیز را در این کشور ریشهسوز کرده است. در «سرک پنجم تایمانی» مریم پشت هیوندا منتظرم نشسته بود. مریم میگوید فریبا، برای گرفتن گواهینامه همه امتحانات و معاینات پزشکی را قبول شده بودم و مدارکم را برای رییس سازمان ترافیک بردم. رییس گفته بود «به زنان گواهینامه رسمی نمیدهم. زن که رانندگی نمیکند. برو بدون گواهینامه همین اطراف بچرخ!»مریم میخندید و تعریف میکرد برای باردوم بازبرگشتم و به رییس گفتم رسما از تو شکایت میکنم. رییس گفته بود «ها چهرقم زن هستی تو» و با بیمیلی گواهینامهاش را امضا کرده بود. حالا مریم هم در شهر کابل و هم در اطراف شهر رانندگی میکند. اما هوا که تاریک میشود، هیچچیز در شهر کابل برای یکزن امن نیست.
صدای پرواز هلیکوپترها و آژیر ماشینهای پلیس و آمبولانس اینروزها در کابل لحظهای قطع نمیشود. شهر ملتهب است و مردم نگران هستند. همه به هم توصیه میکنند همانجایی که هستند بمانند. صبح انفجاری در جنوب کابل بوده و حالا خبر انفجار -نارنجک یا راکد-در نزدیکی پارک وزیر اکبرخان - نزدیک به محل کار انجیاوها، سفارتخانهها و دفاتر دولتی؛ دفتر فروش آژانسهای مسافرتی و وزارتخانهها -بین مردم وحشت ایجاد کرده است. محلیها در کابل میگویند در چندماه گذشته این شهر تا این حد ناامن نبوده است. سر هرخیابان اصلی -سَرَک- ایستهای بازرسی است و از ساعت شش، هفت بعدازظهر - شام- نیروهای پلیس امنیتی توی ماشینها سرک میکشند و شهر به یکباره خالی و تاریک میشود؛ شهر میمیرد. ترافیک - بیر و بار- در خیابانها بهخصوص امروز در محل برگزاری نمازجمعه - که زنان در آن شرکت نمیکنند و در مساجد بزرگ شهر همزمان برگزار میشود- زیاد است. شیشه ماشینها -موتور- نباید پایین باشد. این یک قانون است و شیشه همه ماشینها - برای تامین امنیت خودشان- نباید بیش از حد پایین باشد. هنوز گاری و اسب در شهر، نوعی مرکب تجاری به حساب میآید. هرچند ماشینها دیگر شهر را تسخیر کردهاند. فرمان بعضی ماشینها سمت چپ است و بعضیها سمت راست. تقریبا اینجا نشانی داشتن، کوچه و پلاک معنی خاصی ندارد. البته خیابانهای اصلی اسم دارند ولی کوچهپسکوچهها، از روی بقالیها یا قصابیها یا اسم تالارها و نشانههای محلی، شناسایی میشوند و از میان آدمها، زنها از «همهچیز» بیشتر نادیده گرفته میشوند. رانندگی در کابل «هیچ» قاعدهای ندارد. با هروسیله نقلیه هرطور و از هرکجا که شد، میتوان -درایو- رانندگی کرد. معمولا رانندهها باید گواهینامه - لایسنس- داشته باشند. در این وضعیت درباره رانندگی زنان حرفزدن کار دشواری است. بههرحال طبق قانون، زنان حق رانندگی دارند و «مریم کوشا» از این حق خود استفاده کرده است. تعداد زنان راننده در کابل پنجمیلیوننفری از «انگشتان دودست» فراتر نمیرود. این به دلیل محدودیتهای دولتی نیست و ریشه در مسایل فرهنگی و امنیتی دارد. هرچند سابقه رانندگی زنان در کابل به 30سال پیش، زمان حکومت ظاهرشاه و حتی در دوره کمونیستها بازمیگردد، اما به نظر میرسد طالبان همهچیز را در این کشور ریشهسوز کرده است. در «سرک پنجم تایمانی» مریم پشت هیوندا منتظرم نشسته بود. مریم میگوید فریبا، برای گرفتن گواهینامه همه امتحانات و معاینات پزشکی را قبول شده بودم و مدارکم را برای رییس سازمان ترافیک بردم. رییس گفته بود «به زنان گواهینامه رسمی نمیدهم. زن که رانندگی نمیکند. برو بدون گواهینامه همین اطراف بچرخ!»مریم میخندید و تعریف میکرد برای باردوم بازبرگشتم و به رییس گفتم رسما از تو شکایت میکنم. رییس گفته بود «ها چهرقم زن هستی تو» و با بیمیلی گواهینامهاش را امضا کرده بود. حالا مریم هم در شهر کابل و هم در اطراف شهر رانندگی میکند. اما هوا که تاریک میشود، هیچچیز در شهر کابل برای یکزن امن نیست.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.