|

تجدیدچاپ 3کتاب از غلامحسین ساعدی

«شب‌نشینی باشکوه»، «عزاداران بیل» و «ترس و لرز» سه‌کتاب غلامحسین ساعدی‌اند که اخیرا از طرف انتشارات نگاه تجدید چاپ شده‌اند. «شب‌نشینی باشکوه» پس از مجموعه «خانه‌های شهر ری» (1334)، دومین مجموعه داستان غلامحسین ساعدی است. این کتاب نخستین‌بار در سال1339 منتشر شد. داستان‌های شب‌نشینی باشکوه اغلب حول محور بوروکراسی اداری شکل گرفته‌اند و شخصیت‌های بیشتر این داستان‌ها کارمندان دون‌پایه ادارات هستند که ساعدی در شب‌نشینی باشکوه به زبانی طنزآمیز برش‌هایی از زندگی آنها را تصویر کرده است. گرچه مولفه‌هایی مثل وهم و فضاهای کابوس‌وار که بعدها به شاخصه سبکی ساعدی بدل شد در شب‌نشینی باشکوه هم وجود دارد، اما این مولفه‌ها در این کتاب هنوز چندان عمده و پررنگ نیستند و ساعدی چندسال بعد در مجموعه به‌هم‌پیوسته «عزاداران بیل»، که آن هم اخیرا تجدید چاپ شده، سبک خاص خود را به تمامی خلق و تثبیت کرد. اما با خواندن شب‌نشینی باشکوه رد این سبک خاص را می‌توان دید. عزاداران بیل، سومین مجموعه داستان ساعدی، در سال1343 برای نخستین‌بار منتشر شد. این کتاب، مجموعه‌ای است به‌هم‌پیوسته که وقایع آن در روستایی قحطی‌زده به نام بیل می‌گذرد و فیلم «گاو» داریوش مهرجویی نیز از دل یکی از قصه‌های همین کتاب بیرون آمده است؛ قصه‌ای که پیش از تبدیل‌شدن به فیلمنامه، نمایشنامه‌ای هم براساس آن نوشته شده و روی صحنه رفته بود. سال‌ها بعد احمدشاملو در گفت‌وگو با محمد محمدعلی این کتاب ساعدی را با رئالیسم جادویی آمریکای‌لاتین قیاس کرد؛ شیوه‌ای که در زمان انتشار عزاداران‌بیل در ایران چندان شناخته‌شده نبود و گفتنی است که محمدعلی سپانلو هم در کتاب بازآفرینی ‌واقعیت، به شباهت قصه‌های ساعدی با رئالیسم جادویی آمریکای لاتین اشاره کرده بود که البته تعبیر رئالیسم سحرشده را برای آن به کار برده بود. عزاداران بیل شامل هشت‌داستان به‌هم‌پیوسته است. مسخ و استحاله شخصیت‌ها یکی از مضامین محوری این کتاب است. این مجموعه کمی پس از اصلاحات ارضی منتشر شده است و با اینکه در سراسر کتاب هیچ اشاره‌ای به اصلاحات ارضی نمی‌شود، اما تاثیرات منفی اصلاحات ارضی بر زندگی روستاییان به‌صورت غیرمستقیم در این کتاب نشان داده شده است. در هرقصه می‌بینیم که چطور یک‌نفر از روستا کم می‌شود و روستا به‌تدریج به یک دشت تهی بدل می‌گردد. دیگر کتاب اخیرا تجدید چاپ‌شده ساعدی، مجموعه داستان به‌ هم‌پیوسته «ترس و لرز» است. ترس و لرز هفتمین مجموعه داستان ساعدی است. در فاصله انتشار عزاداران بیل و ترس و لرز، ساعدی مجموعه داستان‌های «دندیل»، «گور و گهواره» و «واهمه‌های بی‌نام‌ونشان» را منتشر کرد و بعد از اینها و در ترس و لرز بار دیگر به فضای عزاداران بیل بازگشت و این‌بار همان حال و هوا را در جنوب و حاشیه دریا بازسازی کرد. ترس و لرز، در کنار تک‌نگاری «اهل هوا» ارمغان سفر ساعدی به حواشی جنوب ایران است.
«شب‌نشینی باشکوه»، «عزاداران بیل» و «ترس و لرز» سه‌کتاب غلامحسین ساعدی‌اند که اخیرا از طرف انتشارات نگاه تجدید چاپ شده‌اند. «شب‌نشینی باشکوه» پس از مجموعه «خانه‌های شهر ری» (1334)، دومین مجموعه داستان غلامحسین ساعدی است. این کتاب نخستین‌بار در سال1339 منتشر شد. داستان‌های شب‌نشینی باشکوه اغلب حول محور بوروکراسی اداری شکل گرفته‌اند و شخصیت‌های بیشتر این داستان‌ها کارمندان دون‌پایه ادارات هستند که ساعدی در شب‌نشینی باشکوه به زبانی طنزآمیز برش‌هایی از زندگی آنها را تصویر کرده است. گرچه مولفه‌هایی مثل وهم و فضاهای کابوس‌وار که بعدها به شاخصه سبکی ساعدی بدل شد در شب‌نشینی باشکوه هم وجود دارد، اما این مولفه‌ها در این کتاب هنوز چندان عمده و پررنگ نیستند و ساعدی چندسال بعد در مجموعه به‌هم‌پیوسته «عزاداران بیل»، که آن هم اخیرا تجدید چاپ شده، سبک خاص خود را به تمامی خلق و تثبیت کرد. اما با خواندن شب‌نشینی باشکوه رد این سبک خاص را می‌توان دید. عزاداران بیل، سومین مجموعه داستان ساعدی، در سال1343 برای نخستین‌بار منتشر شد. این کتاب، مجموعه‌ای است به‌هم‌پیوسته که وقایع آن در روستایی قحطی‌زده به نام بیل می‌گذرد و فیلم «گاو» داریوش مهرجویی نیز از دل یکی از قصه‌های همین کتاب بیرون آمده است؛ قصه‌ای که پیش از تبدیل‌شدن به فیلمنامه، نمایشنامه‌ای هم براساس آن نوشته شده و روی صحنه رفته بود. سال‌ها بعد احمدشاملو در گفت‌وگو با محمد محمدعلی این کتاب ساعدی را با رئالیسم جادویی آمریکای‌لاتین قیاس کرد؛ شیوه‌ای که در زمان انتشار عزاداران‌بیل در ایران چندان شناخته‌شده نبود و گفتنی است که محمدعلی سپانلو هم در کتاب بازآفرینی ‌واقعیت، به شباهت قصه‌های ساعدی با رئالیسم جادویی آمریکای لاتین اشاره کرده بود که البته تعبیر رئالیسم سحرشده را برای آن به کار برده بود. عزاداران بیل شامل هشت‌داستان به‌هم‌پیوسته است. مسخ و استحاله شخصیت‌ها یکی از مضامین محوری این کتاب است. این مجموعه کمی پس از اصلاحات ارضی منتشر شده است و با اینکه در سراسر کتاب هیچ اشاره‌ای به اصلاحات ارضی نمی‌شود، اما تاثیرات منفی اصلاحات ارضی بر زندگی روستاییان به‌صورت غیرمستقیم در این کتاب نشان داده شده است. در هرقصه می‌بینیم که چطور یک‌نفر از روستا کم می‌شود و روستا به‌تدریج به یک دشت تهی بدل می‌گردد. دیگر کتاب اخیرا تجدید چاپ‌شده ساعدی، مجموعه داستان به‌ هم‌پیوسته «ترس و لرز» است. ترس و لرز هفتمین مجموعه داستان ساعدی است. در فاصله انتشار عزاداران بیل و ترس و لرز، ساعدی مجموعه داستان‌های «دندیل»، «گور و گهواره» و «واهمه‌های بی‌نام‌ونشان» را منتشر کرد و بعد از اینها و در ترس و لرز بار دیگر به فضای عزاداران بیل بازگشت و این‌بار همان حال و هوا را در جنوب و حاشیه دریا بازسازی کرد. ترس و لرز، در کنار تک‌نگاری «اهل هوا» ارمغان سفر ساعدی به حواشی جنوب ایران است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.