|

فرزاد ادیبی هم از رعایت‌نکردن «کپی‌رایت »گله دارد

عسل عباسیان: فرزاد ادیبی از گرافیست‌های صاحب‌سبک این سال‌ها و عضو هیات‌مدیره انجمن صنفی طراحان گرافیک، وضعیت کپی‌رایت در گرافیک را اسف‌بار توصیف می‌کند. او در ادامه به سوال‌های ما در این زمینه پاسخ داده است.
در حرفه گرافیک، رعایت‌نکردن حق کپی‌رایت به چه صورت است؟
در حرفه ما کارها به دو صورت کپی می‌شود. یکی به این صورت است که اصل اثر بدون اجازه در مطبوعات یا جاهای دیگر منتشر می‌شود. حتی در مواردی پیش آمده که تصویرسازی مرا وارونه کرده‌اند و حتی امضایم هم وارونه و ناخوانا شده یا حتی در مواردی امضا را هم حذف کرده‌اند! نوع دیگری از بروز رعایت‌نکردن حق کپی‌رایت دزدی ایده است. بارها پیش آمده که حتی آدم‌های حرفه‌ای کاربلد، ایده مرا برداشته‌اند و با کار خودشان مونتاژ کرده‌ و کار ثانویه‌ای ساخته‌اند، بی‌اینکه به من اطلاع دهند یا از من اجازه بگیرند.
واکنش شما به این موارد چه بوده است؟
هیچ! حتی این اولین‌بار است که کسی درباره این موضوع از من سوال می‌کند. البته بعضا پیش آمده که خودم برای برحذرداشتن شاگردانم از چنین رفتارهایی، این موضوع را سر کلاس‌ها مطرح کرده‌ام، اما با توجه به اینکه تا به حال ندیده بودم به‌طور جدی روی این موضوع کار رسانه‌ای صورت گیرد، خوشحالم این موضوع مطرح شده و مورد بحث قرار گرفته است.
باخبر هستید که آیا به لحاظ قانونی می‌توانید مجرم را تحت پیگرد قرار دهید یا خیر؟
اگر بخواهیم از طریق قانون پیگیری کرده و احقاق حق کنیم، قضیه قابلیت پیگیری دارد اما چون قانون مشخصی در این زمینه وجود ندارد، بعید می‌دانم که به نتیجه برسد.
پس خود شما هم هیچ‌وقت پیگیری در این زمینه انجام نداده‌اید؟
می‌دانستم که برای چنین پیگردی وقت بسیار زیادی باید صرف کنم و این برایم هزینه‌بر بود. من زمانی آن آثار را فروخته بودم و حالا برای دفاع از حقوق معنوی‌ام باید دو،‌سه‌برابر حاصل کارم هزینه می‌کردم، تازه نتیجه روشنی هم در پی نداشت. ما درواقع اثرمان را به سفارش‌دهنده می‌فروشیم و پس از آن دیگر صرفا مالک معنوی اثر هستیم. با این حال حداقل اتفاق ممکن این است که وقتی کسی از اثر استفاده‌ای می‌کند، منبع را ذکر کند یا لااقل امضای پدیدآورنده را حذف نکند! نه اینکه اثر او را دِفُرمه هم بکند.
شما سال‌ها عضو هیات‌مدیره انجمن صنفی حرفه‌تان بودید و هیچ‌کاری در این زمینه انجام ندادید؟
در تلاش هستیم که یک‌سری قوانین برای حمایت از حقوق اعضایمان در این زمینه تدوین کنیم منتها هنوز به نتیجه قطعی نرسیده‌ایم که باید چه قوانینی تدوین و چطور آن قوانین را اجرا کنیم.
پس اگر قرار باشد کاری در این زمینه انجام شود، پیشنهادتان چیست؟
به نظرم برای جلوگیری از این رفتار زشت، باید فرهنگسازی کرد. قانون نمی‌تواند دلیلی کافی برای عدم ارتکاب جرم باشد چون به‌هرحال راه‌هایی برای دورزدن قانون وجود دارد. اما اگر فرهنگسازی کنیم، افراد پی به ارزش معنوی آثار می‌برند و آن وقت وجدانشان اجازه بروز چنین رفتاری را به آنها نمی‌دهد، نه اینکه صرفا به سبب ترس از قانون مجبور باشند چنین مواردی را رعایت کنند.
عسل عباسیان: فرزاد ادیبی از گرافیست‌های صاحب‌سبک این سال‌ها و عضو هیات‌مدیره انجمن صنفی طراحان گرافیک، وضعیت کپی‌رایت در گرافیک را اسف‌بار توصیف می‌کند. او در ادامه به سوال‌های ما در این زمینه پاسخ داده است.
در حرفه گرافیک، رعایت‌نکردن حق کپی‌رایت به چه صورت است؟
در حرفه ما کارها به دو صورت کپی می‌شود. یکی به این صورت است که اصل اثر بدون اجازه در مطبوعات یا جاهای دیگر منتشر می‌شود. حتی در مواردی پیش آمده که تصویرسازی مرا وارونه کرده‌اند و حتی امضایم هم وارونه و ناخوانا شده یا حتی در مواردی امضا را هم حذف کرده‌اند! نوع دیگری از بروز رعایت‌نکردن حق کپی‌رایت دزدی ایده است. بارها پیش آمده که حتی آدم‌های حرفه‌ای کاربلد، ایده مرا برداشته‌اند و با کار خودشان مونتاژ کرده‌ و کار ثانویه‌ای ساخته‌اند، بی‌اینکه به من اطلاع دهند یا از من اجازه بگیرند.
واکنش شما به این موارد چه بوده است؟
هیچ! حتی این اولین‌بار است که کسی درباره این موضوع از من سوال می‌کند. البته بعضا پیش آمده که خودم برای برحذرداشتن شاگردانم از چنین رفتارهایی، این موضوع را سر کلاس‌ها مطرح کرده‌ام، اما با توجه به اینکه تا به حال ندیده بودم به‌طور جدی روی این موضوع کار رسانه‌ای صورت گیرد، خوشحالم این موضوع مطرح شده و مورد بحث قرار گرفته است.
باخبر هستید که آیا به لحاظ قانونی می‌توانید مجرم را تحت پیگرد قرار دهید یا خیر؟
اگر بخواهیم از طریق قانون پیگیری کرده و احقاق حق کنیم، قضیه قابلیت پیگیری دارد اما چون قانون مشخصی در این زمینه وجود ندارد، بعید می‌دانم که به نتیجه برسد.
پس خود شما هم هیچ‌وقت پیگیری در این زمینه انجام نداده‌اید؟
می‌دانستم که برای چنین پیگردی وقت بسیار زیادی باید صرف کنم و این برایم هزینه‌بر بود. من زمانی آن آثار را فروخته بودم و حالا برای دفاع از حقوق معنوی‌ام باید دو،‌سه‌برابر حاصل کارم هزینه می‌کردم، تازه نتیجه روشنی هم در پی نداشت. ما درواقع اثرمان را به سفارش‌دهنده می‌فروشیم و پس از آن دیگر صرفا مالک معنوی اثر هستیم. با این حال حداقل اتفاق ممکن این است که وقتی کسی از اثر استفاده‌ای می‌کند، منبع را ذکر کند یا لااقل امضای پدیدآورنده را حذف نکند! نه اینکه اثر او را دِفُرمه هم بکند.
شما سال‌ها عضو هیات‌مدیره انجمن صنفی حرفه‌تان بودید و هیچ‌کاری در این زمینه انجام ندادید؟
در تلاش هستیم که یک‌سری قوانین برای حمایت از حقوق اعضایمان در این زمینه تدوین کنیم منتها هنوز به نتیجه قطعی نرسیده‌ایم که باید چه قوانینی تدوین و چطور آن قوانین را اجرا کنیم.
پس اگر قرار باشد کاری در این زمینه انجام شود، پیشنهادتان چیست؟
به نظرم برای جلوگیری از این رفتار زشت، باید فرهنگسازی کرد. قانون نمی‌تواند دلیلی کافی برای عدم ارتکاب جرم باشد چون به‌هرحال راه‌هایی برای دورزدن قانون وجود دارد. اما اگر فرهنگسازی کنیم، افراد پی به ارزش معنوی آثار می‌برند و آن وقت وجدانشان اجازه بروز چنین رفتاری را به آنها نمی‌دهد، نه اینکه صرفا به سبب ترس از قانون مجبور باشند چنین مواردی را رعایت کنند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.