رسانه علیه فساد
سعید لیلاز . اقتصاددان و فعال رسانهای
«مطبوعات» و در نمایی کلی «رسانهها»، نماد، بازتاب و میزان الحراره ساختار اقتصادی، سیاسی و اجتماعی جامعهای هستند که در آن زیست میکنند. مساله این نیست که تعداد رسانهها در آمریکا و کرهشمالی چه تفاوتهایی با یکدیگر دارد؛ بلکه مساله آنجاست که ساختار رسمی، میزان تاثیرگذاری رسانه را در امور جاری کشور و بهعنوان نمونه، «پرتوافکنی به زوایای فسادخیز» به رسمیت بشناسد. آفت این وضعیت علاوهبر نهادینهشدن تخلف و ایجاد نوعی آسودگیخاطر در افراد و نهادهایی که قدرت یا ثروت را در اختیار دارند، سبب رشد شایبه و شایعه در رسانههای غیررسمی خواهد شد. همین امروز در فضای زیرزمینی، صدها «داده» وجود دارد که اغلب، قابلاتکا نیست. در این فضا، چه میزان خبرسازی، شایعه، سوءظن و اغراقهای عجیبوغریب پمپاژ میشود؟در چنین شرایطی شایعه است که یکهتاز میشود و همه اینها معلول یک علت بهنام دشوارشدن شفافسازی واقعیتهاست. اگر انتظار داشته باشیم رسانه، محتوای خود را تعریف کند، از تعریف آن عدول کردهایم. رسانه؛ وظیفه پردازش اطلاعات موجود را برعهده دارد و اگر نتواند اطلاعات درست را کسب کند یا در صورت بهدستآوردن آن، نگرانی از مواخذه، پس از
انتشار اطلاعات داشته باشد، از کارکرد اصلی خود تهی خواهد شد. در حال حاضر، بخش زیادی از سانسور، در ذهن سردبیران و نویسندگان مطبوعات شکل میگیرد و آنان گرفتار «خودسانسوری» هستند زیرا معتقدند وقتی اولین خطا، میتواند آخرین خطای یک رسانه باشد و موجودیت آن را به خطر افکند، بنابراین، طبیعی است از خیر پرتوافکنی به زوایای تاریکخانههای فساد بگذرد. به نظر میرسد، تفکیک انتقاد به «سازنده» و «غیرسازنده»، خواسته و ناخواسته، فضا را برای محدودسازی اصل «نقد» فراهم میکند؛ مخصوصا اگر متر و معیار تشخیص آن، در اختیار خود صاحبان قدرت باشد. رسانه، همانند آیینهای، آنچه مردم فکر میکنند را بازتاب میدهد پس هرچقدر فضای انتقال اطلاعات شفافتر باشد، میتوان به نتیجهبخشبودن فعالیتهای آن امید بست. سال 84، تعدادی از رسانهها، فعالان سیاسی و نخبگان نسبت به آفتهای رویهای که با دولت احمدینژاد آغاز شد، هشدار دادند اما چندان شنیده نشد. باید امیدوار بود اگر بار دیگر قیمت نفت به 140دلار رسید، بینیازی از «نقد» منتقدان، احساس نشود! آلودهشدن مبارزه با فساد با اغراض جناحی، آسیبی است که در صورت تداوم رویههای فعلی، کشور و رسانههای
مستقل را باز هم مورد آسیب قرار خواهد داد.
«مطبوعات» و در نمایی کلی «رسانهها»، نماد، بازتاب و میزان الحراره ساختار اقتصادی، سیاسی و اجتماعی جامعهای هستند که در آن زیست میکنند. مساله این نیست که تعداد رسانهها در آمریکا و کرهشمالی چه تفاوتهایی با یکدیگر دارد؛ بلکه مساله آنجاست که ساختار رسمی، میزان تاثیرگذاری رسانه را در امور جاری کشور و بهعنوان نمونه، «پرتوافکنی به زوایای فسادخیز» به رسمیت بشناسد. آفت این وضعیت علاوهبر نهادینهشدن تخلف و ایجاد نوعی آسودگیخاطر در افراد و نهادهایی که قدرت یا ثروت را در اختیار دارند، سبب رشد شایبه و شایعه در رسانههای غیررسمی خواهد شد. همین امروز در فضای زیرزمینی، صدها «داده» وجود دارد که اغلب، قابلاتکا نیست. در این فضا، چه میزان خبرسازی، شایعه، سوءظن و اغراقهای عجیبوغریب پمپاژ میشود؟در چنین شرایطی شایعه است که یکهتاز میشود و همه اینها معلول یک علت بهنام دشوارشدن شفافسازی واقعیتهاست. اگر انتظار داشته باشیم رسانه، محتوای خود را تعریف کند، از تعریف آن عدول کردهایم. رسانه؛ وظیفه پردازش اطلاعات موجود را برعهده دارد و اگر نتواند اطلاعات درست را کسب کند یا در صورت بهدستآوردن آن، نگرانی از مواخذه، پس از
انتشار اطلاعات داشته باشد، از کارکرد اصلی خود تهی خواهد شد. در حال حاضر، بخش زیادی از سانسور، در ذهن سردبیران و نویسندگان مطبوعات شکل میگیرد و آنان گرفتار «خودسانسوری» هستند زیرا معتقدند وقتی اولین خطا، میتواند آخرین خطای یک رسانه باشد و موجودیت آن را به خطر افکند، بنابراین، طبیعی است از خیر پرتوافکنی به زوایای تاریکخانههای فساد بگذرد. به نظر میرسد، تفکیک انتقاد به «سازنده» و «غیرسازنده»، خواسته و ناخواسته، فضا را برای محدودسازی اصل «نقد» فراهم میکند؛ مخصوصا اگر متر و معیار تشخیص آن، در اختیار خود صاحبان قدرت باشد. رسانه، همانند آیینهای، آنچه مردم فکر میکنند را بازتاب میدهد پس هرچقدر فضای انتقال اطلاعات شفافتر باشد، میتوان به نتیجهبخشبودن فعالیتهای آن امید بست. سال 84، تعدادی از رسانهها، فعالان سیاسی و نخبگان نسبت به آفتهای رویهای که با دولت احمدینژاد آغاز شد، هشدار دادند اما چندان شنیده نشد. باید امیدوار بود اگر بار دیگر قیمت نفت به 140دلار رسید، بینیازی از «نقد» منتقدان، احساس نشود! آلودهشدن مبارزه با فساد با اغراض جناحی، آسیبی است که در صورت تداوم رویههای فعلی، کشور و رسانههای
مستقل را باز هم مورد آسیب قرار خواهد داد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.