|

روایت شادی قدیریان از عدم رعایت «کپی‌رایت» عکس ها

گیسو فغفوری : شادی قدیریان یکی از نام‌های شناخته‌شده در عرصه عکس ایران است آثار او بارها بدون اجازه برای جلد کتاب‌ها یا حتی تبلیغ تورهای ایرانگردی استفاده شده است. این گفت‌وگو آغاز مطالبی است که می خواهیم درباره عدم رعایت کپی رایت منتشر کنیم.

شما یکی از اولین کسانی بودید که درباره حق کپی‌رایت اقدام کردید. فکر کنم حدود سال80 بود که در دادگاهی علیه ناشری که عکسی از شما را روی جلد کتابی منتشر کرده بود، شکایت کردید و البته شکست خوردید.
بله، آن زمان انتشارات... کتابی با عنوان گوهر یکدانه چاپ کرده بود که داستان زندگی یک زن قاجاری بود و یکی از عکس‌های مجموعه قاجار من را روی جلد این کتاب چاپ کرده بود. آنها مدعی شدند که عکس را از اینترنت پیدا کرده‌اند و چون به توافق نرسیدیم، هر دو وکیل گرفتیم و به دادگاه رفتیم. آن‌روزها دادگاه خاصی به این موارد رسیدگی نمی‌کرد و قاضی هم تخصصی در این رشته نداشت و هیچ وقت یادم نمی‌رود؛ اولین چیزی که قاضی بعد از شنیدن ماجرا به من گفت این بود که باید خوشحال هم باشم که عکسم روی جلد کتاب چاپ شده! این‌که خیلی خوب است! البته صحنه دیگری هم از دادگاه یادم است؛ آلت جرم نفر قبل از ما یک قمه بود و آلت جرم ما یک کتاب! که همین هم باعث خنده و شوخی اهالی دادگاه شده بود! در نهایت قاضی اجازه نداد که چاپ بعدی کتاب با آن عکس باشد و همین... ناشر هم متحمل هیچ ضرری نشد و من هم هزینه‌های وکیل را پرداخت کردم.
بارها شده که از آثارتان روی تی‌شرت یا لباس یا آگهی تو رو... استفاده کنند. می‌توانید به نمونه‌های دیگری از عدم رعایت کپی‌رایت اشاره کنید؟
تعداد زیادی هم استفاده‌های اینچنینی از عکس‌ها شده که یا به‌عنوان تابلو با اطلاعاتی کاملا اشتباه در کنارش چاپ شده که متاسفانه در مکان‌های فرهنگی هم جا گرفته است. مثل خانه تاریخی عباسیان در کاشان و چاپ روی تی‌شرت و پوسترهای مختلف...
در این سال‌ها برای استفاده بدون اجازه از آثارتان اقدام دیگری هم انجام داده‌اید؟ فکر می‌کنید این‌بار بتوانید موفق شوید؟
به نظرم الان موقع مناسبی برای مطرح‌کردن بحث کپی‌رایت است و با استناد به قانون‌هایی که به‌تازگی طرح شده، می‌توان از حقوق عکس و عکاس دفاع کرد.
شما نمایشگاه‌های زیادی در خارج از کشور داشته‌اید، در خارج از کشور هم این مساله برایتان اتفاق افتاده است؟ واکنشتان چه بود؟
در خارج از کشور واقعا به‌ندرت این اتفاق می‌افتد. کشورهای دیگر قوانین سختی دارند و همه این قوانین را رعایت می‌کنند. با وجود اینترنت همه به‌سادگی هنرمندان را پیدا می‌کنند و همیشه برای من قرارداد می‌فرستند و من را در جریان می‌گذارند. تنها مواردی هم که این سوءاستفاده‌ها بوده متاسفانه، متاسفانه از طرف ایرانیانی بوده که در خارج از ایران زندگی می‌کنند! نمی‌خواهم بگویم همیشه کار با آنها این‌طور بوده ولی اقلا برای من این اتفاق‌ها به این شکل بوده و البته مواردی هم بوده که همکاری درستی بین من و ایرانیان مقیم کشورهای دیگر بوده است. به‌هرحال فکر می‌کنم به‌خاطر سال‌ها نبودن قانون کپی‌رایت در ایران، زمان زیادی احتیاج است که این خلأ جبران و تفکر ما عوض شود.
فکر می‌کنید با توجه به پیشرفت امکان کپی‌کردن، امنیت آثار هنری چگونه می‌تواند در کشورمان تامین شود؟
خوشبختانه من خودم دو وکیل خیلی خوب می‌شناسم که به‌طور تخصصی در این زمینه کار می‌کنند و پیشرفت‌های خیلی خوبی هم داشته‌اند و این بسیار امیدوار‌کننده است ولی مشکل اینجاست که وقتی سوءاستفاده از عکس عکاسان می‌شود، پیگیری و رسیدگی به این ماجرا باید شخصی صورت بگیرد و شاید در قدم اول که همان پرداخت هزینه برای داشتن وکیل و تشکیل پرونده است هم با مشکل همراه باشد. در اینجا شاید بهتر بود که تشکل یا انجمن خاصی این حمایت را از عکاسان می‌کرد که در این زمینه هم ضعف‌های زیادی داریم. با وجود انجمن‌های متعددی که در رابطه با عکاسی وجود دارد ولی شاهد هیچ حمایت اینچنینی نبودیم. امیدوارم روزی عکاسان بتوانند از جانب گروهی حمایت شوند.
گیسو فغفوری : شادی قدیریان یکی از نام‌های شناخته‌شده در عرصه عکس ایران است آثار او بارها بدون اجازه برای جلد کتاب‌ها یا حتی تبلیغ تورهای ایرانگردی استفاده شده است. این گفت‌وگو آغاز مطالبی است که می خواهیم درباره عدم رعایت کپی رایت منتشر کنیم.

شما یکی از اولین کسانی بودید که درباره حق کپی‌رایت اقدام کردید. فکر کنم حدود سال80 بود که در دادگاهی علیه ناشری که عکسی از شما را روی جلد کتابی منتشر کرده بود، شکایت کردید و البته شکست خوردید.
بله، آن زمان انتشارات... کتابی با عنوان گوهر یکدانه چاپ کرده بود که داستان زندگی یک زن قاجاری بود و یکی از عکس‌های مجموعه قاجار من را روی جلد این کتاب چاپ کرده بود. آنها مدعی شدند که عکس را از اینترنت پیدا کرده‌اند و چون به توافق نرسیدیم، هر دو وکیل گرفتیم و به دادگاه رفتیم. آن‌روزها دادگاه خاصی به این موارد رسیدگی نمی‌کرد و قاضی هم تخصصی در این رشته نداشت و هیچ وقت یادم نمی‌رود؛ اولین چیزی که قاضی بعد از شنیدن ماجرا به من گفت این بود که باید خوشحال هم باشم که عکسم روی جلد کتاب چاپ شده! این‌که خیلی خوب است! البته صحنه دیگری هم از دادگاه یادم است؛ آلت جرم نفر قبل از ما یک قمه بود و آلت جرم ما یک کتاب! که همین هم باعث خنده و شوخی اهالی دادگاه شده بود! در نهایت قاضی اجازه نداد که چاپ بعدی کتاب با آن عکس باشد و همین... ناشر هم متحمل هیچ ضرری نشد و من هم هزینه‌های وکیل را پرداخت کردم.
بارها شده که از آثارتان روی تی‌شرت یا لباس یا آگهی تو رو... استفاده کنند. می‌توانید به نمونه‌های دیگری از عدم رعایت کپی‌رایت اشاره کنید؟
تعداد زیادی هم استفاده‌های اینچنینی از عکس‌ها شده که یا به‌عنوان تابلو با اطلاعاتی کاملا اشتباه در کنارش چاپ شده که متاسفانه در مکان‌های فرهنگی هم جا گرفته است. مثل خانه تاریخی عباسیان در کاشان و چاپ روی تی‌شرت و پوسترهای مختلف...
در این سال‌ها برای استفاده بدون اجازه از آثارتان اقدام دیگری هم انجام داده‌اید؟ فکر می‌کنید این‌بار بتوانید موفق شوید؟
به نظرم الان موقع مناسبی برای مطرح‌کردن بحث کپی‌رایت است و با استناد به قانون‌هایی که به‌تازگی طرح شده، می‌توان از حقوق عکس و عکاس دفاع کرد.
شما نمایشگاه‌های زیادی در خارج از کشور داشته‌اید، در خارج از کشور هم این مساله برایتان اتفاق افتاده است؟ واکنشتان چه بود؟
در خارج از کشور واقعا به‌ندرت این اتفاق می‌افتد. کشورهای دیگر قوانین سختی دارند و همه این قوانین را رعایت می‌کنند. با وجود اینترنت همه به‌سادگی هنرمندان را پیدا می‌کنند و همیشه برای من قرارداد می‌فرستند و من را در جریان می‌گذارند. تنها مواردی هم که این سوءاستفاده‌ها بوده متاسفانه، متاسفانه از طرف ایرانیانی بوده که در خارج از ایران زندگی می‌کنند! نمی‌خواهم بگویم همیشه کار با آنها این‌طور بوده ولی اقلا برای من این اتفاق‌ها به این شکل بوده و البته مواردی هم بوده که همکاری درستی بین من و ایرانیان مقیم کشورهای دیگر بوده است. به‌هرحال فکر می‌کنم به‌خاطر سال‌ها نبودن قانون کپی‌رایت در ایران، زمان زیادی احتیاج است که این خلأ جبران و تفکر ما عوض شود.
فکر می‌کنید با توجه به پیشرفت امکان کپی‌کردن، امنیت آثار هنری چگونه می‌تواند در کشورمان تامین شود؟
خوشبختانه من خودم دو وکیل خیلی خوب می‌شناسم که به‌طور تخصصی در این زمینه کار می‌کنند و پیشرفت‌های خیلی خوبی هم داشته‌اند و این بسیار امیدوار‌کننده است ولی مشکل اینجاست که وقتی سوءاستفاده از عکس عکاسان می‌شود، پیگیری و رسیدگی به این ماجرا باید شخصی صورت بگیرد و شاید در قدم اول که همان پرداخت هزینه برای داشتن وکیل و تشکیل پرونده است هم با مشکل همراه باشد. در اینجا شاید بهتر بود که تشکل یا انجمن خاصی این حمایت را از عکاسان می‌کرد که در این زمینه هم ضعف‌های زیادی داریم. با وجود انجمن‌های متعددی که در رابطه با عکاسی وجود دارد ولی شاهد هیچ حمایت اینچنینی نبودیم. امیدوارم روزی عکاسان بتوانند از جانب گروهی حمایت شوند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.