|

سوریه بین گروه‌های تروریستی تقسیم می‌شود؟

«القاعده»، میدان‌دار جنگ سوریه

«القاعده» بخش گسترده‌ای از خاک سوریه را که تا همین اواخر در دست مخالفان میانه‌رو دولت «بشار اسد» رییس‌جمهوری سوریه بود، به‌ کنترل خود درآورده است؛ امری که برنامه دولت ایالات‌متحده برای تشکیل جبهه‌ای از مخالفان برای مبارزه با گروه‌های تندرو را به ‌خطر‌ می‌اندازد. دو‌جنبش شورشی مورد‌حمایت غرب، ماه ‌گذشته از استان «ادلب» عقب‌نشینی کردند و از آن زمان جبهه «النصره» موقعیت خود را به‌عنوان تنها نیروی نظامی قدرتمند در شمال غرب سوریه تحکیم کرده است. این گروه در مسیر رسیدن به استان ادلب به همه شهرها و روستاها تاخت و مسیرهای تامین منابع در نزدیکی ترکیه را ایمن و راه خود را برای ایجاد امارتی اسلامی هموار کرد. به گزارش «واشنگتن‌پست» گسترش قلمروهای «النصره» تلاش ائتلاف تحت‌رهبری آمریکا برای نابودی و تقابل با «داعش» را وارد مرحله پیچیده‌تری می‌کند. «داعش» رقیب جدی و به‌مراتب قوی‌تر «جبهه النصره» است و تابستان گذشته بسیاری از وفاداران و هواداران «القاعده» را از سرزمین‌های تحت‌کنترل خود خارج کرد. بسیاری از تحلیلگران بر این باورند که اگر جنگ سوریه به همین روال ادامه پیدا کند، این کشور به‌زودی بین گروه‌های تروریستی تقسیم می‌شود و در این میان مخالفان میانه‌رو بدون قلمرو می‌مانند و ایالات‌متحده نیز متحدان خود در این کشور مهم استراتژیک را از دست می‌دهد. در همین‌حال، پنتاگون درصدد است پنج‌هزار‌نفر از نیروهای میانه‌رو مخالف اسد در شمال سوریه را برای مبارزه با «داعش» آموزش داده و تجهیز کند. به گفته نمایندگان مخالفان سوریه، پایگاهی در جنوب آنکارا برای آموزش دو‌هزارنیروی اولیه در نظر گرفته شده و اولین دوره از اول فوریه آغاز می‌شود. با این حال براساس گزارش‌ها مقام‌های آمریکایی در حال بحث با رهبران اپوزیسیون سوریه هستند و گفت‌وگوها با مقامات ترکیه بر سر انتخاب این گروه همچنان به نتیجه نرسیده است. دریادار «جان کربی» سخنگوی پنتاگون روز پنجشنبه گفت مقامات در انتظار تامین بودجه برای اجرای این برنامه هستند. یک‌ روز بعد از این اظهارات کربی، بودجه این برنامه مجوز گرفت. این در حالی است که پیش‌تر و در 24نوامبر وزارت دفاع ترکیه اعلام کرد این کشور با کمک ایالات‌متحده دو‌هزار‌نفر از نیروهای میانه‌رو مخالف حکومت سوریه را برای مقابله با گروه تروریستی «داعش» آموزش می‌دهد. به گفته وزارت دفاع ترکیه، آموزش این نیروها در یک‌پایگاه نظامی در منطقه آناتولی‌مرکزی صورت خواهد گرفت. با این حال «یزید سایق» محقق مرکز خاورمیانه بنیاد «کارنگی» در بیروت می‌گوید ممکن است هیچ نیروی میانه‌رویی در سوریه برای کمک به آمریکا باقی نمانده باشد. به گفته سایق، فرض بر این است که مخالفان میانه‌رو همچنان در سوریه حضور دارند، اما تسلط «جبهه‌النصره» بر بسیاری از قلمروهای این مخالفان، این ایده را با اما و اگر روبه‌رو می‌کند. «فرماندهان شورشیان می‌گویند که ارتش آزاد سوریه همچنان به حیات خود ادامه می‌دهد هرچند برای سرپانگه‌داشتن خود مجبور است در دو جبهه هم علیه دولت اسد و هم «داعش» بجنگد. براساس گزارش واشنگتن‌پست، برنامه سازمان سیا به مخالفان میانه‌رو کمک کرده که از پیشروی نیروهای دولتی سوریه به حلب که مهم‌ترین سنگر آنهاست، جلوگیری کنند. اما در حالی که برخی از رهبران مخالفان میانه‌رو می‌گویند آمریکا به آنها وعده افزایش منابع داده است، برخی دیگر گفته‌اند با حمله «جبهه النصره»، کمک‌های آنها به حالت تعلیق درآمده است. اما نکته‌ای که همه مخالفان میانه‌رو در آن اتفاق‌نظر دارند این است که کمک‌های محدود هیچ‌گاه نمی‌تواند بقای آنها را تضمین کند.
«خالد صالح» سخنگوی گروه «حرکت حزم» در این زمینه به واشنگتن‌پست گفت: «اگر حمایت‌ها در همان سطح سابق باقی بماند، طی سه‌ تا ‌شش‌ماه آینده خواهیم دید که مبارزان میانه‌رو به‌کلی نابود خواهند شد. دفتر مرکزی «حرکت حزم» که بزرگ‌ترین دریافت‌کننده کمک ایالات‌متحده است، ماه گذشته در ادلب از سوی «جبهه‌النصره» نابود شد. با این حال خالد صالح و فرماندهان دیگری اذعان کرده‌اند که در استان استراتژیک ادلب که هم مرز ترکیه است، میانه‌رو‌ها مغلوب نشده‌اند. به گفته آنها، «جبهه ‌النصره» نتوانسته همه استان ادلب را تحت کنترل خود درآورد و هنوز گروه‌های میانه‌رو کوچکی همچنان در این استان حضور دارند. با این حال به‌گفته «ابومحمد»؛ فرمانده گروه کوچک «انصار شام»، بسیاری هژمونی «جبهه النصره» را حداقل در حال حاضر پذیرفته‌اند اما یا بی‌طرف باقی مانده‌اند یا با این گروه، ائتلافی را تشکیل داده‌اند. گروه «انصار شام» خود از گروه‌هایی است که میان جنگ با «جبهه النصره» یا گروه‌های میانه‌رو، بی‌طرفی را انتخاب کرده است تا از خطر نابودی دور بماند. در چنین شرایطی سوری‌ها می‌گویند درک این مساله که حملات هوایی آمریکا به ماندن اسد در قدرت کمک کرده است، باعث افزایش همسویی بسیاری با «جبهه النصره» شده است. حال باید دید، برنامه‌ریزان آمریکایی می‌توانند برای برآورده‌کردن خواسته‌های خود و هم‌پیمانانشان در سوریه، طرحی نو دراندازند.
«القاعده» بخش گسترده‌ای از خاک سوریه را که تا همین اواخر در دست مخالفان میانه‌رو دولت «بشار اسد» رییس‌جمهوری سوریه بود، به‌ کنترل خود درآورده است؛ امری که برنامه دولت ایالات‌متحده برای تشکیل جبهه‌ای از مخالفان برای مبارزه با گروه‌های تندرو را به ‌خطر‌ می‌اندازد. دو‌جنبش شورشی مورد‌حمایت غرب، ماه ‌گذشته از استان «ادلب» عقب‌نشینی کردند و از آن زمان جبهه «النصره» موقعیت خود را به‌عنوان تنها نیروی نظامی قدرتمند در شمال غرب سوریه تحکیم کرده است. این گروه در مسیر رسیدن به استان ادلب به همه شهرها و روستاها تاخت و مسیرهای تامین منابع در نزدیکی ترکیه را ایمن و راه خود را برای ایجاد امارتی اسلامی هموار کرد. به گزارش «واشنگتن‌پست» گسترش قلمروهای «النصره» تلاش ائتلاف تحت‌رهبری آمریکا برای نابودی و تقابل با «داعش» را وارد مرحله پیچیده‌تری می‌کند. «داعش» رقیب جدی و به‌مراتب قوی‌تر «جبهه النصره» است و تابستان گذشته بسیاری از وفاداران و هواداران «القاعده» را از سرزمین‌های تحت‌کنترل خود خارج کرد. بسیاری از تحلیلگران بر این باورند که اگر جنگ سوریه به همین روال ادامه پیدا کند، این کشور به‌زودی بین گروه‌های تروریستی تقسیم می‌شود و در این میان مخالفان میانه‌رو بدون قلمرو می‌مانند و ایالات‌متحده نیز متحدان خود در این کشور مهم استراتژیک را از دست می‌دهد. در همین‌حال، پنتاگون درصدد است پنج‌هزار‌نفر از نیروهای میانه‌رو مخالف اسد در شمال سوریه را برای مبارزه با «داعش» آموزش داده و تجهیز کند. به گفته نمایندگان مخالفان سوریه، پایگاهی در جنوب آنکارا برای آموزش دو‌هزارنیروی اولیه در نظر گرفته شده و اولین دوره از اول فوریه آغاز می‌شود. با این حال براساس گزارش‌ها مقام‌های آمریکایی در حال بحث با رهبران اپوزیسیون سوریه هستند و گفت‌وگوها با مقامات ترکیه بر سر انتخاب این گروه همچنان به نتیجه نرسیده است. دریادار «جان کربی» سخنگوی پنتاگون روز پنجشنبه گفت مقامات در انتظار تامین بودجه برای اجرای این برنامه هستند. یک‌ روز بعد از این اظهارات کربی، بودجه این برنامه مجوز گرفت. این در حالی است که پیش‌تر و در 24نوامبر وزارت دفاع ترکیه اعلام کرد این کشور با کمک ایالات‌متحده دو‌هزار‌نفر از نیروهای میانه‌رو مخالف حکومت سوریه را برای مقابله با گروه تروریستی «داعش» آموزش می‌دهد. به گفته وزارت دفاع ترکیه، آموزش این نیروها در یک‌پایگاه نظامی در منطقه آناتولی‌مرکزی صورت خواهد گرفت. با این حال «یزید سایق» محقق مرکز خاورمیانه بنیاد «کارنگی» در بیروت می‌گوید ممکن است هیچ نیروی میانه‌رویی در سوریه برای کمک به آمریکا باقی نمانده باشد. به گفته سایق، فرض بر این است که مخالفان میانه‌رو همچنان در سوریه حضور دارند، اما تسلط «جبهه‌النصره» بر بسیاری از قلمروهای این مخالفان، این ایده را با اما و اگر روبه‌رو می‌کند. «فرماندهان شورشیان می‌گویند که ارتش آزاد سوریه همچنان به حیات خود ادامه می‌دهد هرچند برای سرپانگه‌داشتن خود مجبور است در دو جبهه هم علیه دولت اسد و هم «داعش» بجنگد. براساس گزارش واشنگتن‌پست، برنامه سازمان سیا به مخالفان میانه‌رو کمک کرده که از پیشروی نیروهای دولتی سوریه به حلب که مهم‌ترین سنگر آنهاست، جلوگیری کنند. اما در حالی که برخی از رهبران مخالفان میانه‌رو می‌گویند آمریکا به آنها وعده افزایش منابع داده است، برخی دیگر گفته‌اند با حمله «جبهه النصره»، کمک‌های آنها به حالت تعلیق درآمده است. اما نکته‌ای که همه مخالفان میانه‌رو در آن اتفاق‌نظر دارند این است که کمک‌های محدود هیچ‌گاه نمی‌تواند بقای آنها را تضمین کند.
«خالد صالح» سخنگوی گروه «حرکت حزم» در این زمینه به واشنگتن‌پست گفت: «اگر حمایت‌ها در همان سطح سابق باقی بماند، طی سه‌ تا ‌شش‌ماه آینده خواهیم دید که مبارزان میانه‌رو به‌کلی نابود خواهند شد. دفتر مرکزی «حرکت حزم» که بزرگ‌ترین دریافت‌کننده کمک ایالات‌متحده است، ماه گذشته در ادلب از سوی «جبهه‌النصره» نابود شد. با این حال خالد صالح و فرماندهان دیگری اذعان کرده‌اند که در استان استراتژیک ادلب که هم مرز ترکیه است، میانه‌رو‌ها مغلوب نشده‌اند. به گفته آنها، «جبهه ‌النصره» نتوانسته همه استان ادلب را تحت کنترل خود درآورد و هنوز گروه‌های میانه‌رو کوچکی همچنان در این استان حضور دارند. با این حال به‌گفته «ابومحمد»؛ فرمانده گروه کوچک «انصار شام»، بسیاری هژمونی «جبهه النصره» را حداقل در حال حاضر پذیرفته‌اند اما یا بی‌طرف باقی مانده‌اند یا با این گروه، ائتلافی را تشکیل داده‌اند. گروه «انصار شام» خود از گروه‌هایی است که میان جنگ با «جبهه النصره» یا گروه‌های میانه‌رو، بی‌طرفی را انتخاب کرده است تا از خطر نابودی دور بماند. در چنین شرایطی سوری‌ها می‌گویند درک این مساله که حملات هوایی آمریکا به ماندن اسد در قدرت کمک کرده است، باعث افزایش همسویی بسیاری با «جبهه النصره» شده است. حال باید دید، برنامه‌ریزان آمریکایی می‌توانند برای برآورده‌کردن خواسته‌های خود و هم‌پیمانانشان در سوریه، طرحی نو دراندازند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.