|

قائم‌مقام بانک‌مرکزی:

فشار برای تزریق نقدینگی، زیاد است

شرق: اگرچه دولت می‌گوید سیاستش انقباض مالی است و تا حد ممکن در تلاش است تا نقدینگی جدیدی وارد جامعه نکند، اما قائم‌مقام بانک‌مرکزی از فشار وزارتخانه‌ها و دستگاه‌های اجرایی بر این نهاد پولی برای تامین نقدینگی از طریق بانک‌مرکزی خبر می‌دهد.
بخش‌های مختلف جامعه ازجمله وزارتخانه‌ها و شرکت‌های زیرمجموعه‌شان تشنه نقدینگی هستند و بانک‌مرکزی منبعی برای تامین نقدینگی مورد نیاز و ارایه تسهیلات است. اما به‌گفته کارشناسان چون این نهاد مالی مجبور است برای تامین تسهیلات به چاپ پول روی بیاورد، این اقدام می‌تواند تورم‌زا باشد و اقتصاد ایران را با مشکلات جدیدی مواجه کند.
اما آنچه علی‌اکبر کمیجانی در گفت‌وگو با «تسنیم» بر آن تاکید می‌کند فشار وزارتخانه‌ها برای تزریق نقدینگی از یک‌سو است و مقاومت بانک‌مرکزی در مقابل این خواسته از سوی دیگر. وی با بیان اینکه فشار برای تزریق نقدینگی است، گفت: اما سیاست فعلی بانک‌مرکزی انضباط پولی است و تا زمانی که اطمینان از مهار تورم نداشته باشیم اجازه ورود نقدینگی پرقدرت به اقتصاد را نمی‌دهیم.
یکی از وزارتخانه‌هایی که به‌خصوص در دولت قبل اعتبارات بسیاری را جذب کرد، وزارت راه‌و‌شهرسازی بود که برای تکمیل واحدهای مسکن مهر بارها بانک‌مرکزی را تحت‌فشار قرار داد؛ مسکن مهری که هنوز در جریان است و تشنه تسهیلات بسیار دیگر. اما کمیجانی در ارتباط با افزایش فشارها از سوی وزارت راه‌و‌شهرسازی به بانک‌مرکزی برای تزریق نقدینگی به بازار مسکن به‌ویژه مسکن مهر و نامه‌نگاری‌های این وزارتخانه با دولت، اظهار کرد: من چنین نامه‌ای را ندیده‌ام؛ اما این نامه‌ها عادی است که وزارتخانه‌های اجرایی پیوسته ارسال می‌کنند چراکه پیوسته متقاضی دریافت تسهیلات از نظام بانکی هستند. وی در پاسخ به اینکه بانک‌مرکزی تحت هیچ‌ فشاری برای تزریق نقدینگی نیست؟ افزود: چرا هست به‌خاطراینکه نیاز بخشی فراوان است.
ولی در سطح کلان باید مسیر سیاست‌های پولی را در نظر بگیریم و در‌عین‌حال تلاش برای تامین نیازهای نقدینگی به‌طور واقعی داشته باشیم. قائم‌مقام بانک‌مرکزی درباره اینکه برنامه دولت و بانک‌مرکزی جلوگیری از تزریق نقدینگی پرقدرت به جامعه است یا خیر؟
گفت: تا زمانی که اطمینان از مهار کامل تورم نداشته باشیم اجازه ورود نقدینگی پرقدرت را به کشور نمی‌دهیم. کمیجانی ادامه داد: چراکه هم اکنون انضباط پولی را ایجاده کرده‌ایم و همچنان همین موضوع استراتژی اصلی بانک‌مرکزی است. انشاءالله در ظرف برنامه‌های پیش‌بینی‌شده و ادامه روند به فکر تامین نقدینگی بوده و هستیم.
وی درباره اینکه آیا بانک‌مرکزی زیر بار تزریق نقدینگی به بخش مسکن خواهد رفت یا خیر؟ گفت: مساله فشار نیست بلکه همفکری و تعادل است، ما گوش شنوایی داشته‌ایم و پیشنهادات را مورد بررسی قرار می‌دهیم و آنچه مصلحت اقتصاد کشور است را انجام خواهیم کرد. اما سوال اصلی این است که بانک‌مرکزی در مقابل خواسته‌ها و فشارهای دستگاه‌های اجرایی برای دریافت تسهیلات تا چه وقت می‌تواند مقاومت کند.

--------------------------------------------------------------
کنترل تورم یا خروج از رکود؟
محمدقلی یوسفی- اقتصاددان

کشور ما براساس برنامه‌های بلندمدت توسعه، فعالیت نمی‌کند و متاسفانه مسوولان همواره دیدگاه کوتاه‌مدت دارند و اصولا بر مبنای شرایط موجود تصمیم می‌گیرند. این موضوع سبب می‌شود که نتوانند از همان ابتدا همه نیازها و احتیاجات سازمان‌ها و نهادهای مختلف را ببینند و نتیجه آن می‌شود که سازمان‌های دولتی بعد از گذشت زمانی برای اجرای پروژه‌ها و برنامه‌های خود نیازمند اعتبارات بیشتری می‌شوند که اصولا در بودجه سالیانه دیده نمی‌شود. این موضوع در شرایط رکود تورمی کنونی بیش از پیش دیده می‌شود. عاملی که سبب می‌شود بخش‌های مختلف کشور به هم فشار ایجاد کنند. مردم برای تامین اشتغال و خواسته‌های خود به دولت فشار می‌آورند، دولت به دستگاه‌ها فشار می‌آورد و دستگاه‌ها هم به بانک مرکزی تا تسهیلات و اعتبارات مختلف را دریافت کنند. در این میان بانک مرکزی از جمله نهادهایی است که مسوولیت خاصی بر عهده دارد و باید بتواند پاسخگوی نیازهای جامعه باشد. در شرایطی که جامعه برای خروج از رکود نیاز به نقدینگی دارد نمی‌توان در برابر این نیاز مقاومت کرد و توجیه ما این باشد که تزریق نقدینگی تورم‌زاست. تورم،؛ همراه همیشگی اقتصاد ما بوده و تجربه تاریخی اقتصاد ما همواره با تورم همراه بوده است. پس نمی‌توان با توجیه کنترل تورم، نقدینگی به جامعه نداد و اجازه داد که رکود موجود مدام عمیق‌تر شود. از طرفی فراموش نکنیم وقتی جامعه‌ای دچار تورم دو رقمی است، یعنی ارزش دارایی‌ها مدام در حال کاهش است؛ پس نیاز به نقدینگی هم بیشتر می‌شود. بانک مرکزی نباید برای کنترل تورم، نقدینگی را از واحدها و دستگاه‌ها دور کند. بر این اساس چندعامل وجود دارد که باعث فشار دستگاه‌ها به بانک مرکزی برای تامین تسهیلات و نقدینگی می‌شود؛ یکی تورم است که ارزش دارایی‌ها را کم می‌کند، دیگری نبود نگاه کارشناسی که بودجه کافی برای سازمان‌ها در نظر بگیرد. در این شرایط مهم این است که بانک مرکزی ضمن حفظ استقلال خود، تنها با هدف کنترل تورم، به رکود بیشتر دامن نزد؛ چون اولویت خروج از رکود است نه پایین نگه‌داشتن اسمی تورم.

درخواست تورم‌زای دستگاه‌های اجرایی
هادی حق‌شناس- کارشناس اقتصادی

مسکن مهر و وزارت راه‌و‌شهرسازی همیشه در صدر فهرست درخواست برای دریافت اعتبارات و تسهیلات بیشتر بوده‌اند. در دولت قبل که این موضوع رویه‌ای عادی بود و احتمال می‌رود با توجه به عدم‌تکمیل مسکن مهر از یک‌طرف و ارایه طرح‌های جدیدی برای ساخت مسکن اجتماعی و مواردی مانند این، تقاضا از سوی این وزارتخانه همچنان بالا باشد. به همین دلیل به نظر می‌رسد یکی از مهم‌ترین وزارتخانه‌هایی که نیازمند و خواستار دریافت تسهیلات ازبانک‌مرکزی است، وزارت راه‌وشهرسازی باشد. اما وزارتخانه‌های بسیار دیگری هستند که برای تکمیل پروژه‌های خود نیازمند دریافت تسهیلات هستند. مانند وزارت صنایع برای رشد و رونق صنایع زیر مجموعه خود یا وزارت نفت و دیگر وزارتخانه‌ها.
اما سوال اولی که مطرح می‌شود این است که مگر این وزارتخانه‌ها بودجه مصوب ندارند پس چرا مجددا به نهادهای مالی برای دریافت اعتبارات بیشتر فشار وارد می‌کنند. پاسخ این است که هر وزارتخانه‌ای دو نوع بودجه دارد؛ یکی آن اعتباراتی که در بودجه رسمی کشور از طریق مجلس تصویب می‌شود و دیگری بودجه‌ای است که هر وزارتخانه‌ای برای شرکت‌های زیرمجموعه خود از طریق تسهیلات بانکی تامین می‌کند. این تسهیلات حال ممکن است به شکل ارزی باشد یا ریالی. در سال‌های اخیر به‌دلیل وجود تحریم‌ها، حتی اگر تقاضایی برای تسهیلات ارزی وجود داشت تامین هم نمی‌شد. برای همین بانک‌مرکزی از نظر تسهیلات ارزی کمتر تحت فشار است. مورد دیگر تسهیلات ریالی است. وزارتخانه‌ها ممکن است از طریق بانک‌های مختلف بخشی از آن را تامین کنند اما اگر به بانک‌مرکزی فشار بیاورند این بانک چون خود پول ندارد، مجبور است پول مورد نیاز دستگاه‌ها را چاپ کند و این به معنای تزریق نقدینگی به جامعه است که خطرناک و تورم‌زاست. بانک‌مرکزی چه در این دولت و چه در دولت قبل از این محل همواره تحت‌فشار بوده است که تسهیلات ریالی به دستگاه‌های اجرایی بپردازد. اگر این تسهیلات صرف تولید شود، خوب است اما تجربه نشان‌ داده در کشور ما به‌دلیل سوءمدیریت این منابع نه‌تنها صرف تولید نمی‌شوند.
شرق: اگرچه دولت می‌گوید سیاستش انقباض مالی است و تا حد ممکن در تلاش است تا نقدینگی جدیدی وارد جامعه نکند، اما قائم‌مقام بانک‌مرکزی از فشار وزارتخانه‌ها و دستگاه‌های اجرایی بر این نهاد پولی برای تامین نقدینگی از طریق بانک‌مرکزی خبر می‌دهد.
بخش‌های مختلف جامعه ازجمله وزارتخانه‌ها و شرکت‌های زیرمجموعه‌شان تشنه نقدینگی هستند و بانک‌مرکزی منبعی برای تامین نقدینگی مورد نیاز و ارایه تسهیلات است. اما به‌گفته کارشناسان چون این نهاد مالی مجبور است برای تامین تسهیلات به چاپ پول روی بیاورد، این اقدام می‌تواند تورم‌زا باشد و اقتصاد ایران را با مشکلات جدیدی مواجه کند.
اما آنچه علی‌اکبر کمیجانی در گفت‌وگو با «تسنیم» بر آن تاکید می‌کند فشار وزارتخانه‌ها برای تزریق نقدینگی از یک‌سو است و مقاومت بانک‌مرکزی در مقابل این خواسته از سوی دیگر. وی با بیان اینکه فشار برای تزریق نقدینگی است، گفت: اما سیاست فعلی بانک‌مرکزی انضباط پولی است و تا زمانی که اطمینان از مهار تورم نداشته باشیم اجازه ورود نقدینگی پرقدرت به اقتصاد را نمی‌دهیم.
یکی از وزارتخانه‌هایی که به‌خصوص در دولت قبل اعتبارات بسیاری را جذب کرد، وزارت راه‌و‌شهرسازی بود که برای تکمیل واحدهای مسکن مهر بارها بانک‌مرکزی را تحت‌فشار قرار داد؛ مسکن مهری که هنوز در جریان است و تشنه تسهیلات بسیار دیگر. اما کمیجانی در ارتباط با افزایش فشارها از سوی وزارت راه‌و‌شهرسازی به بانک‌مرکزی برای تزریق نقدینگی به بازار مسکن به‌ویژه مسکن مهر و نامه‌نگاری‌های این وزارتخانه با دولت، اظهار کرد: من چنین نامه‌ای را ندیده‌ام؛ اما این نامه‌ها عادی است که وزارتخانه‌های اجرایی پیوسته ارسال می‌کنند چراکه پیوسته متقاضی دریافت تسهیلات از نظام بانکی هستند. وی در پاسخ به اینکه بانک‌مرکزی تحت هیچ‌ فشاری برای تزریق نقدینگی نیست؟ افزود: چرا هست به‌خاطراینکه نیاز بخشی فراوان است.
ولی در سطح کلان باید مسیر سیاست‌های پولی را در نظر بگیریم و در‌عین‌حال تلاش برای تامین نیازهای نقدینگی به‌طور واقعی داشته باشیم. قائم‌مقام بانک‌مرکزی درباره اینکه برنامه دولت و بانک‌مرکزی جلوگیری از تزریق نقدینگی پرقدرت به جامعه است یا خیر؟
گفت: تا زمانی که اطمینان از مهار کامل تورم نداشته باشیم اجازه ورود نقدینگی پرقدرت را به کشور نمی‌دهیم. کمیجانی ادامه داد: چراکه هم اکنون انضباط پولی را ایجاده کرده‌ایم و همچنان همین موضوع استراتژی اصلی بانک‌مرکزی است. انشاءالله در ظرف برنامه‌های پیش‌بینی‌شده و ادامه روند به فکر تامین نقدینگی بوده و هستیم.
وی درباره اینکه آیا بانک‌مرکزی زیر بار تزریق نقدینگی به بخش مسکن خواهد رفت یا خیر؟ گفت: مساله فشار نیست بلکه همفکری و تعادل است، ما گوش شنوایی داشته‌ایم و پیشنهادات را مورد بررسی قرار می‌دهیم و آنچه مصلحت اقتصاد کشور است را انجام خواهیم کرد. اما سوال اصلی این است که بانک‌مرکزی در مقابل خواسته‌ها و فشارهای دستگاه‌های اجرایی برای دریافت تسهیلات تا چه وقت می‌تواند مقاومت کند.

--------------------------------------------------------------
کنترل تورم یا خروج از رکود؟
محمدقلی یوسفی- اقتصاددان

کشور ما براساس برنامه‌های بلندمدت توسعه، فعالیت نمی‌کند و متاسفانه مسوولان همواره دیدگاه کوتاه‌مدت دارند و اصولا بر مبنای شرایط موجود تصمیم می‌گیرند. این موضوع سبب می‌شود که نتوانند از همان ابتدا همه نیازها و احتیاجات سازمان‌ها و نهادهای مختلف را ببینند و نتیجه آن می‌شود که سازمان‌های دولتی بعد از گذشت زمانی برای اجرای پروژه‌ها و برنامه‌های خود نیازمند اعتبارات بیشتری می‌شوند که اصولا در بودجه سالیانه دیده نمی‌شود. این موضوع در شرایط رکود تورمی کنونی بیش از پیش دیده می‌شود. عاملی که سبب می‌شود بخش‌های مختلف کشور به هم فشار ایجاد کنند. مردم برای تامین اشتغال و خواسته‌های خود به دولت فشار می‌آورند، دولت به دستگاه‌ها فشار می‌آورد و دستگاه‌ها هم به بانک مرکزی تا تسهیلات و اعتبارات مختلف را دریافت کنند. در این میان بانک مرکزی از جمله نهادهایی است که مسوولیت خاصی بر عهده دارد و باید بتواند پاسخگوی نیازهای جامعه باشد. در شرایطی که جامعه برای خروج از رکود نیاز به نقدینگی دارد نمی‌توان در برابر این نیاز مقاومت کرد و توجیه ما این باشد که تزریق نقدینگی تورم‌زاست. تورم،؛ همراه همیشگی اقتصاد ما بوده و تجربه تاریخی اقتصاد ما همواره با تورم همراه بوده است. پس نمی‌توان با توجیه کنترل تورم، نقدینگی به جامعه نداد و اجازه داد که رکود موجود مدام عمیق‌تر شود. از طرفی فراموش نکنیم وقتی جامعه‌ای دچار تورم دو رقمی است، یعنی ارزش دارایی‌ها مدام در حال کاهش است؛ پس نیاز به نقدینگی هم بیشتر می‌شود. بانک مرکزی نباید برای کنترل تورم، نقدینگی را از واحدها و دستگاه‌ها دور کند. بر این اساس چندعامل وجود دارد که باعث فشار دستگاه‌ها به بانک مرکزی برای تامین تسهیلات و نقدینگی می‌شود؛ یکی تورم است که ارزش دارایی‌ها را کم می‌کند، دیگری نبود نگاه کارشناسی که بودجه کافی برای سازمان‌ها در نظر بگیرد. در این شرایط مهم این است که بانک مرکزی ضمن حفظ استقلال خود، تنها با هدف کنترل تورم، به رکود بیشتر دامن نزد؛ چون اولویت خروج از رکود است نه پایین نگه‌داشتن اسمی تورم.

درخواست تورم‌زای دستگاه‌های اجرایی
هادی حق‌شناس- کارشناس اقتصادی

مسکن مهر و وزارت راه‌و‌شهرسازی همیشه در صدر فهرست درخواست برای دریافت اعتبارات و تسهیلات بیشتر بوده‌اند. در دولت قبل که این موضوع رویه‌ای عادی بود و احتمال می‌رود با توجه به عدم‌تکمیل مسکن مهر از یک‌طرف و ارایه طرح‌های جدیدی برای ساخت مسکن اجتماعی و مواردی مانند این، تقاضا از سوی این وزارتخانه همچنان بالا باشد. به همین دلیل به نظر می‌رسد یکی از مهم‌ترین وزارتخانه‌هایی که نیازمند و خواستار دریافت تسهیلات ازبانک‌مرکزی است، وزارت راه‌وشهرسازی باشد. اما وزارتخانه‌های بسیار دیگری هستند که برای تکمیل پروژه‌های خود نیازمند دریافت تسهیلات هستند. مانند وزارت صنایع برای رشد و رونق صنایع زیر مجموعه خود یا وزارت نفت و دیگر وزارتخانه‌ها.
اما سوال اولی که مطرح می‌شود این است که مگر این وزارتخانه‌ها بودجه مصوب ندارند پس چرا مجددا به نهادهای مالی برای دریافت اعتبارات بیشتر فشار وارد می‌کنند. پاسخ این است که هر وزارتخانه‌ای دو نوع بودجه دارد؛ یکی آن اعتباراتی که در بودجه رسمی کشور از طریق مجلس تصویب می‌شود و دیگری بودجه‌ای است که هر وزارتخانه‌ای برای شرکت‌های زیرمجموعه خود از طریق تسهیلات بانکی تامین می‌کند. این تسهیلات حال ممکن است به شکل ارزی باشد یا ریالی. در سال‌های اخیر به‌دلیل وجود تحریم‌ها، حتی اگر تقاضایی برای تسهیلات ارزی وجود داشت تامین هم نمی‌شد. برای همین بانک‌مرکزی از نظر تسهیلات ارزی کمتر تحت فشار است. مورد دیگر تسهیلات ریالی است. وزارتخانه‌ها ممکن است از طریق بانک‌های مختلف بخشی از آن را تامین کنند اما اگر به بانک‌مرکزی فشار بیاورند این بانک چون خود پول ندارد، مجبور است پول مورد نیاز دستگاه‌ها را چاپ کند و این به معنای تزریق نقدینگی به جامعه است که خطرناک و تورم‌زاست. بانک‌مرکزی چه در این دولت و چه در دولت قبل از این محل همواره تحت‌فشار بوده است که تسهیلات ریالی به دستگاه‌های اجرایی بپردازد. اگر این تسهیلات صرف تولید شود، خوب است اما تجربه نشان‌ داده در کشور ما به‌دلیل سوءمدیریت این منابع نه‌تنها صرف تولید نمی‌شوند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.