|

نگران عیارسنجی آمارها نباشید

مهدی تقوی . اقتصاددان

مخاطب سخنان احمدی‌نژاد، طبقات خاصی از جامعه است و هم از این روست که در صحبت‌های شنبه شب نیز تلاش شد تا شاخص‌های اقتصادی فعلی و وضعیتی که اکثر قریب به اتفاق اقتصاد‌دانان با شیوه‌های مختلف درباره آن تذکر جدی دارند، نادیده گرفته شوند. اما بسیاری از اقشار جامعه، درک درستی از واقعیات موجود کشور دارند و شاید همین آگاهی سبب شد تا رییس دولت در سخنان خود، به دفاع ناهمخوان با آمارها و شاخص‌های اقتصادی از عملکرد هشت ساله دولت خود بپردازد. مجموع آمار فروش نفت خام و فرآورده‌های آن، براساس آمارهای رسمی بالغ بر 700‌میلیارد دلار است. حال با بیان اینکه «میانگین فروش نفت از دولت‌های قبل کمتر بوده»، نمی‌توان پرسش نخبگان، طبقه متوسط، تولید‌کنندگان، جامعه شهری و حتی بخشی از روستاییان درخصوص دلایل رسیدن به نرخ رسمی تورم 30‌درصدی، رکود تولید، رشد بیکاری، کاهش 70‌درصدی ارزش پول ملی و نکاتی از این دست را نادیده گرفت. البته اقشاری از جامعه که دارای خانواده‌های بزرگ هستند و با مشکلات زندگی شهری نیز درگیر نیستند ممکن است از هدفمندی یارانه‌ها منتفع شده باشند اما اکثریت قریب به اتفاق جامعه، فشار ناشی از شرایط اقتصادی فعلی را درک کرده‌اند. راهکار نقد این سبک آماردهی از شرایط اقتصادی، وجود نهادهای بی‌طرف آماردهی است. بارها میان بانک مرکزی و مرکز آمار - که هر دو دولتی هستند- بر سر شاخص‌های اقتصادی اختلاف نظر وجود داشته و این نشان می‌دهد که این آمارها، نیازمند نظارت و تهیه از سوی مراکز علمی بی‌طرف نیز هستند. توزیع درآمد حاصل از فروش نفت خام به شکلی که در هفت سال و نیم اخیر انجام شد، آثار نامناسبی بر جای گذاشته که به تدریج، امروز خود را نشان می‌دهد. طرفه اینکه در بخش‌های روستایی نیز، هموطنانی که در بخش‌های کشاورزی و تولیدی مشغول به کار بوده‌اند و امروز به واسطه واردات بی‌رویه یا تعطیلی کارخانه و کارگاه خود، بدون شغل مانده‌اند هم از گروه هدف سخنان رییس دولت، خارج شده‌اند. حال تکرار سخنان گذشته بی‌توجه به شرایط اقتصادی، آنان را هم آزرده می‌سازد. نقد سخنانی از این دست، در سطوح مختلف فرق می‌کند. اقتصاد‌دانان در دانشگاه‌ها، با تدریس متدهای علمی به دانشجویان، راه‌های دستیابی به شاخص‌های اقتصادی را می‌آموزند. همچنین، رسانه‌های مستقل، بخش دیگری از جامعه را با این نقد‌ها آشنا می‌سازند. راهکارهای تجربی هم وجود دارد. زمانی که فرزندان آنها برای تحصیل به یکی از شهرهای بزرگ بروند، خواهند فهمید که یارانه اختصاص یافته به فرزند آنان، برای تامین حداقل هزینه‌های تحصیل نیز کافی نخواهد بود. زمانی که پس از اتمام تحصیلات با دشواری اشتغال مواجه شوند، دلیل پافشاری کارشناسان بر افزایش نرخ بیکاری را خود درک می‌کنند و اگر دولت آینده، شیوه توزیع یارانه‌ها را تغییر دهد، این قشر خاص هم با واقعیات اقتصادی بیش از پیش مواجه می‌شوند. بنابراین، نگران نتیجه «عیارسنجی» آمارها با «محک» مردم نباشید.
مخاطب سخنان احمدی‌نژاد، طبقات خاصی از جامعه است و هم از این روست که در صحبت‌های شنبه شب نیز تلاش شد تا شاخص‌های اقتصادی فعلی و وضعیتی که اکثر قریب به اتفاق اقتصاد‌دانان با شیوه‌های مختلف درباره آن تذکر جدی دارند، نادیده گرفته شوند. اما بسیاری از اقشار جامعه، درک درستی از واقعیات موجود کشور دارند و شاید همین آگاهی سبب شد تا رییس دولت در سخنان خود، به دفاع ناهمخوان با آمارها و شاخص‌های اقتصادی از عملکرد هشت ساله دولت خود بپردازد. مجموع آمار فروش نفت خام و فرآورده‌های آن، براساس آمارهای رسمی بالغ بر 700‌میلیارد دلار است. حال با بیان اینکه «میانگین فروش نفت از دولت‌های قبل کمتر بوده»، نمی‌توان پرسش نخبگان، طبقه متوسط، تولید‌کنندگان، جامعه شهری و حتی بخشی از روستاییان درخصوص دلایل رسیدن به نرخ رسمی تورم 30‌درصدی، رکود تولید، رشد بیکاری، کاهش 70‌درصدی ارزش پول ملی و نکاتی از این دست را نادیده گرفت. البته اقشاری از جامعه که دارای خانواده‌های بزرگ هستند و با مشکلات زندگی شهری نیز درگیر نیستند ممکن است از هدفمندی یارانه‌ها منتفع شده باشند اما اکثریت قریب به اتفاق جامعه، فشار ناشی از شرایط اقتصادی فعلی را درک کرده‌اند. راهکار نقد این سبک آماردهی از شرایط اقتصادی، وجود نهادهای بی‌طرف آماردهی است. بارها میان بانک مرکزی و مرکز آمار - که هر دو دولتی هستند- بر سر شاخص‌های اقتصادی اختلاف نظر وجود داشته و این نشان می‌دهد که این آمارها، نیازمند نظارت و تهیه از سوی مراکز علمی بی‌طرف نیز هستند. توزیع درآمد حاصل از فروش نفت خام به شکلی که در هفت سال و نیم اخیر انجام شد، آثار نامناسبی بر جای گذاشته که به تدریج، امروز خود را نشان می‌دهد. طرفه اینکه در بخش‌های روستایی نیز، هموطنانی که در بخش‌های کشاورزی و تولیدی مشغول به کار بوده‌اند و امروز به واسطه واردات بی‌رویه یا تعطیلی کارخانه و کارگاه خود، بدون شغل مانده‌اند هم از گروه هدف سخنان رییس دولت، خارج شده‌اند. حال تکرار سخنان گذشته بی‌توجه به شرایط اقتصادی، آنان را هم آزرده می‌سازد. نقد سخنانی از این دست، در سطوح مختلف فرق می‌کند. اقتصاد‌دانان در دانشگاه‌ها، با تدریس متدهای علمی به دانشجویان، راه‌های دستیابی به شاخص‌های اقتصادی را می‌آموزند. همچنین، رسانه‌های مستقل، بخش دیگری از جامعه را با این نقد‌ها آشنا می‌سازند. راهکارهای تجربی هم وجود دارد. زمانی که فرزندان آنها برای تحصیل به یکی از شهرهای بزرگ بروند، خواهند فهمید که یارانه اختصاص یافته به فرزند آنان، برای تامین حداقل هزینه‌های تحصیل نیز کافی نخواهد بود. زمانی که پس از اتمام تحصیلات با دشواری اشتغال مواجه شوند، دلیل پافشاری کارشناسان بر افزایش نرخ بیکاری را خود درک می‌کنند و اگر دولت آینده، شیوه توزیع یارانه‌ها را تغییر دهد، این قشر خاص هم با واقعیات اقتصادی بیش از پیش مواجه می‌شوند. بنابراین، نگران نتیجه «عیارسنجی» آمارها با «محک» مردم نباشید.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.