ظریف در همایش «دیپلماسی هستهای» دانشگاه «علامه»:
مذاکرات به پایان موفقیتآمیز نزدیک شده است
شرق، محمدحسن نجمی: کمتر کسی احتمال میداد که «محمدجواد ظریف» وزیر خارجه ایران روز گذشته در همایش «دیپلماسی هستهای» که در دانشگاه علامهطباطبایی برگزار شد، شرکت کند. علت آنهم حساسیت روزهای جاری و تاثیر برخی سخنان بر روند مذاکرات است؛ حساسیتی که باعث میشود اعضای تیم مذاکرهکننده هستهای ایران، کمتر در جمعهای عمومی بهخصوص جمع خبرنگاران ظاهر شوند. اما «ظریف» روز گذشته به همراه «مجید تختروانچی» معاون اروپا و آمریکای وزیر خارجه و «مرضیه افخم» سخنگوی وزارت خارجه در این همایش حضور یافت. پس از پایان سخنرانی 40دقیقهای «ظریف» که «انجمن علوم سیاسی ایران» برگزارکننده آن بود، وزیر خارجه به سرعت محل همایش را ترک کرد و تیم حفاظتی وزیر خارجه اجازه ندادند که خبرنگاران، خود را به وزیر و تیم همراهش برسانند. تیم حفاظتی پس از خروج «ظریف» از دری که گوشه سن بود، این در را روی خبرنگاران بستند و اجازه عبور از این در را به خبرنگاران تا زمان سوارشدن وزیر و تیم همراهش به خودروهایشان ندادند.
لزومی ندارد کسی نگران شود یا اینکه زیادی خوشحال شود
وزیر خارجه ایران که پس از حدود یکسال، در جمعی دانشگاهی حضور یافته بود، گفت: «ما نیاز به تمدید داشتیم تا بتوانیم جزییات را بنویسیم؛ چون بعد از 24نوامبر، ما به شرایط قبل از توافق «ژنو» برمیگشتیم و نیاز داشتیم فرصتی فراهم کنیم که جزییات را بنویسیم؛ لذا نیاز بود این جزییات در زمانی که نیاز است، تمدید شود.» او تاکید کرد: «مذاکرات به پایان موفقیتآمیز خود نزدیک شده است. در طول 10سال گذشته، تا به این حد به حلوفصل موضوع هستهای نزدیک نبودهایم.» ظریف با اشاره به اینکه «مذاکره یعنی بدهوبستان» گفت: «مذاکره به معنای یک گفتوگوی یکطرفه و تحمیل همه نظرات نیست ولی ما روی اصولمان ایستادهایم.» وزیر خارجه با اشاره به همین موضوع افزود: «فرازونشیب مذاکرات، طبیعی است و لزومی ندارد کسی نگران شود یا اینکه زیادی خوشحال شود. کسی که میگوید مذاکرات، «هیچ»، هیچ شناختی از مذاکرات ندارد. اگر قرار باشد یا بروید بیانیه بخوانید یا بیانیه طرف مقابل را قبول کنید، مذاکره یکروزه یا به نتیجه میرسد یا نمیرسد. شما یقین داشته باشید که هیات مذاکرهکننده شما در برابر این دشواری انشاءالله میایستد؛ با مقاومت و منطق.»
روزنامه «وطن امروز» چهارمآذر، فردای تمدید مذاکرات هستهای با تیتر «هیچ» سعی در شکستخورده نشاندادن مذاکرات داشت. در قسمتی از گزارش این روزنامه آمده است: «اگرچه صراحتا مخالفتها با تمدید مذاکرات به دولت اعلام شد اما به نظر میرسد دولت با تمدید مذاکرات، عملا مسوولیت عواقب این اقدام را بر عهده گرفته است.»
«ظریف» در ادامه سخنان خود گفت: «با طرفی مذاکره میکنید که میخواهید آن طرف، دیدگاه، نظر، منطق، حقانیت، مظلومیت این ملت بزرگوار و مقاومت این ملت بزرگوار را درک کند و این کار در این مذاکرات به خوبی انجام شد و این همان الگویی است که مقاممعظمرهبری فرمودند که هر قرار عادلانه و عاقلانه را قبول میکنیم اما زیر بار حرف زور و زیادهخواهی نخواهیم رفت.»
با زبان بینالمللی صحبت کردیم
وزیر خارجه درخصوص روند مذاکرات با بیان اینکه «با برخوردهای مسوولانه و روشنگر ابهامزدایی کردیم»، افزود: «ما با زبان بینالمللی صحبت کردیم، با زبانی که برای طرف مقابل قابلفهم باشد، بر مبنای آموزه قرآنی که میفرماید رسولان هم بر زبان امتشان صحبت میکنند، یعنی شما قرار است با زبانی صحبت کنید که طرف مقابل بفهمد، شما با خودتان مذاکره نمیکنید.»رییس تیم مذاکرهکننده هستهای ایران با بیان اینکه «همه اذعان داریم که دیپلماسی هستهای در یکسالونیم گذشته نهتنها یکی از موضوعات سیاست خارجی ما بود، بلکه یکی از مهمترین مسایل روابط بینالملل پس از جنگ سرد است»، گفت: «موضوع هستهای، موضوعی است که در مقاطع مختلف ششوزیر خارجه کشورهای عمده جهان را به یکشهر آورده تا در برابر نمایندگان مردم بزرگ ایران به مذاکره بنشینند و در بسیاری از این مقاطع سهمقام ارشد وزارت خارجه آمریکا حضور داشتهاند.» او با بیان اینکه «شاید برای اولینبار در تاریخ باشد که همزمان سهمقام ارشد وزارت امور خارجه در واشنگتن نیستند»، افزود: «اگر تاریخ روابط خارجی آمریکا را نگاه کنید؛ کمتر سراغ دارید که سهمقام ارشد وزارت خارجه آمریکا، وزیر، قائممقام و معاون سیاسی وزیر خارجه آمریکا همزمان در «واشنگتن» نباشند؛ چه رسد به اینکه در مذاکره حضور داشته باشند و این نشاندهنده اهمیت نقش جمهوری اسلامی ایران در صحنه بینالمللی است و هم اهمیت مذاکرات است.»
منتقدان هم برایمان دعا کردند
«ظریف» با تشکر از حمایتهای مردم، گفت: «شک ندارم آنهایی که تندترین انتقادات را از ما داشتند، در لحظات حساس مذاکرات، در شبهای قدر ماه مبارک رمضان و در شبهای عزیز ماه محرم برای ما دعا کردند؛ این بزرگترین دستاورد تیم مذاکراتی ماست.» در خلال سخنان وزیر خارجه، سهدانشجو پلاکاردهایی بالا بردند که اندکی بعد، حراست دانشگاه پلاکاردها را پایین آورد. ظریف ادامه داد: «از شرایطی که هیچکس گمان نمیکرد راهحلی برای موضوع هستهای ایران وجود داشته عبور کرده و به مرحلهای رسیدیم که همه اذعان دارند تنها راهحل موجود و ممکن، مذاکره است.» وزیر خارجه با بیان اینکه روش دیگری نمیتواند موضوع هستهای ایران را حلوفصل کند، گفت: «در روز ششم نوامبر 2014، تقریبا کمتر از یکماه پیش، روزنامه «کریستین ساینس مانیتور» مطلبی منتشر کرد که 84درصد یهودیان آمریکا در مخالفت با نتانیاهو از توافق هستهای با ایران حمایت میکنند.» او افزود: «با وجود همه سروصداها، هیاهوها، بازیهای تبلیغاتی، عکس بمبکشیدن، خطکشیدن قرمز و سیاه، تمام تبلیغاتی که تمام تلاش نتانیاهو در آن بود، حتی در سخنرانی امسالش در مجمععمومی با خواندن قسمتهایی از کتاب «آقای سفیر» گفت این ظریفی که شما میگویید معتدل است، اصلا معتدل نیست.» او ادامه داد: «این در شرایطی است که در تاریخ 18 می2012 موسسه PEW نظرسنجیای منتشر کرد که براساس آن 63درصد کل مردم آمریکا معتقد بودند تنها راه برخورد با موضوع هستهای ایران، جنگ است.» «ظریف» افزود: «این نشان میدهد که تمام دنیا، حتی جامعه آمریکایی، حتی جامعهای که بیشترین تاثیرپذیری را علیالقاعده از حرفها و سیاهنماییهای آقای نتانیاهو دارد، به این نتیجه رسیدهاند که راه برخورد با ایران راه «مذاکره» است؛ یعنی اینکه با این ملت با فشار، تحمیل و جنگ نمیشود صحبت کرد اما این ملت اهل گفتوگو، اهل منطق، اهل مذاکره و اهل راهحل بوده و این تفاوت اساسی است.»
در دور آخر 70 تا 80ساعت مذاکره داشتم
وزیر امور خارجه با بیان اینکه «مذاکره کار دشواری است و فرازونشیب دارد»، گفت: «مذاکره بین دو طرف که همفکر هستند صورت نمیگیرد، معمولا بین دو طرف صورت میگیرد که دیدگاههای متفاوتی دارند، اما با 10دوره مذاکره که شاید فقط در این دور آخر، شخص بنده متجاوز از 70-80ساعت مذاکره رودرروی دوجانبه، سهجانبه، پنججانبه، هفتجانبه و هرچند جانبه که بخواهید، داشتم.» او افزود: «این فرازونشیب زیاد است ولی در پایان این مذاکرات اگر به بیانیه وین توجه کنید و به مصاحبههایی که صورت گرفت، همه طرفها اعلام کردند که به توافق بسیار نزدیک شدیم، یعنی اینکه افقی در پیشرو داریم، حتی یکی از مذاکرهکنندگان که قبلا معمولا نظرات بسیار منفیای درباره توافق ژنو داشت، بعد از توافق وین گفت من برای اولین بار احساس کردم که راهحل در پیشروی ماست.»رییس تیم مذاکرهکننده هستهای ایران ادامه داد: «بسیاری از کسانی که مذاکره میکردند، تصور میکردند که حتی اگر مذاکرات دو، سهروز ادامه مییافت، به چارچوب کلی دست مییافتیم؛ چارچوب کلی بهمعنای آن نیست که تمام جزییات را میتوانستیم بنویسیم.» وزیر خارجه افزود: «امید این بود و واقعا هم خیلی نزدیک شدیم که چارچوب این توافق مشخص باشد تا دوستان و خود ما بتوانیم این جزییات را نگارش کنیم و این هنوز هم کاملا در دسترس است. این فرصت هفتماههای که برای رسیدن به توافق نهایی مطرح شده باز هم همانطور که در متن بیانیه وین میتوانیم ببینیم برای فراهمکردن زمان است؛ با این شرایط که اکثر مذاکرهکنندگان معتقدند زمان لازم برای رسیدن به توافق بسیار کمتر از این زمان است.»«ظریف» گفت: «بنابراین ما بعد از یکسالونیم مذاکره از وضعیتی که دنیا فکر میکرد هیچ راهحل سیاسیای برای حلوفصل موضوع هستهای نیست و بسیاری فکر میکردند که هیچ راهحل عزتمندی برای موضوع هستهای نیست امروز به این نتیجه رسیدهاند که احترام متقابل، بزرگداشت دستاوردهای مردم بزرگ ایران و شناسایی حقوق این مردم تنها راه رسیدن به توافق است.»
تصور غلط از مذاکره با ایران را عوض کردیم
ظریف تصور غربیها در مورد نحوه مذاکره مقامات ایرانی قبل و بعد از انقلاب اسلامی را تصوری برمبنای وقتکشی، چانهزنی بازاری و امتیازدهی در آخرین لحظات عنوان کرد و این تصور را غلط دانست. او ادامه داد: «این تصور غلط از الگوی رفتاری ما باعث میشد در هر مذاکرهای ما نتوانیم به اهداف خودمان از آن مذاکره برسیم.» «ظریف» در این خصوص افزود: «ما توانستیم و بنده هم اصرار داشتم که در این مذاکرات این تصور و ادراک غلط را از نحوه مذاکره ایرانی بههم بزنیم، چون اگر این تصور باقی میماند، در همه شئون رفتاری ما با جهان خارج تاثیر میگذاشت.» وزیر خارجه ایران با اشاره به اینکه «در مورد موضوع مطروحه از بحث فرار نکردیم»، گفت «از ابتدا نشان دادیم که میخواهیم به راهحل برسیم و قصد وقتکشی نداریم.» او همچنین از حمایتهای مقاممعظمرهبری در سخنرانی روز پنجشنبه و همچنین سایر مقاطع تشکر و قدردانی کرد. ظریف گفت: «حمایت مقاممعظمرهبری، اینکه آقا بفرمایند «تیم مذاکراتی ما حقا و انصافا پایداری میکنند، منطقی حرف میزنند و جدی هستند» بزرگترین دستاورد است و امیدوارم این اجماع ملی که حول مذاکرات هستهای فراهم شده، بتواند ما را تا سرمنزل مقصود نه تنها در این حوزه بلکه در همه حوزههای جامعه سیاسی کشور برساند.»
وزیر خارجه با اشاره به اینکه «دستاوردهایمان را حفظ کردیم و تاکنون هیچ عقبگردی نداشتهایم»، افزود: «ساختار برنامه هستهای ایران در هر تفاهمی حفظ میشود.» او ادامه داد که حرکت رو به جلوی برنامه هستهای ایران تا رسیدن به برنامه صنعتی ادامه خواهد داشت و غنیسازی ما ادامه مییابد. ظریف در مورد رآکتور اراک نیز گفت: «برنامههای ما در اراک به صورت جدی و با اختیار ایران و به امید خدا با همکاری جامعه بینالمللی و با دسترسی به جدیدترین فناوریهای روز پیگیری خواهد شد.»
ایران امنتر شده است
او همچنین امنترشدن ایران را از دیگر نتایج مذاکرات هستهای برشمرد و ادامه داد: «دیگر هیچکس نمیتواند بر طبل جنگ علیه این مردم بکوبد؛ تمام فضاسازیهای خصمانه علیه این مردم فرو ریخته، دنیا فهمیده که میشود با این مردم براساس منطق، احترام، گفتوگو، درک متقابل و منافع مشترک به تفاهم رسید.»
«ظریف» با بیان اینکه «فضای امنیتی علیه جمهوری اسلامی ایران پاشیده است»، گفت: «متاسفانه برخی همسایگان ما و صهیونیستها تلاش زیادی میکنند که این مذاکرات به نتیجه نرسد چون میدانند چقدر سرمایهگذاری کردهاند و چقدر سرمایهگذاریشان هدر میرود و دیگر نخواهد نتوانست از پروژه ایرانهراسی، اسلامهراسی و شیعههراسی برای پیشبرد اهداف شومشان استفاده کنند.»
وزیر خارجه با اشاره به اینکه «احترام ایران افزایش یافته است» افزود: «فارغ از خطوربط سیاسی، امروز با هر ایرانی ای در سراسر جهان صحبت کنید، میگویند از ایرانیبودنمان احساس غرور میکنیم و این تغییر تصورات و بههمریختن فضاسازیهای دشمنان ایران و انقلاب بسیار مهم است.» «ظریف» با بیان اینکه «جبهه داعش و جبهه تکفیریها علیرغم حمایتهایی که داشتند به عنوان یک تهدید جهانی شناخته شدند»، گفت: «این همان جبههای بود که تا سال گذشته در سوریه از آن حمایت میکردند، مگر داعش فرقی کرده، مگر در ماهیت داعش تحولی ایجاد شده است؟»
ظریف ادامه داد: «فضای رفتوآمد، گفتوگو و معامله با ایران بسیار باز شده» و گفت «بنگاههای اقتصادی برای آمدن به ایران صف کشیدهاند، شرکتهایی که سال گذشته در نمایشگاه دوبی شرکتهای ایرانی را به غرفهشان راه نمیدادند امروز خواهان صحبت با شرکتهای ایرانی هستند.» ظریف با بیان اینکه «آینده به سمت بهترشدن است» گفت: «هیچگاه به شرایط گذشته بازنخواهیم گشت، شرایط قابل بازگشت به گذشته نیست. ساختار مفهومیای که در دنیا علیه ایران در پروژه ایرانهراسی ساخته بودند درهم شکسته است، ساختمان تحریمها بههمریخته است و این شرایط قابل تکرار نیست، نمیشود این شرایط را به وضعیت قبل بازگرداند.»
وزیر خارجه افزود: «سیاست مقاممعظمرهبری مبتنی بر اقتصاد مقاومتی، ایران را آسیبناپذیرتر کرده است و از برندگی تحریمها علیه این مردم هم کاسته است و به امید خدا با پیگیری این سیاست که یکی از اولویتهای دولت است، فشار بر طرفهای مذاکره برای رسیدن به تفاهم افزایش خواهد یافت.»
وزیر خارجه افزود: «ما هیچچیزی بیش از حقوقمان نمیخواهیم و معتقدیم سیاست هستهای جمهوری اسلامی ایران براساس فتوای مقاممعظمرهبری و براساس محاسبات استراتژیک ما صددرصد صلحآمیز بوده، هست و خواهد بود، برای رسیدن به تفاهم نگرانی نداریم.»
تفاهم برای ما مفید است چون چیزی را از دست نمیدهیم
ظریف با بیان اینکه «تفاهم برای ما مفید است و ضرری ندارد، چون چیزی نداریم که در تفاهم از دست بدهیم»، ویگفت: «ما دنبال سلاح نیستم، درست است که آنها میگویند ما نگرانیها را رفع کردیم، دیگر کسی خطر تهدید هستهای ایران را ندارد، خب بگذارید دلشان را با این خوش کنند ما هیچگاه خطر هستهای برای کسی نبودهایم، ما معتقد نیستیم که سلاح هستهای برای هیچ کشوری امنیتزاست. سلاح هستهای تنها امنیتزداست.» اشاره ظریف به سخنان «جان کری»، همتای آمریکاییاش است که پس از پایان مذاکرات اخیر در وین، گفته بود که با مذاکرات هستهای ایران امروز دنیا امنتر شده است.
وزیر خارجه ایران افزود: «بازدارندگی هستهای مبنای آن دیوانگی است، دیوانگی مبنای بازدارندگی هستهای است»، وی گفت: «آمریکا قدرقدرت نیست، هیچکسی، هیچ کشوری در دنیا قدرقدرت نیست، یک قدرقدرت لایزال داریم و آن خداوند خالق متعال است.»
او در پایان گفت: «ما ملتی عاقل و منطقی هستیم و به امید خدا با یک چشمانداز روشن، با حمایت و دعای مردم، با حمایت مقاممعظمرهبری و هدایتها و حمایتهای ریاست محترم جمهوری و با توکل به خدا با موفقیت این کار را به پایان خواهیم برد.»پس از سخنان «ظریف»، «کاظم سجادپور» رییس انجمن علوم سیاسی ایران و سایر استادان دانشگاهی مانند «عبدالعلی قوام»، «احمد نقیبزاده»، «فواد ایزدی»، «قاسم افتخاری»، «ابراهیم متقی» و... در چارچوبهای تئوریک روابط بینالملل در مورد دیپلماسی هستهای سخنرانی کردند. همچنین در بخش عصر این همایش، پژوهشگران به ارایه مقالات خود در بخشهای مختلف پرداختند.
لزومی ندارد کسی نگران شود یا اینکه زیادی خوشحال شود
وزیر خارجه ایران که پس از حدود یکسال، در جمعی دانشگاهی حضور یافته بود، گفت: «ما نیاز به تمدید داشتیم تا بتوانیم جزییات را بنویسیم؛ چون بعد از 24نوامبر، ما به شرایط قبل از توافق «ژنو» برمیگشتیم و نیاز داشتیم فرصتی فراهم کنیم که جزییات را بنویسیم؛ لذا نیاز بود این جزییات در زمانی که نیاز است، تمدید شود.» او تاکید کرد: «مذاکرات به پایان موفقیتآمیز خود نزدیک شده است. در طول 10سال گذشته، تا به این حد به حلوفصل موضوع هستهای نزدیک نبودهایم.» ظریف با اشاره به اینکه «مذاکره یعنی بدهوبستان» گفت: «مذاکره به معنای یک گفتوگوی یکطرفه و تحمیل همه نظرات نیست ولی ما روی اصولمان ایستادهایم.» وزیر خارجه با اشاره به همین موضوع افزود: «فرازونشیب مذاکرات، طبیعی است و لزومی ندارد کسی نگران شود یا اینکه زیادی خوشحال شود. کسی که میگوید مذاکرات، «هیچ»، هیچ شناختی از مذاکرات ندارد. اگر قرار باشد یا بروید بیانیه بخوانید یا بیانیه طرف مقابل را قبول کنید، مذاکره یکروزه یا به نتیجه میرسد یا نمیرسد. شما یقین داشته باشید که هیات مذاکرهکننده شما در برابر این دشواری انشاءالله میایستد؛ با مقاومت و منطق.»
روزنامه «وطن امروز» چهارمآذر، فردای تمدید مذاکرات هستهای با تیتر «هیچ» سعی در شکستخورده نشاندادن مذاکرات داشت. در قسمتی از گزارش این روزنامه آمده است: «اگرچه صراحتا مخالفتها با تمدید مذاکرات به دولت اعلام شد اما به نظر میرسد دولت با تمدید مذاکرات، عملا مسوولیت عواقب این اقدام را بر عهده گرفته است.»
«ظریف» در ادامه سخنان خود گفت: «با طرفی مذاکره میکنید که میخواهید آن طرف، دیدگاه، نظر، منطق، حقانیت، مظلومیت این ملت بزرگوار و مقاومت این ملت بزرگوار را درک کند و این کار در این مذاکرات به خوبی انجام شد و این همان الگویی است که مقاممعظمرهبری فرمودند که هر قرار عادلانه و عاقلانه را قبول میکنیم اما زیر بار حرف زور و زیادهخواهی نخواهیم رفت.»
با زبان بینالمللی صحبت کردیم
وزیر خارجه درخصوص روند مذاکرات با بیان اینکه «با برخوردهای مسوولانه و روشنگر ابهامزدایی کردیم»، افزود: «ما با زبان بینالمللی صحبت کردیم، با زبانی که برای طرف مقابل قابلفهم باشد، بر مبنای آموزه قرآنی که میفرماید رسولان هم بر زبان امتشان صحبت میکنند، یعنی شما قرار است با زبانی صحبت کنید که طرف مقابل بفهمد، شما با خودتان مذاکره نمیکنید.»رییس تیم مذاکرهکننده هستهای ایران با بیان اینکه «همه اذعان داریم که دیپلماسی هستهای در یکسالونیم گذشته نهتنها یکی از موضوعات سیاست خارجی ما بود، بلکه یکی از مهمترین مسایل روابط بینالملل پس از جنگ سرد است»، گفت: «موضوع هستهای، موضوعی است که در مقاطع مختلف ششوزیر خارجه کشورهای عمده جهان را به یکشهر آورده تا در برابر نمایندگان مردم بزرگ ایران به مذاکره بنشینند و در بسیاری از این مقاطع سهمقام ارشد وزارت خارجه آمریکا حضور داشتهاند.» او با بیان اینکه «شاید برای اولینبار در تاریخ باشد که همزمان سهمقام ارشد وزارت امور خارجه در واشنگتن نیستند»، افزود: «اگر تاریخ روابط خارجی آمریکا را نگاه کنید؛ کمتر سراغ دارید که سهمقام ارشد وزارت خارجه آمریکا، وزیر، قائممقام و معاون سیاسی وزیر خارجه آمریکا همزمان در «واشنگتن» نباشند؛ چه رسد به اینکه در مذاکره حضور داشته باشند و این نشاندهنده اهمیت نقش جمهوری اسلامی ایران در صحنه بینالمللی است و هم اهمیت مذاکرات است.»
منتقدان هم برایمان دعا کردند
«ظریف» با تشکر از حمایتهای مردم، گفت: «شک ندارم آنهایی که تندترین انتقادات را از ما داشتند، در لحظات حساس مذاکرات، در شبهای قدر ماه مبارک رمضان و در شبهای عزیز ماه محرم برای ما دعا کردند؛ این بزرگترین دستاورد تیم مذاکراتی ماست.» در خلال سخنان وزیر خارجه، سهدانشجو پلاکاردهایی بالا بردند که اندکی بعد، حراست دانشگاه پلاکاردها را پایین آورد. ظریف ادامه داد: «از شرایطی که هیچکس گمان نمیکرد راهحلی برای موضوع هستهای ایران وجود داشته عبور کرده و به مرحلهای رسیدیم که همه اذعان دارند تنها راهحل موجود و ممکن، مذاکره است.» وزیر خارجه با بیان اینکه روش دیگری نمیتواند موضوع هستهای ایران را حلوفصل کند، گفت: «در روز ششم نوامبر 2014، تقریبا کمتر از یکماه پیش، روزنامه «کریستین ساینس مانیتور» مطلبی منتشر کرد که 84درصد یهودیان آمریکا در مخالفت با نتانیاهو از توافق هستهای با ایران حمایت میکنند.» او افزود: «با وجود همه سروصداها، هیاهوها، بازیهای تبلیغاتی، عکس بمبکشیدن، خطکشیدن قرمز و سیاه، تمام تبلیغاتی که تمام تلاش نتانیاهو در آن بود، حتی در سخنرانی امسالش در مجمععمومی با خواندن قسمتهایی از کتاب «آقای سفیر» گفت این ظریفی که شما میگویید معتدل است، اصلا معتدل نیست.» او ادامه داد: «این در شرایطی است که در تاریخ 18 می2012 موسسه PEW نظرسنجیای منتشر کرد که براساس آن 63درصد کل مردم آمریکا معتقد بودند تنها راه برخورد با موضوع هستهای ایران، جنگ است.» «ظریف» افزود: «این نشان میدهد که تمام دنیا، حتی جامعه آمریکایی، حتی جامعهای که بیشترین تاثیرپذیری را علیالقاعده از حرفها و سیاهنماییهای آقای نتانیاهو دارد، به این نتیجه رسیدهاند که راه برخورد با ایران راه «مذاکره» است؛ یعنی اینکه با این ملت با فشار، تحمیل و جنگ نمیشود صحبت کرد اما این ملت اهل گفتوگو، اهل منطق، اهل مذاکره و اهل راهحل بوده و این تفاوت اساسی است.»
در دور آخر 70 تا 80ساعت مذاکره داشتم
وزیر امور خارجه با بیان اینکه «مذاکره کار دشواری است و فرازونشیب دارد»، گفت: «مذاکره بین دو طرف که همفکر هستند صورت نمیگیرد، معمولا بین دو طرف صورت میگیرد که دیدگاههای متفاوتی دارند، اما با 10دوره مذاکره که شاید فقط در این دور آخر، شخص بنده متجاوز از 70-80ساعت مذاکره رودرروی دوجانبه، سهجانبه، پنججانبه، هفتجانبه و هرچند جانبه که بخواهید، داشتم.» او افزود: «این فرازونشیب زیاد است ولی در پایان این مذاکرات اگر به بیانیه وین توجه کنید و به مصاحبههایی که صورت گرفت، همه طرفها اعلام کردند که به توافق بسیار نزدیک شدیم، یعنی اینکه افقی در پیشرو داریم، حتی یکی از مذاکرهکنندگان که قبلا معمولا نظرات بسیار منفیای درباره توافق ژنو داشت، بعد از توافق وین گفت من برای اولین بار احساس کردم که راهحل در پیشروی ماست.»رییس تیم مذاکرهکننده هستهای ایران ادامه داد: «بسیاری از کسانی که مذاکره میکردند، تصور میکردند که حتی اگر مذاکرات دو، سهروز ادامه مییافت، به چارچوب کلی دست مییافتیم؛ چارچوب کلی بهمعنای آن نیست که تمام جزییات را میتوانستیم بنویسیم.» وزیر خارجه افزود: «امید این بود و واقعا هم خیلی نزدیک شدیم که چارچوب این توافق مشخص باشد تا دوستان و خود ما بتوانیم این جزییات را نگارش کنیم و این هنوز هم کاملا در دسترس است. این فرصت هفتماههای که برای رسیدن به توافق نهایی مطرح شده باز هم همانطور که در متن بیانیه وین میتوانیم ببینیم برای فراهمکردن زمان است؛ با این شرایط که اکثر مذاکرهکنندگان معتقدند زمان لازم برای رسیدن به توافق بسیار کمتر از این زمان است.»«ظریف» گفت: «بنابراین ما بعد از یکسالونیم مذاکره از وضعیتی که دنیا فکر میکرد هیچ راهحل سیاسیای برای حلوفصل موضوع هستهای نیست و بسیاری فکر میکردند که هیچ راهحل عزتمندی برای موضوع هستهای نیست امروز به این نتیجه رسیدهاند که احترام متقابل، بزرگداشت دستاوردهای مردم بزرگ ایران و شناسایی حقوق این مردم تنها راه رسیدن به توافق است.»
تصور غلط از مذاکره با ایران را عوض کردیم
ظریف تصور غربیها در مورد نحوه مذاکره مقامات ایرانی قبل و بعد از انقلاب اسلامی را تصوری برمبنای وقتکشی، چانهزنی بازاری و امتیازدهی در آخرین لحظات عنوان کرد و این تصور را غلط دانست. او ادامه داد: «این تصور غلط از الگوی رفتاری ما باعث میشد در هر مذاکرهای ما نتوانیم به اهداف خودمان از آن مذاکره برسیم.» «ظریف» در این خصوص افزود: «ما توانستیم و بنده هم اصرار داشتم که در این مذاکرات این تصور و ادراک غلط را از نحوه مذاکره ایرانی بههم بزنیم، چون اگر این تصور باقی میماند، در همه شئون رفتاری ما با جهان خارج تاثیر میگذاشت.» وزیر خارجه ایران با اشاره به اینکه «در مورد موضوع مطروحه از بحث فرار نکردیم»، گفت «از ابتدا نشان دادیم که میخواهیم به راهحل برسیم و قصد وقتکشی نداریم.» او همچنین از حمایتهای مقاممعظمرهبری در سخنرانی روز پنجشنبه و همچنین سایر مقاطع تشکر و قدردانی کرد. ظریف گفت: «حمایت مقاممعظمرهبری، اینکه آقا بفرمایند «تیم مذاکراتی ما حقا و انصافا پایداری میکنند، منطقی حرف میزنند و جدی هستند» بزرگترین دستاورد است و امیدوارم این اجماع ملی که حول مذاکرات هستهای فراهم شده، بتواند ما را تا سرمنزل مقصود نه تنها در این حوزه بلکه در همه حوزههای جامعه سیاسی کشور برساند.»
وزیر خارجه با اشاره به اینکه «دستاوردهایمان را حفظ کردیم و تاکنون هیچ عقبگردی نداشتهایم»، افزود: «ساختار برنامه هستهای ایران در هر تفاهمی حفظ میشود.» او ادامه داد که حرکت رو به جلوی برنامه هستهای ایران تا رسیدن به برنامه صنعتی ادامه خواهد داشت و غنیسازی ما ادامه مییابد. ظریف در مورد رآکتور اراک نیز گفت: «برنامههای ما در اراک به صورت جدی و با اختیار ایران و به امید خدا با همکاری جامعه بینالمللی و با دسترسی به جدیدترین فناوریهای روز پیگیری خواهد شد.»
ایران امنتر شده است
او همچنین امنترشدن ایران را از دیگر نتایج مذاکرات هستهای برشمرد و ادامه داد: «دیگر هیچکس نمیتواند بر طبل جنگ علیه این مردم بکوبد؛ تمام فضاسازیهای خصمانه علیه این مردم فرو ریخته، دنیا فهمیده که میشود با این مردم براساس منطق، احترام، گفتوگو، درک متقابل و منافع مشترک به تفاهم رسید.»
«ظریف» با بیان اینکه «فضای امنیتی علیه جمهوری اسلامی ایران پاشیده است»، گفت: «متاسفانه برخی همسایگان ما و صهیونیستها تلاش زیادی میکنند که این مذاکرات به نتیجه نرسد چون میدانند چقدر سرمایهگذاری کردهاند و چقدر سرمایهگذاریشان هدر میرود و دیگر نخواهد نتوانست از پروژه ایرانهراسی، اسلامهراسی و شیعههراسی برای پیشبرد اهداف شومشان استفاده کنند.»
وزیر خارجه با اشاره به اینکه «احترام ایران افزایش یافته است» افزود: «فارغ از خطوربط سیاسی، امروز با هر ایرانی ای در سراسر جهان صحبت کنید، میگویند از ایرانیبودنمان احساس غرور میکنیم و این تغییر تصورات و بههمریختن فضاسازیهای دشمنان ایران و انقلاب بسیار مهم است.» «ظریف» با بیان اینکه «جبهه داعش و جبهه تکفیریها علیرغم حمایتهایی که داشتند به عنوان یک تهدید جهانی شناخته شدند»، گفت: «این همان جبههای بود که تا سال گذشته در سوریه از آن حمایت میکردند، مگر داعش فرقی کرده، مگر در ماهیت داعش تحولی ایجاد شده است؟»
ظریف ادامه داد: «فضای رفتوآمد، گفتوگو و معامله با ایران بسیار باز شده» و گفت «بنگاههای اقتصادی برای آمدن به ایران صف کشیدهاند، شرکتهایی که سال گذشته در نمایشگاه دوبی شرکتهای ایرانی را به غرفهشان راه نمیدادند امروز خواهان صحبت با شرکتهای ایرانی هستند.» ظریف با بیان اینکه «آینده به سمت بهترشدن است» گفت: «هیچگاه به شرایط گذشته بازنخواهیم گشت، شرایط قابل بازگشت به گذشته نیست. ساختار مفهومیای که در دنیا علیه ایران در پروژه ایرانهراسی ساخته بودند درهم شکسته است، ساختمان تحریمها بههمریخته است و این شرایط قابل تکرار نیست، نمیشود این شرایط را به وضعیت قبل بازگرداند.»
وزیر خارجه افزود: «سیاست مقاممعظمرهبری مبتنی بر اقتصاد مقاومتی، ایران را آسیبناپذیرتر کرده است و از برندگی تحریمها علیه این مردم هم کاسته است و به امید خدا با پیگیری این سیاست که یکی از اولویتهای دولت است، فشار بر طرفهای مذاکره برای رسیدن به تفاهم افزایش خواهد یافت.»
وزیر خارجه افزود: «ما هیچچیزی بیش از حقوقمان نمیخواهیم و معتقدیم سیاست هستهای جمهوری اسلامی ایران براساس فتوای مقاممعظمرهبری و براساس محاسبات استراتژیک ما صددرصد صلحآمیز بوده، هست و خواهد بود، برای رسیدن به تفاهم نگرانی نداریم.»
تفاهم برای ما مفید است چون چیزی را از دست نمیدهیم
ظریف با بیان اینکه «تفاهم برای ما مفید است و ضرری ندارد، چون چیزی نداریم که در تفاهم از دست بدهیم»، ویگفت: «ما دنبال سلاح نیستم، درست است که آنها میگویند ما نگرانیها را رفع کردیم، دیگر کسی خطر تهدید هستهای ایران را ندارد، خب بگذارید دلشان را با این خوش کنند ما هیچگاه خطر هستهای برای کسی نبودهایم، ما معتقد نیستیم که سلاح هستهای برای هیچ کشوری امنیتزاست. سلاح هستهای تنها امنیتزداست.» اشاره ظریف به سخنان «جان کری»، همتای آمریکاییاش است که پس از پایان مذاکرات اخیر در وین، گفته بود که با مذاکرات هستهای ایران امروز دنیا امنتر شده است.
وزیر خارجه ایران افزود: «بازدارندگی هستهای مبنای آن دیوانگی است، دیوانگی مبنای بازدارندگی هستهای است»، وی گفت: «آمریکا قدرقدرت نیست، هیچکسی، هیچ کشوری در دنیا قدرقدرت نیست، یک قدرقدرت لایزال داریم و آن خداوند خالق متعال است.»
او در پایان گفت: «ما ملتی عاقل و منطقی هستیم و به امید خدا با یک چشمانداز روشن، با حمایت و دعای مردم، با حمایت مقاممعظمرهبری و هدایتها و حمایتهای ریاست محترم جمهوری و با توکل به خدا با موفقیت این کار را به پایان خواهیم برد.»پس از سخنان «ظریف»، «کاظم سجادپور» رییس انجمن علوم سیاسی ایران و سایر استادان دانشگاهی مانند «عبدالعلی قوام»، «احمد نقیبزاده»، «فواد ایزدی»، «قاسم افتخاری»، «ابراهیم متقی» و... در چارچوبهای تئوریک روابط بینالملل در مورد دیپلماسی هستهای سخنرانی کردند. همچنین در بخش عصر این همایش، پژوهشگران به ارایه مقالات خود در بخشهای مختلف پرداختند.
شرق، محمدحسن نجمی: کمتر کسی احتمال میداد که «محمدجواد ظریف» وزیر خارجه ایران روز گذشته در همایش «دیپلماسی هستهای» که در دانشگاه علامهطباطبایی برگزار شد، شرکت کند. علت آنهم حساسیت روزهای جاری و تاثیر برخی سخنان بر روند مذاکرات است؛ حساسیتی که باعث میشود اعضای تیم مذاکرهکننده هستهای ایران، کمتر در جمعهای عمومی بهخصوص جمع خبرنگاران ظاهر شوند. اما «ظریف» روز گذشته به همراه «مجید تختروانچی» معاون اروپا و آمریکای وزیر خارجه و «مرضیه افخم» سخنگوی وزارت خارجه در این همایش حضور یافت. پس از پایان سخنرانی 40دقیقهای «ظریف» که «انجمن علوم سیاسی ایران» برگزارکننده آن بود، وزیر خارجه به سرعت محل همایش را ترک کرد و تیم حفاظتی وزیر خارجه اجازه ندادند که خبرنگاران، خود را به وزیر و تیم همراهش برسانند. تیم حفاظتی پس از خروج «ظریف» از دری که گوشه سن بود، این در را روی خبرنگاران بستند و اجازه عبور از این در را به خبرنگاران تا زمان سوارشدن وزیر و تیم همراهش به خودروهایشان ندادند.
لزومی ندارد کسی نگران شود یا اینکه زیادی خوشحال شود
وزیر خارجه ایران که پس از حدود یکسال، در جمعی دانشگاهی حضور یافته بود، گفت: «ما نیاز به تمدید داشتیم تا بتوانیم جزییات را بنویسیم؛ چون بعد از 24نوامبر، ما به شرایط قبل از توافق «ژنو» برمیگشتیم و نیاز داشتیم فرصتی فراهم کنیم که جزییات را بنویسیم؛ لذا نیاز بود این جزییات در زمانی که نیاز است، تمدید شود.» او تاکید کرد: «مذاکرات به پایان موفقیتآمیز خود نزدیک شده است. در طول 10سال گذشته، تا به این حد به حلوفصل موضوع هستهای نزدیک نبودهایم.» ظریف با اشاره به اینکه «مذاکره یعنی بدهوبستان» گفت: «مذاکره به معنای یک گفتوگوی یکطرفه و تحمیل همه نظرات نیست ولی ما روی اصولمان ایستادهایم.» وزیر خارجه با اشاره به همین موضوع افزود: «فرازونشیب مذاکرات، طبیعی است و لزومی ندارد کسی نگران شود یا اینکه زیادی خوشحال شود. کسی که میگوید مذاکرات، «هیچ»، هیچ شناختی از مذاکرات ندارد. اگر قرار باشد یا بروید بیانیه بخوانید یا بیانیه طرف مقابل را قبول کنید، مذاکره یکروزه یا به نتیجه میرسد یا نمیرسد. شما یقین داشته باشید که هیات مذاکرهکننده شما در برابر این دشواری انشاءالله میایستد؛ با مقاومت و منطق.»
روزنامه «وطن امروز» چهارمآذر، فردای تمدید مذاکرات هستهای با تیتر «هیچ» سعی در شکستخورده نشاندادن مذاکرات داشت. در قسمتی از گزارش این روزنامه آمده است: «اگرچه صراحتا مخالفتها با تمدید مذاکرات به دولت اعلام شد اما به نظر میرسد دولت با تمدید مذاکرات، عملا مسوولیت عواقب این اقدام را بر عهده گرفته است.»
«ظریف» در ادامه سخنان خود گفت: «با طرفی مذاکره میکنید که میخواهید آن طرف، دیدگاه، نظر، منطق، حقانیت، مظلومیت این ملت بزرگوار و مقاومت این ملت بزرگوار را درک کند و این کار در این مذاکرات به خوبی انجام شد و این همان الگویی است که مقاممعظمرهبری فرمودند که هر قرار عادلانه و عاقلانه را قبول میکنیم اما زیر بار حرف زور و زیادهخواهی نخواهیم رفت.»
با زبان بینالمللی صحبت کردیم
وزیر خارجه درخصوص روند مذاکرات با بیان اینکه «با برخوردهای مسوولانه و روشنگر ابهامزدایی کردیم»، افزود: «ما با زبان بینالمللی صحبت کردیم، با زبانی که برای طرف مقابل قابلفهم باشد، بر مبنای آموزه قرآنی که میفرماید رسولان هم بر زبان امتشان صحبت میکنند، یعنی شما قرار است با زبانی صحبت کنید که طرف مقابل بفهمد، شما با خودتان مذاکره نمیکنید.»رییس تیم مذاکرهکننده هستهای ایران با بیان اینکه «همه اذعان داریم که دیپلماسی هستهای در یکسالونیم گذشته نهتنها یکی از موضوعات سیاست خارجی ما بود، بلکه یکی از مهمترین مسایل روابط بینالملل پس از جنگ سرد است»، گفت: «موضوع هستهای، موضوعی است که در مقاطع مختلف ششوزیر خارجه کشورهای عمده جهان را به یکشهر آورده تا در برابر نمایندگان مردم بزرگ ایران به مذاکره بنشینند و در بسیاری از این مقاطع سهمقام ارشد وزارت خارجه آمریکا حضور داشتهاند.» او با بیان اینکه «شاید برای اولینبار در تاریخ باشد که همزمان سهمقام ارشد وزارت امور خارجه در واشنگتن نیستند»، افزود: «اگر تاریخ روابط خارجی آمریکا را نگاه کنید؛ کمتر سراغ دارید که سهمقام ارشد وزارت خارجه آمریکا، وزیر، قائممقام و معاون سیاسی وزیر خارجه آمریکا همزمان در «واشنگتن» نباشند؛ چه رسد به اینکه در مذاکره حضور داشته باشند و این نشاندهنده اهمیت نقش جمهوری اسلامی ایران در صحنه بینالمللی است و هم اهمیت مذاکرات است.»
منتقدان هم برایمان دعا کردند
«ظریف» با تشکر از حمایتهای مردم، گفت: «شک ندارم آنهایی که تندترین انتقادات را از ما داشتند، در لحظات حساس مذاکرات، در شبهای قدر ماه مبارک رمضان و در شبهای عزیز ماه محرم برای ما دعا کردند؛ این بزرگترین دستاورد تیم مذاکراتی ماست.» در خلال سخنان وزیر خارجه، سهدانشجو پلاکاردهایی بالا بردند که اندکی بعد، حراست دانشگاه پلاکاردها را پایین آورد. ظریف ادامه داد: «از شرایطی که هیچکس گمان نمیکرد راهحلی برای موضوع هستهای ایران وجود داشته عبور کرده و به مرحلهای رسیدیم که همه اذعان دارند تنها راهحل موجود و ممکن، مذاکره است.» وزیر خارجه با بیان اینکه روش دیگری نمیتواند موضوع هستهای ایران را حلوفصل کند، گفت: «در روز ششم نوامبر 2014، تقریبا کمتر از یکماه پیش، روزنامه «کریستین ساینس مانیتور» مطلبی منتشر کرد که 84درصد یهودیان آمریکا در مخالفت با نتانیاهو از توافق هستهای با ایران حمایت میکنند.» او افزود: «با وجود همه سروصداها، هیاهوها، بازیهای تبلیغاتی، عکس بمبکشیدن، خطکشیدن قرمز و سیاه، تمام تبلیغاتی که تمام تلاش نتانیاهو در آن بود، حتی در سخنرانی امسالش در مجمععمومی با خواندن قسمتهایی از کتاب «آقای سفیر» گفت این ظریفی که شما میگویید معتدل است، اصلا معتدل نیست.» او ادامه داد: «این در شرایطی است که در تاریخ 18 می2012 موسسه PEW نظرسنجیای منتشر کرد که براساس آن 63درصد کل مردم آمریکا معتقد بودند تنها راه برخورد با موضوع هستهای ایران، جنگ است.» «ظریف» افزود: «این نشان میدهد که تمام دنیا، حتی جامعه آمریکایی، حتی جامعهای که بیشترین تاثیرپذیری را علیالقاعده از حرفها و سیاهنماییهای آقای نتانیاهو دارد، به این نتیجه رسیدهاند که راه برخورد با ایران راه «مذاکره» است؛ یعنی اینکه با این ملت با فشار، تحمیل و جنگ نمیشود صحبت کرد اما این ملت اهل گفتوگو، اهل منطق، اهل مذاکره و اهل راهحل بوده و این تفاوت اساسی است.»
در دور آخر 70 تا 80ساعت مذاکره داشتم
وزیر امور خارجه با بیان اینکه «مذاکره کار دشواری است و فرازونشیب دارد»، گفت: «مذاکره بین دو طرف که همفکر هستند صورت نمیگیرد، معمولا بین دو طرف صورت میگیرد که دیدگاههای متفاوتی دارند، اما با 10دوره مذاکره که شاید فقط در این دور آخر، شخص بنده متجاوز از 70-80ساعت مذاکره رودرروی دوجانبه، سهجانبه، پنججانبه، هفتجانبه و هرچند جانبه که بخواهید، داشتم.» او افزود: «این فرازونشیب زیاد است ولی در پایان این مذاکرات اگر به بیانیه وین توجه کنید و به مصاحبههایی که صورت گرفت، همه طرفها اعلام کردند که به توافق بسیار نزدیک شدیم، یعنی اینکه افقی در پیشرو داریم، حتی یکی از مذاکرهکنندگان که قبلا معمولا نظرات بسیار منفیای درباره توافق ژنو داشت، بعد از توافق وین گفت من برای اولین بار احساس کردم که راهحل در پیشروی ماست.»رییس تیم مذاکرهکننده هستهای ایران ادامه داد: «بسیاری از کسانی که مذاکره میکردند، تصور میکردند که حتی اگر مذاکرات دو، سهروز ادامه مییافت، به چارچوب کلی دست مییافتیم؛ چارچوب کلی بهمعنای آن نیست که تمام جزییات را میتوانستیم بنویسیم.» وزیر خارجه افزود: «امید این بود و واقعا هم خیلی نزدیک شدیم که چارچوب این توافق مشخص باشد تا دوستان و خود ما بتوانیم این جزییات را نگارش کنیم و این هنوز هم کاملا در دسترس است. این فرصت هفتماههای که برای رسیدن به توافق نهایی مطرح شده باز هم همانطور که در متن بیانیه وین میتوانیم ببینیم برای فراهمکردن زمان است؛ با این شرایط که اکثر مذاکرهکنندگان معتقدند زمان لازم برای رسیدن به توافق بسیار کمتر از این زمان است.»«ظریف» گفت: «بنابراین ما بعد از یکسالونیم مذاکره از وضعیتی که دنیا فکر میکرد هیچ راهحل سیاسیای برای حلوفصل موضوع هستهای نیست و بسیاری فکر میکردند که هیچ راهحل عزتمندی برای موضوع هستهای نیست امروز به این نتیجه رسیدهاند که احترام متقابل، بزرگداشت دستاوردهای مردم بزرگ ایران و شناسایی حقوق این مردم تنها راه رسیدن به توافق است.»
تصور غلط از مذاکره با ایران را عوض کردیم
ظریف تصور غربیها در مورد نحوه مذاکره مقامات ایرانی قبل و بعد از انقلاب اسلامی را تصوری برمبنای وقتکشی، چانهزنی بازاری و امتیازدهی در آخرین لحظات عنوان کرد و این تصور را غلط دانست. او ادامه داد: «این تصور غلط از الگوی رفتاری ما باعث میشد در هر مذاکرهای ما نتوانیم به اهداف خودمان از آن مذاکره برسیم.» «ظریف» در این خصوص افزود: «ما توانستیم و بنده هم اصرار داشتم که در این مذاکرات این تصور و ادراک غلط را از نحوه مذاکره ایرانی بههم بزنیم، چون اگر این تصور باقی میماند، در همه شئون رفتاری ما با جهان خارج تاثیر میگذاشت.» وزیر خارجه ایران با اشاره به اینکه «در مورد موضوع مطروحه از بحث فرار نکردیم»، گفت «از ابتدا نشان دادیم که میخواهیم به راهحل برسیم و قصد وقتکشی نداریم.» او همچنین از حمایتهای مقاممعظمرهبری در سخنرانی روز پنجشنبه و همچنین سایر مقاطع تشکر و قدردانی کرد. ظریف گفت: «حمایت مقاممعظمرهبری، اینکه آقا بفرمایند «تیم مذاکراتی ما حقا و انصافا پایداری میکنند، منطقی حرف میزنند و جدی هستند» بزرگترین دستاورد است و امیدوارم این اجماع ملی که حول مذاکرات هستهای فراهم شده، بتواند ما را تا سرمنزل مقصود نه تنها در این حوزه بلکه در همه حوزههای جامعه سیاسی کشور برساند.»
وزیر خارجه با اشاره به اینکه «دستاوردهایمان را حفظ کردیم و تاکنون هیچ عقبگردی نداشتهایم»، افزود: «ساختار برنامه هستهای ایران در هر تفاهمی حفظ میشود.» او ادامه داد که حرکت رو به جلوی برنامه هستهای ایران تا رسیدن به برنامه صنعتی ادامه خواهد داشت و غنیسازی ما ادامه مییابد. ظریف در مورد رآکتور اراک نیز گفت: «برنامههای ما در اراک به صورت جدی و با اختیار ایران و به امید خدا با همکاری جامعه بینالمللی و با دسترسی به جدیدترین فناوریهای روز پیگیری خواهد شد.»
ایران امنتر شده است
او همچنین امنترشدن ایران را از دیگر نتایج مذاکرات هستهای برشمرد و ادامه داد: «دیگر هیچکس نمیتواند بر طبل جنگ علیه این مردم بکوبد؛ تمام فضاسازیهای خصمانه علیه این مردم فرو ریخته، دنیا فهمیده که میشود با این مردم براساس منطق، احترام، گفتوگو، درک متقابل و منافع مشترک به تفاهم رسید.»
«ظریف» با بیان اینکه «فضای امنیتی علیه جمهوری اسلامی ایران پاشیده است»، گفت: «متاسفانه برخی همسایگان ما و صهیونیستها تلاش زیادی میکنند که این مذاکرات به نتیجه نرسد چون میدانند چقدر سرمایهگذاری کردهاند و چقدر سرمایهگذاریشان هدر میرود و دیگر نخواهد نتوانست از پروژه ایرانهراسی، اسلامهراسی و شیعههراسی برای پیشبرد اهداف شومشان استفاده کنند.»
وزیر خارجه با اشاره به اینکه «احترام ایران افزایش یافته است» افزود: «فارغ از خطوربط سیاسی، امروز با هر ایرانی ای در سراسر جهان صحبت کنید، میگویند از ایرانیبودنمان احساس غرور میکنیم و این تغییر تصورات و بههمریختن فضاسازیهای دشمنان ایران و انقلاب بسیار مهم است.» «ظریف» با بیان اینکه «جبهه داعش و جبهه تکفیریها علیرغم حمایتهایی که داشتند به عنوان یک تهدید جهانی شناخته شدند»، گفت: «این همان جبههای بود که تا سال گذشته در سوریه از آن حمایت میکردند، مگر داعش فرقی کرده، مگر در ماهیت داعش تحولی ایجاد شده است؟»
ظریف ادامه داد: «فضای رفتوآمد، گفتوگو و معامله با ایران بسیار باز شده» و گفت «بنگاههای اقتصادی برای آمدن به ایران صف کشیدهاند، شرکتهایی که سال گذشته در نمایشگاه دوبی شرکتهای ایرانی را به غرفهشان راه نمیدادند امروز خواهان صحبت با شرکتهای ایرانی هستند.» ظریف با بیان اینکه «آینده به سمت بهترشدن است» گفت: «هیچگاه به شرایط گذشته بازنخواهیم گشت، شرایط قابل بازگشت به گذشته نیست. ساختار مفهومیای که در دنیا علیه ایران در پروژه ایرانهراسی ساخته بودند درهم شکسته است، ساختمان تحریمها بههمریخته است و این شرایط قابل تکرار نیست، نمیشود این شرایط را به وضعیت قبل بازگرداند.»
وزیر خارجه افزود: «سیاست مقاممعظمرهبری مبتنی بر اقتصاد مقاومتی، ایران را آسیبناپذیرتر کرده است و از برندگی تحریمها علیه این مردم هم کاسته است و به امید خدا با پیگیری این سیاست که یکی از اولویتهای دولت است، فشار بر طرفهای مذاکره برای رسیدن به تفاهم افزایش خواهد یافت.»
وزیر خارجه افزود: «ما هیچچیزی بیش از حقوقمان نمیخواهیم و معتقدیم سیاست هستهای جمهوری اسلامی ایران براساس فتوای مقاممعظمرهبری و براساس محاسبات استراتژیک ما صددرصد صلحآمیز بوده، هست و خواهد بود، برای رسیدن به تفاهم نگرانی نداریم.»
تفاهم برای ما مفید است چون چیزی را از دست نمیدهیم
ظریف با بیان اینکه «تفاهم برای ما مفید است و ضرری ندارد، چون چیزی نداریم که در تفاهم از دست بدهیم»، ویگفت: «ما دنبال سلاح نیستم، درست است که آنها میگویند ما نگرانیها را رفع کردیم، دیگر کسی خطر تهدید هستهای ایران را ندارد، خب بگذارید دلشان را با این خوش کنند ما هیچگاه خطر هستهای برای کسی نبودهایم، ما معتقد نیستیم که سلاح هستهای برای هیچ کشوری امنیتزاست. سلاح هستهای تنها امنیتزداست.» اشاره ظریف به سخنان «جان کری»، همتای آمریکاییاش است که پس از پایان مذاکرات اخیر در وین، گفته بود که با مذاکرات هستهای ایران امروز دنیا امنتر شده است.
وزیر خارجه ایران افزود: «بازدارندگی هستهای مبنای آن دیوانگی است، دیوانگی مبنای بازدارندگی هستهای است»، وی گفت: «آمریکا قدرقدرت نیست، هیچکسی، هیچ کشوری در دنیا قدرقدرت نیست، یک قدرقدرت لایزال داریم و آن خداوند خالق متعال است.»
او در پایان گفت: «ما ملتی عاقل و منطقی هستیم و به امید خدا با یک چشمانداز روشن، با حمایت و دعای مردم، با حمایت مقاممعظمرهبری و هدایتها و حمایتهای ریاست محترم جمهوری و با توکل به خدا با موفقیت این کار را به پایان خواهیم برد.»پس از سخنان «ظریف»، «کاظم سجادپور» رییس انجمن علوم سیاسی ایران و سایر استادان دانشگاهی مانند «عبدالعلی قوام»، «احمد نقیبزاده»، «فواد ایزدی»، «قاسم افتخاری»، «ابراهیم متقی» و... در چارچوبهای تئوریک روابط بینالملل در مورد دیپلماسی هستهای سخنرانی کردند. همچنین در بخش عصر این همایش، پژوهشگران به ارایه مقالات خود در بخشهای مختلف پرداختند.
لزومی ندارد کسی نگران شود یا اینکه زیادی خوشحال شود
وزیر خارجه ایران که پس از حدود یکسال، در جمعی دانشگاهی حضور یافته بود، گفت: «ما نیاز به تمدید داشتیم تا بتوانیم جزییات را بنویسیم؛ چون بعد از 24نوامبر، ما به شرایط قبل از توافق «ژنو» برمیگشتیم و نیاز داشتیم فرصتی فراهم کنیم که جزییات را بنویسیم؛ لذا نیاز بود این جزییات در زمانی که نیاز است، تمدید شود.» او تاکید کرد: «مذاکرات به پایان موفقیتآمیز خود نزدیک شده است. در طول 10سال گذشته، تا به این حد به حلوفصل موضوع هستهای نزدیک نبودهایم.» ظریف با اشاره به اینکه «مذاکره یعنی بدهوبستان» گفت: «مذاکره به معنای یک گفتوگوی یکطرفه و تحمیل همه نظرات نیست ولی ما روی اصولمان ایستادهایم.» وزیر خارجه با اشاره به همین موضوع افزود: «فرازونشیب مذاکرات، طبیعی است و لزومی ندارد کسی نگران شود یا اینکه زیادی خوشحال شود. کسی که میگوید مذاکرات، «هیچ»، هیچ شناختی از مذاکرات ندارد. اگر قرار باشد یا بروید بیانیه بخوانید یا بیانیه طرف مقابل را قبول کنید، مذاکره یکروزه یا به نتیجه میرسد یا نمیرسد. شما یقین داشته باشید که هیات مذاکرهکننده شما در برابر این دشواری انشاءالله میایستد؛ با مقاومت و منطق.»
روزنامه «وطن امروز» چهارمآذر، فردای تمدید مذاکرات هستهای با تیتر «هیچ» سعی در شکستخورده نشاندادن مذاکرات داشت. در قسمتی از گزارش این روزنامه آمده است: «اگرچه صراحتا مخالفتها با تمدید مذاکرات به دولت اعلام شد اما به نظر میرسد دولت با تمدید مذاکرات، عملا مسوولیت عواقب این اقدام را بر عهده گرفته است.»
«ظریف» در ادامه سخنان خود گفت: «با طرفی مذاکره میکنید که میخواهید آن طرف، دیدگاه، نظر، منطق، حقانیت، مظلومیت این ملت بزرگوار و مقاومت این ملت بزرگوار را درک کند و این کار در این مذاکرات به خوبی انجام شد و این همان الگویی است که مقاممعظمرهبری فرمودند که هر قرار عادلانه و عاقلانه را قبول میکنیم اما زیر بار حرف زور و زیادهخواهی نخواهیم رفت.»
با زبان بینالمللی صحبت کردیم
وزیر خارجه درخصوص روند مذاکرات با بیان اینکه «با برخوردهای مسوولانه و روشنگر ابهامزدایی کردیم»، افزود: «ما با زبان بینالمللی صحبت کردیم، با زبانی که برای طرف مقابل قابلفهم باشد، بر مبنای آموزه قرآنی که میفرماید رسولان هم بر زبان امتشان صحبت میکنند، یعنی شما قرار است با زبانی صحبت کنید که طرف مقابل بفهمد، شما با خودتان مذاکره نمیکنید.»رییس تیم مذاکرهکننده هستهای ایران با بیان اینکه «همه اذعان داریم که دیپلماسی هستهای در یکسالونیم گذشته نهتنها یکی از موضوعات سیاست خارجی ما بود، بلکه یکی از مهمترین مسایل روابط بینالملل پس از جنگ سرد است»، گفت: «موضوع هستهای، موضوعی است که در مقاطع مختلف ششوزیر خارجه کشورهای عمده جهان را به یکشهر آورده تا در برابر نمایندگان مردم بزرگ ایران به مذاکره بنشینند و در بسیاری از این مقاطع سهمقام ارشد وزارت خارجه آمریکا حضور داشتهاند.» او با بیان اینکه «شاید برای اولینبار در تاریخ باشد که همزمان سهمقام ارشد وزارت امور خارجه در واشنگتن نیستند»، افزود: «اگر تاریخ روابط خارجی آمریکا را نگاه کنید؛ کمتر سراغ دارید که سهمقام ارشد وزارت خارجه آمریکا، وزیر، قائممقام و معاون سیاسی وزیر خارجه آمریکا همزمان در «واشنگتن» نباشند؛ چه رسد به اینکه در مذاکره حضور داشته باشند و این نشاندهنده اهمیت نقش جمهوری اسلامی ایران در صحنه بینالمللی است و هم اهمیت مذاکرات است.»
منتقدان هم برایمان دعا کردند
«ظریف» با تشکر از حمایتهای مردم، گفت: «شک ندارم آنهایی که تندترین انتقادات را از ما داشتند، در لحظات حساس مذاکرات، در شبهای قدر ماه مبارک رمضان و در شبهای عزیز ماه محرم برای ما دعا کردند؛ این بزرگترین دستاورد تیم مذاکراتی ماست.» در خلال سخنان وزیر خارجه، سهدانشجو پلاکاردهایی بالا بردند که اندکی بعد، حراست دانشگاه پلاکاردها را پایین آورد. ظریف ادامه داد: «از شرایطی که هیچکس گمان نمیکرد راهحلی برای موضوع هستهای ایران وجود داشته عبور کرده و به مرحلهای رسیدیم که همه اذعان دارند تنها راهحل موجود و ممکن، مذاکره است.» وزیر خارجه با بیان اینکه روش دیگری نمیتواند موضوع هستهای ایران را حلوفصل کند، گفت: «در روز ششم نوامبر 2014، تقریبا کمتر از یکماه پیش، روزنامه «کریستین ساینس مانیتور» مطلبی منتشر کرد که 84درصد یهودیان آمریکا در مخالفت با نتانیاهو از توافق هستهای با ایران حمایت میکنند.» او افزود: «با وجود همه سروصداها، هیاهوها، بازیهای تبلیغاتی، عکس بمبکشیدن، خطکشیدن قرمز و سیاه، تمام تبلیغاتی که تمام تلاش نتانیاهو در آن بود، حتی در سخنرانی امسالش در مجمععمومی با خواندن قسمتهایی از کتاب «آقای سفیر» گفت این ظریفی که شما میگویید معتدل است، اصلا معتدل نیست.» او ادامه داد: «این در شرایطی است که در تاریخ 18 می2012 موسسه PEW نظرسنجیای منتشر کرد که براساس آن 63درصد کل مردم آمریکا معتقد بودند تنها راه برخورد با موضوع هستهای ایران، جنگ است.» «ظریف» افزود: «این نشان میدهد که تمام دنیا، حتی جامعه آمریکایی، حتی جامعهای که بیشترین تاثیرپذیری را علیالقاعده از حرفها و سیاهنماییهای آقای نتانیاهو دارد، به این نتیجه رسیدهاند که راه برخورد با ایران راه «مذاکره» است؛ یعنی اینکه با این ملت با فشار، تحمیل و جنگ نمیشود صحبت کرد اما این ملت اهل گفتوگو، اهل منطق، اهل مذاکره و اهل راهحل بوده و این تفاوت اساسی است.»
در دور آخر 70 تا 80ساعت مذاکره داشتم
وزیر امور خارجه با بیان اینکه «مذاکره کار دشواری است و فرازونشیب دارد»، گفت: «مذاکره بین دو طرف که همفکر هستند صورت نمیگیرد، معمولا بین دو طرف صورت میگیرد که دیدگاههای متفاوتی دارند، اما با 10دوره مذاکره که شاید فقط در این دور آخر، شخص بنده متجاوز از 70-80ساعت مذاکره رودرروی دوجانبه، سهجانبه، پنججانبه، هفتجانبه و هرچند جانبه که بخواهید، داشتم.» او افزود: «این فرازونشیب زیاد است ولی در پایان این مذاکرات اگر به بیانیه وین توجه کنید و به مصاحبههایی که صورت گرفت، همه طرفها اعلام کردند که به توافق بسیار نزدیک شدیم، یعنی اینکه افقی در پیشرو داریم، حتی یکی از مذاکرهکنندگان که قبلا معمولا نظرات بسیار منفیای درباره توافق ژنو داشت، بعد از توافق وین گفت من برای اولین بار احساس کردم که راهحل در پیشروی ماست.»رییس تیم مذاکرهکننده هستهای ایران ادامه داد: «بسیاری از کسانی که مذاکره میکردند، تصور میکردند که حتی اگر مذاکرات دو، سهروز ادامه مییافت، به چارچوب کلی دست مییافتیم؛ چارچوب کلی بهمعنای آن نیست که تمام جزییات را میتوانستیم بنویسیم.» وزیر خارجه افزود: «امید این بود و واقعا هم خیلی نزدیک شدیم که چارچوب این توافق مشخص باشد تا دوستان و خود ما بتوانیم این جزییات را نگارش کنیم و این هنوز هم کاملا در دسترس است. این فرصت هفتماههای که برای رسیدن به توافق نهایی مطرح شده باز هم همانطور که در متن بیانیه وین میتوانیم ببینیم برای فراهمکردن زمان است؛ با این شرایط که اکثر مذاکرهکنندگان معتقدند زمان لازم برای رسیدن به توافق بسیار کمتر از این زمان است.»«ظریف» گفت: «بنابراین ما بعد از یکسالونیم مذاکره از وضعیتی که دنیا فکر میکرد هیچ راهحل سیاسیای برای حلوفصل موضوع هستهای نیست و بسیاری فکر میکردند که هیچ راهحل عزتمندی برای موضوع هستهای نیست امروز به این نتیجه رسیدهاند که احترام متقابل، بزرگداشت دستاوردهای مردم بزرگ ایران و شناسایی حقوق این مردم تنها راه رسیدن به توافق است.»
تصور غلط از مذاکره با ایران را عوض کردیم
ظریف تصور غربیها در مورد نحوه مذاکره مقامات ایرانی قبل و بعد از انقلاب اسلامی را تصوری برمبنای وقتکشی، چانهزنی بازاری و امتیازدهی در آخرین لحظات عنوان کرد و این تصور را غلط دانست. او ادامه داد: «این تصور غلط از الگوی رفتاری ما باعث میشد در هر مذاکرهای ما نتوانیم به اهداف خودمان از آن مذاکره برسیم.» «ظریف» در این خصوص افزود: «ما توانستیم و بنده هم اصرار داشتم که در این مذاکرات این تصور و ادراک غلط را از نحوه مذاکره ایرانی بههم بزنیم، چون اگر این تصور باقی میماند، در همه شئون رفتاری ما با جهان خارج تاثیر میگذاشت.» وزیر خارجه ایران با اشاره به اینکه «در مورد موضوع مطروحه از بحث فرار نکردیم»، گفت «از ابتدا نشان دادیم که میخواهیم به راهحل برسیم و قصد وقتکشی نداریم.» او همچنین از حمایتهای مقاممعظمرهبری در سخنرانی روز پنجشنبه و همچنین سایر مقاطع تشکر و قدردانی کرد. ظریف گفت: «حمایت مقاممعظمرهبری، اینکه آقا بفرمایند «تیم مذاکراتی ما حقا و انصافا پایداری میکنند، منطقی حرف میزنند و جدی هستند» بزرگترین دستاورد است و امیدوارم این اجماع ملی که حول مذاکرات هستهای فراهم شده، بتواند ما را تا سرمنزل مقصود نه تنها در این حوزه بلکه در همه حوزههای جامعه سیاسی کشور برساند.»
وزیر خارجه با اشاره به اینکه «دستاوردهایمان را حفظ کردیم و تاکنون هیچ عقبگردی نداشتهایم»، افزود: «ساختار برنامه هستهای ایران در هر تفاهمی حفظ میشود.» او ادامه داد که حرکت رو به جلوی برنامه هستهای ایران تا رسیدن به برنامه صنعتی ادامه خواهد داشت و غنیسازی ما ادامه مییابد. ظریف در مورد رآکتور اراک نیز گفت: «برنامههای ما در اراک به صورت جدی و با اختیار ایران و به امید خدا با همکاری جامعه بینالمللی و با دسترسی به جدیدترین فناوریهای روز پیگیری خواهد شد.»
ایران امنتر شده است
او همچنین امنترشدن ایران را از دیگر نتایج مذاکرات هستهای برشمرد و ادامه داد: «دیگر هیچکس نمیتواند بر طبل جنگ علیه این مردم بکوبد؛ تمام فضاسازیهای خصمانه علیه این مردم فرو ریخته، دنیا فهمیده که میشود با این مردم براساس منطق، احترام، گفتوگو، درک متقابل و منافع مشترک به تفاهم رسید.»
«ظریف» با بیان اینکه «فضای امنیتی علیه جمهوری اسلامی ایران پاشیده است»، گفت: «متاسفانه برخی همسایگان ما و صهیونیستها تلاش زیادی میکنند که این مذاکرات به نتیجه نرسد چون میدانند چقدر سرمایهگذاری کردهاند و چقدر سرمایهگذاریشان هدر میرود و دیگر نخواهد نتوانست از پروژه ایرانهراسی، اسلامهراسی و شیعههراسی برای پیشبرد اهداف شومشان استفاده کنند.»
وزیر خارجه با اشاره به اینکه «احترام ایران افزایش یافته است» افزود: «فارغ از خطوربط سیاسی، امروز با هر ایرانی ای در سراسر جهان صحبت کنید، میگویند از ایرانیبودنمان احساس غرور میکنیم و این تغییر تصورات و بههمریختن فضاسازیهای دشمنان ایران و انقلاب بسیار مهم است.» «ظریف» با بیان اینکه «جبهه داعش و جبهه تکفیریها علیرغم حمایتهایی که داشتند به عنوان یک تهدید جهانی شناخته شدند»، گفت: «این همان جبههای بود که تا سال گذشته در سوریه از آن حمایت میکردند، مگر داعش فرقی کرده، مگر در ماهیت داعش تحولی ایجاد شده است؟»
ظریف ادامه داد: «فضای رفتوآمد، گفتوگو و معامله با ایران بسیار باز شده» و گفت «بنگاههای اقتصادی برای آمدن به ایران صف کشیدهاند، شرکتهایی که سال گذشته در نمایشگاه دوبی شرکتهای ایرانی را به غرفهشان راه نمیدادند امروز خواهان صحبت با شرکتهای ایرانی هستند.» ظریف با بیان اینکه «آینده به سمت بهترشدن است» گفت: «هیچگاه به شرایط گذشته بازنخواهیم گشت، شرایط قابل بازگشت به گذشته نیست. ساختار مفهومیای که در دنیا علیه ایران در پروژه ایرانهراسی ساخته بودند درهم شکسته است، ساختمان تحریمها بههمریخته است و این شرایط قابل تکرار نیست، نمیشود این شرایط را به وضعیت قبل بازگرداند.»
وزیر خارجه افزود: «سیاست مقاممعظمرهبری مبتنی بر اقتصاد مقاومتی، ایران را آسیبناپذیرتر کرده است و از برندگی تحریمها علیه این مردم هم کاسته است و به امید خدا با پیگیری این سیاست که یکی از اولویتهای دولت است، فشار بر طرفهای مذاکره برای رسیدن به تفاهم افزایش خواهد یافت.»
وزیر خارجه افزود: «ما هیچچیزی بیش از حقوقمان نمیخواهیم و معتقدیم سیاست هستهای جمهوری اسلامی ایران براساس فتوای مقاممعظمرهبری و براساس محاسبات استراتژیک ما صددرصد صلحآمیز بوده، هست و خواهد بود، برای رسیدن به تفاهم نگرانی نداریم.»
تفاهم برای ما مفید است چون چیزی را از دست نمیدهیم
ظریف با بیان اینکه «تفاهم برای ما مفید است و ضرری ندارد، چون چیزی نداریم که در تفاهم از دست بدهیم»، ویگفت: «ما دنبال سلاح نیستم، درست است که آنها میگویند ما نگرانیها را رفع کردیم، دیگر کسی خطر تهدید هستهای ایران را ندارد، خب بگذارید دلشان را با این خوش کنند ما هیچگاه خطر هستهای برای کسی نبودهایم، ما معتقد نیستیم که سلاح هستهای برای هیچ کشوری امنیتزاست. سلاح هستهای تنها امنیتزداست.» اشاره ظریف به سخنان «جان کری»، همتای آمریکاییاش است که پس از پایان مذاکرات اخیر در وین، گفته بود که با مذاکرات هستهای ایران امروز دنیا امنتر شده است.
وزیر خارجه ایران افزود: «بازدارندگی هستهای مبنای آن دیوانگی است، دیوانگی مبنای بازدارندگی هستهای است»، وی گفت: «آمریکا قدرقدرت نیست، هیچکسی، هیچ کشوری در دنیا قدرقدرت نیست، یک قدرقدرت لایزال داریم و آن خداوند خالق متعال است.»
او در پایان گفت: «ما ملتی عاقل و منطقی هستیم و به امید خدا با یک چشمانداز روشن، با حمایت و دعای مردم، با حمایت مقاممعظمرهبری و هدایتها و حمایتهای ریاست محترم جمهوری و با توکل به خدا با موفقیت این کار را به پایان خواهیم برد.»پس از سخنان «ظریف»، «کاظم سجادپور» رییس انجمن علوم سیاسی ایران و سایر استادان دانشگاهی مانند «عبدالعلی قوام»، «احمد نقیبزاده»، «فواد ایزدی»، «قاسم افتخاری»، «ابراهیم متقی» و... در چارچوبهای تئوریک روابط بینالملل در مورد دیپلماسی هستهای سخنرانی کردند. همچنین در بخش عصر این همایش، پژوهشگران به ارایه مقالات خود در بخشهای مختلف پرداختند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.