|

اجحاف به حرفه پزشکی در «سیما»

نوید احمدی‌روزبهانی . استادیار دانشگاه علوم‌پزشکی شهیدبهشتی

پزشکی حرفه‌ای است که در آن، به‌کارگیری دانش و تجربه، برای دستیابی به بهترین عملکرد به حد کمال رسیده است. برخلاف آنچه بسیاری تصور می‌کنند، در علوم پزشکی، تنها توجه به دانش تجربی و مشاهده چگونگی رخ‌دادن پدیده‌ها نیست که منجر به گسترش دانش و تجربه می‌شود؛ بلکه در این حیطه، جمع‌آوری، بررسی و تحلیل آمار بسیار بااهمیت است. پزشکان و پژوهشگران حوزه علوم پزشکی، همگی باید با نحوه صحیح جمع‌آوری داده‌ها، تشخیص اطلاعات صحیح از غلط، نحوه دسته‌بندی و تحلیل آمار و چگونگی دستیابی به سطح بالاتری از شناخت، با توجه به نتایج به‌دست‌آمده از تحلیل آماری آشنا باشند. از آنجا که تصمیم‌گیری‌های خطیر با درنظرگرفتن نتایج مطالعات و مشاهدات متعدد و ارزیابی نتایج آماری آنها صورت می‌گیرد، پزشکان سعی می‌کنند همیشه با دید پرسشگر و کاونده به اطلاعات و منابع آنها بنگرند. چراکه انجام اقدامی که مستند به آمار و اطلاعات نادرست باشد، ممکن است نتایج فاجعه‌باری را سبب شود. در معرفی داروها و روش‌های درمانی جدید، مشاهده و مقایسه بیماری‌ها، برخورد با همه‌گیری‌ها و بسیاری موضوعات دیگر مرتبط با پزشکی، آمار و تحلیل‌های آماری مبنای تصمیم‌گیری هستند و آمار غلط، قطعا به تصمیم‌گیری غلط منجر خواهد شد. کوتاه سخن اینکه جامعه پزشکی نه‌تنها با آمار و ارقام و روش جمع‌آوری و تحلیل آنها غریبه نیست، بلکه هرروز و هر لحظه با آن در ارتباط است. با اجرای مرحله سوم طرح جامع سلامت و ‌اوج‌گرفتن انواع و اقسام تحلیل‌‌ها و تبلیغات روا و ناروا در مورد آن، شاهد توجه رسانه‌ها به موضوعاتی نظیر میزان درآمد پزشکان و مقایسه آن با سایر مشاغل و مسایلی از این دست بودیم. شفاف‌سازی همه واقعیات در کنار آن اطلاع‌رسانی و درخصوص بعضی مشکلات و حتی در برخی موارد، افشاگری‌هایی در این زمینه، امری صواب و مورد قبول و حق همه آحاد جامعه از جمله جامعه پزشکان است. اما از سوی دیگر منفی‌بافی، چشم‌پوشی از نکات مثبت کلیدی، یکسان‌پنداشتن همگان و ارایه آمار و ارقام نادرست گناه و ظلمی بزرگ محسوب می‌شود. اخیرا یکی از برنامه‌های شبکه اول سیما که از رویه‌های شناخته‌شده‌ای بهره می‌برد، به بررسی درآمد پزشکان پرداخته است. نکته جالب اینجاست که نه مجری و نه کارشناس برنامه هیچ‌یک عضو جامعه پزشکی نبودند. آنان نمودارهایی را نمایش دادند و با ارایه آماری که منبع آن دقیقا بیان نشد، اعداد و ارقامی را به‌عنوان درآمد متوسط پزشکان با تخصص‌های مختلف در بخش‌های دولتی و خصوصی ارایه و آن را با آمار مربوط با چند شغل دیگر مقایسه کرده و نهایتا پزشکی را «تجارتی پرسود» نامیدند.
موضوع این برنامه، آمار ارایه‌شده و نحوه تعامل ارایه‌کنندگان با این آمار، برای پزشکان عجیب و تاسف‌بار بود؛ پزشکانی که همان‌گونه که شرح آن رفت، همواره درصدد دستیابی به آمار و اطلاعات دقیق و صحیح و تحلیل آن هستند. پزشکانی که نتیجه استفاده از آمار نادرست در تصمیم‌گیری‌ها را بیش از بسیاری افراد و مشاغل دیگر درک می‌کنند.
تا مدتی، گزیده‌هایی از این برنامه در شبکه‌های اجتماعی بین پزشکان مبادله می‌شد و انواع بحث‌ها و تحلیل‌ها و صدالبته افسوس‌ها در ارتباط با آن شکل گرفت. نگارنده، شخصا به‌عنوان یک پزشک شاغل در بخش دولتی، آموزشی و دانشگاهی، از مشاهده اعداد و ارقام عنوان‌شده در این برنامه بسیار حیرت‌زده شده و از دوستان و همکاران شاغل در بخش‌های مختلف دولتی و خصوصی در پایتخت و شهرستان‌ها درخصوص آن پرس‌وجو کردم. نتیجه اینکه نه‌تنها درآمد خود را در سطح اعداد عنوان‌شده در این برنامه نیافتم، بلکه میانگین درآمد همکارانم را نیز بسیاربسیار پایین‌تر از این ارقام یافتم. به همه اینها، نحوه تحصیل و کار پزشکان که در برنامه مذکور کاملا نادیده گرفته شد و دید منفی نسبت به پزشکان که در هرثانیه از این برنامه موج می‌زد را نیز اضافه کنید.
در کشور ما، یک پزشک متخصص برای رسیدن به مدرک تخصص حداقل در هشت‌آزمون سراسری شرکت و رقابت کرده و در همه آنها موفق شده است. پس از موفقیت در کنکور سراسری، دانشجوی پزشکی هفت‌سال در دانشکده پزشکی تحصیل می‌کند. دانشجو، از زمان ورود به مرحله بالینی آموزش و حضور در بیمارستان‌ها، ساعات و شب‌های فراوانی را به عنوان کشیک سپری کرده است. پس از فارغ‌التحصیلی در مقطع پزشکی عمومی، چندین‌سال در مناطق محروم و کمتررشدیافته و عموما دور از شهر و زادگاه خود خدمت کرده است و پس از آن اجازه شرکت در آزمون پذیرش دستیار تخصصی را می‌یابد. پس از موفقیت در این آزمون و گذراندن دوران حداقل چهارسال دوره دستیاری تخصصی با همه امتحان‌های دشوار و کشیک‌ها و شب‌بیداری‌های بی‌شمار، پزشک متخصص مجددا به مدت چندسال به منطقه‌ای دورافتاده و نیازمند اعزام شده و پس از همه اینها نهایتا در بخش دولتی یا خصوصی به انجام وظیفه مشغول می‌شود. این پایان ماجرا نیست. بیماری‌ها، روز و شب، تعطیلات و مرخصی نمی‌شناسند و پزشک باید همیشه و همیشه حاضر و مراقب و در عین‌حال آگاه، به‌روز و پرانرژی باشد. باز هم به همه اینها، استرس و فشار روانی، نگرانی‌ها و همدردی‌ها و صدالبته فشارهای جسمی حاصل از این شغل را اضافه کنید. درآمد بیشتر پزشکان که همگی با طی این مسیر مشغول خدمت‌رسانی هستند، از بسیاری از مشاغل دولتی و خصوصی دیگر کمتر است و تا آنجا که نگارنده مطلع است، به هیچ‌وجه در حد میانگین‌های عنوا‌ن‌شده در برنامه مذکور نیست.
ای‌کاش دست‌اندرکاران محترم برنامه مذکور، حداقل به منظور تنویر افکار سایر پزشکان، منابع اطلاعات خود را ذکر می‌کردند تا اگر حقی در حال پایمال‌شدن است به صورت مستند و مدلل بتوان آن را پیگیری کرد. ای‌کاش دستگاهی که متولی رسمی جمع‌آوری آمار مربوط به درآمد میانگین پزشکان است، در پاسخ به این برنامه آمار صحیح و مستندی ارایه می‌کرد. ای‌کاش از حرفه مقدس پزشکی، به عنوان یک تجارت نام برده نمی‌شد. ای‌کاش از پزشکان بی‌شماری که با درآمد کمتر از بسیاری مشاغل دیگر، در سخت‌ترین شرایط و دورافتاده‌ترین مناطق، بار سنگین حفظ و پایش سلامت هموطنانمان را به دوش می‌کشند، با عناوین بهتری یاد می‌شد.
پزشکی حرفه‌ای است که در آن، به‌کارگیری دانش و تجربه، برای دستیابی به بهترین عملکرد به حد کمال رسیده است. برخلاف آنچه بسیاری تصور می‌کنند، در علوم پزشکی، تنها توجه به دانش تجربی و مشاهده چگونگی رخ‌دادن پدیده‌ها نیست که منجر به گسترش دانش و تجربه می‌شود؛ بلکه در این حیطه، جمع‌آوری، بررسی و تحلیل آمار بسیار بااهمیت است. پزشکان و پژوهشگران حوزه علوم پزشکی، همگی باید با نحوه صحیح جمع‌آوری داده‌ها، تشخیص اطلاعات صحیح از غلط، نحوه دسته‌بندی و تحلیل آمار و چگونگی دستیابی به سطح بالاتری از شناخت، با توجه به نتایج به‌دست‌آمده از تحلیل آماری آشنا باشند. از آنجا که تصمیم‌گیری‌های خطیر با درنظرگرفتن نتایج مطالعات و مشاهدات متعدد و ارزیابی نتایج آماری آنها صورت می‌گیرد، پزشکان سعی می‌کنند همیشه با دید پرسشگر و کاونده به اطلاعات و منابع آنها بنگرند. چراکه انجام اقدامی که مستند به آمار و اطلاعات نادرست باشد، ممکن است نتایج فاجعه‌باری را سبب شود. در معرفی داروها و روش‌های درمانی جدید، مشاهده و مقایسه بیماری‌ها، برخورد با همه‌گیری‌ها و بسیاری موضوعات دیگر مرتبط با پزشکی، آمار و تحلیل‌های آماری مبنای تصمیم‌گیری هستند و آمار غلط، قطعا به تصمیم‌گیری غلط منجر خواهد شد. کوتاه سخن اینکه جامعه پزشکی نه‌تنها با آمار و ارقام و روش جمع‌آوری و تحلیل آنها غریبه نیست، بلکه هرروز و هر لحظه با آن در ارتباط است. با اجرای مرحله سوم طرح جامع سلامت و ‌اوج‌گرفتن انواع و اقسام تحلیل‌‌ها و تبلیغات روا و ناروا در مورد آن، شاهد توجه رسانه‌ها به موضوعاتی نظیر میزان درآمد پزشکان و مقایسه آن با سایر مشاغل و مسایلی از این دست بودیم. شفاف‌سازی همه واقعیات در کنار آن اطلاع‌رسانی و درخصوص بعضی مشکلات و حتی در برخی موارد، افشاگری‌هایی در این زمینه، امری صواب و مورد قبول و حق همه آحاد جامعه از جمله جامعه پزشکان است. اما از سوی دیگر منفی‌بافی، چشم‌پوشی از نکات مثبت کلیدی، یکسان‌پنداشتن همگان و ارایه آمار و ارقام نادرست گناه و ظلمی بزرگ محسوب می‌شود. اخیرا یکی از برنامه‌های شبکه اول سیما که از رویه‌های شناخته‌شده‌ای بهره می‌برد، به بررسی درآمد پزشکان پرداخته است. نکته جالب اینجاست که نه مجری و نه کارشناس برنامه هیچ‌یک عضو جامعه پزشکی نبودند. آنان نمودارهایی را نمایش دادند و با ارایه آماری که منبع آن دقیقا بیان نشد، اعداد و ارقامی را به‌عنوان درآمد متوسط پزشکان با تخصص‌های مختلف در بخش‌های دولتی و خصوصی ارایه و آن را با آمار مربوط با چند شغل دیگر مقایسه کرده و نهایتا پزشکی را «تجارتی پرسود» نامیدند.
موضوع این برنامه، آمار ارایه‌شده و نحوه تعامل ارایه‌کنندگان با این آمار، برای پزشکان عجیب و تاسف‌بار بود؛ پزشکانی که همان‌گونه که شرح آن رفت، همواره درصدد دستیابی به آمار و اطلاعات دقیق و صحیح و تحلیل آن هستند. پزشکانی که نتیجه استفاده از آمار نادرست در تصمیم‌گیری‌ها را بیش از بسیاری افراد و مشاغل دیگر درک می‌کنند.
تا مدتی، گزیده‌هایی از این برنامه در شبکه‌های اجتماعی بین پزشکان مبادله می‌شد و انواع بحث‌ها و تحلیل‌ها و صدالبته افسوس‌ها در ارتباط با آن شکل گرفت. نگارنده، شخصا به‌عنوان یک پزشک شاغل در بخش دولتی، آموزشی و دانشگاهی، از مشاهده اعداد و ارقام عنوان‌شده در این برنامه بسیار حیرت‌زده شده و از دوستان و همکاران شاغل در بخش‌های مختلف دولتی و خصوصی در پایتخت و شهرستان‌ها درخصوص آن پرس‌وجو کردم. نتیجه اینکه نه‌تنها درآمد خود را در سطح اعداد عنوان‌شده در این برنامه نیافتم، بلکه میانگین درآمد همکارانم را نیز بسیاربسیار پایین‌تر از این ارقام یافتم. به همه اینها، نحوه تحصیل و کار پزشکان که در برنامه مذکور کاملا نادیده گرفته شد و دید منفی نسبت به پزشکان که در هرثانیه از این برنامه موج می‌زد را نیز اضافه کنید.
در کشور ما، یک پزشک متخصص برای رسیدن به مدرک تخصص حداقل در هشت‌آزمون سراسری شرکت و رقابت کرده و در همه آنها موفق شده است. پس از موفقیت در کنکور سراسری، دانشجوی پزشکی هفت‌سال در دانشکده پزشکی تحصیل می‌کند. دانشجو، از زمان ورود به مرحله بالینی آموزش و حضور در بیمارستان‌ها، ساعات و شب‌های فراوانی را به عنوان کشیک سپری کرده است. پس از فارغ‌التحصیلی در مقطع پزشکی عمومی، چندین‌سال در مناطق محروم و کمتررشدیافته و عموما دور از شهر و زادگاه خود خدمت کرده است و پس از آن اجازه شرکت در آزمون پذیرش دستیار تخصصی را می‌یابد. پس از موفقیت در این آزمون و گذراندن دوران حداقل چهارسال دوره دستیاری تخصصی با همه امتحان‌های دشوار و کشیک‌ها و شب‌بیداری‌های بی‌شمار، پزشک متخصص مجددا به مدت چندسال به منطقه‌ای دورافتاده و نیازمند اعزام شده و پس از همه اینها نهایتا در بخش دولتی یا خصوصی به انجام وظیفه مشغول می‌شود. این پایان ماجرا نیست. بیماری‌ها، روز و شب، تعطیلات و مرخصی نمی‌شناسند و پزشک باید همیشه و همیشه حاضر و مراقب و در عین‌حال آگاه، به‌روز و پرانرژی باشد. باز هم به همه اینها، استرس و فشار روانی، نگرانی‌ها و همدردی‌ها و صدالبته فشارهای جسمی حاصل از این شغل را اضافه کنید. درآمد بیشتر پزشکان که همگی با طی این مسیر مشغول خدمت‌رسانی هستند، از بسیاری از مشاغل دولتی و خصوصی دیگر کمتر است و تا آنجا که نگارنده مطلع است، به هیچ‌وجه در حد میانگین‌های عنوا‌ن‌شده در برنامه مذکور نیست.
ای‌کاش دست‌اندرکاران محترم برنامه مذکور، حداقل به منظور تنویر افکار سایر پزشکان، منابع اطلاعات خود را ذکر می‌کردند تا اگر حقی در حال پایمال‌شدن است به صورت مستند و مدلل بتوان آن را پیگیری کرد. ای‌کاش دستگاهی که متولی رسمی جمع‌آوری آمار مربوط به درآمد میانگین پزشکان است، در پاسخ به این برنامه آمار صحیح و مستندی ارایه می‌کرد. ای‌کاش از حرفه مقدس پزشکی، به عنوان یک تجارت نام برده نمی‌شد. ای‌کاش از پزشکان بی‌شماری که با درآمد کمتر از بسیاری مشاغل دیگر، در سخت‌ترین شرایط و دورافتاده‌ترین مناطق، بار سنگین حفظ و پایش سلامت هموطنانمان را به دوش می‌کشند، با عناوین بهتری یاد می‌شد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.