|

نگاه

لیلین هلمن و «زمانه شیاد»

لیلین هلمن در «زمانه شیاد» علاوه بر آنکه گزارشی موشکافانه از مک کارتیسم و رنج‌های شریک زندگی‌اش «دشیل همت» به دست می‌دهد، نمونه‌ای بدیع و نوآورانه در زندگینامه‌نویسی نیز عرضه می‌کند. مفروض لیلین هلمن در زندگینامه‌نویسی، نوشتن همزمان دو زندگینامه است. یکی زندگی کسی که زندگینامه‌اش نوشته می‌شود و دیگری زندگی کسی که زندگینامه می‌نویسد. این دو مستقل از هم عمل نمی‌کنند. تحولات ذهنی و سیاسی یکی با دیگری ملازم است. این شگرد در «زمانه شیاد» آن‌قدر برجسته است که معمولا در کتاب‌های درسی و آموزش فنون نگارش، بخش‌هایی از آن گزینش می‌شود. زمانه شیاد به کدام‌يك از این دو اختصاص دارد. دشیل همت در دادگاه محکوم می‌شود، اموالش را توقیف می‌کنند و با حبس و تهدید و بایکوت‌کردن، زندگی سختی را برای او رقم می‌زنند. ولی لیلین هلمن خود را از همت هم رادیکال‌تر می‌داند. در چند جای کتاب به این نتیجه می‌رسیم که هلمن گزارش ساده‌ای از تاثیر مک کارتیسم در زندگی همت یا حتی آمریکایی‌های دهه50 به دست نمی‌دهد بلکه برعکس این روایتی است که اگر همت نویسنده‌اش بود از زندگی هلمن ارایه می‌کرد. ایده اصلی «زمانه شیاد» نوشتن به جای دیگری است.با کمی دقت در نحوه دیالوگ‌نویسی هلمن در می‌یابیم که این شیوه، در واقع سبک همت در تعمیم و پیشبرد رمان‌های خود او است. به همین دلیل، زمانه شیاد زندگی هلمن و همت را موازی با هم بازگو می‌کند اما کتاب صرفا حاصل جمع دو زندگینامه نیست. از منظر هلمن، مک کارتیسم او را دو شقه کرده. او توامان هم راوی است و هم نقش یکی از شخصیت‌های روایتش را برعهده دارد اما همت، در جای‌جای کتاب چیزی کمتر یا بیشتر از شخصیتی داستانی است. غیابش مهم‌ترین دلیل برای نوشته شدن چنین کتابی است و در عین‌حال حضورش آن‌قدر سنگین است که راوی مراکز بازگفت ماجرا را مدام گم می‌کند. جذابیت زمانه شیاد در این است که راوی در عین تاکید بر زندگینامه‌نویسی و اهمیت حافظه، مدام رشته سخن از دستش درمی‌رود. نمی‌تواند با خیال راحت حرفش را بزند و همین شاید وجه غالب زندگی در دوران مک کارتی باشد. لیلین هلمن از «هم به خود لرزیدن و هم به خود خندیدن» حرف می‌زند. از شرایطی که آدم‌ها نه می‌ترسند نه می‌توانند شجاعت نشان بدهند، فقط گیج و گول صحنه درنده سرکوبی پارانوییک را نظاره می‌کنند. مورخان، به‌خصوص پس از رسوایی واتر گیت با نظر هلمن به توافق رسیدند که مک کارتی در این ماجرا تنها نبود. بی‌حافظگی و ساده‌لوحی طبقات میانی جامعه آمریکا در اوان جنگ سرد، اندکی بعد در لباس «کمیته‌های نظم و قانون» نیکسون پای همه را به میان کشید. هلمن برش زمان مناسبی را برای روایی ساختن زندگی در زمانه مک کارتی انتخاب کرده؛ زمانه‌ای که هیچ شاهدی برایش نیست و دوران پر ادباری که به سر نمی‌رسد.
لیلین هلمن در «زمانه شیاد» علاوه بر آنکه گزارشی موشکافانه از مک کارتیسم و رنج‌های شریک زندگی‌اش «دشیل همت» به دست می‌دهد، نمونه‌ای بدیع و نوآورانه در زندگینامه‌نویسی نیز عرضه می‌کند. مفروض لیلین هلمن در زندگینامه‌نویسی، نوشتن همزمان دو زندگینامه است. یکی زندگی کسی که زندگینامه‌اش نوشته می‌شود و دیگری زندگی کسی که زندگینامه می‌نویسد. این دو مستقل از هم عمل نمی‌کنند. تحولات ذهنی و سیاسی یکی با دیگری ملازم است. این شگرد در «زمانه شیاد» آن‌قدر برجسته است که معمولا در کتاب‌های درسی و آموزش فنون نگارش، بخش‌هایی از آن گزینش می‌شود. زمانه شیاد به کدام‌يك از این دو اختصاص دارد. دشیل همت در دادگاه محکوم می‌شود، اموالش را توقیف می‌کنند و با حبس و تهدید و بایکوت‌کردن، زندگی سختی را برای او رقم می‌زنند. ولی لیلین هلمن خود را از همت هم رادیکال‌تر می‌داند. در چند جای کتاب به این نتیجه می‌رسیم که هلمن گزارش ساده‌ای از تاثیر مک کارتیسم در زندگی همت یا حتی آمریکایی‌های دهه50 به دست نمی‌دهد بلکه برعکس این روایتی است که اگر همت نویسنده‌اش بود از زندگی هلمن ارایه می‌کرد. ایده اصلی «زمانه شیاد» نوشتن به جای دیگری است.با کمی دقت در نحوه دیالوگ‌نویسی هلمن در می‌یابیم که این شیوه، در واقع سبک همت در تعمیم و پیشبرد رمان‌های خود او است. به همین دلیل، زمانه شیاد زندگی هلمن و همت را موازی با هم بازگو می‌کند اما کتاب صرفا حاصل جمع دو زندگینامه نیست. از منظر هلمن، مک کارتیسم او را دو شقه کرده. او توامان هم راوی است و هم نقش یکی از شخصیت‌های روایتش را برعهده دارد اما همت، در جای‌جای کتاب چیزی کمتر یا بیشتر از شخصیتی داستانی است. غیابش مهم‌ترین دلیل برای نوشته شدن چنین کتابی است و در عین‌حال حضورش آن‌قدر سنگین است که راوی مراکز بازگفت ماجرا را مدام گم می‌کند. جذابیت زمانه شیاد در این است که راوی در عین تاکید بر زندگینامه‌نویسی و اهمیت حافظه، مدام رشته سخن از دستش درمی‌رود. نمی‌تواند با خیال راحت حرفش را بزند و همین شاید وجه غالب زندگی در دوران مک کارتی باشد. لیلین هلمن از «هم به خود لرزیدن و هم به خود خندیدن» حرف می‌زند. از شرایطی که آدم‌ها نه می‌ترسند نه می‌توانند شجاعت نشان بدهند، فقط گیج و گول صحنه درنده سرکوبی پارانوییک را نظاره می‌کنند. مورخان، به‌خصوص پس از رسوایی واتر گیت با نظر هلمن به توافق رسیدند که مک کارتی در این ماجرا تنها نبود. بی‌حافظگی و ساده‌لوحی طبقات میانی جامعه آمریکا در اوان جنگ سرد، اندکی بعد در لباس «کمیته‌های نظم و قانون» نیکسون پای همه را به میان کشید. هلمن برش زمان مناسبی را برای روایی ساختن زندگی در زمانه مک کارتی انتخاب کرده؛ زمانه‌ای که هیچ شاهدی برایش نیست و دوران پر ادباری که به سر نمی‌رسد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.