|

سایه‌ای کنار چشمه نوش

ایرج زبردست/ شاعر

1تهران در آغوش پاییز 1386 قدم می‌ریخت و عصری سرد با ردای غروب، روی نیمکت ثانیه‌ها نشسته بود. شب گلدان ستاره‌ها را یکی‌یکی بر طاقچه آسمان می‌گذاشت، آنطرف‌تر ماه روی شانه‌های جهان ایستاده بود. با خانم «مهتا بردبار» چشم به راه بودیم تا دیدار، انتظار را خط بزند. یک ساعت تمام زمان کنار ما قدم زد تا قطار قرار از راه رسید و رو به آن خانه شاد متوقف شد. خانه‌ای که عابران کلمه آن را ایستگاه حرف و غزل می‌دانند، خانه‌ای کوچک با چند صندلی و چند میز و آدم‌هایی که زودتر از ما کنار سایه ازلی غزل نشسته بودند. آقای «محمد زهرایی» مدیر آراسته نگار انتشارات «کارنامه» و یکی، دو دوست دیگر کنار سایه، از چشمه نوش و رفتار تشنه کلمه‌ها می‌گفتند و می‌نوشیدند. تماشای سطرهای نایاب، عجیب در ما به شنیدن حکایت مشغول بود. دیدار با استاد هوشنگ ابتهاج، غزل باز ازلی روزگار، از طریق جان جان جان‌ها، دکتر «محمدرضا شفیعی کدکنی» صورت در معنا ریخت. باری استاد
شفیعی کدکنی مردی مهربان‌تر از بوسه‌های باران که بی‌تردید تاریخ با تاج زرین زمان سر تعظیم جلوی او خم خواهد کرد. او را مثل تشنه‌ای دریا ندیده بوسیدم، بوی عطر صبحگاهی خورشید می‌داد، با لبخندی زلال گفت: فکر می‌کردم پیری عصا به دستت داده باشد، اما خوشبختانه انگار هنوز جوانی از شما منها نشده است، هر کس شما را ندیده باشد و این رباعی‌ها را به جست‌وجوی چشم ببرد فکر می‌کند شما شاعری 50 سال به بالا باشید. آقای زهرایی کلمه‌ها را صدا زد و گفت: قبل از دیدار با ایشان من هم همین فکر را می‌کردم. هوشنگ ابتهاج این رباعی مرا:
شب، ساعت ابری مرا داد به تو
افتاد نگاه خسته باد به تو
باران زد و خیس شد تن خاطره‌ها
باران زد و باز یادم افتاد به تو
که شنید یکی از مصراع‌های آن را دست‌کاری کرد که حالا آن مصراع دور ذهن مرا نفس نمی‌کشد.
2کسی با پیراهن نامرئی وقت، گوشه‌ای نشسته بود و با دوربین عمر از ما و شکل ساده جهان عکس می‌گرفت. کلمه‌ها یکی‌یکی از پله‌های عبارت بالا می‌رفتند، آنقدر بالا که ناگهان همگی احساس کردیم کنار پیر مهربان ازل نشسته‌ایم و الا یا ایها الساقی در جان ما سماع می‌کند. یادم گم نمی‌شود: گاهی خیره به سرزمین گوته صدایم را تا شهر «کلن» پرت می‌کردم و رباعیاتم را تلفنی برای هوشنگ ابتهاج زمزمه می‌شدم، حافظه‌اش تمام گذشته را بی کسر نقطه‌ای راوی بود و مسلط‌تر از دیروز حرف را آینه کلام و روح می‌کرد.
3شب داشت با چکمه‌های تیره‌اش روی تن خاکستری و ورم کرده شهر قدم می‌ریخت و نم‌نم بارانی نجیب، احساس مرا پر از طراوت روشن تکرار کرده بود. دست‌هایش را فشردم و مثل یک تکه رویای دور در سرزمین مه‌آلود خاطره فرود آمدم. باری گاهی که درون، خیس تشنگی می‌شود، هزار دریا را می‌توان در یک لیوان گنجاند و نوشید. راستش نمی‌دانم چرا همیشه این بیت استاد هوشنگ ابتهاج چون سایه‌ای در جان منتظر من لب به نجوا باز می‌کند:
در جوانی کنار هم بودیم
چون جوانی مرا کنار گذاشت
1تهران در آغوش پاییز 1386 قدم می‌ریخت و عصری سرد با ردای غروب، روی نیمکت ثانیه‌ها نشسته بود. شب گلدان ستاره‌ها را یکی‌یکی بر طاقچه آسمان می‌گذاشت، آنطرف‌تر ماه روی شانه‌های جهان ایستاده بود. با خانم «مهتا بردبار» چشم به راه بودیم تا دیدار، انتظار را خط بزند. یک ساعت تمام زمان کنار ما قدم زد تا قطار قرار از راه رسید و رو به آن خانه شاد متوقف شد. خانه‌ای که عابران کلمه آن را ایستگاه حرف و غزل می‌دانند، خانه‌ای کوچک با چند صندلی و چند میز و آدم‌هایی که زودتر از ما کنار سایه ازلی غزل نشسته بودند. آقای «محمد زهرایی» مدیر آراسته نگار انتشارات «کارنامه» و یکی، دو دوست دیگر کنار سایه، از چشمه نوش و رفتار تشنه کلمه‌ها می‌گفتند و می‌نوشیدند. تماشای سطرهای نایاب، عجیب در ما به شنیدن حکایت مشغول بود. دیدار با استاد هوشنگ ابتهاج، غزل باز ازلی روزگار، از طریق جان جان جان‌ها، دکتر «محمدرضا شفیعی کدکنی» صورت در معنا ریخت. باری استاد
شفیعی کدکنی مردی مهربان‌تر از بوسه‌های باران که بی‌تردید تاریخ با تاج زرین زمان سر تعظیم جلوی او خم خواهد کرد. او را مثل تشنه‌ای دریا ندیده بوسیدم، بوی عطر صبحگاهی خورشید می‌داد، با لبخندی زلال گفت: فکر می‌کردم پیری عصا به دستت داده باشد، اما خوشبختانه انگار هنوز جوانی از شما منها نشده است، هر کس شما را ندیده باشد و این رباعی‌ها را به جست‌وجوی چشم ببرد فکر می‌کند شما شاعری 50 سال به بالا باشید. آقای زهرایی کلمه‌ها را صدا زد و گفت: قبل از دیدار با ایشان من هم همین فکر را می‌کردم. هوشنگ ابتهاج این رباعی مرا:
شب، ساعت ابری مرا داد به تو
افتاد نگاه خسته باد به تو
باران زد و خیس شد تن خاطره‌ها
باران زد و باز یادم افتاد به تو
که شنید یکی از مصراع‌های آن را دست‌کاری کرد که حالا آن مصراع دور ذهن مرا نفس نمی‌کشد.
2کسی با پیراهن نامرئی وقت، گوشه‌ای نشسته بود و با دوربین عمر از ما و شکل ساده جهان عکس می‌گرفت. کلمه‌ها یکی‌یکی از پله‌های عبارت بالا می‌رفتند، آنقدر بالا که ناگهان همگی احساس کردیم کنار پیر مهربان ازل نشسته‌ایم و الا یا ایها الساقی در جان ما سماع می‌کند. یادم گم نمی‌شود: گاهی خیره به سرزمین گوته صدایم را تا شهر «کلن» پرت می‌کردم و رباعیاتم را تلفنی برای هوشنگ ابتهاج زمزمه می‌شدم، حافظه‌اش تمام گذشته را بی کسر نقطه‌ای راوی بود و مسلط‌تر از دیروز حرف را آینه کلام و روح می‌کرد.
3شب داشت با چکمه‌های تیره‌اش روی تن خاکستری و ورم کرده شهر قدم می‌ریخت و نم‌نم بارانی نجیب، احساس مرا پر از طراوت روشن تکرار کرده بود. دست‌هایش را فشردم و مثل یک تکه رویای دور در سرزمین مه‌آلود خاطره فرود آمدم. باری گاهی که درون، خیس تشنگی می‌شود، هزار دریا را می‌توان در یک لیوان گنجاند و نوشید. راستش نمی‌دانم چرا همیشه این بیت استاد هوشنگ ابتهاج چون سایه‌ای در جان منتظر من لب به نجوا باز می‌کند:
در جوانی کنار هم بودیم
چون جوانی مرا کنار گذاشت

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.