خانه عاریهای
پوریا سوری
ای وای بر اسیری کز یاد رفته باشد (حزین لاهیجی) کِشتی هم که باشی و همیشه در سفر، ساحلی هست که لنگرت آنجا بیتابیاش تاب میآورد و در آن خاک رحل اقامت میافکنی، اسکلهای هست که در آن پهلو میگیری... همان اسکلهای که روزی از آن سفرت آغاز میشود و روزی برای همیشه در آن به آرامش میرسی، بیتوجه بههایوهوی موجها و دلدلِ جزر و مدها... همیشه اسکلهای هست برای نرفتن، اسکلهای هست برای ماندن، جایی برای آرامش... «خانه» همان «اسکله» است، همان جایگاهی که همیشه به آن بازمیگردیم... هرچند این بازگشت هم مراتبی دارد. نمیدانم از کدام دسته آدمها هستید، از آنها که یکجانشینند و هجرت نمیکنند و با وطنشان پیوندی ناگسستنی دارند، یا آنها که مدام در سفرند و هرروز از خانهای به خانه دیگر، از شهری به شهری و از خاکی به خاکی دیگر میروند و لابد آسودگیشان عدمشان است. حساب کسانی که خانهشان مرکز زمین است و در آن به دنیا میآیند، زندگی میکنند و هم در آن میمیرند جدا، اما بگذارید از حالوروز آنها که مدام کولهبار بر دوش، خانهای نو اختیار میکنند و به بازگشت هم فکر نمیکنند بگوییم... مثلا برای من که چندسالی است از این خانه به آن
خانه در سفرم، مفهوم خانه (یعنی همانجایی که امروز در آن زندگی میکنم) ثباتش را از دست داده، مثل ساحلی غریبه میماند که امروز در آن لنگر نشاندهام و فرداروز دریایی تازه مرا به خود میخواند و باز هم سفری تازه و مسلما «وطنِ عاریهای» تازه. البته منظورم از وطنِ عاریهای، بیشک شهر و کشوری جدید نیست، من به «خانه» بهمثابه «وطن» نگاه میکنم. جایی که سرچشمه است، مهم نیست چقدر از سرچشمه دور میشویم، به کدام نهر، کدام جویبار و کدام دریا میریزیم، با کدام تابش خورشید تبخیر میشویم و با کدامین ابر، در کجای جهان زمینی را بارور میکنیم... «وطن» برای من «خانه پدری» است، همانجایی که در آن متولد شدهایم، جایی که خشتخشتش را میشناسیم و هرجای دنیا باشیم، آخرین مامن و آرامشگاه ماست. اسکلهایست که در آن هیچ موجی برای بازگشت به دریا هواییمان نمیکند... نمیدانم با من موافقید یا نه، اما بهگمانم «کِشتی یونانی» بهگلنشسته در آبهای خلیجفارس، رنجی ابدی میکشد از این همه دوری از وطن و پوسیدن در آبهایی که برایش هرگز وطن نشده است... و مسلما هیچ زخمی عمیقتر و جانسوزتر از رنج بیوطنی نیست.
ای وای بر اسیری کز یاد رفته باشد (حزین لاهیجی) کِشتی هم که باشی و همیشه در سفر، ساحلی هست که لنگرت آنجا بیتابیاش تاب میآورد و در آن خاک رحل اقامت میافکنی، اسکلهای هست که در آن پهلو میگیری... همان اسکلهای که روزی از آن سفرت آغاز میشود و روزی برای همیشه در آن به آرامش میرسی، بیتوجه بههایوهوی موجها و دلدلِ جزر و مدها... همیشه اسکلهای هست برای نرفتن، اسکلهای هست برای ماندن، جایی برای آرامش... «خانه» همان «اسکله» است، همان جایگاهی که همیشه به آن بازمیگردیم... هرچند این بازگشت هم مراتبی دارد. نمیدانم از کدام دسته آدمها هستید، از آنها که یکجانشینند و هجرت نمیکنند و با وطنشان پیوندی ناگسستنی دارند، یا آنها که مدام در سفرند و هرروز از خانهای به خانه دیگر، از شهری به شهری و از خاکی به خاکی دیگر میروند و لابد آسودگیشان عدمشان است. حساب کسانی که خانهشان مرکز زمین است و در آن به دنیا میآیند، زندگی میکنند و هم در آن میمیرند جدا، اما بگذارید از حالوروز آنها که مدام کولهبار بر دوش، خانهای نو اختیار میکنند و به بازگشت هم فکر نمیکنند بگوییم... مثلا برای من که چندسالی است از این خانه به آن
خانه در سفرم، مفهوم خانه (یعنی همانجایی که امروز در آن زندگی میکنم) ثباتش را از دست داده، مثل ساحلی غریبه میماند که امروز در آن لنگر نشاندهام و فرداروز دریایی تازه مرا به خود میخواند و باز هم سفری تازه و مسلما «وطنِ عاریهای» تازه. البته منظورم از وطنِ عاریهای، بیشک شهر و کشوری جدید نیست، من به «خانه» بهمثابه «وطن» نگاه میکنم. جایی که سرچشمه است، مهم نیست چقدر از سرچشمه دور میشویم، به کدام نهر، کدام جویبار و کدام دریا میریزیم، با کدام تابش خورشید تبخیر میشویم و با کدامین ابر، در کجای جهان زمینی را بارور میکنیم... «وطن» برای من «خانه پدری» است، همانجایی که در آن متولد شدهایم، جایی که خشتخشتش را میشناسیم و هرجای دنیا باشیم، آخرین مامن و آرامشگاه ماست. اسکلهایست که در آن هیچ موجی برای بازگشت به دریا هواییمان نمیکند... نمیدانم با من موافقید یا نه، اما بهگمانم «کِشتی یونانی» بهگلنشسته در آبهای خلیجفارس، رنجی ابدی میکشد از این همه دوری از وطن و پوسیدن در آبهایی که برایش هرگز وطن نشده است... و مسلما هیچ زخمی عمیقتر و جانسوزتر از رنج بیوطنی نیست.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.