|

انتظامی و رییس کتابخانه ملی به عیادت دریابندری رفتند

«آقای بازیگر» بر بالین پیرمرد ِدریا

فرزانه ابراهیم‌زاده: «طبقه چهارم اتاق 1138». این شماره یکی از مهم‌ترین اتاق‌های بیمارستان ‌ایرانمهر تهران است؛ اتاقی که چندروزی است میزبان پیرمرد دریاست. نجف دریابندری پسر ناخدا خلف، مترجمی که هرچند قلمش را مدتی است بر زمین گذاشته اما سایه سنگینش بر ادبیات ایران باقی است. هفته گذشته لابه‌لای خبرهای درگذشت خواننده جوان پاپ، خبر نگران‌کننده بستری‌شدنش در بیمارستان گم شد. سکته مغزی، پیرمرد دریا را برای بار چندم راهی مریضخانه و اتاق مراقبت‌های ویژه کرد. اما او این‌روزها به بخش منتقل شده و پزشکان می‌گویند که حالش بهتر است. آنقدر که می‌تواند میزبان عیادت‌کنندگان باشد. صبح جمعه آخرین‌روز از آبان، اتاق 1138 بیمارستان ایرانمهر میهمانان زیادی داشت؛ میهمان‌هایی که به دیدار دریابندری آمده بودند؛ آقای بازیگر گرفته تا معاون رییس‌جمهور و رییس کتابخانه ملی.
توجه به بزرگان فرهنگی
روی دیوار بالای سر تخت نوشته شده بود: «بیمار، نجف دریابندری؛ پزشک معالج، دکتر زالی.» نجف دریابندری با لباس سفید بیماران روی صندلی چرخدار نشسته و در حالی که یک پتوی رنگی روی پایش انداخته بود، به حرف‌های عزت‌الله انتظامی گوش می‌داد. انتظامی از نگرانی برای سلامتی‌اش می‌گفت و اینکه وقتی خبر بیماری‌اش را شنیده، خیلی ناراحت شده است. نجف سرش را نزدیک دهان انتظامی برده بود تا حرف‌هایش را بشنود. ساعت نزدیک 10صبح روز جمعه است و روی صندلی‌های سالن انتظار بیمارستان، چشمانی نگران بیمارشان در اتاق عمل بودند. تهران در روزهای میانه پاییز است و هوا، میانه سرما و اعتدال. از ماجرای مرتضی پاشایی و تشییع جنازه‌اش یک هفته گذشته و آن سوتر از بیمارستان، مقابل ورزشگاه شیرودی غلامحسین مظلومی را بدرقه می‌کنند. اما در بیمارستان سکوت و آرامش است. بیمارانی روی صندلی چرخدار برای معاینه و عکسبرداری آمده‌اند. ساعت ملاقات نبود و دیدار بیمار بدون هماهنگی، ناممکن. بیمار اتاق 1138 اما آنقدر شناخته‌شده بود که اطلاعات و نگهبانی مانع بالا رفتن شوند. به‌خصوص که عیادت‌کننده، رییس مهم‌ترین کتابخانه ایران یعنی کتابخانه ملی و مشاور رییس‌جمهور و همراهانش بودند که به دیدار یکی از بزرگان فرهنگ می‌رفتند. عزت‌الله و مجید انتظامی زودتر آمده بودند. دو نفر از دکترهای معالج دریابندری هم آمده بودند و شرح حالی از بیماری‌اش دادند. سیدرضا صالحی‌امیری، رییس کتابخانه ملی که به همراه دکترحسین پایا و شعبانی مشاور و امین عارف‌نیا مشاور رسانه‌ای خود به ملاقات آمده بود بعد از سلام و احوالپرسی و شنیدن وضعیت جسمی دریابندری از زبان پزشکانش، با انتظامی و دریابندری صحبت کرد.
صالحی‌امیری در حالی که به دریابندری می‌گفت بیشتر از 35سال است با آثار او زندگی کرده، افزود: «شما آثار بسیار شاخصی را به وجود آوردید و خودتان هم شخصیت برجسته‌ای هستید و همه شما را می‌شناسند. شاید کمتر کسی باشد که در حوزه تمدنی ایران اینقدر محبوبیت داشته باشد. ما مدیون قلم شما هستیم.» انتظامی از ویژگی‌های آثار دریابندری گفت و اینکه باید فکری به حال پیشکسوتان کرد. موضوعی که صالحی‌امیری آن را جزو برنامه‌های دولت یازدهم و البته کتابخانه ملی دانست. او با ابراز تاسف از فراموشی پیشکسوتان گفت: «متاسفانه حدود 200 الی 300 پیشکسوت فرهنگی در کشور فراموش شده‌اند. باید از آنان تکریم، آثارشان شناخته و تندیس این شخصیت‌ها در کشور ساخته شود.» صالحی امیری مراسم بزرگداشت دکترعبدالله انوار را که هفته گذشته در کتابخانه ملی برگزار شد، آغازی بر این موضوع دانست و از پروژه تاریخ شفاهی نیز یاد کرد که بیش از 500 چهره فرهنگی و سیاسی و اجتماعی خاطراتشان را ضبط کردند. وقتی صالحی و انتظامی صحبت می‌کردند، نجف دریابندری آرام با لبخندی به حرف‌های آنها گوش می‌داد و زیر لب تشکر کرد. سیما یاری که دستیار او است به جمع گفت که استاد از دیدارشان بسیار خوشحال شده و بعد از چندروز که از بیماری‌اش می‌گذرد برای اولین‌بار است که حرف می‌زند.
درخت‌هایی که سایه‌شان برسرماست
در فرصت کوتاه این دیدار از رییس کتابخانه ملی درباره حضورش در بیمارستان سوال کردم. او با‌ بیان اینکه ؛ تکریم و بزرگداشت بزرگان فرهنگ و هنر وظیفه ماست، اضافه کرد: «این حداقل کاری است که می‌توانیم انجام دهیم. دولت یازدهم دولتی است که تکریم فرهیختگان و نخبگان را سرلوحه کار خودش قرار داده است. اساسا این دولت، دولت نخبگان است و بر این باور است که سرمایه‌های اصلی این کشور سرمایه انسانی و علمی است مانند بزرگانی چون نجف دریابندری که همگان از آنها بهره‌مند هستند. این بزرگان چون درختان بزرگی هستند که سایه‌شان را بر همه جا می‌افکنند و از میوه‌هایشان همه استفاده می‌کنند. به همین جهت وظیفه ماست که شخصیت‌های بزرگ فرهنگی را به نسل جدید بشناسانیم.» صالحی‌امیری مانند گفت‌وگویش با دریابندری از او به‌عنوان یکی از بزرگان فرهنگ نام برد: «نجف دریابندری بیش از پنج دهه به فرهنگ ایران خدمت کرده و نسل جدید باید او را بشناسد. ادبیات و فرهنگ ما مدیون او و امثال اوست.» از برنامه‌های کتابخانه ملی برای تکریم بزرگان فرهنگی پرسیدم و او گفت: «ما باشگاهی برای اهل قلم تعریف کردیم که قرار است از فرهیختگان و اهل قلم تکریم شود و زمینه معرفی و انتشار آثارشان را فراهم کنیم.» از آنجا که دکترصالحی امیری یکی از مشاوران فرهنگی رییس‌جمهور هم است حضورش در بیمارستان را به‌عنوان نمایندگی از سوی دولت تلقی کردم. اما او گفت که این دیدار شخصی بوده است: «من به اطلاع رییس‌جمهور نرسانده‌ام که قرار است به دیدن آقای دریابندری بیایم. اما می‌دانم ایشان از چنین دیدارهایی خوشحال خواهند‌شد و من هم حتما گزارش دیدارم را به ایشان منتقل می‌کنم.» با آنکه پزشکان می‌گویند حال نجف بهتر است اما به‌نظر می‌رسد او هنوز تا طی‌کردن دوره نقاهت زمان بیشتری می‌خواهد؛ زمانی که شاید ماندن در بیمارستان آن را کوتاه‌تر کند. با آنکه چهره‌اش خندان است اثرات خستگی را می‌توان در صورتش دید. باید رفت و گذاشت او استراحت کند. از اتاق که بیرون آمدم باز به یاد پیرمرد ارنست همینگوی افتادم؛ پیرمردی که شکست نخورد تا دریابندری به ما چنین معرفی‌اش کند: «انسان واقعی ممکن است نابود شود ولی هرگز شکست نخواهد خورد.»
فرزانه ابراهیم‌زاده: «طبقه چهارم اتاق 1138». این شماره یکی از مهم‌ترین اتاق‌های بیمارستان ‌ایرانمهر تهران است؛ اتاقی که چندروزی است میزبان پیرمرد دریاست. نجف دریابندری پسر ناخدا خلف، مترجمی که هرچند قلمش را مدتی است بر زمین گذاشته اما سایه سنگینش بر ادبیات ایران باقی است. هفته گذشته لابه‌لای خبرهای درگذشت خواننده جوان پاپ، خبر نگران‌کننده بستری‌شدنش در بیمارستان گم شد. سکته مغزی، پیرمرد دریا را برای بار چندم راهی مریضخانه و اتاق مراقبت‌های ویژه کرد. اما او این‌روزها به بخش منتقل شده و پزشکان می‌گویند که حالش بهتر است. آنقدر که می‌تواند میزبان عیادت‌کنندگان باشد. صبح جمعه آخرین‌روز از آبان، اتاق 1138 بیمارستان ایرانمهر میهمانان زیادی داشت؛ میهمان‌هایی که به دیدار دریابندری آمده بودند؛ آقای بازیگر گرفته تا معاون رییس‌جمهور و رییس کتابخانه ملی.
توجه به بزرگان فرهنگی
روی دیوار بالای سر تخت نوشته شده بود: «بیمار، نجف دریابندری؛ پزشک معالج، دکتر زالی.» نجف دریابندری با لباس سفید بیماران روی صندلی چرخدار نشسته و در حالی که یک پتوی رنگی روی پایش انداخته بود، به حرف‌های عزت‌الله انتظامی گوش می‌داد. انتظامی از نگرانی برای سلامتی‌اش می‌گفت و اینکه وقتی خبر بیماری‌اش را شنیده، خیلی ناراحت شده است. نجف سرش را نزدیک دهان انتظامی برده بود تا حرف‌هایش را بشنود. ساعت نزدیک 10صبح روز جمعه است و روی صندلی‌های سالن انتظار بیمارستان، چشمانی نگران بیمارشان در اتاق عمل بودند. تهران در روزهای میانه پاییز است و هوا، میانه سرما و اعتدال. از ماجرای مرتضی پاشایی و تشییع جنازه‌اش یک هفته گذشته و آن سوتر از بیمارستان، مقابل ورزشگاه شیرودی غلامحسین مظلومی را بدرقه می‌کنند. اما در بیمارستان سکوت و آرامش است. بیمارانی روی صندلی چرخدار برای معاینه و عکسبرداری آمده‌اند. ساعت ملاقات نبود و دیدار بیمار بدون هماهنگی، ناممکن. بیمار اتاق 1138 اما آنقدر شناخته‌شده بود که اطلاعات و نگهبانی مانع بالا رفتن شوند. به‌خصوص که عیادت‌کننده، رییس مهم‌ترین کتابخانه ایران یعنی کتابخانه ملی و مشاور رییس‌جمهور و همراهانش بودند که به دیدار یکی از بزرگان فرهنگ می‌رفتند. عزت‌الله و مجید انتظامی زودتر آمده بودند. دو نفر از دکترهای معالج دریابندری هم آمده بودند و شرح حالی از بیماری‌اش دادند. سیدرضا صالحی‌امیری، رییس کتابخانه ملی که به همراه دکترحسین پایا و شعبانی مشاور و امین عارف‌نیا مشاور رسانه‌ای خود به ملاقات آمده بود بعد از سلام و احوالپرسی و شنیدن وضعیت جسمی دریابندری از زبان پزشکانش، با انتظامی و دریابندری صحبت کرد.
صالحی‌امیری در حالی که به دریابندری می‌گفت بیشتر از 35سال است با آثار او زندگی کرده، افزود: «شما آثار بسیار شاخصی را به وجود آوردید و خودتان هم شخصیت برجسته‌ای هستید و همه شما را می‌شناسند. شاید کمتر کسی باشد که در حوزه تمدنی ایران اینقدر محبوبیت داشته باشد. ما مدیون قلم شما هستیم.» انتظامی از ویژگی‌های آثار دریابندری گفت و اینکه باید فکری به حال پیشکسوتان کرد. موضوعی که صالحی‌امیری آن را جزو برنامه‌های دولت یازدهم و البته کتابخانه ملی دانست. او با ابراز تاسف از فراموشی پیشکسوتان گفت: «متاسفانه حدود 200 الی 300 پیشکسوت فرهنگی در کشور فراموش شده‌اند. باید از آنان تکریم، آثارشان شناخته و تندیس این شخصیت‌ها در کشور ساخته شود.» صالحی امیری مراسم بزرگداشت دکترعبدالله انوار را که هفته گذشته در کتابخانه ملی برگزار شد، آغازی بر این موضوع دانست و از پروژه تاریخ شفاهی نیز یاد کرد که بیش از 500 چهره فرهنگی و سیاسی و اجتماعی خاطراتشان را ضبط کردند. وقتی صالحی و انتظامی صحبت می‌کردند، نجف دریابندری آرام با لبخندی به حرف‌های آنها گوش می‌داد و زیر لب تشکر کرد. سیما یاری که دستیار او است به جمع گفت که استاد از دیدارشان بسیار خوشحال شده و بعد از چندروز که از بیماری‌اش می‌گذرد برای اولین‌بار است که حرف می‌زند.
درخت‌هایی که سایه‌شان برسرماست
در فرصت کوتاه این دیدار از رییس کتابخانه ملی درباره حضورش در بیمارستان سوال کردم. او با‌ بیان اینکه ؛ تکریم و بزرگداشت بزرگان فرهنگ و هنر وظیفه ماست، اضافه کرد: «این حداقل کاری است که می‌توانیم انجام دهیم. دولت یازدهم دولتی است که تکریم فرهیختگان و نخبگان را سرلوحه کار خودش قرار داده است. اساسا این دولت، دولت نخبگان است و بر این باور است که سرمایه‌های اصلی این کشور سرمایه انسانی و علمی است مانند بزرگانی چون نجف دریابندری که همگان از آنها بهره‌مند هستند. این بزرگان چون درختان بزرگی هستند که سایه‌شان را بر همه جا می‌افکنند و از میوه‌هایشان همه استفاده می‌کنند. به همین جهت وظیفه ماست که شخصیت‌های بزرگ فرهنگی را به نسل جدید بشناسانیم.» صالحی‌امیری مانند گفت‌وگویش با دریابندری از او به‌عنوان یکی از بزرگان فرهنگ نام برد: «نجف دریابندری بیش از پنج دهه به فرهنگ ایران خدمت کرده و نسل جدید باید او را بشناسد. ادبیات و فرهنگ ما مدیون او و امثال اوست.» از برنامه‌های کتابخانه ملی برای تکریم بزرگان فرهنگی پرسیدم و او گفت: «ما باشگاهی برای اهل قلم تعریف کردیم که قرار است از فرهیختگان و اهل قلم تکریم شود و زمینه معرفی و انتشار آثارشان را فراهم کنیم.» از آنجا که دکترصالحی امیری یکی از مشاوران فرهنگی رییس‌جمهور هم است حضورش در بیمارستان را به‌عنوان نمایندگی از سوی دولت تلقی کردم. اما او گفت که این دیدار شخصی بوده است: «من به اطلاع رییس‌جمهور نرسانده‌ام که قرار است به دیدن آقای دریابندری بیایم. اما می‌دانم ایشان از چنین دیدارهایی خوشحال خواهند‌شد و من هم حتما گزارش دیدارم را به ایشان منتقل می‌کنم.» با آنکه پزشکان می‌گویند حال نجف بهتر است اما به‌نظر می‌رسد او هنوز تا طی‌کردن دوره نقاهت زمان بیشتری می‌خواهد؛ زمانی که شاید ماندن در بیمارستان آن را کوتاه‌تر کند. با آنکه چهره‌اش خندان است اثرات خستگی را می‌توان در صورتش دید. باید رفت و گذاشت او استراحت کند. از اتاق که بیرون آمدم باز به یاد پیرمرد ارنست همینگوی افتادم؛ پیرمردی که شکست نخورد تا دریابندری به ما چنین معرفی‌اش کند: «انسان واقعی ممکن است نابود شود ولی هرگز شکست نخواهد خورد.»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.