|

پرده‌برداری قائم‌مقام صندوق‌توسعه‌ملی از موجودی صندوق

منابع صندوق 70میلیارددلار شد

شرق : اگرچه رییس صندوق‌توسعه‌ملی در آخرین کنفرانس خبری خود تمام سوال‌ها در مورد موجودی صندوق‌توسعه‌ملی را بی‌جواب گذاشت اما دیروز سیدمحمدقاسم حسینی، قائم‌مقام صندوق‌توسعه‌ملی، نه به اصرار، که داوطلبانه موجودی این صندوق را 70میلیارددلار اعلام کرد؛ رقمی که از آخرین‌ موجودی‌ اعلام‌شده در ابتدای دولت یازدهم، 16میلیارد‌دلار بیشتر است. محمدرضا فرزین در مهر‌سال92، زمانی که قرار‌ بود صندوق‌توسعه‌ملی را به صفدر حسینی تحویل دهد، موجودی صندوق‌توسعه‌ملی را 54میلیارددلار اعلام کرد. آن‌هم بعد از مدت‌ها سکوت دولت‌دهم درخصوص موجودی صندوق‌توسعه‌ملی و در‌حالی‌که مسوولان دولت‌دهم، موجودی صندوق را امری محرمانه عنوان می‌کردند و تمام سوال‌ها در آخرین سال‌های دولت‌دهم در مورد موجودی صندوق، ختم‌به سکوت مسوولان می‌شد. این رویه در مورد محرمانه‌نگه‌داشتن موجودی صندوق‌توسعه‌ملی در دولت یازدهم هم تغییری نکرد. رقم 54میلیارددلاری اعلام‌شده توسط فرزین، نه ‌از‌سوی صفدر‌حسینی تایید شد و نه تکذیب. بعد از آن هم، موجودی صندوق ترجیع‌بند سوالات از مسوولان صندوق بود. به‌گزارش «شرق»، در آخرین نشست خبری‌ای که صندوق‌توسعه‌ملی برگزار کرد، موجودی صندوق سوالی بود که اکثر خبرنگاران آن را پرسیدند و صفدر حسینی هربار به‌نحوی از ارایه پاسخی حتی نزدیک، خودداری کرد. اما در روز گذشته قائم‌مقام صندوق‌توسعه‌ملی در نخستین همایش ملی- منطقه‌ای راهکارهای اقتصاد مقاومتی در مشهد پرده از موجودی صندوق برداشت و با مناسب‌خواندن این موجودی رقم آن را 70میلیارددلار اعلام کرد. اما توضیح محمد‌قاسم حسینی در مورد موجودی صندوق تنها به‌همین عدد قابل‌توجه، ختم شد و وی دیگر توضیح نداد که آیا این میزان موجودی واقعی صندوق است یا مجموع اعتباراتی است که قرار است به صندوق واریز شود اما به‌دلیل تحریم‌ها در دیگر کشورها بلوکه شده است. اما این اولین‌باری نیست که در مورد رقم واقعی موجودی صندوق‌توسعه‌ملی شبهه وجود دارد. شبهه اولیه از دوران محمود احمدی‌نژاد ایجاد شد؛ زمانی که خبر خالی‌شدن حساب ذخیره ارزی بارها اعلام شد و برخی معتقد بودند موجودی صندوق صفر است.
ایجاد 700هزار شغل با موجودی صندوق
حسینی افزود: در برنامه توسعه کشور قبل از انقلاب نیز این منابع برای امور جاری صرف می‌شد و فقط اندکی از آن به ‌احداث زیر‌ساخت‌ها اختصاص‌ می‌یافت اما از برنامه‌ چهارم توسعه قبل از انقلاب، نفت دوباره وارد بودجه و بودجه‌های جاری و عمرانی شد و بعد از انقلاب با فراز‌و‌نشیب‌های زیادی که وجود داشت تا بعد از جنگ، همچنان این منابع صرف اداره کشور می‌شد. قائم‌مقام صندوق‌توسعه‌ملی گفت: با همین منابع می‌توانیم حداقل 700هزار شغل در کشور ایجاد کنیم و با توسعه کارآفرینی، اقتصادی پویا داشته باشیم. حسینی تاکید کرد: درآمدهای نفتی موضوع مهمی است اما اینکه نفت را بفروشیم و درآمد حاصل از آن را صرف پرداخت حقوق یا یارانه کنیم کار درستی نیست. وی ادامه داد: اگر صندوق‌توسعه‌ملی وجود نداشت این منابع تبدیل به پرداخت‌های کشور شده بود و با این پرداخت‌ها به جایی نمی‌رسیدیم.
انتقاد قائم‌مقام صندوق از برداشت‌های ریالی
آنچه در تمام این سال‌ها محل مناقشه بوده، نحوه هزینه‌کرد ریالی منابع صندوق‌توسعه‌ملی است. در مواردی این صندوق اولین گزینه تامین منابع مالی دولت بوده، اما اساسنامه صندوق، تنها اجازه برداشت برای طرح‌های توسعه ارزی را می‌دهد. قائم‌مقام صندوق‌توسعه‌ملی با بیان اینکه کار این صندوق هیچ سنخیتی با فعالیت‌های ریالی ندارد و فقط ارزی است، گفت: در واقع این موضوع به ما تحمیل شد و اینک همانند آتشی است که هر لحظه می‌خواهیم آن را رها کنیم. وی تاکید ‌کرد اصلا این صندوق نباید وارد فعالیت‌های ریالی شود و عملکرد آن در اساسنامه به صورت ارزی تعریف شده، ضمن آنکه سیستم آن در صندوق هم برای امور ریالی تجهیز نشده است. وی گفت: در اساسنامه چندین‌بار بر ممنوع‌بودن تبدیل ارز به ریال تاکید شده، اما مجلس در سال90 مصوب و اعلام کرد 10درصد از تسهیلات آن به صورت ریالی واگذار شود و امروز 90درصد وقت و انرژی ما در صندوق به‌جای سرمایه‌گذاری ارزی در بخش‌های سودآوری چون اوراق قرضه و سهام و مانند آن، بر‌روی تبدیل و تخصیص این 10درصد اعتبارات ریالی صرف می‌شود. وی ادامه داد: اگر اعتباری برای بخش‌های مختلف می‌خواهند، به‌جای اختصاص 30درصد از منابع نفتی، 10درصد را به صندوق بدهند و بقیه را دولت به بخش‌ها و طرح‌های اقتصادی ضروری تخصیص دهد.
تامین اعتبارات 26میلیارددلاری 340طرح
قائم‌مقام صندوق‌توسعه‌ملی گفت: 26میلیارددلار از محل اعتبارات صندوق‌توسعه‌ملی برای 340طرح مصوب ارزی تعیین و تامین شده است. وی گفت: تاکنون LC برای هشت‌میلیارد تا 9میلیارددلار این طرح‌ها باز‌شده و بخشی نیز که باز‌نشده نه به‌دلیل سیستم، بلکه به دلیل مشکل متقاضی بوده یا نتوانسته وثیقه تامین کند یا LC آن از سوی کشور فروشنده باز نشده است. حسینی افزود: با‌ این‌حال به دلیل شرایط خاص تحریم و محدودیت‌های موجود برای متقاضیان در حوزه ارزی، اعتبارات طرح‌های مصوب لغو‌نشده و منتظریم کار انجام شود و این اعتبارات و تسهیلات توسط این طرح‌ها جذب شود. وی تاکید کرد: در حوزه تامین مالی پروژه‌های ارزی اعم از خرد‌وکلان هیچ مشکلی در صندوق‌توسعه‌ملی وجود ندارد؛ زیرا هدف صندوق تامین مالی پروژه‌های بزرگ و زیربنایی، آن هم به شکل ارزی است.
---------------------------------------
چند سوال در مورد صندوق توسعه ملی
هادی حق‌شناس- کارشناس اقتصادی

موجودی و منابع صندوق توسعه ملی در تمام این سال‌ها سوالی است که پاسخ به آن یا مسکوت ‌مانده یا جواب‌های متعددی به آن داده شده است. این‌بار منابع این صندوق 70میلیارددلار عنوان شده و نخستین سوال، بررسی صحت‌وسقم عددی است که اعلام شده. در بررسی این قضیه باید موضوعی را مدنظر قرار داد و حساب موجودی را از منابع جدا کرد. به احتمال نزدیک‌به‌یقین 70میلیارددلار پول در صندوق توسعه‌ملی وجود ندارد، ‌اما اگر منابع بلوکه‌شده در کشورهای دیگر و منابعی که باید به حساب ایران واریز شود را به حساب بیاوریم می‌توان این عدد را درست دانست. یعنی اگرچه اکنون این مبلغ در صندوق موجود نیست و موجودی واقعی صندوق کمتر از این است اما باید اعتباراتی را که برای دولت است، به این حساب اضافه کرد. موضوع دیگر مکانیسم پرداخت اعتبارات ارزی به پروژه‌هاست. چون سوالی که مطرح می‌شود این است؛ درحالی‌که موجودی صندوق کمتر از رقم اعلامی است، اعتبارات پروژه‌ها چگونه و از چه راهی تامین می‌شود. موضوع این است که اعتبارات اگرچه به‌صورت ارزی تخصیص می‌یابد اما به‌صورت ریالی به پیمانکاران و پروژه‌ها تعلق می‌گیرد؛ یعنی بودجه هر پروژه تعیین و سپس بانک‌مرکزی مابه‌ازای اعتبار دلاری آن، ریال چاپ کرده و در اختیار پروژه قرار می‌دهد.
شرق : اگرچه رییس صندوق‌توسعه‌ملی در آخرین کنفرانس خبری خود تمام سوال‌ها در مورد موجودی صندوق‌توسعه‌ملی را بی‌جواب گذاشت اما دیروز سیدمحمدقاسم حسینی، قائم‌مقام صندوق‌توسعه‌ملی، نه به اصرار، که داوطلبانه موجودی این صندوق را 70میلیارددلار اعلام کرد؛ رقمی که از آخرین‌ موجودی‌ اعلام‌شده در ابتدای دولت یازدهم، 16میلیارد‌دلار بیشتر است. محمدرضا فرزین در مهر‌سال92، زمانی که قرار‌ بود صندوق‌توسعه‌ملی را به صفدر حسینی تحویل دهد، موجودی صندوق‌توسعه‌ملی را 54میلیارددلار اعلام کرد. آن‌هم بعد از مدت‌ها سکوت دولت‌دهم درخصوص موجودی صندوق‌توسعه‌ملی و در‌حالی‌که مسوولان دولت‌دهم، موجودی صندوق را امری محرمانه عنوان می‌کردند و تمام سوال‌ها در آخرین سال‌های دولت‌دهم در مورد موجودی صندوق، ختم‌به سکوت مسوولان می‌شد. این رویه در مورد محرمانه‌نگه‌داشتن موجودی صندوق‌توسعه‌ملی در دولت یازدهم هم تغییری نکرد. رقم 54میلیارددلاری اعلام‌شده توسط فرزین، نه ‌از‌سوی صفدر‌حسینی تایید شد و نه تکذیب. بعد از آن هم، موجودی صندوق ترجیع‌بند سوالات از مسوولان صندوق بود. به‌گزارش «شرق»، در آخرین نشست خبری‌ای که صندوق‌توسعه‌ملی برگزار کرد، موجودی صندوق سوالی بود که اکثر خبرنگاران آن را پرسیدند و صفدر حسینی هربار به‌نحوی از ارایه پاسخی حتی نزدیک، خودداری کرد. اما در روز گذشته قائم‌مقام صندوق‌توسعه‌ملی در نخستین همایش ملی- منطقه‌ای راهکارهای اقتصاد مقاومتی در مشهد پرده از موجودی صندوق برداشت و با مناسب‌خواندن این موجودی رقم آن را 70میلیارددلار اعلام کرد. اما توضیح محمد‌قاسم حسینی در مورد موجودی صندوق تنها به‌همین عدد قابل‌توجه، ختم شد و وی دیگر توضیح نداد که آیا این میزان موجودی واقعی صندوق است یا مجموع اعتباراتی است که قرار است به صندوق واریز شود اما به‌دلیل تحریم‌ها در دیگر کشورها بلوکه شده است. اما این اولین‌باری نیست که در مورد رقم واقعی موجودی صندوق‌توسعه‌ملی شبهه وجود دارد. شبهه اولیه از دوران محمود احمدی‌نژاد ایجاد شد؛ زمانی که خبر خالی‌شدن حساب ذخیره ارزی بارها اعلام شد و برخی معتقد بودند موجودی صندوق صفر است.
ایجاد 700هزار شغل با موجودی صندوق
حسینی افزود: در برنامه توسعه کشور قبل از انقلاب نیز این منابع برای امور جاری صرف می‌شد و فقط اندکی از آن به ‌احداث زیر‌ساخت‌ها اختصاص‌ می‌یافت اما از برنامه‌ چهارم توسعه قبل از انقلاب، نفت دوباره وارد بودجه و بودجه‌های جاری و عمرانی شد و بعد از انقلاب با فراز‌و‌نشیب‌های زیادی که وجود داشت تا بعد از جنگ، همچنان این منابع صرف اداره کشور می‌شد. قائم‌مقام صندوق‌توسعه‌ملی گفت: با همین منابع می‌توانیم حداقل 700هزار شغل در کشور ایجاد کنیم و با توسعه کارآفرینی، اقتصادی پویا داشته باشیم. حسینی تاکید کرد: درآمدهای نفتی موضوع مهمی است اما اینکه نفت را بفروشیم و درآمد حاصل از آن را صرف پرداخت حقوق یا یارانه کنیم کار درستی نیست. وی ادامه داد: اگر صندوق‌توسعه‌ملی وجود نداشت این منابع تبدیل به پرداخت‌های کشور شده بود و با این پرداخت‌ها به جایی نمی‌رسیدیم.
انتقاد قائم‌مقام صندوق از برداشت‌های ریالی
آنچه در تمام این سال‌ها محل مناقشه بوده، نحوه هزینه‌کرد ریالی منابع صندوق‌توسعه‌ملی است. در مواردی این صندوق اولین گزینه تامین منابع مالی دولت بوده، اما اساسنامه صندوق، تنها اجازه برداشت برای طرح‌های توسعه ارزی را می‌دهد. قائم‌مقام صندوق‌توسعه‌ملی با بیان اینکه کار این صندوق هیچ سنخیتی با فعالیت‌های ریالی ندارد و فقط ارزی است، گفت: در واقع این موضوع به ما تحمیل شد و اینک همانند آتشی است که هر لحظه می‌خواهیم آن را رها کنیم. وی تاکید ‌کرد اصلا این صندوق نباید وارد فعالیت‌های ریالی شود و عملکرد آن در اساسنامه به صورت ارزی تعریف شده، ضمن آنکه سیستم آن در صندوق هم برای امور ریالی تجهیز نشده است. وی گفت: در اساسنامه چندین‌بار بر ممنوع‌بودن تبدیل ارز به ریال تاکید شده، اما مجلس در سال90 مصوب و اعلام کرد 10درصد از تسهیلات آن به صورت ریالی واگذار شود و امروز 90درصد وقت و انرژی ما در صندوق به‌جای سرمایه‌گذاری ارزی در بخش‌های سودآوری چون اوراق قرضه و سهام و مانند آن، بر‌روی تبدیل و تخصیص این 10درصد اعتبارات ریالی صرف می‌شود. وی ادامه داد: اگر اعتباری برای بخش‌های مختلف می‌خواهند، به‌جای اختصاص 30درصد از منابع نفتی، 10درصد را به صندوق بدهند و بقیه را دولت به بخش‌ها و طرح‌های اقتصادی ضروری تخصیص دهد.
تامین اعتبارات 26میلیارددلاری 340طرح
قائم‌مقام صندوق‌توسعه‌ملی گفت: 26میلیارددلار از محل اعتبارات صندوق‌توسعه‌ملی برای 340طرح مصوب ارزی تعیین و تامین شده است. وی گفت: تاکنون LC برای هشت‌میلیارد تا 9میلیارددلار این طرح‌ها باز‌شده و بخشی نیز که باز‌نشده نه به‌دلیل سیستم، بلکه به دلیل مشکل متقاضی بوده یا نتوانسته وثیقه تامین کند یا LC آن از سوی کشور فروشنده باز نشده است. حسینی افزود: با‌ این‌حال به دلیل شرایط خاص تحریم و محدودیت‌های موجود برای متقاضیان در حوزه ارزی، اعتبارات طرح‌های مصوب لغو‌نشده و منتظریم کار انجام شود و این اعتبارات و تسهیلات توسط این طرح‌ها جذب شود. وی تاکید کرد: در حوزه تامین مالی پروژه‌های ارزی اعم از خرد‌وکلان هیچ مشکلی در صندوق‌توسعه‌ملی وجود ندارد؛ زیرا هدف صندوق تامین مالی پروژه‌های بزرگ و زیربنایی، آن هم به شکل ارزی است.
---------------------------------------
چند سوال در مورد صندوق توسعه ملی
هادی حق‌شناس- کارشناس اقتصادی

موجودی و منابع صندوق توسعه ملی در تمام این سال‌ها سوالی است که پاسخ به آن یا مسکوت ‌مانده یا جواب‌های متعددی به آن داده شده است. این‌بار منابع این صندوق 70میلیارددلار عنوان شده و نخستین سوال، بررسی صحت‌وسقم عددی است که اعلام شده. در بررسی این قضیه باید موضوعی را مدنظر قرار داد و حساب موجودی را از منابع جدا کرد. به احتمال نزدیک‌به‌یقین 70میلیارددلار پول در صندوق توسعه‌ملی وجود ندارد، ‌اما اگر منابع بلوکه‌شده در کشورهای دیگر و منابعی که باید به حساب ایران واریز شود را به حساب بیاوریم می‌توان این عدد را درست دانست. یعنی اگرچه اکنون این مبلغ در صندوق موجود نیست و موجودی واقعی صندوق کمتر از این است اما باید اعتباراتی را که برای دولت است، به این حساب اضافه کرد. موضوع دیگر مکانیسم پرداخت اعتبارات ارزی به پروژه‌هاست. چون سوالی که مطرح می‌شود این است؛ درحالی‌که موجودی صندوق کمتر از رقم اعلامی است، اعتبارات پروژه‌ها چگونه و از چه راهی تامین می‌شود. موضوع این است که اعتبارات اگرچه به‌صورت ارزی تخصیص می‌یابد اما به‌صورت ریالی به پیمانکاران و پروژه‌ها تعلق می‌گیرد؛ یعنی بودجه هر پروژه تعیین و سپس بانک‌مرکزی مابه‌ازای اعتبار دلاری آن، ریال چاپ کرده و در اختیار پروژه قرار می‌دهد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.