|

میرزاده در گفت‌وگو با «شرق»: تحقیق‌وتفحص از دانشگاه آزاد سیاسی است

محمدحسین نجاتی: رییس دانشگاه آزاد اسلامی روز پنجشنبه در حاشیه بازدید از نمایشگاه مطبوعات میهمان غرفه «روزنامه شرق» بود. او در گفت‌وگو با «شرق» گزارش تحقیق‌وتفحص از دانشگاه آزاد اسلامی را سیاسی خواند و نسبت به انتشار آن در برخی رسانه‌ها، پیش از قرائت آن برای نمایندگان مجلس‌شورای‌اسلامی، ابراز تعجب کرد. میرزاده تاکید کرد که قصد ورود سیاسی به این گزارش سیاسی را ندارد اما در گفت‌وگو با «شرق» به بررسی اهداف نگارش این گزارش پرداخت که در ادامه می‌خوانید.
‌در طول یک‌سال اخیر شاهد این مساله هستیم که سیاسی‌کاری از سوی گروهی خاص، مدیریت آموزش‌عالی در ایران را با چالش‌های جدی‌ای مواجه کرده. به‌نظر شما این حجم از سیاسی‌کاری چه تاثیری بر سرنوشت آموزش‌عالی در ایران می‌گذارد؟
من به‌عنوان یک دانشگاهی و نه به‌عنوان رییس دانشگاه آزاد از این بابت اظهار تاسف می‌کنم، چرا که با توجه به اهمیت آموزش‌عالی برای کشور ما این برخورد با وزارت علوم در میان مجموعه وزارتخانه‌ها، در تاریخ کشور ما بی‌سابقه بوده و ریشه آن هم برمی‌گردد به اینکه برخی نمی‌خواهند توسعه علمی ایران که راز مبارزه با تحریم است، محقق شود. چون مسیر اصلی دورزدن این تحریم‌ها اتکای‌به‌خود است، یعنی به نظر من قسمت عمده توسعه ایران مدیون همین طرح تحریم است. چراکه در این زمینه‌ها دستاورد‌های بزرگی وجود داشته و کسانی که نمی‌گذارند آرامش و آسایش فکری در جامعه علمی ایران تداوم پیدا کند، به ضرر این مملکت عمل می‌کنند و ما از این بابت ناراحتیم و وزارتخانه‌ای با این اهمیت یک‌سال‌ونیم است که استقرار کافی برای برنامه‌ریزی و نظارت بر آموزش‌عالی ایران را ندارد.
‌نظرتان درباره وزیر پیشنهادی علوم چیست؟
وزیر پیشنهادی علوم نیز از دانشگاهیان شناخته‌شده است و سابقه معاونت در وزارت علوم را دارد. گزینه‌ای که آقای رییس‌جمهور انتخاب کرده از نظر علمی و همچنین اجرایی کاملا با مجموعه وزارت علوم انطباق دارد، بنابراین امیدواریم با اخذ رای‌اعتماد از مجلس در وزارت علوم مستقر شده و این وزارتخانه را از بلاتکلیفی دربیاورد.
‌به‌نظر شما ریشه حساسیت سیاسی بر دانشگاه و محیط‌های آکادمیک در چیست؟
راز عقب‌ماندگی کشور‌های جهان‌سوم در این است که آنها سعی می‌کنند محیط‌های علمی‌شان را به‌صورت محیط‌های بدون نشاط سیاسی و علمی نگه دارند. لازمه رشد در همه مجموعه‌های علمی این است که استاد و دانشجو بدانند که در این محیط می‌توانند با تفکر آزاد علمی و سیاسی کار خود را دنبال کنند. محیط علمی در هر کشوری محیطی بسیار حساس است، مشکل این است که ما کشوری هستیم که اقلیت ما تمامیت‌خواه است و گرفتاری اصلی ما در اینجاست.
‌به‌تازگی گروهی از نمایندگان مجلس دوباره گزارشی از تحقیق‌وتفحص از دانشگاه آزاد اسلامی را کلید زده‌اند. ارزیابی شما از این گزارش چیست؟
فلسفه تحقیق‌وتفحص اصولا برای اصلاح سیستم است. متاسفانه با وجود اینکه به این مساله در قانون هم اشاره شده است اما این قانون تحقیق‌وتفحص همه‌اش سعی در نشان‌دادن نارسایی‌ها در دانشگاه آزاد اسلامی دارد. شما می‌بینید دانشگاه آزاد از منابع دولتی استفاده نکرده، درحالی دانشگاه‌هایی که حیات و ممات آنها بسته به بودجه‌های دولتی است تاکنون در معرض تحقیق‌وتفحص نبوده‌اند. این ایرادی است که وارد است.
‌ظاهرا به دوران مدیریت فرهاد دانشجو هم هیچ اشاره‌ای نشده است.
بله، به این دوران مدیریت خاص هم کلا اشاره‌ای نشده است و این را باید از کسانی پرسید که این گزارش را تنظیم کرده‌اند.
‌خب به‌نظرتان علت عدم اشاره به این دوران چیست؟
علت شاید این بوده که می‌خواستند تنها نقاط ضعف دوران قبل از آقای دانشجو را نشان بدهند. یکی از ایرادات من هم همین است که اگر بنابر این است که تحقیق‌وتفحص برای اصلاح سیستم است نباید فرقی داشته باشد که چه دوره‌ای مدنظر قرار بگیرد و از همه مهم‌تر اینکه وقتی گزارشی که در مجلس تهیه می‌شود طبق آیین‌نامه قانونی مجلس باید این آیین‌نامه از مبادی قانونی مطرح شود و به‌سمع نمایندگان برسد، اما در گزارش اخیر ما شاهد این مساله هستیم که این گزارش قبل از اینکه از مجاری قانونی رد و اعلام شود از رسانه‌های خاصی انتشار پیدا کرده است و همه این ایرادات شایبه سیاسی‌کاری در این گزارش را افزایش می‌دهد و اهمیت تحقیق‌وتفحص را کم می‌کند.
‌شما و آقای جاسبی با تهیه‌کنندگان این گزارش همکاری لازم را صورت داده‌اید؟
هیات تحقیق‌وتفحص از مدیران دانشگاه تنها درخواست مدارک و مستندات را کرد، چون آنها خودشان گزارش را تنظیم کردند و هیچ وقت از ما یا مدیران قبلی دعوت نکردند که توضیحاتی در این خصوص بدهیم. می‌توان گفت بخش اعظمی از این گزارش مربوط‌به دوران مدیریتی دکتر جاسبی است و ایشان بارها نسبت به این گزارش‌ها به مجلس توضیحاتی داده بودند که بخشی از این پاسخ‌ها به‌صورت کتبی بود اما هیچ کدام از این پاسخ‌ها در گزارش منعکس نشده بود.
‌نقاط ضعف این گزارش را در چه مواردی می‌بینید؟
به‌نظرم نیمه‌خالی لیوان را می‌بینند. این‌کاری است که با انصاف جور در نمی‌آید. پنج‌میلیون فارغ‌التحصیلان مربوط به دانشگاه آزاد هستند، این دانشگاه با کمک‌های مردمی و بودجه‌های خود دانشگاه، در دوران آقای دکتر جاسبی راه‌اندازی شده و به این در گزارش اصلا اشاره نشده است. نکته مهم دیگر این است که در بهترین مجموعه‌ها با سابقه 30سال به بالا ممکن است مشکلاتی نیز وجود داشته باشد که باید اصلاح شود، اما منعکس کردن نقاط ضعف که خیلی از آنان نیز منطبق بر واقعیت نیست و توضیح‌پذیر است نشان می‌دهد هدف، تخریب این مجموعه موفق است. به‌نظر من این روش تحقیق‌وتفحص را هیچ‌وقت افکار عمومی و فرهیختگان نمی‌پذیرند که شما از یک مدیر 30ساله انتقاد می‌کنید، نقاط ضعف را مطرح می‌کنید و نقاط قوتش را نادیده می‌گیرد. این واقعیت ملموسی در جامعه ایران است که بسیاری از اقلیم‌های ایران با دانشگاه آزاد اسلامی آباد شد، چرا به این موارد در گزارش اشاره‌ای نشده است؟!
‌شما پاسخی مکتوب و قانونی به این گزارش می‌دهید؟
آقای دکتر جاسبی بارها به این گزارش‌ها پاسخ داده‌اند. انصاف ایجاب می‌کرده من همیشه از عملکرد دکتر جاسبی که بزرگ‌ترین خدمت را به توسعه علمی ایران کرده، تقدیر و تشکر کنم. کاخ بلند علمی‌ای که ایشان بنا کردند ما که وارث آن شدیم، می‌فهمیم که چه کار بزرگی است. ما همیشه دفاع کرده‌ایم و گله می‌کنیم از کسانی که در این گزارش انصاف را رعایت نکرده‌اند.
‌بالاخره بخش اصلی این گزارش ناظر به عملکرد کل دانشگاه است و نحوه پاسخ شما به این گزارش چگونه خواهد بود؟
ما نمی‌خواهیم مدخلیت سیاسی داشته باشیم، چرا که این موضوع ریشه‌اش به مسایل سیاسی برمی‌گردد و علت اصلی این است که در راس این دانشگاه آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی است، چون آیت‌الله هاشمی فردی موفقی در طول انقلاب بوده‌اند، این واکنش‌ها را نشان می‌دهند. کسانی هم هستند که در طول عمرشان یک خشت روی خشت نگذاشته‌اند، موفقیت‌های آیت‌الله هاشمی را می‌بینند و نمی‌توانند تحمل کنند.
محمدحسین نجاتی: رییس دانشگاه آزاد اسلامی روز پنجشنبه در حاشیه بازدید از نمایشگاه مطبوعات میهمان غرفه «روزنامه شرق» بود. او در گفت‌وگو با «شرق» گزارش تحقیق‌وتفحص از دانشگاه آزاد اسلامی را سیاسی خواند و نسبت به انتشار آن در برخی رسانه‌ها، پیش از قرائت آن برای نمایندگان مجلس‌شورای‌اسلامی، ابراز تعجب کرد. میرزاده تاکید کرد که قصد ورود سیاسی به این گزارش سیاسی را ندارد اما در گفت‌وگو با «شرق» به بررسی اهداف نگارش این گزارش پرداخت که در ادامه می‌خوانید.
‌در طول یک‌سال اخیر شاهد این مساله هستیم که سیاسی‌کاری از سوی گروهی خاص، مدیریت آموزش‌عالی در ایران را با چالش‌های جدی‌ای مواجه کرده. به‌نظر شما این حجم از سیاسی‌کاری چه تاثیری بر سرنوشت آموزش‌عالی در ایران می‌گذارد؟
من به‌عنوان یک دانشگاهی و نه به‌عنوان رییس دانشگاه آزاد از این بابت اظهار تاسف می‌کنم، چرا که با توجه به اهمیت آموزش‌عالی برای کشور ما این برخورد با وزارت علوم در میان مجموعه وزارتخانه‌ها، در تاریخ کشور ما بی‌سابقه بوده و ریشه آن هم برمی‌گردد به اینکه برخی نمی‌خواهند توسعه علمی ایران که راز مبارزه با تحریم است، محقق شود. چون مسیر اصلی دورزدن این تحریم‌ها اتکای‌به‌خود است، یعنی به نظر من قسمت عمده توسعه ایران مدیون همین طرح تحریم است. چراکه در این زمینه‌ها دستاورد‌های بزرگی وجود داشته و کسانی که نمی‌گذارند آرامش و آسایش فکری در جامعه علمی ایران تداوم پیدا کند، به ضرر این مملکت عمل می‌کنند و ما از این بابت ناراحتیم و وزارتخانه‌ای با این اهمیت یک‌سال‌ونیم است که استقرار کافی برای برنامه‌ریزی و نظارت بر آموزش‌عالی ایران را ندارد.
‌نظرتان درباره وزیر پیشنهادی علوم چیست؟
وزیر پیشنهادی علوم نیز از دانشگاهیان شناخته‌شده است و سابقه معاونت در وزارت علوم را دارد. گزینه‌ای که آقای رییس‌جمهور انتخاب کرده از نظر علمی و همچنین اجرایی کاملا با مجموعه وزارت علوم انطباق دارد، بنابراین امیدواریم با اخذ رای‌اعتماد از مجلس در وزارت علوم مستقر شده و این وزارتخانه را از بلاتکلیفی دربیاورد.
‌به‌نظر شما ریشه حساسیت سیاسی بر دانشگاه و محیط‌های آکادمیک در چیست؟
راز عقب‌ماندگی کشور‌های جهان‌سوم در این است که آنها سعی می‌کنند محیط‌های علمی‌شان را به‌صورت محیط‌های بدون نشاط سیاسی و علمی نگه دارند. لازمه رشد در همه مجموعه‌های علمی این است که استاد و دانشجو بدانند که در این محیط می‌توانند با تفکر آزاد علمی و سیاسی کار خود را دنبال کنند. محیط علمی در هر کشوری محیطی بسیار حساس است، مشکل این است که ما کشوری هستیم که اقلیت ما تمامیت‌خواه است و گرفتاری اصلی ما در اینجاست.
‌به‌تازگی گروهی از نمایندگان مجلس دوباره گزارشی از تحقیق‌وتفحص از دانشگاه آزاد اسلامی را کلید زده‌اند. ارزیابی شما از این گزارش چیست؟
فلسفه تحقیق‌وتفحص اصولا برای اصلاح سیستم است. متاسفانه با وجود اینکه به این مساله در قانون هم اشاره شده است اما این قانون تحقیق‌وتفحص همه‌اش سعی در نشان‌دادن نارسایی‌ها در دانشگاه آزاد اسلامی دارد. شما می‌بینید دانشگاه آزاد از منابع دولتی استفاده نکرده، درحالی دانشگاه‌هایی که حیات و ممات آنها بسته به بودجه‌های دولتی است تاکنون در معرض تحقیق‌وتفحص نبوده‌اند. این ایرادی است که وارد است.
‌ظاهرا به دوران مدیریت فرهاد دانشجو هم هیچ اشاره‌ای نشده است.
بله، به این دوران مدیریت خاص هم کلا اشاره‌ای نشده است و این را باید از کسانی پرسید که این گزارش را تنظیم کرده‌اند.
‌خب به‌نظرتان علت عدم اشاره به این دوران چیست؟
علت شاید این بوده که می‌خواستند تنها نقاط ضعف دوران قبل از آقای دانشجو را نشان بدهند. یکی از ایرادات من هم همین است که اگر بنابر این است که تحقیق‌وتفحص برای اصلاح سیستم است نباید فرقی داشته باشد که چه دوره‌ای مدنظر قرار بگیرد و از همه مهم‌تر اینکه وقتی گزارشی که در مجلس تهیه می‌شود طبق آیین‌نامه قانونی مجلس باید این آیین‌نامه از مبادی قانونی مطرح شود و به‌سمع نمایندگان برسد، اما در گزارش اخیر ما شاهد این مساله هستیم که این گزارش قبل از اینکه از مجاری قانونی رد و اعلام شود از رسانه‌های خاصی انتشار پیدا کرده است و همه این ایرادات شایبه سیاسی‌کاری در این گزارش را افزایش می‌دهد و اهمیت تحقیق‌وتفحص را کم می‌کند.
‌شما و آقای جاسبی با تهیه‌کنندگان این گزارش همکاری لازم را صورت داده‌اید؟
هیات تحقیق‌وتفحص از مدیران دانشگاه تنها درخواست مدارک و مستندات را کرد، چون آنها خودشان گزارش را تنظیم کردند و هیچ وقت از ما یا مدیران قبلی دعوت نکردند که توضیحاتی در این خصوص بدهیم. می‌توان گفت بخش اعظمی از این گزارش مربوط‌به دوران مدیریتی دکتر جاسبی است و ایشان بارها نسبت به این گزارش‌ها به مجلس توضیحاتی داده بودند که بخشی از این پاسخ‌ها به‌صورت کتبی بود اما هیچ کدام از این پاسخ‌ها در گزارش منعکس نشده بود.
‌نقاط ضعف این گزارش را در چه مواردی می‌بینید؟
به‌نظرم نیمه‌خالی لیوان را می‌بینند. این‌کاری است که با انصاف جور در نمی‌آید. پنج‌میلیون فارغ‌التحصیلان مربوط به دانشگاه آزاد هستند، این دانشگاه با کمک‌های مردمی و بودجه‌های خود دانشگاه، در دوران آقای دکتر جاسبی راه‌اندازی شده و به این در گزارش اصلا اشاره نشده است. نکته مهم دیگر این است که در بهترین مجموعه‌ها با سابقه 30سال به بالا ممکن است مشکلاتی نیز وجود داشته باشد که باید اصلاح شود، اما منعکس کردن نقاط ضعف که خیلی از آنان نیز منطبق بر واقعیت نیست و توضیح‌پذیر است نشان می‌دهد هدف، تخریب این مجموعه موفق است. به‌نظر من این روش تحقیق‌وتفحص را هیچ‌وقت افکار عمومی و فرهیختگان نمی‌پذیرند که شما از یک مدیر 30ساله انتقاد می‌کنید، نقاط ضعف را مطرح می‌کنید و نقاط قوتش را نادیده می‌گیرد. این واقعیت ملموسی در جامعه ایران است که بسیاری از اقلیم‌های ایران با دانشگاه آزاد اسلامی آباد شد، چرا به این موارد در گزارش اشاره‌ای نشده است؟!
‌شما پاسخی مکتوب و قانونی به این گزارش می‌دهید؟
آقای دکتر جاسبی بارها به این گزارش‌ها پاسخ داده‌اند. انصاف ایجاب می‌کرده من همیشه از عملکرد دکتر جاسبی که بزرگ‌ترین خدمت را به توسعه علمی ایران کرده، تقدیر و تشکر کنم. کاخ بلند علمی‌ای که ایشان بنا کردند ما که وارث آن شدیم، می‌فهمیم که چه کار بزرگی است. ما همیشه دفاع کرده‌ایم و گله می‌کنیم از کسانی که در این گزارش انصاف را رعایت نکرده‌اند.
‌بالاخره بخش اصلی این گزارش ناظر به عملکرد کل دانشگاه است و نحوه پاسخ شما به این گزارش چگونه خواهد بود؟
ما نمی‌خواهیم مدخلیت سیاسی داشته باشیم، چرا که این موضوع ریشه‌اش به مسایل سیاسی برمی‌گردد و علت اصلی این است که در راس این دانشگاه آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی است، چون آیت‌الله هاشمی فردی موفقی در طول انقلاب بوده‌اند، این واکنش‌ها را نشان می‌دهند. کسانی هم هستند که در طول عمرشان یک خشت روی خشت نگذاشته‌اند، موفقیت‌های آیت‌الله هاشمی را می‌بینند و نمی‌توانند تحمل کنند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.