|

هنر عاشورا، هنر احیاگر

حبیب‌الله صادقی . نقاش و استاد دانشگاه

هنر و فرهنگ عاشورا هنر احیاگری است؛ حیات جاوید است و بازخوانی و بازشناسی و نوشدن. اندیشه عاشورایی، اندیشه انقلابی است. اندیشه انقلابی، نوآوری، خلاقیت و نوبه‌نوشدن می‌طلبد. هرچند گروهی، هنر عاشورایی را هنری سنتی می‌نامند؛ اما در سنت و تفکر احیاگرانه حقیقتی بزرگ نهفته است که از حکمت خالده در آن تفکر نام برده می‌شود. تفکر هنرِ جست‌وجوگر، تفکر حیات مجدد در اندیشه معرفتی عاشوراست. نقاشان موسوم به قهوه‌خانه‌ای در میان مردم، نقاشی را با شعر ترکیب کرده و هنر والا و معاصرتری را روایت می‌کردند. نقاشان نوگرا نیز در مکتب سقاخانه در زاویه‌ای نو با کشف رمزوراز و زبان هنر معاصر، توانستند آشتی بین مردم و علایق و سنت‌هایشان را در زبانی جدید روایت کنند. انقلاب عاشورا در سال63 هجری و حقیقتی که از سوی راویان مکتب سرخ در حفظ و پاسداری حقیقت دین و قرآن ارایه شد، زیباترین هدایا و هنر معرفتی را در راه خدا ارایه کرد. این اندیشه، نوگرا و تازه‌ بود. راویان زر و زور و تزویر اما، این حقیقت را برنمی‌تافتند. آنان در ادامه روزمرگی با لشکر دشمن همکاری کرده و در مقابل حسین(ع) ایستادند؛ در مقابل امامی ایستادند که بیرق‌دار نور، تازگی و احیاگری بوده و هست. اگر در فضای هنر معاصر، هنرمندِ بیانگر و تعالی‌خواه، در جست‌وجوی راهی نو برای احیای شور انسانی باشد، با مراجعه به تفکر فرهنگ عاشورایی می‌تواند زبان و بیانی جدید را در هنر معاصر جهان ارایه دهد.
پس هنر و هنرمند معاصر در روایتی دیگر با نمادشناسی جدید و نشانه‌هایی که انسان معاصر و نوگرا به آن توجه می‌کند، می‌تواند گره‌های بزرگی را که در احیای تفکر، هنر و علوم انسانی در جهان وجود دارد، بگشاید. هنر عاشورا هنر زندگی، طراوت و تجلی است. هنرمند عاشورایی باید در زبان یافتن خویش، جهان خویش و نیز یافتن جلوه‌های دیداری رسیدن به این تجلی تلاش کند. هنر عاشورا از معرفت و حکمت خالده با زبان و حالی که خیال مثال را درمی‌نوردد، سخن می‌گوید. هنر عاشورا، حقیقت و جلوه‌های تعالی‌خواه را مقابل چشمان مخاطب قرار می‌دهد. به‌نظر می‌رسد هنرمندان معاصر ایران در بازخوانی، داوری مجدد و تدارک دیدن مرحله دیداری از جهانی که شهود و تجلی را به تصویر درمی‌آورد، می‌توانند گوشه‌ای دیگر از نغمه و سرود دلکش زیبای هنر ایرانی را با نگاه مجدد و معاصر به هنر عاشورا ارایه کنند.
هنر و فرهنگ عاشورا هنر احیاگری است؛ حیات جاوید است و بازخوانی و بازشناسی و نوشدن. اندیشه عاشورایی، اندیشه انقلابی است. اندیشه انقلابی، نوآوری، خلاقیت و نوبه‌نوشدن می‌طلبد. هرچند گروهی، هنر عاشورایی را هنری سنتی می‌نامند؛ اما در سنت و تفکر احیاگرانه حقیقتی بزرگ نهفته است که از حکمت خالده در آن تفکر نام برده می‌شود. تفکر هنرِ جست‌وجوگر، تفکر حیات مجدد در اندیشه معرفتی عاشوراست. نقاشان موسوم به قهوه‌خانه‌ای در میان مردم، نقاشی را با شعر ترکیب کرده و هنر والا و معاصرتری را روایت می‌کردند. نقاشان نوگرا نیز در مکتب سقاخانه در زاویه‌ای نو با کشف رمزوراز و زبان هنر معاصر، توانستند آشتی بین مردم و علایق و سنت‌هایشان را در زبانی جدید روایت کنند. انقلاب عاشورا در سال63 هجری و حقیقتی که از سوی راویان مکتب سرخ در حفظ و پاسداری حقیقت دین و قرآن ارایه شد، زیباترین هدایا و هنر معرفتی را در راه خدا ارایه کرد. این اندیشه، نوگرا و تازه‌ بود. راویان زر و زور و تزویر اما، این حقیقت را برنمی‌تافتند. آنان در ادامه روزمرگی با لشکر دشمن همکاری کرده و در مقابل حسین(ع) ایستادند؛ در مقابل امامی ایستادند که بیرق‌دار نور، تازگی و احیاگری بوده و هست. اگر در فضای هنر معاصر، هنرمندِ بیانگر و تعالی‌خواه، در جست‌وجوی راهی نو برای احیای شور انسانی باشد، با مراجعه به تفکر فرهنگ عاشورایی می‌تواند زبان و بیانی جدید را در هنر معاصر جهان ارایه دهد.
پس هنر و هنرمند معاصر در روایتی دیگر با نمادشناسی جدید و نشانه‌هایی که انسان معاصر و نوگرا به آن توجه می‌کند، می‌تواند گره‌های بزرگی را که در احیای تفکر، هنر و علوم انسانی در جهان وجود دارد، بگشاید. هنر عاشورا هنر زندگی، طراوت و تجلی است. هنرمند عاشورایی باید در زبان یافتن خویش، جهان خویش و نیز یافتن جلوه‌های دیداری رسیدن به این تجلی تلاش کند. هنر عاشورا از معرفت و حکمت خالده با زبان و حالی که خیال مثال را درمی‌نوردد، سخن می‌گوید. هنر عاشورا، حقیقت و جلوه‌های تعالی‌خواه را مقابل چشمان مخاطب قرار می‌دهد. به‌نظر می‌رسد هنرمندان معاصر ایران در بازخوانی، داوری مجدد و تدارک دیدن مرحله دیداری از جهانی که شهود و تجلی را به تصویر درمی‌آورد، می‌توانند گوشه‌ای دیگر از نغمه و سرود دلکش زیبای هنر ایرانی را با نگاه مجدد و معاصر به هنر عاشورا ارایه کنند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.