مشاور طرحهای توسعه پایدار سازمان جهانی گردشگری:
ایران به «برند» گردشگری نیاز دارد
صدرا محقق: ششمین جشن راهنمایان گردشگری ایران روز گذشته و همزمان با روز جهانی این برنامه با حضور بیش از 800 میهمان داخلی و خارجی در استان آذربایجانغربی برگزار شد. «مارچلو ماتریانی»، مشاور و مجری طرحهای توسعه پایدار سازمان جهانی گردشگری یکی از میهمانان ویژه این جشن در ارومیه بود. او علاوه بر این مشاور طرحهای فعالسازی جوامع محلی وابسته به سازمان جهانی کار نیز هست. ماتریانی در حاشیه این مراسم یک ورکشاپ تخصصی پیرامون توسعه پایدار در گردشگری برای راهنمایان گردشگری ایران نیز داشت که با استقبال زیادی همراه شد. با او که معتقد است گردشگری مانند آتش است، میتواند غذای شما را بپزد یا بسوزاند، پیرامون مفهوم توسعه پایدار در گردشگری و جایگاه ایران در صنعت توریسم گفتوگویی انجام دادیم که در ادامه خواهد آمد.
اگر بخواهید مفهوم توسعه پایدار در صنعت گردشگری را برای مخاطبان ایرانی خود به زبانی ساده تعریف کنید، آن را چگونه توضیح میدهید؟
در طرحهای مبتنی بر توسعه پایدار اولویت به روشهایی که ضدیتی با محیطزیست و فرهنگهای بومی و جوامع محلی نداشته باشد داده میشود. در این طرحها جنبههای سازگاری با محیط پیرامون و نشان دادن فرهنگهای مختلف و بهبودبخش میان گردشگر و جامعه میزبان در اولویت است. همینطور این طرحها باید در زمینه مسایل اقتصادی نیز منطبق بر تعریف پایدار باشد. به عنوان یک هدف کلی و منطقی و بهصرفه که بشود روی همه جنبههای آن حساب کرد تمام عوامل موثر را در آن باید لحاظ کرد. هر ملتی و هر نوع توریستی و هر بخشی باید درخصوص انتظارات خود از این صنعت ابتدا تکلیفش را با خودش تعیین کند. در این صورت میتوان میزان پایدار بودن و سازگار بودن با محیطزیست و فرهنگهای بومی هر طرح و هر سطح انتظار را سنجید. مقصد و قلمروی هر نوع توریسمی نیاز به سرمایهگذاری دارد.
حالا بر اساس این تعریف کشورهای موفق در زمینه توسعه صنعت توریسم پایدار تاکنون عملکرد خوبی داشتهاند؟
من میتوانم برخی کشورها را مثال بزنم البته این کشورها در این زمینه بهترینها نیستند اما تجربههای موفقی داشتهاند، چون خیلی کشورها در این حوزه کارهایی انجام دادهاند اما به عنوان مثال کشور کوچکی مثل کاستاریکا تاکنون تجربههای بسیار موفقی در توسعه توریسم پایدار داشته است ولی در شکلهای دیگر کشورهایی مثل آلمان، نروژ، سوئد، استرالیا و تا حدودی انگلستان نیز قوانینی در این بخش اتخاذ کردهاند که موفقیتآمیز بوده است. البته من باز تاکید میکنم نمیشود گفت اینها بهترین به شکل مطلوب هستند اما تا حدودی موفق بودهاند.
شما الان در ایران برای حضور در جشن روز جهانی راهنمایان گردشگری حضور دارید، نقش راهنمایان گردشگری در این صنعت چقدر مهم است؟
همه میدانند که بدون سرمایهگذاری هیچ فعالیت توریستیای نمیتوانیم داشته باشیم، سرمایهگذاری موتور گردشگری در همه جنبهها و قلب این صنعت است. بدون هتل، رستوران، بدون خدمات خوب و بهخصوص بدون راهنمایان گردشگری صنعت توریسم وجود نخواهد داشت.
برخی از طرفداران محیطزیست معتقدند که گردشگری حتی در بهترین حالت برای طبیعت و اکوسیستمها مخرب است. اگر این نظر را بپذیریم یعنی توسعه پایدار کمک چندانی به ماجرا نمیکند، آیا میشود گفت توسعه پایدار طرحی برای کاهش آسیبهای زیستمحیطی گردشگری است؟
این ایده که گردشگری در هر شرایطی برای محیطزیست مخرب است دیگر وجود ندارد. الان اکثر مردمی که در درون یا نزدیکی مراکز زیستمحیطی مثل پارکهای ملی، مناطق حفاظتشده و اکوسیستمهای خاص زندگی میکنند میدانند که زندگیشان به توریسم بسته است. آنها به توریست به عنوان یک موضوع قابل بررسی و استفاده نگاه میکنند. اگر شما به پارکهای ملی سراسر دنیا نگاه کنید بیشتر درآمدهایشان از فعالیتهای گردشگری میآید. پس گردشگری باید مورد توجه قرار بگیرد. این ایده در گذشته بوده چون گردشگری به شیوه امروزی ارتقا نیافته بود و روشهای امروزی جهت ایجاد گردشگری پایدار وجود نداشته است. بنابراین ما باید حمایت کنیم و برنامهریزی دقیق و پله به پله داشته باشیم و هدف اولیه و مقصد را درنظر بگیریم. ما میتوانیم مصرفکننده محیطزیست باشیم و در عین حال لذت ببریم و پولی به دست بیاوریم بدون آنکه آسیبی به طبیعت وارد کنیم.
این اولینبار است که شما به ایران سفر میکنید، شناخت و آشنایی شما با کشور ما پیش از این سفر چگونه بود، یعنی پیش از این با شنیدن نام ایران چه تصویری به ذهن شما میرسید؟
من وقتی اسم ایران را میشنوم یادم میآید که بسیاری از مردم جهان ارتباط ایران با تمدن پرشیا را نمیدانند. خیلیها پرشیا و تمدن منحصربهفرد آن را میشناسند اما فکر میکنم بیشترشان نمیدانند پرشیا همان ایران است.
در این زمینه و برای شناساندن این نکته به مردم دیگر کشورها چه باید کرد؟
شما برای توسعه صنعت توریسم و برای ارتباط دادن کشورتان به خارج از مرزها نیاز به خلق یک برند دارید، برندی که مردم با شنیدن آن به یاد کشور شما بیفتند. یعنی برای به وجود آوردن یک مفهوم در صنعت گردشگری که خودش را به عنوان یک مقصد امن جا بیندازد و در عین حال با گردشگری پیشرفته جهانی ارتباط بگیرد. در بقیه بخشها هم کشور شما ضعیف عمل کرده است، مثلا من تاکنون نمیدانستم کشور شما به لحاظ فرهنگهای عشایری یکی از غنیترین تمدنهاست. من تصورم این بود این سبک زندگی فقط در مغولستان وجود دارد.
شما یک متخصص در حوزه گردشگری هستید و شاید شناختتان از ایران با مردم عادی متفاوت باشد، اما به عنوان مثال مردم عادی کشور شما ایتالیا، شناختشان از ایران چگونه است؟
مردم شاید بدانند ایران کجاست ولی تصویر خاصی از ایران ندارند. البته این فقط در مورد ایران نیست. کلا برای کشورهایی که معروف هستند هم همینطور است. مردم ممکن است یک کشور را به خودی خود بشناسند وگرنه دولتش را خواهند شناخت. مثلا کی آمریکا را نمیشناسد؟ اما بیشتر مردم کشورها را به دولتشان مرتبط میدانند. ایران کشور بزرگی است اما میزان شناخت مردم دیگر کشورها به خطمشی و استراتژی برای راهبری فرهنگ توسط دولت بستگی دارد.
جایگاه کنونی ایران در گردشگری هنوز چندان امیدوارکننده نیست، به نظر شما ایران در صنعت توریسم جهانی میتواند چه جایگاهی کسب کند؟
من همه پارامترها را جهت قضاوت ندارم. چون باید کشور و دولت شما را بهتر بشناسم و بدانم از گردشگری چه میخواهید و تعریفتان از گردشگری چیست. اگر بدانند چه میخواهند و روشها در صنعت گردشگری را بشناسند و بدانند در اقتصاد ملی به چه وسیلههایی احتیاج دارند آنگاه بهتر میتوان قضاوت کرد. امیدوارم این مراسم که من به خاطر آن به ایران آمدهام و حضورم در این کشور شناخت و درکم را ارتقا دهد.
نظرتان درباره همین جشن راهنمایان گردشگری و ورکشاپی که دیروز برای حاضران در آن برگزار کردهاید چیست. به نظرتان موفقیتآمیز و مناسب بود؟
من فکر میکنم این مراسم و برگزاری این جشن در ایران اتفاق بزرگی بود. چون راهنمای گردشگری کلید صنعت توریسم است. بهویژه در ایران چون فارسی زبان خیلی سختی است و راهنمایان میتوانند با زبانهای بینالمللی جاذبههای کشورشان را برای گردشگران خارجی توضیح دهند. همینطور برای راهنمایان فرصت خوبی است که بدانند به چه ابزاری نیاز دارند و اینکه خودشان را بسنجند و آماری از دانششان به دست بیاورند برای رد و بدل کردن این ایدهها و بعد انتقال نیازها و ایدهها به دولت و ذکر کردن اهمیت جامعه گردشگری.
صدرا محقق: ششمین جشن راهنمایان گردشگری ایران روز گذشته و همزمان با روز جهانی این برنامه با حضور بیش از 800 میهمان داخلی و خارجی در استان آذربایجانغربی برگزار شد. «مارچلو ماتریانی»، مشاور و مجری طرحهای توسعه پایدار سازمان جهانی گردشگری یکی از میهمانان ویژه این جشن در ارومیه بود. او علاوه بر این مشاور طرحهای فعالسازی جوامع محلی وابسته به سازمان جهانی کار نیز هست. ماتریانی در حاشیه این مراسم یک ورکشاپ تخصصی پیرامون توسعه پایدار در گردشگری برای راهنمایان گردشگری ایران نیز داشت که با استقبال زیادی همراه شد. با او که معتقد است گردشگری مانند آتش است، میتواند غذای شما را بپزد یا بسوزاند، پیرامون مفهوم توسعه پایدار در گردشگری و جایگاه ایران در صنعت توریسم گفتوگویی انجام دادیم که در ادامه خواهد آمد.
اگر بخواهید مفهوم توسعه پایدار در صنعت گردشگری را برای مخاطبان ایرانی خود به زبانی ساده تعریف کنید، آن را چگونه توضیح میدهید؟
در طرحهای مبتنی بر توسعه پایدار اولویت به روشهایی که ضدیتی با محیطزیست و فرهنگهای بومی و جوامع محلی نداشته باشد داده میشود. در این طرحها جنبههای سازگاری با محیط پیرامون و نشان دادن فرهنگهای مختلف و بهبودبخش میان گردشگر و جامعه میزبان در اولویت است. همینطور این طرحها باید در زمینه مسایل اقتصادی نیز منطبق بر تعریف پایدار باشد. به عنوان یک هدف کلی و منطقی و بهصرفه که بشود روی همه جنبههای آن حساب کرد تمام عوامل موثر را در آن باید لحاظ کرد. هر ملتی و هر نوع توریستی و هر بخشی باید درخصوص انتظارات خود از این صنعت ابتدا تکلیفش را با خودش تعیین کند. در این صورت میتوان میزان پایدار بودن و سازگار بودن با محیطزیست و فرهنگهای بومی هر طرح و هر سطح انتظار را سنجید. مقصد و قلمروی هر نوع توریسمی نیاز به سرمایهگذاری دارد.
حالا بر اساس این تعریف کشورهای موفق در زمینه توسعه صنعت توریسم پایدار تاکنون عملکرد خوبی داشتهاند؟
من میتوانم برخی کشورها را مثال بزنم البته این کشورها در این زمینه بهترینها نیستند اما تجربههای موفقی داشتهاند، چون خیلی کشورها در این حوزه کارهایی انجام دادهاند اما به عنوان مثال کشور کوچکی مثل کاستاریکا تاکنون تجربههای بسیار موفقی در توسعه توریسم پایدار داشته است ولی در شکلهای دیگر کشورهایی مثل آلمان، نروژ، سوئد، استرالیا و تا حدودی انگلستان نیز قوانینی در این بخش اتخاذ کردهاند که موفقیتآمیز بوده است. البته من باز تاکید میکنم نمیشود گفت اینها بهترین به شکل مطلوب هستند اما تا حدودی موفق بودهاند.
شما الان در ایران برای حضور در جشن روز جهانی راهنمایان گردشگری حضور دارید، نقش راهنمایان گردشگری در این صنعت چقدر مهم است؟
همه میدانند که بدون سرمایهگذاری هیچ فعالیت توریستیای نمیتوانیم داشته باشیم، سرمایهگذاری موتور گردشگری در همه جنبهها و قلب این صنعت است. بدون هتل، رستوران، بدون خدمات خوب و بهخصوص بدون راهنمایان گردشگری صنعت توریسم وجود نخواهد داشت.
برخی از طرفداران محیطزیست معتقدند که گردشگری حتی در بهترین حالت برای طبیعت و اکوسیستمها مخرب است. اگر این نظر را بپذیریم یعنی توسعه پایدار کمک چندانی به ماجرا نمیکند، آیا میشود گفت توسعه پایدار طرحی برای کاهش آسیبهای زیستمحیطی گردشگری است؟
این ایده که گردشگری در هر شرایطی برای محیطزیست مخرب است دیگر وجود ندارد. الان اکثر مردمی که در درون یا نزدیکی مراکز زیستمحیطی مثل پارکهای ملی، مناطق حفاظتشده و اکوسیستمهای خاص زندگی میکنند میدانند که زندگیشان به توریسم بسته است. آنها به توریست به عنوان یک موضوع قابل بررسی و استفاده نگاه میکنند. اگر شما به پارکهای ملی سراسر دنیا نگاه کنید بیشتر درآمدهایشان از فعالیتهای گردشگری میآید. پس گردشگری باید مورد توجه قرار بگیرد. این ایده در گذشته بوده چون گردشگری به شیوه امروزی ارتقا نیافته بود و روشهای امروزی جهت ایجاد گردشگری پایدار وجود نداشته است. بنابراین ما باید حمایت کنیم و برنامهریزی دقیق و پله به پله داشته باشیم و هدف اولیه و مقصد را درنظر بگیریم. ما میتوانیم مصرفکننده محیطزیست باشیم و در عین حال لذت ببریم و پولی به دست بیاوریم بدون آنکه آسیبی به طبیعت وارد کنیم.
این اولینبار است که شما به ایران سفر میکنید، شناخت و آشنایی شما با کشور ما پیش از این سفر چگونه بود، یعنی پیش از این با شنیدن نام ایران چه تصویری به ذهن شما میرسید؟
من وقتی اسم ایران را میشنوم یادم میآید که بسیاری از مردم جهان ارتباط ایران با تمدن پرشیا را نمیدانند. خیلیها پرشیا و تمدن منحصربهفرد آن را میشناسند اما فکر میکنم بیشترشان نمیدانند پرشیا همان ایران است.
در این زمینه و برای شناساندن این نکته به مردم دیگر کشورها چه باید کرد؟
شما برای توسعه صنعت توریسم و برای ارتباط دادن کشورتان به خارج از مرزها نیاز به خلق یک برند دارید، برندی که مردم با شنیدن آن به یاد کشور شما بیفتند. یعنی برای به وجود آوردن یک مفهوم در صنعت گردشگری که خودش را به عنوان یک مقصد امن جا بیندازد و در عین حال با گردشگری پیشرفته جهانی ارتباط بگیرد. در بقیه بخشها هم کشور شما ضعیف عمل کرده است، مثلا من تاکنون نمیدانستم کشور شما به لحاظ فرهنگهای عشایری یکی از غنیترین تمدنهاست. من تصورم این بود این سبک زندگی فقط در مغولستان وجود دارد.
شما یک متخصص در حوزه گردشگری هستید و شاید شناختتان از ایران با مردم عادی متفاوت باشد، اما به عنوان مثال مردم عادی کشور شما ایتالیا، شناختشان از ایران چگونه است؟
مردم شاید بدانند ایران کجاست ولی تصویر خاصی از ایران ندارند. البته این فقط در مورد ایران نیست. کلا برای کشورهایی که معروف هستند هم همینطور است. مردم ممکن است یک کشور را به خودی خود بشناسند وگرنه دولتش را خواهند شناخت. مثلا کی آمریکا را نمیشناسد؟ اما بیشتر مردم کشورها را به دولتشان مرتبط میدانند. ایران کشور بزرگی است اما میزان شناخت مردم دیگر کشورها به خطمشی و استراتژی برای راهبری فرهنگ توسط دولت بستگی دارد.
جایگاه کنونی ایران در گردشگری هنوز چندان امیدوارکننده نیست، به نظر شما ایران در صنعت توریسم جهانی میتواند چه جایگاهی کسب کند؟
من همه پارامترها را جهت قضاوت ندارم. چون باید کشور و دولت شما را بهتر بشناسم و بدانم از گردشگری چه میخواهید و تعریفتان از گردشگری چیست. اگر بدانند چه میخواهند و روشها در صنعت گردشگری را بشناسند و بدانند در اقتصاد ملی به چه وسیلههایی احتیاج دارند آنگاه بهتر میتوان قضاوت کرد. امیدوارم این مراسم که من به خاطر آن به ایران آمدهام و حضورم در این کشور شناخت و درکم را ارتقا دهد.
نظرتان درباره همین جشن راهنمایان گردشگری و ورکشاپی که دیروز برای حاضران در آن برگزار کردهاید چیست. به نظرتان موفقیتآمیز و مناسب بود؟
من فکر میکنم این مراسم و برگزاری این جشن در ایران اتفاق بزرگی بود. چون راهنمای گردشگری کلید صنعت توریسم است. بهویژه در ایران چون فارسی زبان خیلی سختی است و راهنمایان میتوانند با زبانهای بینالمللی جاذبههای کشورشان را برای گردشگران خارجی توضیح دهند. همینطور برای راهنمایان فرصت خوبی است که بدانند به چه ابزاری نیاز دارند و اینکه خودشان را بسنجند و آماری از دانششان به دست بیاورند برای رد و بدل کردن این ایدهها و بعد انتقال نیازها و ایدهها به دولت و ذکر کردن اهمیت جامعه گردشگری.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.