قطببندیهای سیاسی در تونس
تونس امروز شاهد یکتجربه دموکراتیک جدید خواهد بود. این تجربه همچنین آزمونی است برای میزان مشروعیت و موفقیت کشورهایی که انقلابهای موسوم به «بهارعربی» در آنها روی داد. از اینرو نیاز مبرمی وجود دارد که تونس در این مرحله بتواند از رویکردهای سلطهجویانه دوران «زینالعابدین بنعلی»، رییسجمهور برکنارشده این کشور فراتر رفته و شاهد دوران تازهای در تجربه دموکراتیک باشد. همچنین انتخابات پیشرو میتواند کشور را از دوران انتقالی عبور داده و به نهادهای دولتی قدرت و مشروعیت تازهای بخشد. با وجود آنکه تعداد زیادی از تونسیها به مزایا و محاسن «انقلاب یاسمن» شأن دیگر کمتر اعتقادی دارند اما پیشبرد روند کنونی کشور نیازمند بسیج همگانی مردم در پشتسر نخبگان سیاسی و فرهنگی است. تبلیغات انتخاباتی که از یکماه پیش شروع شده تاکنون یک قطببندی سیاسی بسیار جدی را بین نیروهای اسلامگرا از یکسو و نیروهای سیاسی دیگر با گرایشات مختلف بهنمایش گذاشته است. در این میان بهنظر میرسد نیروهای افراطی و تندرو از هردو سو بهشدت در جامعه منزوی شده و احتمالا بخشهایی از آنها به جریانات تروریستی پیوستهاند. در واقع بخش اعظم تونسیها به این باور
اساسی رسیدهاند که توافق پیرامون مطالبات حداقلی شرط اصلی تمرین دموکراسی و استمرار آن است. این نخستین قاعدهای است که باید همه نسبت به آن التزام داشته باشند تا آشتی داخلی و ثبات جمعی در کشور محافظت شود. بعد از دوسال نزاع بین جنبش اسلامگرای النهضه و دشمنانشان یعنی لیبرالها و گروههای چپ در نهایت جنبش النهضه اصل تشکیل یک دولت تکنوکرات مستقل برای نظارت بر انتخابات را پذیرفت و به این ترتیب تونس را از کشمکشهای داخلی نجات داد. چالش مهمی که اکنون انتخابات تونس با آن مواجه است، حضور تعداد زیادی از چهرههای سیاسی وابسته به نظام بنعلی در این انتخابات و نیز انتخابات ریاستجمهوری است که قرار است یک ماه پس از آن برگزار شود. این چهرهها مدعی آن هستند که از تجربه و فرهنگ مستحکمی برخوردار بوده و قادر به اداره امور دولت هستند. آنها همچنین ادعا میکنند در اقدامات سرکوبگرانه نظام سابق مشارکتی نداشتهاند. حال آنکه نخبگان فرهنگی تونس و جوانان انقلابی این کشور بر این باورند که بازگشت این چهرهها یکی از بزرگترین مخاطراتی است که در کنار نیروهای تندرو مذهبی، میتواند تجربه دموکراتیک در تونس را تهدید کند. واقعیت این است که بحث
و جدل درباره بقایای نظام گذشته چالشی است که به این آسانی نمیتوان از آن عبور کرد، زیرا از یک جهت بسیاری تا آنجا پیش میروند که میگویند نظامی که برای سالهای متمادی بر کشور حکومت کرده برای خود، نهادها و شخصیتهایی را ساخته و پرورش داده است که دارای توانمندیهای زیادی بوده و به صلاح کشور نیست، این نیروها کنار گذاشته شوند. از جهت دیگر کسانی این نکته را بیان میکنند که ورود دوباره این افراد به عرصه قدرت، باعث میشود دوباره همان نهادها و روشهای سابق بازتولیدشده و در نهایت به بازگشت دوباره استبداد و آن نظام فاسد منجر شود. با این حال نظر اکثریت جامعه این است که نظام جدید از درون نظام قدیم سر بلند میکند و نمیتوان همهچیز را در داخل دولتها و جوامع قطع کرد و در گردونهای از هرجومرج و آشوب گرفتار نشد.
در انتخابات پیشرو حتی جنبش اسلامگرای النهضه نیز تلاش کرده است با چهرههای جدیدی وارد عرصه شود. این جنبش در دور قبلی توانسته بود اکثریت کرسیهای پارلمان را به دست آورد. النهضه میخواهد به رقبایش اثبات کند که به اصل گردش مسالمتآمیز قدرت واقعا باور دارد. این گروه میگوید اشتباهات گذشتهاش در زمان زمامداری دولت سابق به دو عامل مهم برمیگردد: یکی کمبود تجربه و مهارت افرادش برای اداره امور، زیرا آنها سالهای گذشته را در زندان بودند و دیگری دشواری مرحله انتقالی که موجب میشد تا بخش اعظم تونسیها خواستار چیدن میوههای انقلاب و دستیافتن هرچهزودتر به مطالباتشان باشند. در مقابل، دشمنان این جریان میگویند ناکامی النهضه در مرحله انتقالی ناشی از زیربنای فکری آنها و تصوراتی بود که داشتند؛ تصوراتی که مبتنی بر طرد دیگران و گرایشهای سلطهجویانه است و تقریبا در بیشتر جریانهای مشابه آنها اعم از تندرو یا کندرو وجود دارد. حتی جریانهایی که مدعی میانهروی هستند این اعتدال و میانهرویشان چیزی جز یک روپوش ساختگی بر ایدئولوژی تمامیتخواه آنها نیست. در این میان حزب «ندای تونس» که ریاست آن را «باجیقاید السبسی» برعهده دارد و یک جریان بزرگ لیبرال بهشمار میرود، قصد دارد اجازه ندهد یکبار دیگر چهرههایی مانند النهضه به قدرت برسند. از اینرو تلاش میکند بخش اعظمی از نیروهای مدنی لیبرال و چپگرا را در این راه با خود همراه کرده و در نهایت بتواند اکثریت کرسیهای مجلس را بهدست آورد. هدف از این حرکت آن است که با یک شکست سنگین، به دوران النهضه خاتمه داده شود و تونس به یک مسیر جدید هدایت شود؛ مسیری که در آن قادر باشد دوباره روند نوگرایی و مدرنیسم در کشور را دنبال کند؛ حرکتی که پایههای فکریاش را «خیرالدین تونسی» ریخت و «حبیب بورقیبه»، رهبر جنبش ملی تونس آن را هدایت کرد. بسیاری از تحلیلگران امور تونس بر این اعتقادند که میراث بورقیبه هماکنون یکی از برگهای برنده در رقابتهای انتخاباتی پارلمانی و ریاستجمهوری تونس است. بین وعدههایی که «النهضه» میدهد و طرح و پروژههایی که جریان «ندای تونس» مطرح میکند، این مردم تونس هستند که باید تلاش کنند یک فرمول میانه و متوازن پیدا کنند که بتواند موجب ثبات دولت و تداوم آن باشد. به نظر میرسد تونسیها دارند آهستهآهسته درمییابند که راه رشد و توسعه بسیار سخت و دشوار بوده و تنها با اشکها و عرقریختنها میتوان آن را پیمود.
در انتخابات پیشرو حتی جنبش اسلامگرای النهضه نیز تلاش کرده است با چهرههای جدیدی وارد عرصه شود. این جنبش در دور قبلی توانسته بود اکثریت کرسیهای پارلمان را به دست آورد. النهضه میخواهد به رقبایش اثبات کند که به اصل گردش مسالمتآمیز قدرت واقعا باور دارد. این گروه میگوید اشتباهات گذشتهاش در زمان زمامداری دولت سابق به دو عامل مهم برمیگردد: یکی کمبود تجربه و مهارت افرادش برای اداره امور، زیرا آنها سالهای گذشته را در زندان بودند و دیگری دشواری مرحله انتقالی که موجب میشد تا بخش اعظم تونسیها خواستار چیدن میوههای انقلاب و دستیافتن هرچهزودتر به مطالباتشان باشند. در مقابل، دشمنان این جریان میگویند ناکامی النهضه در مرحله انتقالی ناشی از زیربنای فکری آنها و تصوراتی بود که داشتند؛ تصوراتی که مبتنی بر طرد دیگران و گرایشهای سلطهجویانه است و تقریبا در بیشتر جریانهای مشابه آنها اعم از تندرو یا کندرو وجود دارد. حتی جریانهایی که مدعی میانهروی هستند این اعتدال و میانهرویشان چیزی جز یک روپوش ساختگی بر ایدئولوژی تمامیتخواه آنها نیست. در این میان حزب «ندای تونس» که ریاست آن را «باجیقاید السبسی» برعهده دارد و یک جریان بزرگ لیبرال بهشمار میرود، قصد دارد اجازه ندهد یکبار دیگر چهرههایی مانند النهضه به قدرت برسند. از اینرو تلاش میکند بخش اعظمی از نیروهای مدنی لیبرال و چپگرا را در این راه با خود همراه کرده و در نهایت بتواند اکثریت کرسیهای مجلس را بهدست آورد. هدف از این حرکت آن است که با یک شکست سنگین، به دوران النهضه خاتمه داده شود و تونس به یک مسیر جدید هدایت شود؛ مسیری که در آن قادر باشد دوباره روند نوگرایی و مدرنیسم در کشور را دنبال کند؛ حرکتی که پایههای فکریاش را «خیرالدین تونسی» ریخت و «حبیب بورقیبه»، رهبر جنبش ملی تونس آن را هدایت کرد. بسیاری از تحلیلگران امور تونس بر این اعتقادند که میراث بورقیبه هماکنون یکی از برگهای برنده در رقابتهای انتخاباتی پارلمانی و ریاستجمهوری تونس است. بین وعدههایی که «النهضه» میدهد و طرح و پروژههایی که جریان «ندای تونس» مطرح میکند، این مردم تونس هستند که باید تلاش کنند یک فرمول میانه و متوازن پیدا کنند که بتواند موجب ثبات دولت و تداوم آن باشد. به نظر میرسد تونسیها دارند آهستهآهسته درمییابند که راه رشد و توسعه بسیار سخت و دشوار بوده و تنها با اشکها و عرقریختنها میتوان آن را پیمود.
تونس امروز شاهد یکتجربه دموکراتیک جدید خواهد بود. این تجربه همچنین آزمونی است برای میزان مشروعیت و موفقیت کشورهایی که انقلابهای موسوم به «بهارعربی» در آنها روی داد. از اینرو نیاز مبرمی وجود دارد که تونس در این مرحله بتواند از رویکردهای سلطهجویانه دوران «زینالعابدین بنعلی»، رییسجمهور برکنارشده این کشور فراتر رفته و شاهد دوران تازهای در تجربه دموکراتیک باشد. همچنین انتخابات پیشرو میتواند کشور را از دوران انتقالی عبور داده و به نهادهای دولتی قدرت و مشروعیت تازهای بخشد. با وجود آنکه تعداد زیادی از تونسیها به مزایا و محاسن «انقلاب یاسمن» شأن دیگر کمتر اعتقادی دارند اما پیشبرد روند کنونی کشور نیازمند بسیج همگانی مردم در پشتسر نخبگان سیاسی و فرهنگی است. تبلیغات انتخاباتی که از یکماه پیش شروع شده تاکنون یک قطببندی سیاسی بسیار جدی را بین نیروهای اسلامگرا از یکسو و نیروهای سیاسی دیگر با گرایشات مختلف بهنمایش گذاشته است. در این میان بهنظر میرسد نیروهای افراطی و تندرو از هردو سو بهشدت در جامعه منزوی شده و احتمالا بخشهایی از آنها به جریانات تروریستی پیوستهاند. در واقع بخش اعظم تونسیها به این باور
اساسی رسیدهاند که توافق پیرامون مطالبات حداقلی شرط اصلی تمرین دموکراسی و استمرار آن است. این نخستین قاعدهای است که باید همه نسبت به آن التزام داشته باشند تا آشتی داخلی و ثبات جمعی در کشور محافظت شود. بعد از دوسال نزاع بین جنبش اسلامگرای النهضه و دشمنانشان یعنی لیبرالها و گروههای چپ در نهایت جنبش النهضه اصل تشکیل یک دولت تکنوکرات مستقل برای نظارت بر انتخابات را پذیرفت و به این ترتیب تونس را از کشمکشهای داخلی نجات داد. چالش مهمی که اکنون انتخابات تونس با آن مواجه است، حضور تعداد زیادی از چهرههای سیاسی وابسته به نظام بنعلی در این انتخابات و نیز انتخابات ریاستجمهوری است که قرار است یک ماه پس از آن برگزار شود. این چهرهها مدعی آن هستند که از تجربه و فرهنگ مستحکمی برخوردار بوده و قادر به اداره امور دولت هستند. آنها همچنین ادعا میکنند در اقدامات سرکوبگرانه نظام سابق مشارکتی نداشتهاند. حال آنکه نخبگان فرهنگی تونس و جوانان انقلابی این کشور بر این باورند که بازگشت این چهرهها یکی از بزرگترین مخاطراتی است که در کنار نیروهای تندرو مذهبی، میتواند تجربه دموکراتیک در تونس را تهدید کند. واقعیت این است که بحث
و جدل درباره بقایای نظام گذشته چالشی است که به این آسانی نمیتوان از آن عبور کرد، زیرا از یک جهت بسیاری تا آنجا پیش میروند که میگویند نظامی که برای سالهای متمادی بر کشور حکومت کرده برای خود، نهادها و شخصیتهایی را ساخته و پرورش داده است که دارای توانمندیهای زیادی بوده و به صلاح کشور نیست، این نیروها کنار گذاشته شوند. از جهت دیگر کسانی این نکته را بیان میکنند که ورود دوباره این افراد به عرصه قدرت، باعث میشود دوباره همان نهادها و روشهای سابق بازتولیدشده و در نهایت به بازگشت دوباره استبداد و آن نظام فاسد منجر شود. با این حال نظر اکثریت جامعه این است که نظام جدید از درون نظام قدیم سر بلند میکند و نمیتوان همهچیز را در داخل دولتها و جوامع قطع کرد و در گردونهای از هرجومرج و آشوب گرفتار نشد.
در انتخابات پیشرو حتی جنبش اسلامگرای النهضه نیز تلاش کرده است با چهرههای جدیدی وارد عرصه شود. این جنبش در دور قبلی توانسته بود اکثریت کرسیهای پارلمان را به دست آورد. النهضه میخواهد به رقبایش اثبات کند که به اصل گردش مسالمتآمیز قدرت واقعا باور دارد. این گروه میگوید اشتباهات گذشتهاش در زمان زمامداری دولت سابق به دو عامل مهم برمیگردد: یکی کمبود تجربه و مهارت افرادش برای اداره امور، زیرا آنها سالهای گذشته را در زندان بودند و دیگری دشواری مرحله انتقالی که موجب میشد تا بخش اعظم تونسیها خواستار چیدن میوههای انقلاب و دستیافتن هرچهزودتر به مطالباتشان باشند. در مقابل، دشمنان این جریان میگویند ناکامی النهضه در مرحله انتقالی ناشی از زیربنای فکری آنها و تصوراتی بود که داشتند؛ تصوراتی که مبتنی بر طرد دیگران و گرایشهای سلطهجویانه است و تقریبا در بیشتر جریانهای مشابه آنها اعم از تندرو یا کندرو وجود دارد. حتی جریانهایی که مدعی میانهروی هستند این اعتدال و میانهرویشان چیزی جز یک روپوش ساختگی بر ایدئولوژی تمامیتخواه آنها نیست. در این میان حزب «ندای تونس» که ریاست آن را «باجیقاید السبسی» برعهده دارد و یک جریان بزرگ لیبرال بهشمار میرود، قصد دارد اجازه ندهد یکبار دیگر چهرههایی مانند النهضه به قدرت برسند. از اینرو تلاش میکند بخش اعظمی از نیروهای مدنی لیبرال و چپگرا را در این راه با خود همراه کرده و در نهایت بتواند اکثریت کرسیهای مجلس را بهدست آورد. هدف از این حرکت آن است که با یک شکست سنگین، به دوران النهضه خاتمه داده شود و تونس به یک مسیر جدید هدایت شود؛ مسیری که در آن قادر باشد دوباره روند نوگرایی و مدرنیسم در کشور را دنبال کند؛ حرکتی که پایههای فکریاش را «خیرالدین تونسی» ریخت و «حبیب بورقیبه»، رهبر جنبش ملی تونس آن را هدایت کرد. بسیاری از تحلیلگران امور تونس بر این اعتقادند که میراث بورقیبه هماکنون یکی از برگهای برنده در رقابتهای انتخاباتی پارلمانی و ریاستجمهوری تونس است. بین وعدههایی که «النهضه» میدهد و طرح و پروژههایی که جریان «ندای تونس» مطرح میکند، این مردم تونس هستند که باید تلاش کنند یک فرمول میانه و متوازن پیدا کنند که بتواند موجب ثبات دولت و تداوم آن باشد. به نظر میرسد تونسیها دارند آهستهآهسته درمییابند که راه رشد و توسعه بسیار سخت و دشوار بوده و تنها با اشکها و عرقریختنها میتوان آن را پیمود.
در انتخابات پیشرو حتی جنبش اسلامگرای النهضه نیز تلاش کرده است با چهرههای جدیدی وارد عرصه شود. این جنبش در دور قبلی توانسته بود اکثریت کرسیهای پارلمان را به دست آورد. النهضه میخواهد به رقبایش اثبات کند که به اصل گردش مسالمتآمیز قدرت واقعا باور دارد. این گروه میگوید اشتباهات گذشتهاش در زمان زمامداری دولت سابق به دو عامل مهم برمیگردد: یکی کمبود تجربه و مهارت افرادش برای اداره امور، زیرا آنها سالهای گذشته را در زندان بودند و دیگری دشواری مرحله انتقالی که موجب میشد تا بخش اعظم تونسیها خواستار چیدن میوههای انقلاب و دستیافتن هرچهزودتر به مطالباتشان باشند. در مقابل، دشمنان این جریان میگویند ناکامی النهضه در مرحله انتقالی ناشی از زیربنای فکری آنها و تصوراتی بود که داشتند؛ تصوراتی که مبتنی بر طرد دیگران و گرایشهای سلطهجویانه است و تقریبا در بیشتر جریانهای مشابه آنها اعم از تندرو یا کندرو وجود دارد. حتی جریانهایی که مدعی میانهروی هستند این اعتدال و میانهرویشان چیزی جز یک روپوش ساختگی بر ایدئولوژی تمامیتخواه آنها نیست. در این میان حزب «ندای تونس» که ریاست آن را «باجیقاید السبسی» برعهده دارد و یک جریان بزرگ لیبرال بهشمار میرود، قصد دارد اجازه ندهد یکبار دیگر چهرههایی مانند النهضه به قدرت برسند. از اینرو تلاش میکند بخش اعظمی از نیروهای مدنی لیبرال و چپگرا را در این راه با خود همراه کرده و در نهایت بتواند اکثریت کرسیهای مجلس را بهدست آورد. هدف از این حرکت آن است که با یک شکست سنگین، به دوران النهضه خاتمه داده شود و تونس به یک مسیر جدید هدایت شود؛ مسیری که در آن قادر باشد دوباره روند نوگرایی و مدرنیسم در کشور را دنبال کند؛ حرکتی که پایههای فکریاش را «خیرالدین تونسی» ریخت و «حبیب بورقیبه»، رهبر جنبش ملی تونس آن را هدایت کرد. بسیاری از تحلیلگران امور تونس بر این اعتقادند که میراث بورقیبه هماکنون یکی از برگهای برنده در رقابتهای انتخاباتی پارلمانی و ریاستجمهوری تونس است. بین وعدههایی که «النهضه» میدهد و طرح و پروژههایی که جریان «ندای تونس» مطرح میکند، این مردم تونس هستند که باید تلاش کنند یک فرمول میانه و متوازن پیدا کنند که بتواند موجب ثبات دولت و تداوم آن باشد. به نظر میرسد تونسیها دارند آهستهآهسته درمییابند که راه رشد و توسعه بسیار سخت و دشوار بوده و تنها با اشکها و عرقریختنها میتوان آن را پیمود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.