|

انگیزه‌های مادی یک ائتلاف آمریکایی

محمودرضا امینی

آمریکا به‌عنوان بزرگ‌ترین فروشنده سلاح در جهان که 30‌درصد معاملات تسلیحاتی دنیا را در دست دارد، تلاش می کند ضمن حفظ بازارهایش، اجازه نزدیک‌شدن روسیه به خود در این زمینه را ندهد. روسیه پس از ایالات‌متحده، با 26‌درصد ازکل فروش تسلیحات نظامی در رتبه دوم قرار دارد. از این رو سیاست خارجی واشنگتن که از زمان حضور این کشور در جنگ جهانی دوم بر پایه بازی در خارج مرزها استوار شد، امروز با استفاده از دولت‌های غیرپایدار، وجود احزاب مختلف و بعضا در تضاد، قومگرایی و نبود فرهنگ تساهل در خاورمیانه، تلاش دارد به روش‌های مختلف در استراتژیک‌ترین منطقه جهان جای پای محکمی بیابد. آمریکا به بهانه حادثه یازدهم‌سپتامبر به افغانستان برای یافتن پایگاهی در آسیای‌مرکزی و سپس به عراق برای اطمینان از مرکز کنترل امور، لشکرکشی کرد. تا پیش از انقلاب سال1357، ایران و عربستان براساس سیاست خارجی دو ستون «ریچارد نیکسون»، رییس‌جمهوری وقت آمریکا متحدان اصلی و البته نایبان آمریکا در خاورمیانه بودند، اما؛ وقوع انقلاب‌اسلامی و نیز رویکرد سلفی‌های عربستان در بازنشر اندیشه‌های افراط‌گرایی، واشنگتن را با مشکل پایگاه مواجه کرد. ریاض اگرچه کماکان یکی از مهم‌ترین دوستان ایالات متحده و ایفاگر سیاست‌های این کشور در منطقه محسوب می‌شود، اما کاخ‌سفید می‌داند اندیشه‌های وهابی و تندروانه که منجر به شکل‌گیری تفکر القاعده، داعش و جبهه النصره شده است در نهایت نوک پیکانش این کشور را با شعارهای مبارزه با ضداسلامیون و سرمایه‌داری هدف قرار خواهد داد.
بر این اساس لازم بود از عراق به‌عنوان یک پایگاه مطمئن استفاده شود. سرنگونی صدام کار چندان سختی نبود؛ وجود مخالفان داخلی، قبیله‌گرایی و ارتش غیرملی این کشور باعث شد به‌سرعت بغداد به تسخیر آمریکا در‌آید. اما مساله زمانی به مذاق آمریکایی‌ها خوش نیامد که توافق نامه امنیتی در سال2010 امضا نشد و آنها مجبور به ترک عراق شدند. اما واشنگتن با به‌راه‌انداختن جنگ داخلی سوریه و اجازه تقویت گروه‌های تروریستی مانند جبهه النصره و داعش در این کشور، زمینه حضور آنها در عراق را فراهم کرد. در این میان بی‌تدبیری رهبران عراق در سرکوب اعتراضات سنی‌مذهبان استان الانبار زمینه رشد داعش را در میان قبایل عراقی فراهم کرد. نتیجه آنکه در حال حاضر شبه‌نظامیان داعش امروز بخش‌های وسیعی از عراق و شمال سوریه را در اختیار دارند و هرروز بر حوزه تصرفات خود می‌افزایند.
آمریکا اجازه داد این گروه قدرت بگیرد تا در نهایت با شعار مقابله با تهدیدات داعش، رهبری ائتلافی را بر عهده گیرد و جنگ دیگر و حضور مجددی را در منطقه تجربه کند. نیروهای آمریکایی وارد بغداد شدند و جنگنده‌های این کشور بر فراز سوریه و عراق به پرواز درآمدند. در این شرایط لازم بود سلاح‌های ساخت آمریکا که به متحدان منطقه‌ای فروخته شده بود نیز به کار گرفته شود.
رعب و وحشت از پیشروی یک گروه نهایتا 40هزارنفری، منجر به آن شد تا عراق در قراردادی به ارزش 9/1‌میلیارددلار، قطر با توافقی 11‌میلیارددلاری، عربستان 75/1‌میلیارددلار و امارات 900‌میلیون‌دلار سلاح از واشنگتن بخرند. این معاملات صرفا در 9ماهه اول سال2014 منعقد شد. گفتنی است در اکتبر سال2013، قراردادی به ارزش 8/10میلیارددلار با عربستان و امارات‌متحده عربی برای خرید موشک و بمب امضا شد. در همین راستا آمریکا با قطر یک توافقنامه همکاری نظامی ده‌ساله نیز منعقد کرد. با نگاهی به ارقام مذکور می‌توان متوجه شد که سکوت آمریکا در هنگام ارسال کمک‌های مالی و نظامی عربستان، قطر و ترکیه به داعش و پیشروی‌های این گروه در عراق و سوریه، به‌دلیل ایجاد زمینه حضور نظامی گسترده در خاورمیانه و افزایش فروش تسلیحات در میان کشورهای عربی و بازگشت دلارهای نفتی به داخل بود. در واقع نبرد کنونی علیه داعش با توجه به قدرت جنگنده‌های آمریکایی و عدم‌نتیجه موثر، جای شک و شبهه فراوان دارد. خاورمیانه تبدیل به میدانی برای آزمایش تجهیزات نظامی، نمایش کارایی و قدرت تسلیحات و ایجاد بازار فروش صنایع تسلیحاتی آمریکا شده؛ این درحالی است که به‌جز خاورمیانه، بسیاری از کشورهای حاضر در ائتلاف بین‌المللی، 40کشور ضد تروریسم نیز پیش از این خریدار سلاح‌های آمریکایی بوده‌اند.
آمریکا به‌عنوان بزرگ‌ترین فروشنده سلاح در جهان که 30‌درصد معاملات تسلیحاتی دنیا را در دست دارد، تلاش می کند ضمن حفظ بازارهایش، اجازه نزدیک‌شدن روسیه به خود در این زمینه را ندهد. روسیه پس از ایالات‌متحده، با 26‌درصد ازکل فروش تسلیحات نظامی در رتبه دوم قرار دارد. از این رو سیاست خارجی واشنگتن که از زمان حضور این کشور در جنگ جهانی دوم بر پایه بازی در خارج مرزها استوار شد، امروز با استفاده از دولت‌های غیرپایدار، وجود احزاب مختلف و بعضا در تضاد، قومگرایی و نبود فرهنگ تساهل در خاورمیانه، تلاش دارد به روش‌های مختلف در استراتژیک‌ترین منطقه جهان جای پای محکمی بیابد. آمریکا به بهانه حادثه یازدهم‌سپتامبر به افغانستان برای یافتن پایگاهی در آسیای‌مرکزی و سپس به عراق برای اطمینان از مرکز کنترل امور، لشکرکشی کرد. تا پیش از انقلاب سال1357، ایران و عربستان براساس سیاست خارجی دو ستون «ریچارد نیکسون»، رییس‌جمهوری وقت آمریکا متحدان اصلی و البته نایبان آمریکا در خاورمیانه بودند، اما؛ وقوع انقلاب‌اسلامی و نیز رویکرد سلفی‌های عربستان در بازنشر اندیشه‌های افراط‌گرایی، واشنگتن را با مشکل پایگاه مواجه کرد. ریاض اگرچه کماکان یکی از مهم‌ترین دوستان ایالات متحده و ایفاگر سیاست‌های این کشور در منطقه محسوب می‌شود، اما کاخ‌سفید می‌داند اندیشه‌های وهابی و تندروانه که منجر به شکل‌گیری تفکر القاعده، داعش و جبهه النصره شده است در نهایت نوک پیکانش این کشور را با شعارهای مبارزه با ضداسلامیون و سرمایه‌داری هدف قرار خواهد داد.
بر این اساس لازم بود از عراق به‌عنوان یک پایگاه مطمئن استفاده شود. سرنگونی صدام کار چندان سختی نبود؛ وجود مخالفان داخلی، قبیله‌گرایی و ارتش غیرملی این کشور باعث شد به‌سرعت بغداد به تسخیر آمریکا در‌آید. اما مساله زمانی به مذاق آمریکایی‌ها خوش نیامد که توافق نامه امنیتی در سال2010 امضا نشد و آنها مجبور به ترک عراق شدند. اما واشنگتن با به‌راه‌انداختن جنگ داخلی سوریه و اجازه تقویت گروه‌های تروریستی مانند جبهه النصره و داعش در این کشور، زمینه حضور آنها در عراق را فراهم کرد. در این میان بی‌تدبیری رهبران عراق در سرکوب اعتراضات سنی‌مذهبان استان الانبار زمینه رشد داعش را در میان قبایل عراقی فراهم کرد. نتیجه آنکه در حال حاضر شبه‌نظامیان داعش امروز بخش‌های وسیعی از عراق و شمال سوریه را در اختیار دارند و هرروز بر حوزه تصرفات خود می‌افزایند.
آمریکا اجازه داد این گروه قدرت بگیرد تا در نهایت با شعار مقابله با تهدیدات داعش، رهبری ائتلافی را بر عهده گیرد و جنگ دیگر و حضور مجددی را در منطقه تجربه کند. نیروهای آمریکایی وارد بغداد شدند و جنگنده‌های این کشور بر فراز سوریه و عراق به پرواز درآمدند. در این شرایط لازم بود سلاح‌های ساخت آمریکا که به متحدان منطقه‌ای فروخته شده بود نیز به کار گرفته شود.
رعب و وحشت از پیشروی یک گروه نهایتا 40هزارنفری، منجر به آن شد تا عراق در قراردادی به ارزش 9/1‌میلیارددلار، قطر با توافقی 11‌میلیارددلاری، عربستان 75/1‌میلیارددلار و امارات 900‌میلیون‌دلار سلاح از واشنگتن بخرند. این معاملات صرفا در 9ماهه اول سال2014 منعقد شد. گفتنی است در اکتبر سال2013، قراردادی به ارزش 8/10میلیارددلار با عربستان و امارات‌متحده عربی برای خرید موشک و بمب امضا شد. در همین راستا آمریکا با قطر یک توافقنامه همکاری نظامی ده‌ساله نیز منعقد کرد. با نگاهی به ارقام مذکور می‌توان متوجه شد که سکوت آمریکا در هنگام ارسال کمک‌های مالی و نظامی عربستان، قطر و ترکیه به داعش و پیشروی‌های این گروه در عراق و سوریه، به‌دلیل ایجاد زمینه حضور نظامی گسترده در خاورمیانه و افزایش فروش تسلیحات در میان کشورهای عربی و بازگشت دلارهای نفتی به داخل بود. در واقع نبرد کنونی علیه داعش با توجه به قدرت جنگنده‌های آمریکایی و عدم‌نتیجه موثر، جای شک و شبهه فراوان دارد. خاورمیانه تبدیل به میدانی برای آزمایش تجهیزات نظامی، نمایش کارایی و قدرت تسلیحات و ایجاد بازار فروش صنایع تسلیحاتی آمریکا شده؛ این درحالی است که به‌جز خاورمیانه، بسیاری از کشورهای حاضر در ائتلاف بین‌المللی، 40کشور ضد تروریسم نیز پیش از این خریدار سلاح‌های آمریکایی بوده‌اند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.