رییسجمهور 2 روز «عزایعمومی» اعلام کرد
درگذشت آیتالله مهدویکنی
پیام تسلیت مقاممعظمرهبری
شرق: صبح دیروز آیتالله «محمدرضا مهدویکنی»، رییسمجلسخبرگانرهبری پس از نزدیک به پنجماه «کما» درگذشت. آیتالله مهدویکنی 14خرداد امسال پس از بازگشت از مراسم سالگرد ارتحال حضرتامام(ره) در منزل دچار عارضه قلبی شده و به بیمارستان منتقل شده بود. به گزارش «ایرنا» دانشگاه امامصادق(ع) با انتشار اطلاعیهای اعلام کرد: «پیکر آیتالله محمدرضا مهدویکنی روز پنجشنبه ساعت 8:30 صبح پس از اقامه نماز به امامت مقاممعظمرهبری از دانشگاه تهران به سمت حرم حضرتعبدالعظیمحسنی تشییع میشود.» همچنین مراسم یادبود درگذشت مرحوم «مهدویکنی» شنبه هفته آینده ساعت 15:30 در حسینیه امامخمینی(ره) با حضور مقاممعظمرهبری برگزار میشود. مراسم دیگری نیز روز یکشنبه ساعت 15تا 17 در دانشگاه امامصادق(ع) برگزار خواهد شد.
پیام تسلیت مقاممعظمرهبری در پی درگذشت حضرت آیتالله مهدویکنی: این عالم مجاهد و پارسا از نخستین مبارزان راه دشوار انقلاب و از وفاداران غیور و صادق امام بزرگوار بود.
پایگاه اطلاعرسانی مقاممعظمرهبری: در پی ارتحال عالم مجاهد و پارسا حضرت آیتالله مهدویکنی رضواناللهعلیه، مقاممعظمرهبری در پیام تسلیتی، با اشاره به نقشآفرینی شجاعانه این یار صادق و وفادار امام بزرگوار در همه عرصههای مهم کشور، تاکید کردند: این انسان بزرگ و پرهیزگار، همهجا و همهوقت در موضع یکعالم دینی و یکسیاستمدار صادق و یکانقلابی صریح ظاهر شد و همه وزن وزین خود را در همه حوادث این سالها در کفه حق و حقیقت نهاد. متن پیام تسلیت مقاممعظمرهبری به این شرح است: «بسمالله الرحمنالرحیم؛ با تاسف و تأثر اطلاع یافتیم که عالم مجاهد و پارسا حضرت آیتالله آقای حاجشیخ محمدرضا مهدویکنی رضواناللهعلیه دار فانی را وداع گفته و دوستان و ارادتمندان خود را داغدار کرده است. این عالم بزرگوار از جمله نخستین مبارزان راه دشوار انقلاب و از چهرههای اثرگذار و یاران صمیمی نظام جمهوریاسلامی و از وفاداران غیور و صادق امام بزرگوار بود و در همه عرصههای مهم کشور در دوران انقلاب شجاعانه و با صراحت تمام نقشآفرینی کرد. از عضویت در شورای انقلاب و سپس تشکیل کمیتههای انقلاب در آغاز تاسیس نظام اسلامی تا تصدی وزارت کشور و سپس قبول نخستوزیری در یکی از سختترین دورانهای جمهوریاسلامی، و تا ورود در عرصه تولید علم و تربیت جوانان صالح و تاسیس دانشگاه امامصادق(ع) و تا امامتجمعه تهران و سرانجام ریاست مجلس خبرگان، همهجا و همهوقت در موضع یکعالم دینی و یکسیاستمدار صادق و یکانقلابی صریح ظاهر شد و هرگز ملاحظات شخصی و انگیزههای جناحی و قبیلهای را به حیطه فعالیتهای گسترده و اثرگذار خود راه نداد. این انسان بزرگ و پرهیزگار، همه وزن وزین خود را در همه حوادث این دهها سال در کفه حق و حقیقت نهاد و در دفاع از راه و سیره انقلاب و نظام، کوتاهی نورزید. رحمت و رضوانالهی بر روان پاک او باد. اینجانب به خاندان گرامی و برادر عالیقدر ایشان، و به مردم ایران و روحانیت عظیمالشأن و همه ارادتمندان و شاگردان و دستپروردگان آن مرحوم صمیمانه تسلیت میگویم و علو درجات وی را از خداوند متعال مسألت مینمایم.»
درپی درگذشت آیتالله «مهدویکنی»، رییس مجلس خبرگان رهبری، حجتالاسلاموالمسلمین «حسن روحانی»، رییسجمهوری در پیامی ضمن اعلام دوروز عزای عمومی در سراسر کشور، درگذشت ایشان را به مقاممعظمرهبری، مجلس خبرگان رهبری، حوزههای علمیه و دانشگاهها، خاندان مکرم آن مرحوم، جامعه روحانیت و خانواده انقلاب و ملت بزرگ ایران تسلیت گفت. حجتالاسلاموالمسلمین «سیدمحمد خاتمی»، رییسجمهوری پیشین ایران نیز با صدور پیامی درگذشت آیتالله مهدویکنی را تسلیت گفت. همچنین آیتالله«هاشمیرفسنجانی»، رییس قوهقضاییه؛آیتالله «هاشمیشاهرودی»، نایبرییس مجلس خبرگان رهبری؛ رییس مجلس؛ شورای نگهبان، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، ارتش جمهوریاسلامی، معاون اول رییسجمهوری؛ حجتالاسلام«سیدحسن خمینی»، دبیر شورای امنیتملی؛ معاون رییسجمهوری و رییس سازمان انرژی اتمی؛ «محمدرضا عارف»، وزیر کشور؛جبهه پایداری و «محمود احمدینژاد»، مجمع روحانیون مبارز، جامعه مدرسین حوزه علمیه، حزب موتلفه اسلامی، رییس، قضات و کارکنان دیوانعالی کشور در پیامهای جداگانهای درگذشت آیتالله«مهدویکنی» را تسلیت گفتند.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
نگاهی به زندگی آیتالله مهدویکنی
مرجان توحیدی: آیتالله مهدویکنی درگذشت؛ رییس مجلس خبرگان رهبری و رییس دانشگاه امام صادق(ع). مردی که به «نماد» شیخگرایی یک جریان سیاسی یعنی اصولگرایی تبدیل شده بود. او که در سالهای اخیر بیشتر در قامت یک ریشسفید در فضای سیاسی کشور ایفای نقش میکرد، در برهههای حساسی از تاریخ سیاسی ایران بعد از انقلاب، حضور پررنگی داشت؛ به عبارت دیگر اگر مقاطع قبل از پیروزی انقلاب و اوایل انقلاب را در نظر نگیریم، آیتالله از خرداد 76 به اینسو، در بزنگاههایی که احساس خطر میکرد، وارد عرصه میشد. نمونه این بزنگاهها بعد از خرداد76، تلاش همراهان آیتالله برای ایفای نقش او در قامت ریشسفید در انتخاباتهای مختلف بود اما مهمتر از همه، نامزدی آیتالله مهدویکنی برای انتخابات هیاترییسه خبرگان در سال89 بود. تا قبل از آن، هاشمیرفسنجانی از سال86 و بعد از مرگ آیتالله مشکینی در رقابت با احمد جنتی به ریاست خبرگان رسیده بود. اما آن سال هاشمی اعلام کرد اگر آیتالله مهدویکنی نامزد شود؛ وی در رقابت حضور نخواهد داشت.
از تولد تا کفالت نخستوزیری
آیتالله 83ساله مردادماه سال1310 در «کن» از توابع تهران به دنیا آمد و تحصیلات حوزوی را در حوزه علمیه قم و نزد استادانی از جمله امام(ره) پشتسر گذاشت. آیتالله مهدویکنی پس از بازگشت به تهران در سال1340، در مدرسه مروی به تدریس علوم حوزوی مشغول شد و از سال1342 امامت جماعت مسجد جدیدالتاسیس جلیلی در میدان فردوسی را پذیرفت. این مسجد پایگاه مناسبی برای فعالیتهای اجتماعی و سیاسی او شد. مبارزات آیتالله مهدویکنی علیه رژیم پهلوی، باعث دستگیریهای متعدد او از سوی رژیم گذشته شد. نقش پررنگ آیتالله؛ بلافاصله پس از پیروزی انقلاب آغاز میشود. آیتالله مهدویکنی پیش از پیروزی انقلاب از سوی امام(ره) به عضویت «شورای انقلاب» درآمد و عضو کمیته استقبال از حضرت امامخمینی(ره) شد. پس از پیروزی انقلاب نیز سرپرست کمیته انقلاب اسلامی بهعنوان اولین نهاد انقلابی مسلح برای حفظ انقلاب بود. مهدویکنی در کابینه موقت شورای انقلاب، وزیر دادگستری بود. بعد از آن در کابینه محمدعلی رجایی، وزیر کشور شد و البته همین پست را هم در کابینه محمدجواد باهنر به ریاستجمهوری رجایی عهدهدار شد. بعد از حادثه انفجار دفتر نخستوزیری در سال60 و شهادت شهیدان رجایی و باهنر، مهدویکنی کفیل نخستوزیری شد. مهدویکنی خود روایت انفجار دفتر نخستوزیری را چنین شرح داده بود: «من هم باید در آن جلسه حضور پیدا میکردم ولی بر اثر خستگی چنددقیقه دیر از خواب بیدار شدم و هنگامی که سوار ماشین شدم... اعلام شد در دفتر نخستوزیری انفجار رخ داده است.» آیتالله بعد از آن، عضویت فقهای شورای نگهبان را به مدت دو دوره برعهده داشته است، عضویت در ستاد انقلاب فرهنگی به حکم امامخمینی(ره)، عضویت در شورایعالی انقلاب فرهنگی، مسوول ستاد رسیدگی به مناطق جنگزده، عضویت در شورای بازنگری قانون اساسی، عضویت در مجمعتشخیصمصلحتنظام و ریاست مرکز رسیدگی به امور مساجد از دیگر مسوولیتهای آیتالله مهدویکنی بود.
دبیرکل جامعه روحانیت مبارز
مهدویکنی عضویت و بعدها دبیرکلی یکی از تشکلهای بانفوذ سیاسی را هم برعهده داشت. او به همراه شهید بهشتی، شهید مطهری، شهید باهنر، آیتالله سیدعلی خامنهای، آیتالله هاشمیرفسنجانی، آیتالله سیدعبدالکریم موسوی اردبیلی و آیتالله محمدعلی موحدی کرمانی از اعضای هیاتموسس جامعه روحانیت مبارز بهشمار میرفت. تشکلی که نقش قابل توجهی در پیروزی انقلاب اسلامی داشت. مهدویکنی در سال1360 بهسمت دبیرکلی این تشکل سیاسی رسید. تشکلی که دستکم تا زمان انتخابات مجلس پنجم یکی از تشکلهای بانفوذ و تاثیرگذار در رقابتهای چپ و راست آن زمان بهشمار میرفت و البته در بسیاری از این رقابتها پیروز میدان هم میشد. مهدویکنی تا سال1375 در سمت دبیرکلی این تشکل سیاسی به ایفای نقش پرداخت. مهدویکنی در آن سال بهدلیل اختلاف نظری که درباره تحزب و نقش روحانیت در این موضوع داشت از دبیرکلی جامعه استعفا کرد. ناطق نوری این موضوع را تشریح کرده و میگوید که آیتالله معتقد بود روحانیت نباید در قالب تحزب فعالیت کند. روحانیت باید نقش پدری در جامعه داشته باشد. با این حال اعضای جامعه این استعفانامه را نپذیرفتند.
ایفای نقش ریشسفیدی
بعد از آن مهدویکنی؛ دیگر در عرصههای علنی سیاست ورود پیدا نکرد اما بعد از آنکه قدرت جریان محافظهکار که جامعه روحانیت و تشکلهای همسو در راس آن بودند رو به افول گذاشت، او وارد عرصه ریشسفیدی یا همان شیخوخیت شد. این نقش البته در جریان انتخابات شوراهای شهر سوم و بعدها انتخابات دهم ریاستجمهوری و مجلس هشتم و نهم و ریاستجمهوری یازدهم نمود بیشتری یافت و در برخی برههها هم هرگز به عینیت نرسید. اصولگرایان در جریان شوراهای دوم شهر پوستاندازی کرده و طیفهای جدیدی را به خود دیدند که حاضر نبودند در قالبهای سنتی به کار خود ادامه دهند. این اختلاف شاخههای نو با بدنه سنتی کار را به آنجا رساند که طیفهای مختلف اصولگرایی نتوانستند برای انتخابات نهم ریاستجمهوری به وحدت برسند. ادامه همین اختلافات اما بدنه سنتی جریان اصولگرا را بر آن داشت که برای انتخابات شوراهای سوم و بعد از آن مجلس هشتم بهسراغ بزرگان خود و به طور ویژه آیتالله مهدویکنی بروند و از آنها بخواهند که با شیخوخیت به اختلافات پایان بدهند. بعد از آن باوجود فهرستهای متعددی که از این جریان بیرون میآمد؛ فهرستهایی که قرابت بیشتری با بدنه سنتی اصولگرایی داشتند خود را منتسب به آیتالله میدانستند؛ مثل فهرست جبهه متحد اصولگرایان برای انتخابات مجلس هشتم که کرسیهای تهران را از آن خود کردند. بعد از آن هم گروه 7+8 در جریان انتخابات نهم مجلس با امضای آیتاللهمهدویکنی توانستند در رقابت با پایداریها، کرسیهای مجلس را با آنها به طور اشتراکی از آن خود کنند. ظهور جریان پایداری برای انتخابات یازدهم ریاستجمهوری اما نشاندهنده اوج اختلافات درونی اصولگرایان بود. اختلافاتی که پادرمیانی آیتالله هم نتوانست آن را حل کند. بعد از انتخابات ریاستجمهوری یازدهم مهدویکنی در پیام تبریک خود به حسن روحانی از اعضای جامعه روحانیت، پیام تبریک همراه با توصیه صادر کرد.
دانشگاه امام صادق
این دانشگاه که درواقع پیش از انقلاب؛ شعبه مطالعات مدیریت دانشگاه «هاروارد» آمریکا در تهران بود، نخستین دانشگاهی است که پس از انقلاب اسلامی ایران در سال57 و در دوران «انقلاب فرهنگی» در سال1361 فعالیت خود را آغاز کرد؛ سیستم آموزشی و برنامه درسی این دانشگاه ترکیبی از علوم جدید و علوم حوزوی است. اعضای فعلی «هیاتامنا» این دانشگاه عبارتند از آیتاللهسیدعلی خامنهای، آیتالله محمدرضا مهدویکنی، آیتالله امامیکاشانی و آیتالله ابراهیم امینی. در ابتدای تاسیس این دانشگاه مرحوم آیتالله حسینعلی منتظری نیز عضو هیاتامنای آن بود، تولیت دانشگاه امامصادق با اذن امام خمینی و بعدا مقاممعظمرهبری به آیتلله مهدویکنی سپرده شد. آیتالله باقریکنی برادر بزرگتر آیتالله مهدویکنی و قائممقام این دانشگاه و دکترسعید مهدویکنی (فرزند آیتالله مهدویکنی) از گزینههای مطرح برای جانشینی آیتالله مهدویکنی در دانشگاه امام صادق هستند.
مجلس خبرگان
آیتالله در یکی از سالهای حساس تاریخ جمهوری اسلامی بهطور شخصی وارد عرصه رقابتهای سیاسی و انتخاباتی شد و آن هم شرکت در انتخابات میاندورهای مجلس فعلی خبرگان بود که توانست به این مجلس راه پیدا کند و پس از مدتی ریاست آن را در اختیار گرفت تا سومین رییس مجلس خبرگان (پس از مرحوم آیتالله مشکینی و هاشمیرفسنجانی) باشد. وی پس از انتخاب بهعنوان رییسمجلس خبرگان تعبیر جالبی بهکار برد و گفت:«آقای هاشمی ریاست مجلس خبرگان را به من تفویض کردند» چراکه هاشمی از قبل اعلام کرده بود در صورت نامزدی مهدویکنی از رقابت با او صرف نظر خواهد کرد. به این ترتیب با مرگ آیتالله، اعضای خبرگان یا باید در اجلاسیه اسفند؛ انتخابات ریاست را برگزار کنند یا آنکه اجلاس فوقالعاده برگزار کرده و رییس جدید را انتخاب کنند. حضور در رقابتهای خبرگان، شاید آخرین نقش و حضور مستقیم مهدویکنی در عرصه سیاست بود. آیتالله؛ روز گذشته پس از حدود چهارماه و نیم که در کما بود، به دیار باقی شتافت.
شرق: صبح دیروز آیتالله «محمدرضا مهدویکنی»، رییسمجلسخبرگانرهبری پس از نزدیک به پنجماه «کما» درگذشت. آیتالله مهدویکنی 14خرداد امسال پس از بازگشت از مراسم سالگرد ارتحال حضرتامام(ره) در منزل دچار عارضه قلبی شده و به بیمارستان منتقل شده بود. به گزارش «ایرنا» دانشگاه امامصادق(ع) با انتشار اطلاعیهای اعلام کرد: «پیکر آیتالله محمدرضا مهدویکنی روز پنجشنبه ساعت 8:30 صبح پس از اقامه نماز به امامت مقاممعظمرهبری از دانشگاه تهران به سمت حرم حضرتعبدالعظیمحسنی تشییع میشود.» همچنین مراسم یادبود درگذشت مرحوم «مهدویکنی» شنبه هفته آینده ساعت 15:30 در حسینیه امامخمینی(ره) با حضور مقاممعظمرهبری برگزار میشود. مراسم دیگری نیز روز یکشنبه ساعت 15تا 17 در دانشگاه امامصادق(ع) برگزار خواهد شد.
پیام تسلیت مقاممعظمرهبری در پی درگذشت حضرت آیتالله مهدویکنی: این عالم مجاهد و پارسا از نخستین مبارزان راه دشوار انقلاب و از وفاداران غیور و صادق امام بزرگوار بود.
پایگاه اطلاعرسانی مقاممعظمرهبری: در پی ارتحال عالم مجاهد و پارسا حضرت آیتالله مهدویکنی رضواناللهعلیه، مقاممعظمرهبری در پیام تسلیتی، با اشاره به نقشآفرینی شجاعانه این یار صادق و وفادار امام بزرگوار در همه عرصههای مهم کشور، تاکید کردند: این انسان بزرگ و پرهیزگار، همهجا و همهوقت در موضع یکعالم دینی و یکسیاستمدار صادق و یکانقلابی صریح ظاهر شد و همه وزن وزین خود را در همه حوادث این سالها در کفه حق و حقیقت نهاد. متن پیام تسلیت مقاممعظمرهبری به این شرح است: «بسمالله الرحمنالرحیم؛ با تاسف و تأثر اطلاع یافتیم که عالم مجاهد و پارسا حضرت آیتالله آقای حاجشیخ محمدرضا مهدویکنی رضواناللهعلیه دار فانی را وداع گفته و دوستان و ارادتمندان خود را داغدار کرده است. این عالم بزرگوار از جمله نخستین مبارزان راه دشوار انقلاب و از چهرههای اثرگذار و یاران صمیمی نظام جمهوریاسلامی و از وفاداران غیور و صادق امام بزرگوار بود و در همه عرصههای مهم کشور در دوران انقلاب شجاعانه و با صراحت تمام نقشآفرینی کرد. از عضویت در شورای انقلاب و سپس تشکیل کمیتههای انقلاب در آغاز تاسیس نظام اسلامی تا تصدی وزارت کشور و سپس قبول نخستوزیری در یکی از سختترین دورانهای جمهوریاسلامی، و تا ورود در عرصه تولید علم و تربیت جوانان صالح و تاسیس دانشگاه امامصادق(ع) و تا امامتجمعه تهران و سرانجام ریاست مجلس خبرگان، همهجا و همهوقت در موضع یکعالم دینی و یکسیاستمدار صادق و یکانقلابی صریح ظاهر شد و هرگز ملاحظات شخصی و انگیزههای جناحی و قبیلهای را به حیطه فعالیتهای گسترده و اثرگذار خود راه نداد. این انسان بزرگ و پرهیزگار، همه وزن وزین خود را در همه حوادث این دهها سال در کفه حق و حقیقت نهاد و در دفاع از راه و سیره انقلاب و نظام، کوتاهی نورزید. رحمت و رضوانالهی بر روان پاک او باد. اینجانب به خاندان گرامی و برادر عالیقدر ایشان، و به مردم ایران و روحانیت عظیمالشأن و همه ارادتمندان و شاگردان و دستپروردگان آن مرحوم صمیمانه تسلیت میگویم و علو درجات وی را از خداوند متعال مسألت مینمایم.»
درپی درگذشت آیتالله «مهدویکنی»، رییس مجلس خبرگان رهبری، حجتالاسلاموالمسلمین «حسن روحانی»، رییسجمهوری در پیامی ضمن اعلام دوروز عزای عمومی در سراسر کشور، درگذشت ایشان را به مقاممعظمرهبری، مجلس خبرگان رهبری، حوزههای علمیه و دانشگاهها، خاندان مکرم آن مرحوم، جامعه روحانیت و خانواده انقلاب و ملت بزرگ ایران تسلیت گفت. حجتالاسلاموالمسلمین «سیدمحمد خاتمی»، رییسجمهوری پیشین ایران نیز با صدور پیامی درگذشت آیتالله مهدویکنی را تسلیت گفت. همچنین آیتالله«هاشمیرفسنجانی»، رییس قوهقضاییه؛آیتالله «هاشمیشاهرودی»، نایبرییس مجلس خبرگان رهبری؛ رییس مجلس؛ شورای نگهبان، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، ارتش جمهوریاسلامی، معاون اول رییسجمهوری؛ حجتالاسلام«سیدحسن خمینی»، دبیر شورای امنیتملی؛ معاون رییسجمهوری و رییس سازمان انرژی اتمی؛ «محمدرضا عارف»، وزیر کشور؛جبهه پایداری و «محمود احمدینژاد»، مجمع روحانیون مبارز، جامعه مدرسین حوزه علمیه، حزب موتلفه اسلامی، رییس، قضات و کارکنان دیوانعالی کشور در پیامهای جداگانهای درگذشت آیتالله«مهدویکنی» را تسلیت گفتند.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
نگاهی به زندگی آیتالله مهدویکنی
مرجان توحیدی: آیتالله مهدویکنی درگذشت؛ رییس مجلس خبرگان رهبری و رییس دانشگاه امام صادق(ع). مردی که به «نماد» شیخگرایی یک جریان سیاسی یعنی اصولگرایی تبدیل شده بود. او که در سالهای اخیر بیشتر در قامت یک ریشسفید در فضای سیاسی کشور ایفای نقش میکرد، در برهههای حساسی از تاریخ سیاسی ایران بعد از انقلاب، حضور پررنگی داشت؛ به عبارت دیگر اگر مقاطع قبل از پیروزی انقلاب و اوایل انقلاب را در نظر نگیریم، آیتالله از خرداد 76 به اینسو، در بزنگاههایی که احساس خطر میکرد، وارد عرصه میشد. نمونه این بزنگاهها بعد از خرداد76، تلاش همراهان آیتالله برای ایفای نقش او در قامت ریشسفید در انتخاباتهای مختلف بود اما مهمتر از همه، نامزدی آیتالله مهدویکنی برای انتخابات هیاترییسه خبرگان در سال89 بود. تا قبل از آن، هاشمیرفسنجانی از سال86 و بعد از مرگ آیتالله مشکینی در رقابت با احمد جنتی به ریاست خبرگان رسیده بود. اما آن سال هاشمی اعلام کرد اگر آیتالله مهدویکنی نامزد شود؛ وی در رقابت حضور نخواهد داشت.
از تولد تا کفالت نخستوزیری
آیتالله 83ساله مردادماه سال1310 در «کن» از توابع تهران به دنیا آمد و تحصیلات حوزوی را در حوزه علمیه قم و نزد استادانی از جمله امام(ره) پشتسر گذاشت. آیتالله مهدویکنی پس از بازگشت به تهران در سال1340، در مدرسه مروی به تدریس علوم حوزوی مشغول شد و از سال1342 امامت جماعت مسجد جدیدالتاسیس جلیلی در میدان فردوسی را پذیرفت. این مسجد پایگاه مناسبی برای فعالیتهای اجتماعی و سیاسی او شد. مبارزات آیتالله مهدویکنی علیه رژیم پهلوی، باعث دستگیریهای متعدد او از سوی رژیم گذشته شد. نقش پررنگ آیتالله؛ بلافاصله پس از پیروزی انقلاب آغاز میشود. آیتالله مهدویکنی پیش از پیروزی انقلاب از سوی امام(ره) به عضویت «شورای انقلاب» درآمد و عضو کمیته استقبال از حضرت امامخمینی(ره) شد. پس از پیروزی انقلاب نیز سرپرست کمیته انقلاب اسلامی بهعنوان اولین نهاد انقلابی مسلح برای حفظ انقلاب بود. مهدویکنی در کابینه موقت شورای انقلاب، وزیر دادگستری بود. بعد از آن در کابینه محمدعلی رجایی، وزیر کشور شد و البته همین پست را هم در کابینه محمدجواد باهنر به ریاستجمهوری رجایی عهدهدار شد. بعد از حادثه انفجار دفتر نخستوزیری در سال60 و شهادت شهیدان رجایی و باهنر، مهدویکنی کفیل نخستوزیری شد. مهدویکنی خود روایت انفجار دفتر نخستوزیری را چنین شرح داده بود: «من هم باید در آن جلسه حضور پیدا میکردم ولی بر اثر خستگی چنددقیقه دیر از خواب بیدار شدم و هنگامی که سوار ماشین شدم... اعلام شد در دفتر نخستوزیری انفجار رخ داده است.» آیتالله بعد از آن، عضویت فقهای شورای نگهبان را به مدت دو دوره برعهده داشته است، عضویت در ستاد انقلاب فرهنگی به حکم امامخمینی(ره)، عضویت در شورایعالی انقلاب فرهنگی، مسوول ستاد رسیدگی به مناطق جنگزده، عضویت در شورای بازنگری قانون اساسی، عضویت در مجمعتشخیصمصلحتنظام و ریاست مرکز رسیدگی به امور مساجد از دیگر مسوولیتهای آیتالله مهدویکنی بود.
دبیرکل جامعه روحانیت مبارز
مهدویکنی عضویت و بعدها دبیرکلی یکی از تشکلهای بانفوذ سیاسی را هم برعهده داشت. او به همراه شهید بهشتی، شهید مطهری، شهید باهنر، آیتالله سیدعلی خامنهای، آیتالله هاشمیرفسنجانی، آیتالله سیدعبدالکریم موسوی اردبیلی و آیتالله محمدعلی موحدی کرمانی از اعضای هیاتموسس جامعه روحانیت مبارز بهشمار میرفت. تشکلی که نقش قابل توجهی در پیروزی انقلاب اسلامی داشت. مهدویکنی در سال1360 بهسمت دبیرکلی این تشکل سیاسی رسید. تشکلی که دستکم تا زمان انتخابات مجلس پنجم یکی از تشکلهای بانفوذ و تاثیرگذار در رقابتهای چپ و راست آن زمان بهشمار میرفت و البته در بسیاری از این رقابتها پیروز میدان هم میشد. مهدویکنی تا سال1375 در سمت دبیرکلی این تشکل سیاسی به ایفای نقش پرداخت. مهدویکنی در آن سال بهدلیل اختلاف نظری که درباره تحزب و نقش روحانیت در این موضوع داشت از دبیرکلی جامعه استعفا کرد. ناطق نوری این موضوع را تشریح کرده و میگوید که آیتالله معتقد بود روحانیت نباید در قالب تحزب فعالیت کند. روحانیت باید نقش پدری در جامعه داشته باشد. با این حال اعضای جامعه این استعفانامه را نپذیرفتند.
ایفای نقش ریشسفیدی
بعد از آن مهدویکنی؛ دیگر در عرصههای علنی سیاست ورود پیدا نکرد اما بعد از آنکه قدرت جریان محافظهکار که جامعه روحانیت و تشکلهای همسو در راس آن بودند رو به افول گذاشت، او وارد عرصه ریشسفیدی یا همان شیخوخیت شد. این نقش البته در جریان انتخابات شوراهای شهر سوم و بعدها انتخابات دهم ریاستجمهوری و مجلس هشتم و نهم و ریاستجمهوری یازدهم نمود بیشتری یافت و در برخی برههها هم هرگز به عینیت نرسید. اصولگرایان در جریان شوراهای دوم شهر پوستاندازی کرده و طیفهای جدیدی را به خود دیدند که حاضر نبودند در قالبهای سنتی به کار خود ادامه دهند. این اختلاف شاخههای نو با بدنه سنتی کار را به آنجا رساند که طیفهای مختلف اصولگرایی نتوانستند برای انتخابات نهم ریاستجمهوری به وحدت برسند. ادامه همین اختلافات اما بدنه سنتی جریان اصولگرا را بر آن داشت که برای انتخابات شوراهای سوم و بعد از آن مجلس هشتم بهسراغ بزرگان خود و به طور ویژه آیتالله مهدویکنی بروند و از آنها بخواهند که با شیخوخیت به اختلافات پایان بدهند. بعد از آن باوجود فهرستهای متعددی که از این جریان بیرون میآمد؛ فهرستهایی که قرابت بیشتری با بدنه سنتی اصولگرایی داشتند خود را منتسب به آیتالله میدانستند؛ مثل فهرست جبهه متحد اصولگرایان برای انتخابات مجلس هشتم که کرسیهای تهران را از آن خود کردند. بعد از آن هم گروه 7+8 در جریان انتخابات نهم مجلس با امضای آیتاللهمهدویکنی توانستند در رقابت با پایداریها، کرسیهای مجلس را با آنها به طور اشتراکی از آن خود کنند. ظهور جریان پایداری برای انتخابات یازدهم ریاستجمهوری اما نشاندهنده اوج اختلافات درونی اصولگرایان بود. اختلافاتی که پادرمیانی آیتالله هم نتوانست آن را حل کند. بعد از انتخابات ریاستجمهوری یازدهم مهدویکنی در پیام تبریک خود به حسن روحانی از اعضای جامعه روحانیت، پیام تبریک همراه با توصیه صادر کرد.
دانشگاه امام صادق
این دانشگاه که درواقع پیش از انقلاب؛ شعبه مطالعات مدیریت دانشگاه «هاروارد» آمریکا در تهران بود، نخستین دانشگاهی است که پس از انقلاب اسلامی ایران در سال57 و در دوران «انقلاب فرهنگی» در سال1361 فعالیت خود را آغاز کرد؛ سیستم آموزشی و برنامه درسی این دانشگاه ترکیبی از علوم جدید و علوم حوزوی است. اعضای فعلی «هیاتامنا» این دانشگاه عبارتند از آیتاللهسیدعلی خامنهای، آیتالله محمدرضا مهدویکنی، آیتالله امامیکاشانی و آیتالله ابراهیم امینی. در ابتدای تاسیس این دانشگاه مرحوم آیتالله حسینعلی منتظری نیز عضو هیاتامنای آن بود، تولیت دانشگاه امامصادق با اذن امام خمینی و بعدا مقاممعظمرهبری به آیتلله مهدویکنی سپرده شد. آیتالله باقریکنی برادر بزرگتر آیتالله مهدویکنی و قائممقام این دانشگاه و دکترسعید مهدویکنی (فرزند آیتالله مهدویکنی) از گزینههای مطرح برای جانشینی آیتالله مهدویکنی در دانشگاه امام صادق هستند.
مجلس خبرگان
آیتالله در یکی از سالهای حساس تاریخ جمهوری اسلامی بهطور شخصی وارد عرصه رقابتهای سیاسی و انتخاباتی شد و آن هم شرکت در انتخابات میاندورهای مجلس فعلی خبرگان بود که توانست به این مجلس راه پیدا کند و پس از مدتی ریاست آن را در اختیار گرفت تا سومین رییس مجلس خبرگان (پس از مرحوم آیتالله مشکینی و هاشمیرفسنجانی) باشد. وی پس از انتخاب بهعنوان رییسمجلس خبرگان تعبیر جالبی بهکار برد و گفت:«آقای هاشمی ریاست مجلس خبرگان را به من تفویض کردند» چراکه هاشمی از قبل اعلام کرده بود در صورت نامزدی مهدویکنی از رقابت با او صرف نظر خواهد کرد. به این ترتیب با مرگ آیتالله، اعضای خبرگان یا باید در اجلاسیه اسفند؛ انتخابات ریاست را برگزار کنند یا آنکه اجلاس فوقالعاده برگزار کرده و رییس جدید را انتخاب کنند. حضور در رقابتهای خبرگان، شاید آخرین نقش و حضور مستقیم مهدویکنی در عرصه سیاست بود. آیتالله؛ روز گذشته پس از حدود چهارماه و نیم که در کما بود، به دیار باقی شتافت.
پیام تسلیت مقاممعظمرهبری
شرق: صبح دیروز آیتالله «محمدرضا مهدویکنی»، رییسمجلسخبرگانرهبری پس از نزدیک به پنجماه «کما» درگذشت. آیتالله مهدویکنی 14خرداد امسال پس از بازگشت از مراسم سالگرد ارتحال حضرتامام(ره) در منزل دچار عارضه قلبی شده و به بیمارستان منتقل شده بود. به گزارش «ایرنا» دانشگاه امامصادق(ع) با انتشار اطلاعیهای اعلام کرد: «پیکر آیتالله محمدرضا مهدویکنی روز پنجشنبه ساعت 8:30 صبح پس از اقامه نماز به امامت مقاممعظمرهبری از دانشگاه تهران به سمت حرم حضرتعبدالعظیمحسنی تشییع میشود.» همچنین مراسم یادبود درگذشت مرحوم «مهدویکنی» شنبه هفته آینده ساعت 15:30 در حسینیه امامخمینی(ره) با حضور مقاممعظمرهبری برگزار میشود. مراسم دیگری نیز روز یکشنبه ساعت 15تا 17 در دانشگاه امامصادق(ع) برگزار خواهد شد.
پیام تسلیت مقاممعظمرهبری در پی درگذشت حضرت آیتالله مهدویکنی: این عالم مجاهد و پارسا از نخستین مبارزان راه دشوار انقلاب و از وفاداران غیور و صادق امام بزرگوار بود.
پایگاه اطلاعرسانی مقاممعظمرهبری: در پی ارتحال عالم مجاهد و پارسا حضرت آیتالله مهدویکنی رضواناللهعلیه، مقاممعظمرهبری در پیام تسلیتی، با اشاره به نقشآفرینی شجاعانه این یار صادق و وفادار امام بزرگوار در همه عرصههای مهم کشور، تاکید کردند: این انسان بزرگ و پرهیزگار، همهجا و همهوقت در موضع یکعالم دینی و یکسیاستمدار صادق و یکانقلابی صریح ظاهر شد و همه وزن وزین خود را در همه حوادث این سالها در کفه حق و حقیقت نهاد. متن پیام تسلیت مقاممعظمرهبری به این شرح است: «بسمالله الرحمنالرحیم؛ با تاسف و تأثر اطلاع یافتیم که عالم مجاهد و پارسا حضرت آیتالله آقای حاجشیخ محمدرضا مهدویکنی رضواناللهعلیه دار فانی را وداع گفته و دوستان و ارادتمندان خود را داغدار کرده است. این عالم بزرگوار از جمله نخستین مبارزان راه دشوار انقلاب و از چهرههای اثرگذار و یاران صمیمی نظام جمهوریاسلامی و از وفاداران غیور و صادق امام بزرگوار بود و در همه عرصههای مهم کشور در دوران انقلاب شجاعانه و با صراحت تمام نقشآفرینی کرد. از عضویت در شورای انقلاب و سپس تشکیل کمیتههای انقلاب در آغاز تاسیس نظام اسلامی تا تصدی وزارت کشور و سپس قبول نخستوزیری در یکی از سختترین دورانهای جمهوریاسلامی، و تا ورود در عرصه تولید علم و تربیت جوانان صالح و تاسیس دانشگاه امامصادق(ع) و تا امامتجمعه تهران و سرانجام ریاست مجلس خبرگان، همهجا و همهوقت در موضع یکعالم دینی و یکسیاستمدار صادق و یکانقلابی صریح ظاهر شد و هرگز ملاحظات شخصی و انگیزههای جناحی و قبیلهای را به حیطه فعالیتهای گسترده و اثرگذار خود راه نداد. این انسان بزرگ و پرهیزگار، همه وزن وزین خود را در همه حوادث این دهها سال در کفه حق و حقیقت نهاد و در دفاع از راه و سیره انقلاب و نظام، کوتاهی نورزید. رحمت و رضوانالهی بر روان پاک او باد. اینجانب به خاندان گرامی و برادر عالیقدر ایشان، و به مردم ایران و روحانیت عظیمالشأن و همه ارادتمندان و شاگردان و دستپروردگان آن مرحوم صمیمانه تسلیت میگویم و علو درجات وی را از خداوند متعال مسألت مینمایم.»
درپی درگذشت آیتالله «مهدویکنی»، رییس مجلس خبرگان رهبری، حجتالاسلاموالمسلمین «حسن روحانی»، رییسجمهوری در پیامی ضمن اعلام دوروز عزای عمومی در سراسر کشور، درگذشت ایشان را به مقاممعظمرهبری، مجلس خبرگان رهبری، حوزههای علمیه و دانشگاهها، خاندان مکرم آن مرحوم، جامعه روحانیت و خانواده انقلاب و ملت بزرگ ایران تسلیت گفت. حجتالاسلاموالمسلمین «سیدمحمد خاتمی»، رییسجمهوری پیشین ایران نیز با صدور پیامی درگذشت آیتالله مهدویکنی را تسلیت گفت. همچنین آیتالله«هاشمیرفسنجانی»، رییس قوهقضاییه؛آیتالله «هاشمیشاهرودی»، نایبرییس مجلس خبرگان رهبری؛ رییس مجلس؛ شورای نگهبان، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، ارتش جمهوریاسلامی، معاون اول رییسجمهوری؛ حجتالاسلام«سیدحسن خمینی»، دبیر شورای امنیتملی؛ معاون رییسجمهوری و رییس سازمان انرژی اتمی؛ «محمدرضا عارف»، وزیر کشور؛جبهه پایداری و «محمود احمدینژاد»، مجمع روحانیون مبارز، جامعه مدرسین حوزه علمیه، حزب موتلفه اسلامی، رییس، قضات و کارکنان دیوانعالی کشور در پیامهای جداگانهای درگذشت آیتالله«مهدویکنی» را تسلیت گفتند.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
نگاهی به زندگی آیتالله مهدویکنی
مرجان توحیدی: آیتالله مهدویکنی درگذشت؛ رییس مجلس خبرگان رهبری و رییس دانشگاه امام صادق(ع). مردی که به «نماد» شیخگرایی یک جریان سیاسی یعنی اصولگرایی تبدیل شده بود. او که در سالهای اخیر بیشتر در قامت یک ریشسفید در فضای سیاسی کشور ایفای نقش میکرد، در برهههای حساسی از تاریخ سیاسی ایران بعد از انقلاب، حضور پررنگی داشت؛ به عبارت دیگر اگر مقاطع قبل از پیروزی انقلاب و اوایل انقلاب را در نظر نگیریم، آیتالله از خرداد 76 به اینسو، در بزنگاههایی که احساس خطر میکرد، وارد عرصه میشد. نمونه این بزنگاهها بعد از خرداد76، تلاش همراهان آیتالله برای ایفای نقش او در قامت ریشسفید در انتخاباتهای مختلف بود اما مهمتر از همه، نامزدی آیتالله مهدویکنی برای انتخابات هیاترییسه خبرگان در سال89 بود. تا قبل از آن، هاشمیرفسنجانی از سال86 و بعد از مرگ آیتالله مشکینی در رقابت با احمد جنتی به ریاست خبرگان رسیده بود. اما آن سال هاشمی اعلام کرد اگر آیتالله مهدویکنی نامزد شود؛ وی در رقابت حضور نخواهد داشت.
از تولد تا کفالت نخستوزیری
آیتالله 83ساله مردادماه سال1310 در «کن» از توابع تهران به دنیا آمد و تحصیلات حوزوی را در حوزه علمیه قم و نزد استادانی از جمله امام(ره) پشتسر گذاشت. آیتالله مهدویکنی پس از بازگشت به تهران در سال1340، در مدرسه مروی به تدریس علوم حوزوی مشغول شد و از سال1342 امامت جماعت مسجد جدیدالتاسیس جلیلی در میدان فردوسی را پذیرفت. این مسجد پایگاه مناسبی برای فعالیتهای اجتماعی و سیاسی او شد. مبارزات آیتالله مهدویکنی علیه رژیم پهلوی، باعث دستگیریهای متعدد او از سوی رژیم گذشته شد. نقش پررنگ آیتالله؛ بلافاصله پس از پیروزی انقلاب آغاز میشود. آیتالله مهدویکنی پیش از پیروزی انقلاب از سوی امام(ره) به عضویت «شورای انقلاب» درآمد و عضو کمیته استقبال از حضرت امامخمینی(ره) شد. پس از پیروزی انقلاب نیز سرپرست کمیته انقلاب اسلامی بهعنوان اولین نهاد انقلابی مسلح برای حفظ انقلاب بود. مهدویکنی در کابینه موقت شورای انقلاب، وزیر دادگستری بود. بعد از آن در کابینه محمدعلی رجایی، وزیر کشور شد و البته همین پست را هم در کابینه محمدجواد باهنر به ریاستجمهوری رجایی عهدهدار شد. بعد از حادثه انفجار دفتر نخستوزیری در سال60 و شهادت شهیدان رجایی و باهنر، مهدویکنی کفیل نخستوزیری شد. مهدویکنی خود روایت انفجار دفتر نخستوزیری را چنین شرح داده بود: «من هم باید در آن جلسه حضور پیدا میکردم ولی بر اثر خستگی چنددقیقه دیر از خواب بیدار شدم و هنگامی که سوار ماشین شدم... اعلام شد در دفتر نخستوزیری انفجار رخ داده است.» آیتالله بعد از آن، عضویت فقهای شورای نگهبان را به مدت دو دوره برعهده داشته است، عضویت در ستاد انقلاب فرهنگی به حکم امامخمینی(ره)، عضویت در شورایعالی انقلاب فرهنگی، مسوول ستاد رسیدگی به مناطق جنگزده، عضویت در شورای بازنگری قانون اساسی، عضویت در مجمعتشخیصمصلحتنظام و ریاست مرکز رسیدگی به امور مساجد از دیگر مسوولیتهای آیتالله مهدویکنی بود.
دبیرکل جامعه روحانیت مبارز
مهدویکنی عضویت و بعدها دبیرکلی یکی از تشکلهای بانفوذ سیاسی را هم برعهده داشت. او به همراه شهید بهشتی، شهید مطهری، شهید باهنر، آیتالله سیدعلی خامنهای، آیتالله هاشمیرفسنجانی، آیتالله سیدعبدالکریم موسوی اردبیلی و آیتالله محمدعلی موحدی کرمانی از اعضای هیاتموسس جامعه روحانیت مبارز بهشمار میرفت. تشکلی که نقش قابل توجهی در پیروزی انقلاب اسلامی داشت. مهدویکنی در سال1360 بهسمت دبیرکلی این تشکل سیاسی رسید. تشکلی که دستکم تا زمان انتخابات مجلس پنجم یکی از تشکلهای بانفوذ و تاثیرگذار در رقابتهای چپ و راست آن زمان بهشمار میرفت و البته در بسیاری از این رقابتها پیروز میدان هم میشد. مهدویکنی تا سال1375 در سمت دبیرکلی این تشکل سیاسی به ایفای نقش پرداخت. مهدویکنی در آن سال بهدلیل اختلاف نظری که درباره تحزب و نقش روحانیت در این موضوع داشت از دبیرکلی جامعه استعفا کرد. ناطق نوری این موضوع را تشریح کرده و میگوید که آیتالله معتقد بود روحانیت نباید در قالب تحزب فعالیت کند. روحانیت باید نقش پدری در جامعه داشته باشد. با این حال اعضای جامعه این استعفانامه را نپذیرفتند.
ایفای نقش ریشسفیدی
بعد از آن مهدویکنی؛ دیگر در عرصههای علنی سیاست ورود پیدا نکرد اما بعد از آنکه قدرت جریان محافظهکار که جامعه روحانیت و تشکلهای همسو در راس آن بودند رو به افول گذاشت، او وارد عرصه ریشسفیدی یا همان شیخوخیت شد. این نقش البته در جریان انتخابات شوراهای شهر سوم و بعدها انتخابات دهم ریاستجمهوری و مجلس هشتم و نهم و ریاستجمهوری یازدهم نمود بیشتری یافت و در برخی برههها هم هرگز به عینیت نرسید. اصولگرایان در جریان شوراهای دوم شهر پوستاندازی کرده و طیفهای جدیدی را به خود دیدند که حاضر نبودند در قالبهای سنتی به کار خود ادامه دهند. این اختلاف شاخههای نو با بدنه سنتی کار را به آنجا رساند که طیفهای مختلف اصولگرایی نتوانستند برای انتخابات نهم ریاستجمهوری به وحدت برسند. ادامه همین اختلافات اما بدنه سنتی جریان اصولگرا را بر آن داشت که برای انتخابات شوراهای سوم و بعد از آن مجلس هشتم بهسراغ بزرگان خود و به طور ویژه آیتالله مهدویکنی بروند و از آنها بخواهند که با شیخوخیت به اختلافات پایان بدهند. بعد از آن باوجود فهرستهای متعددی که از این جریان بیرون میآمد؛ فهرستهایی که قرابت بیشتری با بدنه سنتی اصولگرایی داشتند خود را منتسب به آیتالله میدانستند؛ مثل فهرست جبهه متحد اصولگرایان برای انتخابات مجلس هشتم که کرسیهای تهران را از آن خود کردند. بعد از آن هم گروه 7+8 در جریان انتخابات نهم مجلس با امضای آیتاللهمهدویکنی توانستند در رقابت با پایداریها، کرسیهای مجلس را با آنها به طور اشتراکی از آن خود کنند. ظهور جریان پایداری برای انتخابات یازدهم ریاستجمهوری اما نشاندهنده اوج اختلافات درونی اصولگرایان بود. اختلافاتی که پادرمیانی آیتالله هم نتوانست آن را حل کند. بعد از انتخابات ریاستجمهوری یازدهم مهدویکنی در پیام تبریک خود به حسن روحانی از اعضای جامعه روحانیت، پیام تبریک همراه با توصیه صادر کرد.
دانشگاه امام صادق
این دانشگاه که درواقع پیش از انقلاب؛ شعبه مطالعات مدیریت دانشگاه «هاروارد» آمریکا در تهران بود، نخستین دانشگاهی است که پس از انقلاب اسلامی ایران در سال57 و در دوران «انقلاب فرهنگی» در سال1361 فعالیت خود را آغاز کرد؛ سیستم آموزشی و برنامه درسی این دانشگاه ترکیبی از علوم جدید و علوم حوزوی است. اعضای فعلی «هیاتامنا» این دانشگاه عبارتند از آیتاللهسیدعلی خامنهای، آیتالله محمدرضا مهدویکنی، آیتالله امامیکاشانی و آیتالله ابراهیم امینی. در ابتدای تاسیس این دانشگاه مرحوم آیتالله حسینعلی منتظری نیز عضو هیاتامنای آن بود، تولیت دانشگاه امامصادق با اذن امام خمینی و بعدا مقاممعظمرهبری به آیتلله مهدویکنی سپرده شد. آیتالله باقریکنی برادر بزرگتر آیتالله مهدویکنی و قائممقام این دانشگاه و دکترسعید مهدویکنی (فرزند آیتالله مهدویکنی) از گزینههای مطرح برای جانشینی آیتالله مهدویکنی در دانشگاه امام صادق هستند.
مجلس خبرگان
آیتالله در یکی از سالهای حساس تاریخ جمهوری اسلامی بهطور شخصی وارد عرصه رقابتهای سیاسی و انتخاباتی شد و آن هم شرکت در انتخابات میاندورهای مجلس فعلی خبرگان بود که توانست به این مجلس راه پیدا کند و پس از مدتی ریاست آن را در اختیار گرفت تا سومین رییس مجلس خبرگان (پس از مرحوم آیتالله مشکینی و هاشمیرفسنجانی) باشد. وی پس از انتخاب بهعنوان رییسمجلس خبرگان تعبیر جالبی بهکار برد و گفت:«آقای هاشمی ریاست مجلس خبرگان را به من تفویض کردند» چراکه هاشمی از قبل اعلام کرده بود در صورت نامزدی مهدویکنی از رقابت با او صرف نظر خواهد کرد. به این ترتیب با مرگ آیتالله، اعضای خبرگان یا باید در اجلاسیه اسفند؛ انتخابات ریاست را برگزار کنند یا آنکه اجلاس فوقالعاده برگزار کرده و رییس جدید را انتخاب کنند. حضور در رقابتهای خبرگان، شاید آخرین نقش و حضور مستقیم مهدویکنی در عرصه سیاست بود. آیتالله؛ روز گذشته پس از حدود چهارماه و نیم که در کما بود، به دیار باقی شتافت.
شرق: صبح دیروز آیتالله «محمدرضا مهدویکنی»، رییسمجلسخبرگانرهبری پس از نزدیک به پنجماه «کما» درگذشت. آیتالله مهدویکنی 14خرداد امسال پس از بازگشت از مراسم سالگرد ارتحال حضرتامام(ره) در منزل دچار عارضه قلبی شده و به بیمارستان منتقل شده بود. به گزارش «ایرنا» دانشگاه امامصادق(ع) با انتشار اطلاعیهای اعلام کرد: «پیکر آیتالله محمدرضا مهدویکنی روز پنجشنبه ساعت 8:30 صبح پس از اقامه نماز به امامت مقاممعظمرهبری از دانشگاه تهران به سمت حرم حضرتعبدالعظیمحسنی تشییع میشود.» همچنین مراسم یادبود درگذشت مرحوم «مهدویکنی» شنبه هفته آینده ساعت 15:30 در حسینیه امامخمینی(ره) با حضور مقاممعظمرهبری برگزار میشود. مراسم دیگری نیز روز یکشنبه ساعت 15تا 17 در دانشگاه امامصادق(ع) برگزار خواهد شد.
پیام تسلیت مقاممعظمرهبری در پی درگذشت حضرت آیتالله مهدویکنی: این عالم مجاهد و پارسا از نخستین مبارزان راه دشوار انقلاب و از وفاداران غیور و صادق امام بزرگوار بود.
پایگاه اطلاعرسانی مقاممعظمرهبری: در پی ارتحال عالم مجاهد و پارسا حضرت آیتالله مهدویکنی رضواناللهعلیه، مقاممعظمرهبری در پیام تسلیتی، با اشاره به نقشآفرینی شجاعانه این یار صادق و وفادار امام بزرگوار در همه عرصههای مهم کشور، تاکید کردند: این انسان بزرگ و پرهیزگار، همهجا و همهوقت در موضع یکعالم دینی و یکسیاستمدار صادق و یکانقلابی صریح ظاهر شد و همه وزن وزین خود را در همه حوادث این سالها در کفه حق و حقیقت نهاد. متن پیام تسلیت مقاممعظمرهبری به این شرح است: «بسمالله الرحمنالرحیم؛ با تاسف و تأثر اطلاع یافتیم که عالم مجاهد و پارسا حضرت آیتالله آقای حاجشیخ محمدرضا مهدویکنی رضواناللهعلیه دار فانی را وداع گفته و دوستان و ارادتمندان خود را داغدار کرده است. این عالم بزرگوار از جمله نخستین مبارزان راه دشوار انقلاب و از چهرههای اثرگذار و یاران صمیمی نظام جمهوریاسلامی و از وفاداران غیور و صادق امام بزرگوار بود و در همه عرصههای مهم کشور در دوران انقلاب شجاعانه و با صراحت تمام نقشآفرینی کرد. از عضویت در شورای انقلاب و سپس تشکیل کمیتههای انقلاب در آغاز تاسیس نظام اسلامی تا تصدی وزارت کشور و سپس قبول نخستوزیری در یکی از سختترین دورانهای جمهوریاسلامی، و تا ورود در عرصه تولید علم و تربیت جوانان صالح و تاسیس دانشگاه امامصادق(ع) و تا امامتجمعه تهران و سرانجام ریاست مجلس خبرگان، همهجا و همهوقت در موضع یکعالم دینی و یکسیاستمدار صادق و یکانقلابی صریح ظاهر شد و هرگز ملاحظات شخصی و انگیزههای جناحی و قبیلهای را به حیطه فعالیتهای گسترده و اثرگذار خود راه نداد. این انسان بزرگ و پرهیزگار، همه وزن وزین خود را در همه حوادث این دهها سال در کفه حق و حقیقت نهاد و در دفاع از راه و سیره انقلاب و نظام، کوتاهی نورزید. رحمت و رضوانالهی بر روان پاک او باد. اینجانب به خاندان گرامی و برادر عالیقدر ایشان، و به مردم ایران و روحانیت عظیمالشأن و همه ارادتمندان و شاگردان و دستپروردگان آن مرحوم صمیمانه تسلیت میگویم و علو درجات وی را از خداوند متعال مسألت مینمایم.»
درپی درگذشت آیتالله «مهدویکنی»، رییس مجلس خبرگان رهبری، حجتالاسلاموالمسلمین «حسن روحانی»، رییسجمهوری در پیامی ضمن اعلام دوروز عزای عمومی در سراسر کشور، درگذشت ایشان را به مقاممعظمرهبری، مجلس خبرگان رهبری، حوزههای علمیه و دانشگاهها، خاندان مکرم آن مرحوم، جامعه روحانیت و خانواده انقلاب و ملت بزرگ ایران تسلیت گفت. حجتالاسلاموالمسلمین «سیدمحمد خاتمی»، رییسجمهوری پیشین ایران نیز با صدور پیامی درگذشت آیتالله مهدویکنی را تسلیت گفت. همچنین آیتالله«هاشمیرفسنجانی»، رییس قوهقضاییه؛آیتالله «هاشمیشاهرودی»، نایبرییس مجلس خبرگان رهبری؛ رییس مجلس؛ شورای نگهبان، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، ارتش جمهوریاسلامی، معاون اول رییسجمهوری؛ حجتالاسلام«سیدحسن خمینی»، دبیر شورای امنیتملی؛ معاون رییسجمهوری و رییس سازمان انرژی اتمی؛ «محمدرضا عارف»، وزیر کشور؛جبهه پایداری و «محمود احمدینژاد»، مجمع روحانیون مبارز، جامعه مدرسین حوزه علمیه، حزب موتلفه اسلامی، رییس، قضات و کارکنان دیوانعالی کشور در پیامهای جداگانهای درگذشت آیتالله«مهدویکنی» را تسلیت گفتند.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
نگاهی به زندگی آیتالله مهدویکنی
مرجان توحیدی: آیتالله مهدویکنی درگذشت؛ رییس مجلس خبرگان رهبری و رییس دانشگاه امام صادق(ع). مردی که به «نماد» شیخگرایی یک جریان سیاسی یعنی اصولگرایی تبدیل شده بود. او که در سالهای اخیر بیشتر در قامت یک ریشسفید در فضای سیاسی کشور ایفای نقش میکرد، در برهههای حساسی از تاریخ سیاسی ایران بعد از انقلاب، حضور پررنگی داشت؛ به عبارت دیگر اگر مقاطع قبل از پیروزی انقلاب و اوایل انقلاب را در نظر نگیریم، آیتالله از خرداد 76 به اینسو، در بزنگاههایی که احساس خطر میکرد، وارد عرصه میشد. نمونه این بزنگاهها بعد از خرداد76، تلاش همراهان آیتالله برای ایفای نقش او در قامت ریشسفید در انتخاباتهای مختلف بود اما مهمتر از همه، نامزدی آیتالله مهدویکنی برای انتخابات هیاترییسه خبرگان در سال89 بود. تا قبل از آن، هاشمیرفسنجانی از سال86 و بعد از مرگ آیتالله مشکینی در رقابت با احمد جنتی به ریاست خبرگان رسیده بود. اما آن سال هاشمی اعلام کرد اگر آیتالله مهدویکنی نامزد شود؛ وی در رقابت حضور نخواهد داشت.
از تولد تا کفالت نخستوزیری
آیتالله 83ساله مردادماه سال1310 در «کن» از توابع تهران به دنیا آمد و تحصیلات حوزوی را در حوزه علمیه قم و نزد استادانی از جمله امام(ره) پشتسر گذاشت. آیتالله مهدویکنی پس از بازگشت به تهران در سال1340، در مدرسه مروی به تدریس علوم حوزوی مشغول شد و از سال1342 امامت جماعت مسجد جدیدالتاسیس جلیلی در میدان فردوسی را پذیرفت. این مسجد پایگاه مناسبی برای فعالیتهای اجتماعی و سیاسی او شد. مبارزات آیتالله مهدویکنی علیه رژیم پهلوی، باعث دستگیریهای متعدد او از سوی رژیم گذشته شد. نقش پررنگ آیتالله؛ بلافاصله پس از پیروزی انقلاب آغاز میشود. آیتالله مهدویکنی پیش از پیروزی انقلاب از سوی امام(ره) به عضویت «شورای انقلاب» درآمد و عضو کمیته استقبال از حضرت امامخمینی(ره) شد. پس از پیروزی انقلاب نیز سرپرست کمیته انقلاب اسلامی بهعنوان اولین نهاد انقلابی مسلح برای حفظ انقلاب بود. مهدویکنی در کابینه موقت شورای انقلاب، وزیر دادگستری بود. بعد از آن در کابینه محمدعلی رجایی، وزیر کشور شد و البته همین پست را هم در کابینه محمدجواد باهنر به ریاستجمهوری رجایی عهدهدار شد. بعد از حادثه انفجار دفتر نخستوزیری در سال60 و شهادت شهیدان رجایی و باهنر، مهدویکنی کفیل نخستوزیری شد. مهدویکنی خود روایت انفجار دفتر نخستوزیری را چنین شرح داده بود: «من هم باید در آن جلسه حضور پیدا میکردم ولی بر اثر خستگی چنددقیقه دیر از خواب بیدار شدم و هنگامی که سوار ماشین شدم... اعلام شد در دفتر نخستوزیری انفجار رخ داده است.» آیتالله بعد از آن، عضویت فقهای شورای نگهبان را به مدت دو دوره برعهده داشته است، عضویت در ستاد انقلاب فرهنگی به حکم امامخمینی(ره)، عضویت در شورایعالی انقلاب فرهنگی، مسوول ستاد رسیدگی به مناطق جنگزده، عضویت در شورای بازنگری قانون اساسی، عضویت در مجمعتشخیصمصلحتنظام و ریاست مرکز رسیدگی به امور مساجد از دیگر مسوولیتهای آیتالله مهدویکنی بود.
دبیرکل جامعه روحانیت مبارز
مهدویکنی عضویت و بعدها دبیرکلی یکی از تشکلهای بانفوذ سیاسی را هم برعهده داشت. او به همراه شهید بهشتی، شهید مطهری، شهید باهنر، آیتالله سیدعلی خامنهای، آیتالله هاشمیرفسنجانی، آیتالله سیدعبدالکریم موسوی اردبیلی و آیتالله محمدعلی موحدی کرمانی از اعضای هیاتموسس جامعه روحانیت مبارز بهشمار میرفت. تشکلی که نقش قابل توجهی در پیروزی انقلاب اسلامی داشت. مهدویکنی در سال1360 بهسمت دبیرکلی این تشکل سیاسی رسید. تشکلی که دستکم تا زمان انتخابات مجلس پنجم یکی از تشکلهای بانفوذ و تاثیرگذار در رقابتهای چپ و راست آن زمان بهشمار میرفت و البته در بسیاری از این رقابتها پیروز میدان هم میشد. مهدویکنی تا سال1375 در سمت دبیرکلی این تشکل سیاسی به ایفای نقش پرداخت. مهدویکنی در آن سال بهدلیل اختلاف نظری که درباره تحزب و نقش روحانیت در این موضوع داشت از دبیرکلی جامعه استعفا کرد. ناطق نوری این موضوع را تشریح کرده و میگوید که آیتالله معتقد بود روحانیت نباید در قالب تحزب فعالیت کند. روحانیت باید نقش پدری در جامعه داشته باشد. با این حال اعضای جامعه این استعفانامه را نپذیرفتند.
ایفای نقش ریشسفیدی
بعد از آن مهدویکنی؛ دیگر در عرصههای علنی سیاست ورود پیدا نکرد اما بعد از آنکه قدرت جریان محافظهکار که جامعه روحانیت و تشکلهای همسو در راس آن بودند رو به افول گذاشت، او وارد عرصه ریشسفیدی یا همان شیخوخیت شد. این نقش البته در جریان انتخابات شوراهای شهر سوم و بعدها انتخابات دهم ریاستجمهوری و مجلس هشتم و نهم و ریاستجمهوری یازدهم نمود بیشتری یافت و در برخی برههها هم هرگز به عینیت نرسید. اصولگرایان در جریان شوراهای دوم شهر پوستاندازی کرده و طیفهای جدیدی را به خود دیدند که حاضر نبودند در قالبهای سنتی به کار خود ادامه دهند. این اختلاف شاخههای نو با بدنه سنتی کار را به آنجا رساند که طیفهای مختلف اصولگرایی نتوانستند برای انتخابات نهم ریاستجمهوری به وحدت برسند. ادامه همین اختلافات اما بدنه سنتی جریان اصولگرا را بر آن داشت که برای انتخابات شوراهای سوم و بعد از آن مجلس هشتم بهسراغ بزرگان خود و به طور ویژه آیتالله مهدویکنی بروند و از آنها بخواهند که با شیخوخیت به اختلافات پایان بدهند. بعد از آن باوجود فهرستهای متعددی که از این جریان بیرون میآمد؛ فهرستهایی که قرابت بیشتری با بدنه سنتی اصولگرایی داشتند خود را منتسب به آیتالله میدانستند؛ مثل فهرست جبهه متحد اصولگرایان برای انتخابات مجلس هشتم که کرسیهای تهران را از آن خود کردند. بعد از آن هم گروه 7+8 در جریان انتخابات نهم مجلس با امضای آیتاللهمهدویکنی توانستند در رقابت با پایداریها، کرسیهای مجلس را با آنها به طور اشتراکی از آن خود کنند. ظهور جریان پایداری برای انتخابات یازدهم ریاستجمهوری اما نشاندهنده اوج اختلافات درونی اصولگرایان بود. اختلافاتی که پادرمیانی آیتالله هم نتوانست آن را حل کند. بعد از انتخابات ریاستجمهوری یازدهم مهدویکنی در پیام تبریک خود به حسن روحانی از اعضای جامعه روحانیت، پیام تبریک همراه با توصیه صادر کرد.
دانشگاه امام صادق
این دانشگاه که درواقع پیش از انقلاب؛ شعبه مطالعات مدیریت دانشگاه «هاروارد» آمریکا در تهران بود، نخستین دانشگاهی است که پس از انقلاب اسلامی ایران در سال57 و در دوران «انقلاب فرهنگی» در سال1361 فعالیت خود را آغاز کرد؛ سیستم آموزشی و برنامه درسی این دانشگاه ترکیبی از علوم جدید و علوم حوزوی است. اعضای فعلی «هیاتامنا» این دانشگاه عبارتند از آیتاللهسیدعلی خامنهای، آیتالله محمدرضا مهدویکنی، آیتالله امامیکاشانی و آیتالله ابراهیم امینی. در ابتدای تاسیس این دانشگاه مرحوم آیتالله حسینعلی منتظری نیز عضو هیاتامنای آن بود، تولیت دانشگاه امامصادق با اذن امام خمینی و بعدا مقاممعظمرهبری به آیتلله مهدویکنی سپرده شد. آیتالله باقریکنی برادر بزرگتر آیتالله مهدویکنی و قائممقام این دانشگاه و دکترسعید مهدویکنی (فرزند آیتالله مهدویکنی) از گزینههای مطرح برای جانشینی آیتالله مهدویکنی در دانشگاه امام صادق هستند.
مجلس خبرگان
آیتالله در یکی از سالهای حساس تاریخ جمهوری اسلامی بهطور شخصی وارد عرصه رقابتهای سیاسی و انتخاباتی شد و آن هم شرکت در انتخابات میاندورهای مجلس فعلی خبرگان بود که توانست به این مجلس راه پیدا کند و پس از مدتی ریاست آن را در اختیار گرفت تا سومین رییس مجلس خبرگان (پس از مرحوم آیتالله مشکینی و هاشمیرفسنجانی) باشد. وی پس از انتخاب بهعنوان رییسمجلس خبرگان تعبیر جالبی بهکار برد و گفت:«آقای هاشمی ریاست مجلس خبرگان را به من تفویض کردند» چراکه هاشمی از قبل اعلام کرده بود در صورت نامزدی مهدویکنی از رقابت با او صرف نظر خواهد کرد. به این ترتیب با مرگ آیتالله، اعضای خبرگان یا باید در اجلاسیه اسفند؛ انتخابات ریاست را برگزار کنند یا آنکه اجلاس فوقالعاده برگزار کرده و رییس جدید را انتخاب کنند. حضور در رقابتهای خبرگان، شاید آخرین نقش و حضور مستقیم مهدویکنی در عرصه سیاست بود. آیتالله؛ روز گذشته پس از حدود چهارماه و نیم که در کما بود، به دیار باقی شتافت.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.