|

مانور نفتی آمریکا علیه ایران

آنتونی مک‌آئولی . ترجمه: نوژن اعتضادالسلطنه

تداوم افزایش تولید نفت آمریکا به‌عنوان یکی از صادرکنندگان محصولات نفتی در بازارهای بین‌المللی ادامه دارد. این در حالی است که چالش عمده برای سیاستگذاران و تصمیم‌گیرندگان «اوپک»، چگونگی سازگاری با شرایطی است که در صورت موفقیت مذاکرات هسته‌ای صادرات نفت ایران افزایش یابد. افزایش تدریجی تولید نفت آمریکا و احتمال رشد صادرات نفتی ایران به‌همراه ضعف اقتصاد بین‌المللی، سبب افزایش فشار بر کشورهای عضو «اوپک» شده تا دست‌کم در ظاهر هم که شده بر سر میزان سهمیه صادراتی در زمان دیدار وزرای کشورهای صادرکننده نفت در نشست ماه آینده آن نهاد، با یکدیگر به توافق برسند. گزارش تازه «آژانس اطلاعات انرژی آمریکا» که روز جمعه گذشته منتشر شد نیز کمکی به کاهش نگرانی‌های ایجاد‌شده در بازارهای نفتی نکرد. در این گزارش، اشاره شده بود که میزان تولید نفت‌خام آمریکا در چهار هفته اخیر روزانه 9میلیون بشکه بوده؛ این میزان 15درصد بیش از سال گذشته بوده است. این در حالی است که میزان تولید نفت روزانه آمریکا در ماه سپتامبر گذشته 7/8میلیون بشکه بوده است. این میزان تولید خود به‌تنهایی بالاترین نرخ تولید نفت ماهانه از جولای سال 1986 تاکنون بوده است. در مقابل، واردات نفت‌خام آمریکا نیز کمتر از هفت‌میلیون بشکه یا 13درصد کمتر از سال گذشته بوده است. در گزارشی که هفته گذشته از سوی «آژانس بین‌المللی انرژی» منتشر شد، پیش‌بینی شده که تولید نفت‌خام آمریکا در سال آینده میلادی به میانگین 5/9میلیون‌ بشکه در هرروز افزایش یابد. این میزان بیشترین میانگین تولید نفت‌خام از سال 1970 میلادی تا به امروز خواهد بود. این موضوع سبب خواهد شد تا تولید مازاد کشورهای عضو اوپک در سال آینده افزایش یابد. این افزایش حتی پیش از انجام هرگونه محاسبه‌ای درباره افزایش تولید از سوی ایران خواهد بود. آژانس بین‌المللی انرژی همچنین در گزارش اخیر خود پیش‌بینی کرده که ظرفیت تولید نفت اوپک که روی میزان تولید عربستان‌سعودی متمرکز شده است به میانگین 2/2میلیون بشکه در روز در سال‌جاری میلادی برسد و تا سه‌میلیون بشکه تولید روزانه در سال آینده میلادی نیز افزایش یابد.
در بخش دیگری از گزارش «آژانس بین‌المللی انرژی» که چشم‌انداز تولید نفت در کوتاه‌مدت را ترسیم کرده اشاره شده که ارزیابی انجام‌شده افزایش احتمالی ظرفیت تولید نفت ایران را شامل نمی‌شود و این موضوع به دلیل تاثیرات تحریم‌های آمریکا و اتحادیه اروپا بر قابلیت فروش نفت ایران بوده است.
از زمان اتخاذ تحریم‌های وضع‌شده علیه صادرات نفت ایران در سال 2012 میلادی، میزان صادرات نفت آن کشور به میزان یک تا 3/1میلیون بشکه نفت در روز کاهش یافته است. این در حالی است که مدت زمان معافیت‌های کم‌قایل‌شده از سوی کشورهای غربی درباره محدودیت‌های صادرات نفت ایران که در ماه جولای گذشته اجرایی شده بود نیز در پایان ماه آینده به اتمام خواهد رسید.
اگرچه احتمال دستیابی به توافق جامع در جریان مذاکرات هسته‌ای در وین مطابق با ضرب‌الاجل تعیین‌شده بعید به نظر می‌رسد اما با این حال، «گری سیمور» کارشناس روابط بین‌الملل دانشگاه «هاروارد» بر این باور است که احتمال موافقت بر سر تمدید توافق جاری به شرط بهبود شرایط و ضوابط، امکان‌پذیر است. «سیمور» هفته گذشته در مصاحبه با اندیشکده آمریکایی «شورای روابط‌خارجی» در این‌باره گفت: «منافع طرفین مذاکره‌کننده ایجاب می‌کند بر سر تمدید احتمالی مدت‌زمان مذاکرات با یکدیگر به توافق برسند چراکه وضعیت موجود اگرچه کامل و بی‌عیب نیست اما قابل‌تحمل است.»
اگرچه ایران و آمریکا فاصله زیادی تا توافق کامل بر سر موضوعات اصلی از جمله برنامه غنی‌سازی اورانیوم ایران با یکدیگر دارند اما هر دو کشور بر سر مقابله با شبه‌نظامیان «داعش» در عراق با یکدیگر منافع مشترکی دارند. «گری سیمور» در این‌باره می‌گوید: «هر دو طرف؛ درباره مقابله با افزایش تنش بر سر مساله هسته‌ای و جلوگیری از رویارویی با یکدیگر دارای منافع مشترک هستند چراکه این موضوع کمک می‌کند تا طرفین بر سر تشکیل کارزار مقابله با «داعش» با یکدیگر به توافق برسند. گمان می‌کنم تلاش‌هایی برای دستیابی به مبنایی بر سر توافق جزیی بر سر برخی موارد تا مهلت ضرب‌الاجل تعیین‌شده، انجام شود.»
در هر حال، اگرچه احتمال توافق کشورهای تولید‌کننده اوپک با چشم‌انداز افزایش سریع صادرات نفت ایران به میزان یک‌میلیون بشکه در روز به بازارهای بین‌المللی، بعید به نظر می‌رسد، با این حال، تولیدکنندگان «اوپک»، تحت‌فشار قرار دارند تا دست‌کم بتوانند درباره چگونگی تعامل با افزایش عرضه نفت ایران پس از لغو بخش عمده‌ای از تحریم، توضیحی ارایه دهند و اینکه چگونه با این موضوع روبه‌رو خواهند شد. «جیسون تووی» تحلیلگر مسایل انرژی در «کپیتال اکانامیکس» لندن در این‌باره می‌گوید: «در حال حاضر، هیچ‌گونه آمادگی و شرایط تدارک‌دیده‌شده‌ای برای جذب و پذیرش افزایش صادرات نفت وجود ندارد.» با این وجود، برنامه‌ریزی برای توافق بر سر افزایش میزان صادرات نفت ایران کنار افزایش تولید نفتی آمریکا یکی از مسایل مورد بحث در نشست بعدی «اوپک» خواهد بود.
تداوم افزایش تولید نفت آمریکا به‌عنوان یکی از صادرکنندگان محصولات نفتی در بازارهای بین‌المللی ادامه دارد. این در حالی است که چالش عمده برای سیاستگذاران و تصمیم‌گیرندگان «اوپک»، چگونگی سازگاری با شرایطی است که در صورت موفقیت مذاکرات هسته‌ای صادرات نفت ایران افزایش یابد. افزایش تدریجی تولید نفت آمریکا و احتمال رشد صادرات نفتی ایران به‌همراه ضعف اقتصاد بین‌المللی، سبب افزایش فشار بر کشورهای عضو «اوپک» شده تا دست‌کم در ظاهر هم که شده بر سر میزان سهمیه صادراتی در زمان دیدار وزرای کشورهای صادرکننده نفت در نشست ماه آینده آن نهاد، با یکدیگر به توافق برسند. گزارش تازه «آژانس اطلاعات انرژی آمریکا» که روز جمعه گذشته منتشر شد نیز کمکی به کاهش نگرانی‌های ایجاد‌شده در بازارهای نفتی نکرد. در این گزارش، اشاره شده بود که میزان تولید نفت‌خام آمریکا در چهار هفته اخیر روزانه 9میلیون بشکه بوده؛ این میزان 15درصد بیش از سال گذشته بوده است. این در حالی است که میزان تولید نفت روزانه آمریکا در ماه سپتامبر گذشته 7/8میلیون بشکه بوده است. این میزان تولید خود به‌تنهایی بالاترین نرخ تولید نفت ماهانه از جولای سال 1986 تاکنون بوده است. در مقابل، واردات نفت‌خام آمریکا نیز کمتر از هفت‌میلیون بشکه یا 13درصد کمتر از سال گذشته بوده است. در گزارشی که هفته گذشته از سوی «آژانس بین‌المللی انرژی» منتشر شد، پیش‌بینی شده که تولید نفت‌خام آمریکا در سال آینده میلادی به میانگین 5/9میلیون‌ بشکه در هرروز افزایش یابد. این میزان بیشترین میانگین تولید نفت‌خام از سال 1970 میلادی تا به امروز خواهد بود. این موضوع سبب خواهد شد تا تولید مازاد کشورهای عضو اوپک در سال آینده افزایش یابد. این افزایش حتی پیش از انجام هرگونه محاسبه‌ای درباره افزایش تولید از سوی ایران خواهد بود. آژانس بین‌المللی انرژی همچنین در گزارش اخیر خود پیش‌بینی کرده که ظرفیت تولید نفت اوپک که روی میزان تولید عربستان‌سعودی متمرکز شده است به میانگین 2/2میلیون بشکه در روز در سال‌جاری میلادی برسد و تا سه‌میلیون بشکه تولید روزانه در سال آینده میلادی نیز افزایش یابد.
در بخش دیگری از گزارش «آژانس بین‌المللی انرژی» که چشم‌انداز تولید نفت در کوتاه‌مدت را ترسیم کرده اشاره شده که ارزیابی انجام‌شده افزایش احتمالی ظرفیت تولید نفت ایران را شامل نمی‌شود و این موضوع به دلیل تاثیرات تحریم‌های آمریکا و اتحادیه اروپا بر قابلیت فروش نفت ایران بوده است.
از زمان اتخاذ تحریم‌های وضع‌شده علیه صادرات نفت ایران در سال 2012 میلادی، میزان صادرات نفت آن کشور به میزان یک تا 3/1میلیون بشکه نفت در روز کاهش یافته است. این در حالی است که مدت زمان معافیت‌های کم‌قایل‌شده از سوی کشورهای غربی درباره محدودیت‌های صادرات نفت ایران که در ماه جولای گذشته اجرایی شده بود نیز در پایان ماه آینده به اتمام خواهد رسید.
اگرچه احتمال دستیابی به توافق جامع در جریان مذاکرات هسته‌ای در وین مطابق با ضرب‌الاجل تعیین‌شده بعید به نظر می‌رسد اما با این حال، «گری سیمور» کارشناس روابط بین‌الملل دانشگاه «هاروارد» بر این باور است که احتمال موافقت بر سر تمدید توافق جاری به شرط بهبود شرایط و ضوابط، امکان‌پذیر است. «سیمور» هفته گذشته در مصاحبه با اندیشکده آمریکایی «شورای روابط‌خارجی» در این‌باره گفت: «منافع طرفین مذاکره‌کننده ایجاب می‌کند بر سر تمدید احتمالی مدت‌زمان مذاکرات با یکدیگر به توافق برسند چراکه وضعیت موجود اگرچه کامل و بی‌عیب نیست اما قابل‌تحمل است.»
اگرچه ایران و آمریکا فاصله زیادی تا توافق کامل بر سر موضوعات اصلی از جمله برنامه غنی‌سازی اورانیوم ایران با یکدیگر دارند اما هر دو کشور بر سر مقابله با شبه‌نظامیان «داعش» در عراق با یکدیگر منافع مشترکی دارند. «گری سیمور» در این‌باره می‌گوید: «هر دو طرف؛ درباره مقابله با افزایش تنش بر سر مساله هسته‌ای و جلوگیری از رویارویی با یکدیگر دارای منافع مشترک هستند چراکه این موضوع کمک می‌کند تا طرفین بر سر تشکیل کارزار مقابله با «داعش» با یکدیگر به توافق برسند. گمان می‌کنم تلاش‌هایی برای دستیابی به مبنایی بر سر توافق جزیی بر سر برخی موارد تا مهلت ضرب‌الاجل تعیین‌شده، انجام شود.»
در هر حال، اگرچه احتمال توافق کشورهای تولید‌کننده اوپک با چشم‌انداز افزایش سریع صادرات نفت ایران به میزان یک‌میلیون بشکه در روز به بازارهای بین‌المللی، بعید به نظر می‌رسد، با این حال، تولیدکنندگان «اوپک»، تحت‌فشار قرار دارند تا دست‌کم بتوانند درباره چگونگی تعامل با افزایش عرضه نفت ایران پس از لغو بخش عمده‌ای از تحریم، توضیحی ارایه دهند و اینکه چگونه با این موضوع روبه‌رو خواهند شد. «جیسون تووی» تحلیلگر مسایل انرژی در «کپیتال اکانامیکس» لندن در این‌باره می‌گوید: «در حال حاضر، هیچ‌گونه آمادگی و شرایط تدارک‌دیده‌شده‌ای برای جذب و پذیرش افزایش صادرات نفت وجود ندارد.» با این وجود، برنامه‌ریزی برای توافق بر سر افزایش میزان صادرات نفت ایران کنار افزایش تولید نفتی آمریکا یکی از مسایل مورد بحث در نشست بعدی «اوپک» خواهد بود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.