|

جنگ زنان علیه «داعش»

فائزه توکلی . پژوهشگر تاریخ پژوهشگاه علوم انسانی

پیشروی نیروهای تکفیری افراطی «داعش» در شمال‌عراق و مقابله با نیروهای پیشمرگه کردستان عراق، در منطقه کوبانی، تمامی نیروهای مردمی اعم از مردان و زنان مبارز کرد را به میدان آورده است تا با دفاع از خاک و زادگاهشان با اقدامات بی‌رحمانه این شبه‌نظامیان جنایتکار و افراطی مقابله کنند. پیش از این جنایات «داعش»، در سوریه و شهرهای عراق از موصل و شهرهای عرب‌زبان تا مردم منتسب به «ایزدی» همه قربانی جنایت وسیعی قرار گرفتند. بنا بر آمار سازمان‌ملل از زمان تهاجم «داعش» به شهرهای عراق بیش از یک‌میلیون نفر آواره شدند. تنها بعد از اشغال «موصل» بیش از ۵۰۰هزارنفر در استان غربی «انبار»، مجبور به ترک خانه‌های خود شدند. مردم منتسب به «ایزدی» که جمعیتی حدود 400هزارنفر دارد با حمله «داعش» عمدتا آواره شدند و در آنجا یک فاجعه انسانی رخ داده که هنوز و هر روز قربانی می‌گیرد. «داعش» با حمله به مناطق «ایزدی»‌نشین شروع به قتل‌عام کرد؛ از کشتار دسته‌جمعی تا تجاوز به زنان و جنایات فجیع علیه مردم بی‌دفاع که آوارگی وسیع مردم این مناطق را به همراه آورد. در این حملات زنانی برای اولین‌بار در موصل به حکم «جهاد نکاح» مورد تجاوز قرار گرفتند و در بازار برده‌فروشی به نرخ کمتر از صددلار فروخته شدند، کودکانی بمب شدند و منفجر شدند و خانواده‌هایی دسته‌جمعی تیرباران شدند. در میان کردهای «ایزدی» فرهنگ عشایری حاکم است. مردم زحمتکش این منطقه در سرتاسر عراق مشغول کارهای سخت با دستمزد کم هستند. شرایط زندگی و تاریخ سلطه، از آنها مردمی بی‌دفاع و ناتوان ساخته است. وقتی نیروهای «داعش» در این منطقه جنایت جمعی مرتکب می‌شوند و به زنان تجاوز می‌کنند، «امیر» دستور می‌دهد که این زنان حق ندارند به خانه‌شان برگردند! در یک‌مورد چندزن آسیب‌دیده که مورد تجاوز قرار گرفته بودند، به‌جای اینکه در حمایت خانواده و مردم «ایزدی» قرار گیرند، ناچار می‌شوند خودکشی کنند! در حملات اخیر «داعش» علیه منطقه «کوبانی» که هم‌مرز ترکیه و سوریه است؛ جهان نظاره‌گر پدیده مسلح‌شدن زنان برای مقابله با «داعش» است. این زنان، مستقل از اینکه کدام تمایلات سیاسی را نمایندگی می‌کنند، خیلی صریح گفته‌اند که «داعش می‌خواهد ما را به بربریت برگرداند و ما این را قبول نمی‌کنیم.» صحنه‌های شورانگیزی که این مقاومت مردمی آفریده است اولین جلوه‌های مقاومت و جنگ علیه «داعش» بود. رسانه‌ها با انعکاس این اخبار و ارسال تصاویر توجه جهانیان را به این موضوع جلب کردند. چنانکه دکتر ژوزف کشیشیان، محقق آمریکایی امور خلیج‌فارس و عراق، به تلویزیون العربیه گفت: «حضور نیروهای نظامی زن تاکیدی است بر اینکه زنان در کردستان یک عضو تمام و کمال جامعه هستند و حاضر به مخفی‌شدن در پشت درهای خانه نیستند.» او گفت: «زنان و مردان کرد به‌ندرت از انجام وظایف نظامی خود سرباز زده‌اند.»یکی از زنان «کوبانی» به‌نام «چلان شاخوان»، عضو واحد زنان نیروهای پیشمرگه به «المانیتور» گفت: «ما در میدان جنگ هستیم. من ازدواج کرده‌ام و یک دختر دارم. دخترم را نزد پدرومادرم گذاشته‌ام و برای جنگ با تندروان به اینجا آمده‌ام. من از انجام وظیفه ملی خود خوشحال هستم.» «شایما خلیل»، یک زن پیشمرگه دیگر گفت: «دلیل جنگ ما با «داعش» اول دفاع از کشور و بعد دفاع از زنان است. «داعش» در موصل به حیثیت و حدود زنان تعرض کرده است...»
به‌گفته کشیشیان، حضور زنان در نیروهای پیشمرگه موضوع تازه‌ای نیست. «صلاح‌الدین ایوبی از فرماندهان جنگ‌های صلیبی هم که یک کرد بود، در میان نیروهای خود، زنان جنگجو داشت.» بر اساس یک مقاله که از سوی دانشگاه فلوریدا در سال 2005 چاپ شد، زنان کرد از سده 1700میلادی در کنار مردان می‌جنگیدند. در طول جنگ داخلی عراق در دهه 1990، حزب «اتحادیه میهنی کردستان» اولین حزب سیاسی در عراق بود که اقدام به پذیرش زنان در میان نیروهای مسلح خود کرد. واحد زنان پیشمرگه در سال 1996 با 11عضو راه‌اندازی شد. در این مقاله آمده است: «زنان پیشمرگه از ابتدای حضور خود، در کنار آموزش‌های تاکتیکی و استراتژی نظامی، به یادگیری ریاضیات، کامپیوتر و تاریخ هم می‌پرداختند.» به‌گزارش روزنامه آمریکایی «نیویورک‌پست»، 500نیروی زن در پیشمرگه حضور دارند و در زیر آفتاب سوزان «سلیمانیه» عراق دوره‌های نظامی برای هرگونه حمله احتمالی را آموزش دیده‌اند. کشیشیان گفت: «تشکیل یک گردان نیروی زن حکایت از به‌کارگیری منابع متنوع از سوی پیشمرگه‌ها دارد.»به‌گفته کشیشیان، رویارویی سربازان زن کرد با «داعش»، در حالی‌که هردو آنها مسلمان سنی هستند، نشان می‌دهد که «پیشمرگه هم مسلمان است و هم میانه‌رو» و در تقابل با شبه‌نظامیان تندرو «داعش» است. سخن پایانی آنکه مورد زنان کوبانی و زنان «ایزدی» در منطقه‌ای به‌نام کردستان با فرهنگ و قوانین تقریبا یکسان دو تجربه است که در متن تهاجم پیش‌روی ما قرار گرفته است. این تجربه‌ای است که می‌تواند بارها تکرار شود. تجربه زنان «کوبانی»، راهی است که می‌تواند در کل عراق و فردا در سوریه و هرجایی تکرار شود. پدیده «داعش» جدید نیست، بلکه «القاعده» و «طالبان» است. آمریکا که خود خالق این نیروهای مخوف است؛ به‌سادگی کلید تکفیری‌ها را خاموش نمی‌کند. زنان «کوبانی» یک الگو برای مقاومت هستند.
پیشروی نیروهای تکفیری افراطی «داعش» در شمال‌عراق و مقابله با نیروهای پیشمرگه کردستان عراق، در منطقه کوبانی، تمامی نیروهای مردمی اعم از مردان و زنان مبارز کرد را به میدان آورده است تا با دفاع از خاک و زادگاهشان با اقدامات بی‌رحمانه این شبه‌نظامیان جنایتکار و افراطی مقابله کنند. پیش از این جنایات «داعش»، در سوریه و شهرهای عراق از موصل و شهرهای عرب‌زبان تا مردم منتسب به «ایزدی» همه قربانی جنایت وسیعی قرار گرفتند. بنا بر آمار سازمان‌ملل از زمان تهاجم «داعش» به شهرهای عراق بیش از یک‌میلیون نفر آواره شدند. تنها بعد از اشغال «موصل» بیش از ۵۰۰هزارنفر در استان غربی «انبار»، مجبور به ترک خانه‌های خود شدند. مردم منتسب به «ایزدی» که جمعیتی حدود 400هزارنفر دارد با حمله «داعش» عمدتا آواره شدند و در آنجا یک فاجعه انسانی رخ داده که هنوز و هر روز قربانی می‌گیرد. «داعش» با حمله به مناطق «ایزدی»‌نشین شروع به قتل‌عام کرد؛ از کشتار دسته‌جمعی تا تجاوز به زنان و جنایات فجیع علیه مردم بی‌دفاع که آوارگی وسیع مردم این مناطق را به همراه آورد. در این حملات زنانی برای اولین‌بار در موصل به حکم «جهاد نکاح» مورد تجاوز قرار گرفتند و در بازار برده‌فروشی به نرخ کمتر از صددلار فروخته شدند، کودکانی بمب شدند و منفجر شدند و خانواده‌هایی دسته‌جمعی تیرباران شدند. در میان کردهای «ایزدی» فرهنگ عشایری حاکم است. مردم زحمتکش این منطقه در سرتاسر عراق مشغول کارهای سخت با دستمزد کم هستند. شرایط زندگی و تاریخ سلطه، از آنها مردمی بی‌دفاع و ناتوان ساخته است. وقتی نیروهای «داعش» در این منطقه جنایت جمعی مرتکب می‌شوند و به زنان تجاوز می‌کنند، «امیر» دستور می‌دهد که این زنان حق ندارند به خانه‌شان برگردند! در یک‌مورد چندزن آسیب‌دیده که مورد تجاوز قرار گرفته بودند، به‌جای اینکه در حمایت خانواده و مردم «ایزدی» قرار گیرند، ناچار می‌شوند خودکشی کنند! در حملات اخیر «داعش» علیه منطقه «کوبانی» که هم‌مرز ترکیه و سوریه است؛ جهان نظاره‌گر پدیده مسلح‌شدن زنان برای مقابله با «داعش» است. این زنان، مستقل از اینکه کدام تمایلات سیاسی را نمایندگی می‌کنند، خیلی صریح گفته‌اند که «داعش می‌خواهد ما را به بربریت برگرداند و ما این را قبول نمی‌کنیم.» صحنه‌های شورانگیزی که این مقاومت مردمی آفریده است اولین جلوه‌های مقاومت و جنگ علیه «داعش» بود. رسانه‌ها با انعکاس این اخبار و ارسال تصاویر توجه جهانیان را به این موضوع جلب کردند. چنانکه دکتر ژوزف کشیشیان، محقق آمریکایی امور خلیج‌فارس و عراق، به تلویزیون العربیه گفت: «حضور نیروهای نظامی زن تاکیدی است بر اینکه زنان در کردستان یک عضو تمام و کمال جامعه هستند و حاضر به مخفی‌شدن در پشت درهای خانه نیستند.» او گفت: «زنان و مردان کرد به‌ندرت از انجام وظایف نظامی خود سرباز زده‌اند.»یکی از زنان «کوبانی» به‌نام «چلان شاخوان»، عضو واحد زنان نیروهای پیشمرگه به «المانیتور» گفت: «ما در میدان جنگ هستیم. من ازدواج کرده‌ام و یک دختر دارم. دخترم را نزد پدرومادرم گذاشته‌ام و برای جنگ با تندروان به اینجا آمده‌ام. من از انجام وظیفه ملی خود خوشحال هستم.» «شایما خلیل»، یک زن پیشمرگه دیگر گفت: «دلیل جنگ ما با «داعش» اول دفاع از کشور و بعد دفاع از زنان است. «داعش» در موصل به حیثیت و حدود زنان تعرض کرده است...»
به‌گفته کشیشیان، حضور زنان در نیروهای پیشمرگه موضوع تازه‌ای نیست. «صلاح‌الدین ایوبی از فرماندهان جنگ‌های صلیبی هم که یک کرد بود، در میان نیروهای خود، زنان جنگجو داشت.» بر اساس یک مقاله که از سوی دانشگاه فلوریدا در سال 2005 چاپ شد، زنان کرد از سده 1700میلادی در کنار مردان می‌جنگیدند. در طول جنگ داخلی عراق در دهه 1990، حزب «اتحادیه میهنی کردستان» اولین حزب سیاسی در عراق بود که اقدام به پذیرش زنان در میان نیروهای مسلح خود کرد. واحد زنان پیشمرگه در سال 1996 با 11عضو راه‌اندازی شد. در این مقاله آمده است: «زنان پیشمرگه از ابتدای حضور خود، در کنار آموزش‌های تاکتیکی و استراتژی نظامی، به یادگیری ریاضیات، کامپیوتر و تاریخ هم می‌پرداختند.» به‌گزارش روزنامه آمریکایی «نیویورک‌پست»، 500نیروی زن در پیشمرگه حضور دارند و در زیر آفتاب سوزان «سلیمانیه» عراق دوره‌های نظامی برای هرگونه حمله احتمالی را آموزش دیده‌اند. کشیشیان گفت: «تشکیل یک گردان نیروی زن حکایت از به‌کارگیری منابع متنوع از سوی پیشمرگه‌ها دارد.»به‌گفته کشیشیان، رویارویی سربازان زن کرد با «داعش»، در حالی‌که هردو آنها مسلمان سنی هستند، نشان می‌دهد که «پیشمرگه هم مسلمان است و هم میانه‌رو» و در تقابل با شبه‌نظامیان تندرو «داعش» است. سخن پایانی آنکه مورد زنان کوبانی و زنان «ایزدی» در منطقه‌ای به‌نام کردستان با فرهنگ و قوانین تقریبا یکسان دو تجربه است که در متن تهاجم پیش‌روی ما قرار گرفته است. این تجربه‌ای است که می‌تواند بارها تکرار شود. تجربه زنان «کوبانی»، راهی است که می‌تواند در کل عراق و فردا در سوریه و هرجایی تکرار شود. پدیده «داعش» جدید نیست، بلکه «القاعده» و «طالبان» است. آمریکا که خود خالق این نیروهای مخوف است؛ به‌سادگی کلید تکفیری‌ها را خاموش نمی‌کند. زنان «کوبانی» یک الگو برای مقاومت هستند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.