|

زنان علیه مردان 2

احمد طالبی‌نژاد

خب دیگر. در حالی که آقایان سرگرم برگزاری جشن‌های سینمایی و امورصنفی بودند، خانم‌ها جای خالیشان را گرفتند. متوجه هستیم که همزمان - برای نخستین‌بار شاید- سه فیلم از سه‌فیلمساز زن، پرده سینما‌های تهران و شهرستان‌ها را تسخیر کرده‌اند؛ در حالی که هنوز یک‌ماه از پایان اکران عمومی فیلم دیگری که توسط یک‌زن ساخته شده بود، نمی‌گذرد. این اتفاق فرخنده‌ای است که می‌تواند مبنای یک بحث جامعه شناختی قرار گیرد. در حالی که برخی نهاد‌های دولتی، در پی تفکیک جنسیتی بودند و هستند، در صنعت و هنر سینمای ایران، خانم‌ها و آقایان دوشادوش هم، در کار خلق و اشاعه اندیشه‌های‌شان هستند. همین چندی پیش بود که سینماگر برجسته ایرانی، رخشان بنی‌اعتماد، جایزه جشنواره ونیز را به خانه آورد و گویا فیلمش به چندین جشنواره دیگر هم دعوت شده است. باری، خوبی کار زنان فیلمساز این است که هر کدام راهی و نگاهی منحصر به خود دارند. به همین سه‌فیلمشان که روی پرده است توجه کنیم. در «شهر موشها2»، مرضیه برومند، همچون همیشه در دنیای پاک‌وزلال کودکان و نوجوانان سیر می‌کند و چه خوب که بچه‌ها را سکوی پرش قرار نداده برای رسیدن به سینمای موسوم به بزرگسالان. او حتی وقتی فیلم یا سریالی در باره بزرگ‌تر‌ها ساخته نیز از منظر کودکی هشیار و کنجکاو به جهان آدم‌بزرگ‌ها نزدیک شده است. تهمینه میلانی هم در «آتش‌بس 2»، با سماجت تمام، به نقد روش‌های ناپسند نسبت به زنان در جامعه مردسالار ما می‌پردازد. در ساخته‌های او، مردان همگی سلطه‌طلب و خودمدارند و زنان جملگی مظلوم اما پرقدرت و خودکفا. این نگاه و روش او نسبت به مسایل اجتماعی است و اگرچه نگارنده موافقتی با آن ندارد، منکرش هم نمی‌شود. این هم یک جور نگاه است. هنوز فیلم «خانوم» ساخته تینا پاکروان را ندیده‌ام تا بدانم او رو به کدامین جهت فرهنگی و اجتماعی دارد اما، از نام فیلم و نقل‌قول‌های این و آن برمی‌آید که ایشان هم مدافع حق و حقوق زنان است. همان‌طور که اشاره شد، یکی، دو ماه پیش نیز فیلم «پنج‌ستاره»، ساخته مهشید افشارزاده، بازیگر سابق سینما در دهه1360 و 70 نیز بر پرده رفت و البته چون آن را هم ندیده‌ام، درباره‌اش قضاوتی ندارم و فراموش نکنیم ده‌ها فیلمساز زن دیگر را که در تلویزیون یا عرصه فیلم مستند و کوتاه فعالند و آثار درخشانی ازشان دیده‌ایم و خواهیم دید و باز به یاد داشته‌باشیم تعداد حیرت آور دانشجویان دختر را در رشته‌های سینما و تئاتر که اینان نیرو‌های بالقوه در آینده سینمای ایران خواهند بود. بنابراین می‌بینیم که برخلاف نظرخانم میلانی، نه‌تنها آتش‌بسی در کار نیست، بلکه خانم‌ها فعلا دست پیش را دارند و خیال هم ندارند آتش‌بس بدهند و اصلا چرا باید کوتاه بیایند؟ قرن‌ها جامعه ایران مردسالار بوده و حالا هم هست. خب؛ در فضای مجازی که زنان می‌توانند تفوق خود را بر مردان به نمایش بگذارند.
خب دیگر. در حالی که آقایان سرگرم برگزاری جشن‌های سینمایی و امورصنفی بودند، خانم‌ها جای خالیشان را گرفتند. متوجه هستیم که همزمان - برای نخستین‌بار شاید- سه فیلم از سه‌فیلمساز زن، پرده سینما‌های تهران و شهرستان‌ها را تسخیر کرده‌اند؛ در حالی که هنوز یک‌ماه از پایان اکران عمومی فیلم دیگری که توسط یک‌زن ساخته شده بود، نمی‌گذرد. این اتفاق فرخنده‌ای است که می‌تواند مبنای یک بحث جامعه شناختی قرار گیرد. در حالی که برخی نهاد‌های دولتی، در پی تفکیک جنسیتی بودند و هستند، در صنعت و هنر سینمای ایران، خانم‌ها و آقایان دوشادوش هم، در کار خلق و اشاعه اندیشه‌های‌شان هستند. همین چندی پیش بود که سینماگر برجسته ایرانی، رخشان بنی‌اعتماد، جایزه جشنواره ونیز را به خانه آورد و گویا فیلمش به چندین جشنواره دیگر هم دعوت شده است. باری، خوبی کار زنان فیلمساز این است که هر کدام راهی و نگاهی منحصر به خود دارند. به همین سه‌فیلمشان که روی پرده است توجه کنیم. در «شهر موشها2»، مرضیه برومند، همچون همیشه در دنیای پاک‌وزلال کودکان و نوجوانان سیر می‌کند و چه خوب که بچه‌ها را سکوی پرش قرار نداده برای رسیدن به سینمای موسوم به بزرگسالان. او حتی وقتی فیلم یا سریالی در باره بزرگ‌تر‌ها ساخته نیز از منظر کودکی هشیار و کنجکاو به جهان آدم‌بزرگ‌ها نزدیک شده است. تهمینه میلانی هم در «آتش‌بس 2»، با سماجت تمام، به نقد روش‌های ناپسند نسبت به زنان در جامعه مردسالار ما می‌پردازد. در ساخته‌های او، مردان همگی سلطه‌طلب و خودمدارند و زنان جملگی مظلوم اما پرقدرت و خودکفا. این نگاه و روش او نسبت به مسایل اجتماعی است و اگرچه نگارنده موافقتی با آن ندارد، منکرش هم نمی‌شود. این هم یک جور نگاه است. هنوز فیلم «خانوم» ساخته تینا پاکروان را ندیده‌ام تا بدانم او رو به کدامین جهت فرهنگی و اجتماعی دارد اما، از نام فیلم و نقل‌قول‌های این و آن برمی‌آید که ایشان هم مدافع حق و حقوق زنان است. همان‌طور که اشاره شد، یکی، دو ماه پیش نیز فیلم «پنج‌ستاره»، ساخته مهشید افشارزاده، بازیگر سابق سینما در دهه1360 و 70 نیز بر پرده رفت و البته چون آن را هم ندیده‌ام، درباره‌اش قضاوتی ندارم و فراموش نکنیم ده‌ها فیلمساز زن دیگر را که در تلویزیون یا عرصه فیلم مستند و کوتاه فعالند و آثار درخشانی ازشان دیده‌ایم و خواهیم دید و باز به یاد داشته‌باشیم تعداد حیرت آور دانشجویان دختر را در رشته‌های سینما و تئاتر که اینان نیرو‌های بالقوه در آینده سینمای ایران خواهند بود. بنابراین می‌بینیم که برخلاف نظرخانم میلانی، نه‌تنها آتش‌بسی در کار نیست، بلکه خانم‌ها فعلا دست پیش را دارند و خیال هم ندارند آتش‌بس بدهند و اصلا چرا باید کوتاه بیایند؟ قرن‌ها جامعه ایران مردسالار بوده و حالا هم هست. خب؛ در فضای مجازی که زنان می‌توانند تفوق خود را بر مردان به نمایش بگذارند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.