|

«رویا» و ترس از آشنا و غریبه

از روزی که جهان به زخم شنگال مبتلا شد، بیش از سه‌ماه می‌گذرد و زخم هنوز تازه است. زخم ایزدی‌های خاموش، زخم مردها و زنان و بچه‌هایی که کیلومترها راه دویده‌اند تا به آرامشی برسند که داعشی‌ها از آنها دریغ کردند به صدای هزاران گلوله. راویان خاموش حالا در کمپ نه‌چندان بزرگی جمع شده‌اند؛ از 10هزارنفر، تنها هزارنفر باقی مانده‌اند و آنها که غایب این فهرست بلندبالا هستند، با سرنوشت نام شنگال اجین شده‌اند؛ اگر شنگال باقی بماند، یاد آنها هم باقی خواهد ماند و اگر شنگال بمیرد، آنها هم مانند باکرگی از‌میان‌برداشته‌شده کودکانشان، بی‌سرنوشت خواهند شد. این خانواده 10نفره، باقی‌مانده آن زخم است؛ پدرشان را داعش از تاریخ حذف کرده و حالا مادرشان در یکی از آن زندان‌هایی است که می‌گویند دشمن در شنگال به راه انداخته: «زندان نیست، خود شهر را حصاربندی کرده‌اند و مردم در بعضی از خانه‌ها که پاکسازی شده‌اند، اسیرند. یک وضعیت حصر دارند که نمی‌توانند از شهر خارج شوند.» از طریق یک موبایل با مادر تلفنی حرف می‌زنند. هر سه، چهارروز یک‌بار، این فرصت دست می‌دهد تا مادر گوشی را جواب بدهد و 10سر عایله‌اش را شاد کند. باقی وقت‌ها گوشی خاموش است و نگرانی پشت نگرانی. خانواده «رویا» ساعت شش صبح از شنگال فرار کرده‌اند، با ماشین همسایه‌شان به سمت موصل به راه افتاده‌اند و در نهایت مادرشان در «تل‌عفر» اسیر شده. می‌پرسم که از بابت تنهایی مادرش نگران نیست؟ «نه، مادرم تنها نیست، تل‌عفر پنج‌هزار اسیر دارد، مادرم هم آنجاست، با آنهاست، تنها نیست.»هفت‌سال بیشتر ندارد و معنی اسارت را می‌فهمد و می‌داند که آدم در جمع پنج‌هزارنفره تنها نخواهد بود لابد. چشم‌هایش را نوعی بیماری فصلی پر از اشک کرده و نسبت به دوربین عکاسی گارد دارد. مدام به برادرش می‌گوید که «چرا این آقاهه از من عکس می‌گیره؟» دوربین را از گردنم باز می‌کنم و می‌دهم دستش، یادش می‌دهم که چطور از چشمی نگاه کند و دکمه را فشار دهد. بعد دوستانش را در کادرش می‌آورم که چندتایی عکس بگیرد. شوروحال این بازی که تمام شد، دوربین را پس می‌دهد: «خوشم نیومد.» برادرش می‌گوید که «ترسیده. به هیچ‌کسی اعتماد ندارد. در شنگال اتفاقی که افتاد فراموشمان نمی‌شود. همسایه ما که عرب سنی بود، درست در لحظه‌ای که ما داشتیم خانه‌هایمان را ترک می‌کردیم، افتاده بودند به غارت خانه‌ها. همسایه‌ای که سال‌ها با ما در یک محل زندگی می‌کرد، روبه‌روی چشم بچه‌ها داشت خانه را ویران می‌کرد، چطور می‌توانند به شما که غریبه‌اید، اعتماد کنند؟» دستش را می‌گیرم و می‌گذارم توی دستم. صورتش را برمی‌گرداند تا نگاهش نکنم. ساعت به ظهر رسیده و وقت غذاست. سفره‌ای برایمان پهن می‌کنند در چادر مردانه. غذا گوشت آب‌پز است و برنج با سبزی و خیار خردشده. اولین قاشق را که توی دهانم می‌گذارم، یخش می‌شکند، در ورودی چادر می‌ایستد و به دوربین خیره می‌شود. دوربین را می‌سپارم به او و عصر که عکس‌هایش را نگاه می‌کنم، از تعجب ماتم می‌برد؛ تصویرهایی که ثبت کرده، زنان و دخترانی است که این‌طرف و آن‌طرف کمپ ایستاده‌اند و به او خیره شده‌اند. زنانی فارغ از مذهب و نژاد. فارغ از رنگ پوست و وضع مالی. همه در یک تراز و در یک زاویه از نور خورشید در تصاویرش به ثبت رسیده‌اند و هیچ‌کس برتر از دیگری نیست.
از روزی که جهان به زخم شنگال مبتلا شد، بیش از سه‌ماه می‌گذرد و زخم هنوز تازه است. زخم ایزدی‌های خاموش، زخم مردها و زنان و بچه‌هایی که کیلومترها راه دویده‌اند تا به آرامشی برسند که داعشی‌ها از آنها دریغ کردند به صدای هزاران گلوله. راویان خاموش حالا در کمپ نه‌چندان بزرگی جمع شده‌اند؛ از 10هزارنفر، تنها هزارنفر باقی مانده‌اند و آنها که غایب این فهرست بلندبالا هستند، با سرنوشت نام شنگال اجین شده‌اند؛ اگر شنگال باقی بماند، یاد آنها هم باقی خواهد ماند و اگر شنگال بمیرد، آنها هم مانند باکرگی از‌میان‌برداشته‌شده کودکانشان، بی‌سرنوشت خواهند شد. این خانواده 10نفره، باقی‌مانده آن زخم است؛ پدرشان را داعش از تاریخ حذف کرده و حالا مادرشان در یکی از آن زندان‌هایی است که می‌گویند دشمن در شنگال به راه انداخته: «زندان نیست، خود شهر را حصاربندی کرده‌اند و مردم در بعضی از خانه‌ها که پاکسازی شده‌اند، اسیرند. یک وضعیت حصر دارند که نمی‌توانند از شهر خارج شوند.» از طریق یک موبایل با مادر تلفنی حرف می‌زنند. هر سه، چهارروز یک‌بار، این فرصت دست می‌دهد تا مادر گوشی را جواب بدهد و 10سر عایله‌اش را شاد کند. باقی وقت‌ها گوشی خاموش است و نگرانی پشت نگرانی. خانواده «رویا» ساعت شش صبح از شنگال فرار کرده‌اند، با ماشین همسایه‌شان به سمت موصل به راه افتاده‌اند و در نهایت مادرشان در «تل‌عفر» اسیر شده. می‌پرسم که از بابت تنهایی مادرش نگران نیست؟ «نه، مادرم تنها نیست، تل‌عفر پنج‌هزار اسیر دارد، مادرم هم آنجاست، با آنهاست، تنها نیست.»هفت‌سال بیشتر ندارد و معنی اسارت را می‌فهمد و می‌داند که آدم در جمع پنج‌هزارنفره تنها نخواهد بود لابد. چشم‌هایش را نوعی بیماری فصلی پر از اشک کرده و نسبت به دوربین عکاسی گارد دارد. مدام به برادرش می‌گوید که «چرا این آقاهه از من عکس می‌گیره؟» دوربین را از گردنم باز می‌کنم و می‌دهم دستش، یادش می‌دهم که چطور از چشمی نگاه کند و دکمه را فشار دهد. بعد دوستانش را در کادرش می‌آورم که چندتایی عکس بگیرد. شوروحال این بازی که تمام شد، دوربین را پس می‌دهد: «خوشم نیومد.» برادرش می‌گوید که «ترسیده. به هیچ‌کسی اعتماد ندارد. در شنگال اتفاقی که افتاد فراموشمان نمی‌شود. همسایه ما که عرب سنی بود، درست در لحظه‌ای که ما داشتیم خانه‌هایمان را ترک می‌کردیم، افتاده بودند به غارت خانه‌ها. همسایه‌ای که سال‌ها با ما در یک محل زندگی می‌کرد، روبه‌روی چشم بچه‌ها داشت خانه را ویران می‌کرد، چطور می‌توانند به شما که غریبه‌اید، اعتماد کنند؟» دستش را می‌گیرم و می‌گذارم توی دستم. صورتش را برمی‌گرداند تا نگاهش نکنم. ساعت به ظهر رسیده و وقت غذاست. سفره‌ای برایمان پهن می‌کنند در چادر مردانه. غذا گوشت آب‌پز است و برنج با سبزی و خیار خردشده. اولین قاشق را که توی دهانم می‌گذارم، یخش می‌شکند، در ورودی چادر می‌ایستد و به دوربین خیره می‌شود. دوربین را می‌سپارم به او و عصر که عکس‌هایش را نگاه می‌کنم، از تعجب ماتم می‌برد؛ تصویرهایی که ثبت کرده، زنان و دخترانی است که این‌طرف و آن‌طرف کمپ ایستاده‌اند و به او خیره شده‌اند. زنانی فارغ از مذهب و نژاد. فارغ از رنگ پوست و وضع مالی. همه در یک تراز و در یک زاویه از نور خورشید در تصاویرش به ثبت رسیده‌اند و هیچ‌کس برتر از دیگری نیست.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.