|

از زخم کوبانی

کمپ عربت ویژگی‌های خاص خودش را در مدیریت دارد. ویژگی‌هایی که با الگوبرداری از کمپ های آوارگان جنگی، سیل‌زدگان و مصیبت‌زدگان سیل در خاورمیانه تمهید شده است. در این میان وجود «مختار»ها از مهمترین نکات اداره کمپ است. مختارها مدیران محله‌های کمپ عربت هستند؛ مسئول تحویل گرفتن اقلامی که به کمپ می رسد و صدای مردم محله خود. در کمپ، تعریف محله بر اساس ردیف چادرهایی که کنار هم قرار گرفته روشن می شود و سعی شده اقوام در کنار یکدیگر قرار بگیرند تا از بروز مشکلات و اختلاط‌های بی‌مورد جلوگیری شود.
«یاسر» و «سلیمان» از مختارهای کمپ عربت را در هنگام تحویل کفش ملاقات می‌کنم. معتقدند که تا امروز هیچ گونه مشکلی از روش اداره کمپ به آن‌ها یا یاران‌شان در محله وارد نشده. یاسر توضیح می‌دهد که در سه ماه اخیر، افراد تازه ای نیز به این جمع اضافه شده‌اند و همزمان با افزایش تعداد نفرات، اقلام وارد شده نیز افزایش داشته؛ خصوصا وسایل سرمایشی که در هوای گرم ماه‌های تابستان بسیار ضروری بوده. سلیمان هم همین نظر را دارد با این تفاوت که او کمی نگران آینده مردهایی است که در کمپ عربت روزگار می‌گذرانند: «اینها نیاز به کار در بیرون از کمپ دارند. در حال حاضر ما افرادی را داریم که بر اساس توانایی‌هایشان در کمپ فعالیت می‌کنند؛ مثلا کارگران ساختمانی از مفیدترین نیروهای داخل کمپ هستند و همزمان با شروع به کار مدارس، معلمان یکی از کارآمدترین نیروهای مجموعه به حساب می‌آیند اما مشکل برای مردانی است که هنوز به کار در بیرون کمپ تن نداده‌اند و فعلا به دلیل آسیب‌های روحی و روانی که در شنگال با آن مواجه بوده‌اند، منزوی هستند.» او معتقد است که با خروج این افراد از کمپ و اشتغال در شهر سلیمانیه یا عربت می‌شود به روند بازگشت آن‌ها به جامعه امیدوار بود.
عجیب اما اینجاست که با وجود درد و رنج آوارگی و دوری هزار کیلومتری از خانه ها و کاشانه‌ها، ایزدی های کمپ عربت، بیش از هر چیز این روزها نگران مردم کوبانی هستند و بیش از همه زنانی که یک تنه به دفاع از این شهر مرزی پرداخته اند.
دیدار از کمپ با بدرقه خانواده‌های ایزدی به پایان می‌رسد. دم در از آنها می‌پرسم که این‌روزها به‌جز حال بد خودشان، به چه‌چیزی بیشتر فکر می‌کنند و همه یکصدا از «کوبانی» حرف می‌زنند. «عمر» می‌گوید که مقاومت کوبانی نشان‌دهنده این است که می‌شد در برابر داعش آنقدر مقاومت کرد تا نابودی‌اش. او غبطه می‌خورد به حال کوبانی‌ها که امروز در مرکز توجه دنیا هستند و افسوس می‌خورد که چرا در لحظه حمله داعش به شنگال، تا این اندازه حمایت‌های جهانی از کردها نبود. عبدالله هم از اتحاد کوبانی‌ها می‌گوید. از اینکه شنگال به‌لحاظ اتحادی با کوبانی فرق دارد: «کوبانی شهر یکصدایی است. در شنگال اینطور نبود؛ بعضی از همشهری‌های ما که موافق داعش بودند، حمله آنها را انتظار می‌کشیدند.»
در میان افسوس بعضی و نگرانی بعضی دیگر از وضعیت کوبانی، «ملا نوزر»، یکی از مردان کمپ عربت معتقد است که حمایت آوارگان جنگ داعش در سراسر خاورمیانه می‌تواند، در ادامه مقاومت مردم کوبانی موثر باشد: «در حال حاضر بخشی از کردها به ترکیه فرار کرده‌اند، برخی هم به سوریه، ایران و بخش‌های شرقی عراق. با این حساب می‌شود صدای مظلومیت ما را در برابر داعش به سراسر دنیا برسانیم. داعش، نماد وحشت است، خیلی از بچه‌های ما، خصوصا دخترها، هنوز به محض یادآوری و شنیدن اسم داعش، می‌لرزند. باید این صدا به گوش دنیا برسد و دنیا بفهمد که داعش تنها دشمن عراق نیست، دشمن کل مردم جهان است.»
بچه‌ها هم در این گفت‌وگو هستند اما هنوز از زخم کوبانی چیزی نمی‌دانند. این‌طرف و آن‌طرف، اخباری به گوششان خورده اما نمی‌دانند که فاجعه آنجا تا چه حد به فاجعه کشتار ایزدی‌ها شبیه است. با این همه از میان آنها، نوجوانان ساکن در کمپ عربت، شنیده‌اند که هر دختربچه‌ای که به دست داعش افتاده، اسیر پنجه تقدیری ناخواسته شده و حجله نشین خشونت شده است. همین موضوع باعث شده که آنها بیش از مادران و پدران‌شان از داعش و داعشیان متنفر باشند و حالا شاید این «تنفر مشترک» است که آنها را با خواهران کوبانی‌شان همسنگر می‌کند.
آیا کوبانی فروخواهد ریخت؟ آوارش بر سر چه‌کسانی فرو می‌ریزد؟ غرور چه‌کسانی زیر آن حجم ایستادگی له خواهد شد؟ چه آبرو و اعتباری می‌ماند برای آنهایی که فردا در شناسنامه‌شان، نام کوبانی آمده؟ آیا اصلا کوبانی خواهد ماند یا ایالتی خواهد شد در نقشه سیاهرنگ خلیفه؟ این سوالات را ایزدی‌ها جواب می‌دهند. از ته دل جواب می‌دهند. آنها چشم‌درچشم مرگ دوخته‌اند و از مرگ عبور کرده‌اند و حالا موهای بور کودکانشان را نوازش می‌کنند تا زخم کوبانی آرام بگیرد، تا صدای گریه انسان، برای لحظه‌ای در خاورمیانه خاموش شود.
کمپ عربت ویژگی‌های خاص خودش را در مدیریت دارد. ویژگی‌هایی که با الگوبرداری از کمپ های آوارگان جنگی، سیل‌زدگان و مصیبت‌زدگان سیل در خاورمیانه تمهید شده است. در این میان وجود «مختار»ها از مهمترین نکات اداره کمپ است. مختارها مدیران محله‌های کمپ عربت هستند؛ مسئول تحویل گرفتن اقلامی که به کمپ می رسد و صدای مردم محله خود. در کمپ، تعریف محله بر اساس ردیف چادرهایی که کنار هم قرار گرفته روشن می شود و سعی شده اقوام در کنار یکدیگر قرار بگیرند تا از بروز مشکلات و اختلاط‌های بی‌مورد جلوگیری شود.
«یاسر» و «سلیمان» از مختارهای کمپ عربت را در هنگام تحویل کفش ملاقات می‌کنم. معتقدند که تا امروز هیچ گونه مشکلی از روش اداره کمپ به آن‌ها یا یاران‌شان در محله وارد نشده. یاسر توضیح می‌دهد که در سه ماه اخیر، افراد تازه ای نیز به این جمع اضافه شده‌اند و همزمان با افزایش تعداد نفرات، اقلام وارد شده نیز افزایش داشته؛ خصوصا وسایل سرمایشی که در هوای گرم ماه‌های تابستان بسیار ضروری بوده. سلیمان هم همین نظر را دارد با این تفاوت که او کمی نگران آینده مردهایی است که در کمپ عربت روزگار می‌گذرانند: «اینها نیاز به کار در بیرون از کمپ دارند. در حال حاضر ما افرادی را داریم که بر اساس توانایی‌هایشان در کمپ فعالیت می‌کنند؛ مثلا کارگران ساختمانی از مفیدترین نیروهای داخل کمپ هستند و همزمان با شروع به کار مدارس، معلمان یکی از کارآمدترین نیروهای مجموعه به حساب می‌آیند اما مشکل برای مردانی است که هنوز به کار در بیرون کمپ تن نداده‌اند و فعلا به دلیل آسیب‌های روحی و روانی که در شنگال با آن مواجه بوده‌اند، منزوی هستند.» او معتقد است که با خروج این افراد از کمپ و اشتغال در شهر سلیمانیه یا عربت می‌شود به روند بازگشت آن‌ها به جامعه امیدوار بود.
عجیب اما اینجاست که با وجود درد و رنج آوارگی و دوری هزار کیلومتری از خانه ها و کاشانه‌ها، ایزدی های کمپ عربت، بیش از هر چیز این روزها نگران مردم کوبانی هستند و بیش از همه زنانی که یک تنه به دفاع از این شهر مرزی پرداخته اند.
دیدار از کمپ با بدرقه خانواده‌های ایزدی به پایان می‌رسد. دم در از آنها می‌پرسم که این‌روزها به‌جز حال بد خودشان، به چه‌چیزی بیشتر فکر می‌کنند و همه یکصدا از «کوبانی» حرف می‌زنند. «عمر» می‌گوید که مقاومت کوبانی نشان‌دهنده این است که می‌شد در برابر داعش آنقدر مقاومت کرد تا نابودی‌اش. او غبطه می‌خورد به حال کوبانی‌ها که امروز در مرکز توجه دنیا هستند و افسوس می‌خورد که چرا در لحظه حمله داعش به شنگال، تا این اندازه حمایت‌های جهانی از کردها نبود. عبدالله هم از اتحاد کوبانی‌ها می‌گوید. از اینکه شنگال به‌لحاظ اتحادی با کوبانی فرق دارد: «کوبانی شهر یکصدایی است. در شنگال اینطور نبود؛ بعضی از همشهری‌های ما که موافق داعش بودند، حمله آنها را انتظار می‌کشیدند.»
در میان افسوس بعضی و نگرانی بعضی دیگر از وضعیت کوبانی، «ملا نوزر»، یکی از مردان کمپ عربت معتقد است که حمایت آوارگان جنگ داعش در سراسر خاورمیانه می‌تواند، در ادامه مقاومت مردم کوبانی موثر باشد: «در حال حاضر بخشی از کردها به ترکیه فرار کرده‌اند، برخی هم به سوریه، ایران و بخش‌های شرقی عراق. با این حساب می‌شود صدای مظلومیت ما را در برابر داعش به سراسر دنیا برسانیم. داعش، نماد وحشت است، خیلی از بچه‌های ما، خصوصا دخترها، هنوز به محض یادآوری و شنیدن اسم داعش، می‌لرزند. باید این صدا به گوش دنیا برسد و دنیا بفهمد که داعش تنها دشمن عراق نیست، دشمن کل مردم جهان است.»
بچه‌ها هم در این گفت‌وگو هستند اما هنوز از زخم کوبانی چیزی نمی‌دانند. این‌طرف و آن‌طرف، اخباری به گوششان خورده اما نمی‌دانند که فاجعه آنجا تا چه حد به فاجعه کشتار ایزدی‌ها شبیه است. با این همه از میان آنها، نوجوانان ساکن در کمپ عربت، شنیده‌اند که هر دختربچه‌ای که به دست داعش افتاده، اسیر پنجه تقدیری ناخواسته شده و حجله نشین خشونت شده است. همین موضوع باعث شده که آنها بیش از مادران و پدران‌شان از داعش و داعشیان متنفر باشند و حالا شاید این «تنفر مشترک» است که آنها را با خواهران کوبانی‌شان همسنگر می‌کند.
آیا کوبانی فروخواهد ریخت؟ آوارش بر سر چه‌کسانی فرو می‌ریزد؟ غرور چه‌کسانی زیر آن حجم ایستادگی له خواهد شد؟ چه آبرو و اعتباری می‌ماند برای آنهایی که فردا در شناسنامه‌شان، نام کوبانی آمده؟ آیا اصلا کوبانی خواهد ماند یا ایالتی خواهد شد در نقشه سیاهرنگ خلیفه؟ این سوالات را ایزدی‌ها جواب می‌دهند. از ته دل جواب می‌دهند. آنها چشم‌درچشم مرگ دوخته‌اند و از مرگ عبور کرده‌اند و حالا موهای بور کودکانشان را نوازش می‌کنند تا زخم کوبانی آرام بگیرد، تا صدای گریه انسان، برای لحظه‌ای در خاورمیانه خاموش شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.