|

تازه‌های نشر کلاغ

در جهان ناهنجاری‌ها و ناکامی‌ها

در میان آثاری که از ابراهیم گلستان منتشر شده‌اند، چند ترجمه هم وجود دارد که «هکلبری‌فین» مارک تواین هم یکی از آنهاست؛ کتابی که گلستان در اوایل دهه30 ترجمه و منتشرش کرد و از جمله مشهورترین آثار مارک تواین هم به شمار می‌رود. همینگوی درباره این داستان مارک تواین نوشته: «همه ادبیات نوآمریکا از یک کتاب مارک تواین می‌آید که نامش هکلبری فین است. این بهترین کتابی است که داریم. همه نوشته‌های آمریکایی از این کتاب است. پیش از آن هیچ‌چیز نبود. بعد از آن هم چیزی به خوبیش پیدا نشد.»
گلستان در همان چاپ اول کتاب هدف خود از ترجمه «هکلبری‌فین» را این‌گونه توضیح داده: «قصد من از ترجمه چنین کتابی نه نقل قصه‌ای به فارسی بوده است. کوشش من در این بوده است که درک و نحوه بیان مارک تواین را با خلوص و دقت و نیز آهنگ و سیلانی مناسب به فارسی درآورم، نمی‌خواسته‌ام شیشه‌ای رنگین باشم میان نویسنده و خواننده فارسی‌زبانش.
آیا در این کار توفیق یافته‌ام؟ اگر بچه‌ها آن را بخوانند و، سرگرمی به کنار، اندیشه‌ها و دید شاعرانه‌اش را آسان دریابند، اگر حس کنند که جمله‌ها به زبان خودشان نزدیک‌تر است تا به زبان بزرگترانشان در کتاب‌ها و روزنامه‌ها؛ اگر بچه‌هایم، لیلی و کاوه، رعد و برق و باران‌هایشان را، حقارت زندگی بزدل‌ها و همدردی و رقت را از لای حادثه‌ها و خنده‌هایش ببیند، مرا بس است.» قهرمان این داستان مارک تواین، یعنی هکلبری فین، پسربچه‌ای است در سنین نوجوانی که پیش از این در کتاب دیگری از مارک تواین با نام «تام سایر» هم حضور داشته است. گلستان در بخشی از مقدمه چاپ اول کتاب درباره این دو شخصیت نوشته: «تام سایر پسر چهارده، پانزده ساله‌ای‌ست که بزرگتر خیالباف و بازیگوش یک دسته از بچه‌ها و از آن میان هکلبری است. هکلبری یا هک که کتاب حاضر از زبان او نقل شده است با تام فرق دارد. هک خیالباف نیست.
نیروی پندار دارد، اما آدم عمل است، ساده است، فضیلت‌های او جبلی است و او دنبال فرمان آنها می‌رود. گاهی این فضائل با راه و رسم موجود سازگار نیست. نباشد. آنچه جوهر تعقل پاک انسانی حکم می‌کند همان را برمی‌گزیند. پیش هک کمتر چیزی از فضائل اکتسابی است، چون می‌شود شک کرد که این فضیلت‌ها، فضیلت باشند. هک بچه باتربیتی هم نیست که شب‌ها دندان مسواک نکرده سربه بالین نگذارد و صبح‌ها به قصد زندگی مثل عروسک مقوایی چشم از خواب باز کند. هک حتی دروغ هم می‌گوید، نه برای فریب‌دادن بلکه برای گریز از فریب‌خوردن. چون دنیا پر است از دزدی‌ها و آدم‌دزدی‌ها و دعواهای حیوانی، سنگدلی‌ها و ترس‌ها ظلم‌ها و فریب‌ها، فریب داروسازهای قلابی و فریب روحانی‌نماها و فریب بی‌مایگان که خود را هنرمند می‌نمایانند... آنچه مهم است این است که درس خشن زندگی هک را خبیث نمی‌کند؛ فطرت او خلاف زندگی نمی‌رود. دلش شک برمی‌دارد اما به قساوت آلوده نمی‌شود. بی‌اعتنا نمی‌شود. آنها که به او نارو زده‌اند اگر گرفتار شوند نه به توطئه اوست بلکه خلاف میل اوست و او از گرفتاری‌هایشان غمگین می‌شود و دریغ می‌خورد که چرا آدم‌ها یکدیگر را می‌آزارند. هک همدم است با هرآنچه درست و پاک و پاک و زیباست بی‌آنکه خود بداند و اگر دنیا زشتی‌ها دارد، چرکی‌ها دارد، شادی‌ها و گرمی‌ها نیز دارد». «هکلبری فین» این روزها توسط نشر کلاغ تجدید چاپ شده است.
مواجهه با داستان
سومین عنوان از مجموعه «پرسه در حوالی داستان امروز» که شامل 16 داستان از 16 نویسنده است به تازگی توسط نشر کلاغ منتشر شده است. این کتاب که زیر نظر حسین سناپور منتشر شده، این داستان‌ها را دربرگرفته: «یک اسب چوبی خیلی بزرگ» از لیلا نوحی طهرانی، «موسیقی مردن» از مرتضا مهرآیین، «بودن بدون بهنام» از گلرنگ رنجبر، «جوجه‌های ارمنی در 1915» از مجتبا فدایی، «وداعی به عمد طولانی» از اشکان نیری، «خیانت به معشوق سی‌سی» از مهرداد موسویان، «درخت‌های سفید بیشه کبوده» از خدیجه شریعتی، «ماریت خواهرزاده لولو» از علی‌رضا شهبازین، «شب» از الاهه علی‌خانی، «من و تفنگم و» از مروا باقریان، «مجموعه بی‌نظم» از محمد زارعی، «تپه‌های غربی» از مهدی قلمی، «کرگدن‌های روی دیوار» از زهره میرعیسی خانی، «یک پدر عادی» از بهدین اروند، «با هسته خوش‌مزه‌تره» از لیلا روغن‌گیر قزوینی و «جشن باشکوه» از مسعود حکیمی. سناپور در ابتدای کتاب یادداشتی با عنوان «داستان یعنی مواجهه» نوشته که در بخشی از آن می‌خوانیم: «... داستان اصولا چیزی جز همین رودررویی‌ها نیست، رودررویی با تاریکی‌های خود، جامعه یا تاریخ و سپس دگرگون‌شدن و برکشیدن خود با آگاهی و نگاهی دیگر به زنده‌گی و البته روشن‌تر شدن.
به گمان من جذابیت و قدرت هر داستانی به این است که چه‌قدر بتواند ما را با هر کدام از این تاریکی‌ها آشنا کند، وگرنه درواقع داستان برامان نگفته، بلکه لطیفه‌ای تعریف کرده یا فقط سرگرم‌مان کرده تا دقایقی را با هیجان مواجهه با چیزهای غیرواقعی سر کنیم. این است که در پایان داستان‌های لطیفه‌وار دوباره همان آدم نخست می‌مانیم، اما در یک رودررویی واقعی و پس از بیرون آمدن از آن، انگار آدم دیگری می‌شویم که فراز امواج تاریکی ایستاده و چشم‌انداز بزرگ‌تری از زنده‌گی را پیش رو دارد.
از منظر همین حرف‌هاست که می‌توانم بگویم نویسنده‌گی یعنی توانایی دیدن تاریکی‌ها و رودررو شدن با آن‌ها؛ چه در درون خودمان باشد، چه جامعه‌مان، چه تاریخ‌مان». پیش از این دو عنوان دیگر از مجموعه «پرسه در حوالی داستان امروز» منتشر شده بود که اولی 15 داستان را دربر‌می‌گرفت و دومی 18 داستان و هر دو کتاب هم توسط نشر تجربه منتشر شده بودند.
در میان آثاری که از ابراهیم گلستان منتشر شده‌اند، چند ترجمه هم وجود دارد که «هکلبری‌فین» مارک تواین هم یکی از آنهاست؛ کتابی که گلستان در اوایل دهه30 ترجمه و منتشرش کرد و از جمله مشهورترین آثار مارک تواین هم به شمار می‌رود. همینگوی درباره این داستان مارک تواین نوشته: «همه ادبیات نوآمریکا از یک کتاب مارک تواین می‌آید که نامش هکلبری فین است. این بهترین کتابی است که داریم. همه نوشته‌های آمریکایی از این کتاب است. پیش از آن هیچ‌چیز نبود. بعد از آن هم چیزی به خوبیش پیدا نشد.»
گلستان در همان چاپ اول کتاب هدف خود از ترجمه «هکلبری‌فین» را این‌گونه توضیح داده: «قصد من از ترجمه چنین کتابی نه نقل قصه‌ای به فارسی بوده است. کوشش من در این بوده است که درک و نحوه بیان مارک تواین را با خلوص و دقت و نیز آهنگ و سیلانی مناسب به فارسی درآورم، نمی‌خواسته‌ام شیشه‌ای رنگین باشم میان نویسنده و خواننده فارسی‌زبانش.
آیا در این کار توفیق یافته‌ام؟ اگر بچه‌ها آن را بخوانند و، سرگرمی به کنار، اندیشه‌ها و دید شاعرانه‌اش را آسان دریابند، اگر حس کنند که جمله‌ها به زبان خودشان نزدیک‌تر است تا به زبان بزرگترانشان در کتاب‌ها و روزنامه‌ها؛ اگر بچه‌هایم، لیلی و کاوه، رعد و برق و باران‌هایشان را، حقارت زندگی بزدل‌ها و همدردی و رقت را از لای حادثه‌ها و خنده‌هایش ببیند، مرا بس است.» قهرمان این داستان مارک تواین، یعنی هکلبری فین، پسربچه‌ای است در سنین نوجوانی که پیش از این در کتاب دیگری از مارک تواین با نام «تام سایر» هم حضور داشته است. گلستان در بخشی از مقدمه چاپ اول کتاب درباره این دو شخصیت نوشته: «تام سایر پسر چهارده، پانزده ساله‌ای‌ست که بزرگتر خیالباف و بازیگوش یک دسته از بچه‌ها و از آن میان هکلبری است. هکلبری یا هک که کتاب حاضر از زبان او نقل شده است با تام فرق دارد. هک خیالباف نیست.
نیروی پندار دارد، اما آدم عمل است، ساده است، فضیلت‌های او جبلی است و او دنبال فرمان آنها می‌رود. گاهی این فضائل با راه و رسم موجود سازگار نیست. نباشد. آنچه جوهر تعقل پاک انسانی حکم می‌کند همان را برمی‌گزیند. پیش هک کمتر چیزی از فضائل اکتسابی است، چون می‌شود شک کرد که این فضیلت‌ها، فضیلت باشند. هک بچه باتربیتی هم نیست که شب‌ها دندان مسواک نکرده سربه بالین نگذارد و صبح‌ها به قصد زندگی مثل عروسک مقوایی چشم از خواب باز کند. هک حتی دروغ هم می‌گوید، نه برای فریب‌دادن بلکه برای گریز از فریب‌خوردن. چون دنیا پر است از دزدی‌ها و آدم‌دزدی‌ها و دعواهای حیوانی، سنگدلی‌ها و ترس‌ها ظلم‌ها و فریب‌ها، فریب داروسازهای قلابی و فریب روحانی‌نماها و فریب بی‌مایگان که خود را هنرمند می‌نمایانند... آنچه مهم است این است که درس خشن زندگی هک را خبیث نمی‌کند؛ فطرت او خلاف زندگی نمی‌رود. دلش شک برمی‌دارد اما به قساوت آلوده نمی‌شود. بی‌اعتنا نمی‌شود. آنها که به او نارو زده‌اند اگر گرفتار شوند نه به توطئه اوست بلکه خلاف میل اوست و او از گرفتاری‌هایشان غمگین می‌شود و دریغ می‌خورد که چرا آدم‌ها یکدیگر را می‌آزارند. هک همدم است با هرآنچه درست و پاک و پاک و زیباست بی‌آنکه خود بداند و اگر دنیا زشتی‌ها دارد، چرکی‌ها دارد، شادی‌ها و گرمی‌ها نیز دارد». «هکلبری فین» این روزها توسط نشر کلاغ تجدید چاپ شده است.
مواجهه با داستان
سومین عنوان از مجموعه «پرسه در حوالی داستان امروز» که شامل 16 داستان از 16 نویسنده است به تازگی توسط نشر کلاغ منتشر شده است. این کتاب که زیر نظر حسین سناپور منتشر شده، این داستان‌ها را دربرگرفته: «یک اسب چوبی خیلی بزرگ» از لیلا نوحی طهرانی، «موسیقی مردن» از مرتضا مهرآیین، «بودن بدون بهنام» از گلرنگ رنجبر، «جوجه‌های ارمنی در 1915» از مجتبا فدایی، «وداعی به عمد طولانی» از اشکان نیری، «خیانت به معشوق سی‌سی» از مهرداد موسویان، «درخت‌های سفید بیشه کبوده» از خدیجه شریعتی، «ماریت خواهرزاده لولو» از علی‌رضا شهبازین، «شب» از الاهه علی‌خانی، «من و تفنگم و» از مروا باقریان، «مجموعه بی‌نظم» از محمد زارعی، «تپه‌های غربی» از مهدی قلمی، «کرگدن‌های روی دیوار» از زهره میرعیسی خانی، «یک پدر عادی» از بهدین اروند، «با هسته خوش‌مزه‌تره» از لیلا روغن‌گیر قزوینی و «جشن باشکوه» از مسعود حکیمی. سناپور در ابتدای کتاب یادداشتی با عنوان «داستان یعنی مواجهه» نوشته که در بخشی از آن می‌خوانیم: «... داستان اصولا چیزی جز همین رودررویی‌ها نیست، رودررویی با تاریکی‌های خود، جامعه یا تاریخ و سپس دگرگون‌شدن و برکشیدن خود با آگاهی و نگاهی دیگر به زنده‌گی و البته روشن‌تر شدن.
به گمان من جذابیت و قدرت هر داستانی به این است که چه‌قدر بتواند ما را با هر کدام از این تاریکی‌ها آشنا کند، وگرنه درواقع داستان برامان نگفته، بلکه لطیفه‌ای تعریف کرده یا فقط سرگرم‌مان کرده تا دقایقی را با هیجان مواجهه با چیزهای غیرواقعی سر کنیم. این است که در پایان داستان‌های لطیفه‌وار دوباره همان آدم نخست می‌مانیم، اما در یک رودررویی واقعی و پس از بیرون آمدن از آن، انگار آدم دیگری می‌شویم که فراز امواج تاریکی ایستاده و چشم‌انداز بزرگ‌تری از زنده‌گی را پیش رو دارد.
از منظر همین حرف‌هاست که می‌توانم بگویم نویسنده‌گی یعنی توانایی دیدن تاریکی‌ها و رودررو شدن با آن‌ها؛ چه در درون خودمان باشد، چه جامعه‌مان، چه تاریخ‌مان». پیش از این دو عنوان دیگر از مجموعه «پرسه در حوالی داستان امروز» منتشر شده بود که اولی 15 داستان را دربر‌می‌گرفت و دومی 18 داستان و هر دو کتاب هم توسط نشر تجربه منتشر شده بودند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.