|

همه مثل امیرحسام فوتبالیست نمی‌شوند

خشت روی خشت می‌گذارند کارگران کوره‌پزخانه

نسیم سلطان‌بیگی

مهر که می‌آید، بوی مهربانی نمی‌پیچد. بوی بیکاری است که تنه‌به‌تنه زندگی‌شان می‌زند. شش‌ماه از سال را کار می‌کنند که روزگارشان برای یک‌سال بگذرد. در گرگ‌ومیش رخت‌خواب بر‌می‌چینند و رخت کار به تن می‌کنند، شب به نیمه‌رسیده، دست از کار می‌کشند. 18ساعت، ساعت کاری روزانه برای او که کارگر کوره‌پزخانه است و خانواده‌اش. از جنوب‌شرق تهران که محلات را یکی پس از دیگری پشت‌سر می‌گذاری دیگر خبری از بلوارکشی‌ها و مغازه‌ها نیست. جاده‌ای بیابانی، بعد جاده خاکی از دور رخ می‌نماید و کوره‌پزخانه‌های محمودآباد. از تربت‌حیدریه آمده‌اند و آخر مهر بازهم به تربت‌حیدریه بازمی‌گردند. تنها شش‌ماه از سال می‌توانند در کوره‌پزخانه‌های محمودآباد کار کنند. شش‌ماه دیگر سال را باید با درآمد همین شش‌ماه بگذرانند تا سالی دگر و روزی دگر و روز‌هایی که نو می‌شود. کوره‌های بلندقامت آجرپزی تکیه به سقف آسمان زده و در افق نگاه مردمانی که خشت روی خشت می‌گذارند تا زندگی برایشان همانی که هست بماند. نور خورشید پهن شده بر خاکی که یک‌سویش خانه‌هایشان شده و سوی دیگرش فضای کار.
اتاق‌های شش‌متری در کنار هم به‌ردیف ایستاده‌اند و تنها چیزی که حدفاصل آنها و محیط بیرون می‌شود، پرده رنگ‌ورورفته‌ای ‌است که حکم در خانه را دارد. خانه‌ اتاقی شش تا هفت‌متری است و خانواده‌های پنج تا هفت‌نفره را در خود جای می‌دهد. پنجره‌ای به‌سوی نور نیست. کارگران افغان هم راه درازی را برای کار آمده‌اند. دستمزدشان با کارگران ایرانی تفاوتی ندارد. برای هر هزار خشتی که می‌زنند 32هزارو500تومان دستمزد می‌گیرند. بچه‌هایشان هم حتی اگر دیپلم بگیرند، در کنار پدر و مادر دست به خشت می‌برند. بیمه رویای دور از دسترس این کارگران است. هرچند برای کارگران ایرانی هم تنها شش‌ماه دوام می‌آورد. می‌گوید باید 40سال کار کند که 20سال بیمه داشته باشد و بازنشسته شود. می‌گوید در این شش‌ماه کاری 13 تا 14کیلو وزن کم می‌کند و همه اینها زمانی است که کارفرما آدم خوبی باشد و برای همه شش‌ماه کاری بیمه رد کند. روز از نیمه گذشته است که گردوخاک وانتی از دور پیدا می‌شود. پیاز دارد و سیب‌زمینی و برنج‌های دانه‌شکسته و هندوانه‌هایی که در یک کف دست جا می‌شود. بچه‌ها از در و دیوار وانت بالا می‌روند. در میان این کودکان پسری است که شانس در خانه‌اش را کوبیده! امیرحسام 9ساله چندسالی است مادرش را از دست داده، پدرش دوباره ازدواج کرده و سرپرستی‌اش را قبول نمی‌کند. او با خاله‌اش در کوره‌پز‌خانه‌ روز را شب می‌کند. یکی از همین‌روزها بود که در یک برنامه تلویزیونی گردونه شانس چرخید و اسم امیرحسام از آن بیرون آمد. آرزویش این است که فوتبالیست شود. قرار است برای او و مادربزرگ و پدربزرگش خانه‌ای در شهرری بگیرند و در تیم فوتبال شهرری توپ بزند. مازیار فلاحی و مهدی مهدوی‌کیا به دیدنش آمده بودند. وقتی از آن روز می‌گوید برق شادی در چشمانش موج می‌زند. پدربزرگ و مادربزرگ در اتاقک کوچکشان نشسته‌اند و از روزگار رفته می‌گویند. از دل‌نگرانی‌هایی که خواب را بر آنها حرام کرده بود و از امید تازه‌ای که در دلشان جوانه زده. اما امیرحسام تنها کودک کوره‌پزخانه‌های تهران نیست. آرزوهای کودکان دیگر در کدام بقچه می‌پیچد؟
مهر که می‌آید، بوی مهربانی نمی‌پیچد. بوی بیکاری است که تنه‌به‌تنه زندگی‌شان می‌زند. شش‌ماه از سال را کار می‌کنند که روزگارشان برای یک‌سال بگذرد. در گرگ‌ومیش رخت‌خواب بر‌می‌چینند و رخت کار به تن می‌کنند، شب به نیمه‌رسیده، دست از کار می‌کشند. 18ساعت، ساعت کاری روزانه برای او که کارگر کوره‌پزخانه است و خانواده‌اش. از جنوب‌شرق تهران که محلات را یکی پس از دیگری پشت‌سر می‌گذاری دیگر خبری از بلوارکشی‌ها و مغازه‌ها نیست. جاده‌ای بیابانی، بعد جاده خاکی از دور رخ می‌نماید و کوره‌پزخانه‌های محمودآباد. از تربت‌حیدریه آمده‌اند و آخر مهر بازهم به تربت‌حیدریه بازمی‌گردند. تنها شش‌ماه از سال می‌توانند در کوره‌پزخانه‌های محمودآباد کار کنند. شش‌ماه دیگر سال را باید با درآمد همین شش‌ماه بگذرانند تا سالی دگر و روزی دگر و روز‌هایی که نو می‌شود. کوره‌های بلندقامت آجرپزی تکیه به سقف آسمان زده و در افق نگاه مردمانی که خشت روی خشت می‌گذارند تا زندگی برایشان همانی که هست بماند. نور خورشید پهن شده بر خاکی که یک‌سویش خانه‌هایشان شده و سوی دیگرش فضای کار.
اتاق‌های شش‌متری در کنار هم به‌ردیف ایستاده‌اند و تنها چیزی که حدفاصل آنها و محیط بیرون می‌شود، پرده رنگ‌ورورفته‌ای ‌است که حکم در خانه را دارد. خانه‌ اتاقی شش تا هفت‌متری است و خانواده‌های پنج تا هفت‌نفره را در خود جای می‌دهد. پنجره‌ای به‌سوی نور نیست. کارگران افغان هم راه درازی را برای کار آمده‌اند. دستمزدشان با کارگران ایرانی تفاوتی ندارد. برای هر هزار خشتی که می‌زنند 32هزارو500تومان دستمزد می‌گیرند. بچه‌هایشان هم حتی اگر دیپلم بگیرند، در کنار پدر و مادر دست به خشت می‌برند. بیمه رویای دور از دسترس این کارگران است. هرچند برای کارگران ایرانی هم تنها شش‌ماه دوام می‌آورد. می‌گوید باید 40سال کار کند که 20سال بیمه داشته باشد و بازنشسته شود. می‌گوید در این شش‌ماه کاری 13 تا 14کیلو وزن کم می‌کند و همه اینها زمانی است که کارفرما آدم خوبی باشد و برای همه شش‌ماه کاری بیمه رد کند. روز از نیمه گذشته است که گردوخاک وانتی از دور پیدا می‌شود. پیاز دارد و سیب‌زمینی و برنج‌های دانه‌شکسته و هندوانه‌هایی که در یک کف دست جا می‌شود. بچه‌ها از در و دیوار وانت بالا می‌روند. در میان این کودکان پسری است که شانس در خانه‌اش را کوبیده! امیرحسام 9ساله چندسالی است مادرش را از دست داده، پدرش دوباره ازدواج کرده و سرپرستی‌اش را قبول نمی‌کند. او با خاله‌اش در کوره‌پز‌خانه‌ روز را شب می‌کند. یکی از همین‌روزها بود که در یک برنامه تلویزیونی گردونه شانس چرخید و اسم امیرحسام از آن بیرون آمد. آرزویش این است که فوتبالیست شود. قرار است برای او و مادربزرگ و پدربزرگش خانه‌ای در شهرری بگیرند و در تیم فوتبال شهرری توپ بزند. مازیار فلاحی و مهدی مهدوی‌کیا به دیدنش آمده بودند. وقتی از آن روز می‌گوید برق شادی در چشمانش موج می‌زند. پدربزرگ و مادربزرگ در اتاقک کوچکشان نشسته‌اند و از روزگار رفته می‌گویند. از دل‌نگرانی‌هایی که خواب را بر آنها حرام کرده بود و از امید تازه‌ای که در دلشان جوانه زده. اما امیرحسام تنها کودک کوره‌پزخانه‌های تهران نیست. آرزوهای کودکان دیگر در کدام بقچه می‌پیچد؟

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.