خزر و سوسیالیسم دریایی
فریدون مجلسی . تحلیلگر روابط بینالملل
دریا یا دریاچه خزر، ابتدا در میان ایران و فقط یک کشور قرار داشت و سپس میان ایران و چند کشور قرار گرفت (که تعداد کشورها از لحاظ حقوق ایران، تفاوتی ندارد) پس آبی بینالمللی است. بر این اساس یا رژیم حقوقی موردقبول آن یک همسایه و این چند همسایه باید در میان باشد یا مبانی حقوق بینالملل و ابزارهای آن در مرزبندی و نحوه بهرهبرداری از آن حاکم است. روسها سهم خودشان را با دو همسایه ذینفع جدا کردهاند و بقیه ماجرا برایشان مهم نیست اتفاقا شاید بیمیل نباشند اختلاف میان همسایگان جنوبی باقی بماند. اما ما این قضیه را هم مانند همه قضایا یا ادعاهای گوناگون، غیرقابل نقد میدانیم. 24سال است درجا میزنیم و مانع بهرهبرداری خودمان و همکاریهای دیگر با همسایگان شدهایم و از اینکه این تصویر پدید آید که دیپلماسی ابزاری برای اطاله حل دعاوی و به نتیجه نرسیدن است؛ نگرانی نداریم. همین چند روز پیش یکی از مقامات دیپلماتیک دستاندر همین کار، در گفتوگو با «شرق» گفته بود که نگران نباشید، مذاکرات دیپلماتیک ممکن است مانند دعاوی و مذاکرات فلسطین 70سال هم طول بکشد! عوضش منابع دستنخورده باقی میماند! نگفته بود اولا مساله آنها تحتتاثیر
مباحث جنگی است. نویسنده محترم دیگری که آرمانهای سوسیالیستی و اشتراکی خود را به آبهای دریای خزر بسط داده و بعد از اشاره به 20سال مذاکرات لاینحل در «شرق» روز دوشنبه نوشته است: «بهطور تقریبی مشخص شده که در «حوزه مشترک» حدود 48میلیاردبشکه نفت و 2/8تریلیونمترمکعب گاز نهفته است! »
بعد هم با توجه به شرایط جدید و تشدید بحران در روابط روسیه با غرب، راهحل را پناهبردن به آن کشور و امتیازگرفتن ایران از ترکمنستان و آذربایجان و قفقاز دانسته و عدم توافق را بهتر از توافق بد اعلام کردهاند. بسیار خب! اما گفت اول برادری را ثابت کن و بعد ادعای ارث کن! در کدام حوزه مشترک و طبق کدام قانون و قاعده و قرارداد و توافقی، دریای خزر اشتراکی شده است؟ زمان «لنین» و «استالین» که حتی ماهیهای خزر را میبردند؛ به امید روسها باشیم؟ مگر میز مذاکره میز قمار است که روی «دست» قویتر شرطبندی کنیم؟ فقط بدانید که در همین 20سال این دولت روسیه بوده که در قمار روابط جهانیاش همواره با کارت ایران بازی کرده و از آنها امتیاز گرفته است. مراودات و معاملات روسیه و چین با غرب بسیار بیش از روابطشان با ایران است. ایکاش به جای این دیپلماتبازیهای قرن نوزدهمی، با شجاعت قاچ زین حقوق واقعی و شفاف خودمان را بچسبیم و به حقوق دیگران هم احترام بگذاریم! مذاکره برای حل مساله و بهرهمندشدن از حل مساله است، نه برای تداوم بلاتکلیفی و معطلکردن و زیاندیدن و زیانرساندن! اگر هم آنها عقلانی رفتار نمیکنند، یا زیادهخواهی میکنند و قصد پایاندادن به این حالت تعلیق ابدی را ندارند، برای نیل به حق و حقوق و بهرهبرداری از منابعی که در حصه ما قرار میگیرد، میتوان مشترکا نزد داوری بینالمللی در دادگاه لاهه رفت تا ببینیم اهل فن بیطرف چه میگویند؟ مقررات مشخص است. سهم ما نقطهای روی منصف در بالای خط موهوم آستارا- حسینقلی است (موهوم به این دلیل که طرف طمعکار، آن خط غیرحقوقی را مرز ما میداند، که ما قبول نداریم و به همین دلیل اگر ما هم طمعورزی کنیم آنها قبول نخواهند کرد). مساله فقط بر سر تعیین این نقطه است که باید از خطوط مساوی آبهای ساحلی متناسبا به یک فاصله باشد و امری کارشناسانه است. زرنگی کاسبکارانه و این منطق که در آبهای نزدیک فلان کشور، نفت بیشتری هست پس «خواجه اَنَا شریک»، ممکن است در میدان بارفروشها کاربرد داشته باشد اما حتما در دیپلماسی جایی ندارد.
بعد هم با توجه به شرایط جدید و تشدید بحران در روابط روسیه با غرب، راهحل را پناهبردن به آن کشور و امتیازگرفتن ایران از ترکمنستان و آذربایجان و قفقاز دانسته و عدم توافق را بهتر از توافق بد اعلام کردهاند. بسیار خب! اما گفت اول برادری را ثابت کن و بعد ادعای ارث کن! در کدام حوزه مشترک و طبق کدام قانون و قاعده و قرارداد و توافقی، دریای خزر اشتراکی شده است؟ زمان «لنین» و «استالین» که حتی ماهیهای خزر را میبردند؛ به امید روسها باشیم؟ مگر میز مذاکره میز قمار است که روی «دست» قویتر شرطبندی کنیم؟ فقط بدانید که در همین 20سال این دولت روسیه بوده که در قمار روابط جهانیاش همواره با کارت ایران بازی کرده و از آنها امتیاز گرفته است. مراودات و معاملات روسیه و چین با غرب بسیار بیش از روابطشان با ایران است. ایکاش به جای این دیپلماتبازیهای قرن نوزدهمی، با شجاعت قاچ زین حقوق واقعی و شفاف خودمان را بچسبیم و به حقوق دیگران هم احترام بگذاریم! مذاکره برای حل مساله و بهرهمندشدن از حل مساله است، نه برای تداوم بلاتکلیفی و معطلکردن و زیاندیدن و زیانرساندن! اگر هم آنها عقلانی رفتار نمیکنند، یا زیادهخواهی میکنند و قصد پایاندادن به این حالت تعلیق ابدی را ندارند، برای نیل به حق و حقوق و بهرهبرداری از منابعی که در حصه ما قرار میگیرد، میتوان مشترکا نزد داوری بینالمللی در دادگاه لاهه رفت تا ببینیم اهل فن بیطرف چه میگویند؟ مقررات مشخص است. سهم ما نقطهای روی منصف در بالای خط موهوم آستارا- حسینقلی است (موهوم به این دلیل که طرف طمعکار، آن خط غیرحقوقی را مرز ما میداند، که ما قبول نداریم و به همین دلیل اگر ما هم طمعورزی کنیم آنها قبول نخواهند کرد). مساله فقط بر سر تعیین این نقطه است که باید از خطوط مساوی آبهای ساحلی متناسبا به یک فاصله باشد و امری کارشناسانه است. زرنگی کاسبکارانه و این منطق که در آبهای نزدیک فلان کشور، نفت بیشتری هست پس «خواجه اَنَا شریک»، ممکن است در میدان بارفروشها کاربرد داشته باشد اما حتما در دیپلماسی جایی ندارد.
دریا یا دریاچه خزر، ابتدا در میان ایران و فقط یک کشور قرار داشت و سپس میان ایران و چند کشور قرار گرفت (که تعداد کشورها از لحاظ حقوق ایران، تفاوتی ندارد) پس آبی بینالمللی است. بر این اساس یا رژیم حقوقی موردقبول آن یک همسایه و این چند همسایه باید در میان باشد یا مبانی حقوق بینالملل و ابزارهای آن در مرزبندی و نحوه بهرهبرداری از آن حاکم است. روسها سهم خودشان را با دو همسایه ذینفع جدا کردهاند و بقیه ماجرا برایشان مهم نیست اتفاقا شاید بیمیل نباشند اختلاف میان همسایگان جنوبی باقی بماند. اما ما این قضیه را هم مانند همه قضایا یا ادعاهای گوناگون، غیرقابل نقد میدانیم. 24سال است درجا میزنیم و مانع بهرهبرداری خودمان و همکاریهای دیگر با همسایگان شدهایم و از اینکه این تصویر پدید آید که دیپلماسی ابزاری برای اطاله حل دعاوی و به نتیجه نرسیدن است؛ نگرانی نداریم. همین چند روز پیش یکی از مقامات دیپلماتیک دستاندر همین کار، در گفتوگو با «شرق» گفته بود که نگران نباشید، مذاکرات دیپلماتیک ممکن است مانند دعاوی و مذاکرات فلسطین 70سال هم طول بکشد! عوضش منابع دستنخورده باقی میماند! نگفته بود اولا مساله آنها تحتتاثیر
مباحث جنگی است. نویسنده محترم دیگری که آرمانهای سوسیالیستی و اشتراکی خود را به آبهای دریای خزر بسط داده و بعد از اشاره به 20سال مذاکرات لاینحل در «شرق» روز دوشنبه نوشته است: «بهطور تقریبی مشخص شده که در «حوزه مشترک» حدود 48میلیاردبشکه نفت و 2/8تریلیونمترمکعب گاز نهفته است! »
بعد هم با توجه به شرایط جدید و تشدید بحران در روابط روسیه با غرب، راهحل را پناهبردن به آن کشور و امتیازگرفتن ایران از ترکمنستان و آذربایجان و قفقاز دانسته و عدم توافق را بهتر از توافق بد اعلام کردهاند. بسیار خب! اما گفت اول برادری را ثابت کن و بعد ادعای ارث کن! در کدام حوزه مشترک و طبق کدام قانون و قاعده و قرارداد و توافقی، دریای خزر اشتراکی شده است؟ زمان «لنین» و «استالین» که حتی ماهیهای خزر را میبردند؛ به امید روسها باشیم؟ مگر میز مذاکره میز قمار است که روی «دست» قویتر شرطبندی کنیم؟ فقط بدانید که در همین 20سال این دولت روسیه بوده که در قمار روابط جهانیاش همواره با کارت ایران بازی کرده و از آنها امتیاز گرفته است. مراودات و معاملات روسیه و چین با غرب بسیار بیش از روابطشان با ایران است. ایکاش به جای این دیپلماتبازیهای قرن نوزدهمی، با شجاعت قاچ زین حقوق واقعی و شفاف خودمان را بچسبیم و به حقوق دیگران هم احترام بگذاریم! مذاکره برای حل مساله و بهرهمندشدن از حل مساله است، نه برای تداوم بلاتکلیفی و معطلکردن و زیاندیدن و زیانرساندن! اگر هم آنها عقلانی رفتار نمیکنند، یا زیادهخواهی میکنند و قصد پایاندادن به این حالت تعلیق ابدی را ندارند، برای نیل به حق و حقوق و بهرهبرداری از منابعی که در حصه ما قرار میگیرد، میتوان مشترکا نزد داوری بینالمللی در دادگاه لاهه رفت تا ببینیم اهل فن بیطرف چه میگویند؟ مقررات مشخص است. سهم ما نقطهای روی منصف در بالای خط موهوم آستارا- حسینقلی است (موهوم به این دلیل که طرف طمعکار، آن خط غیرحقوقی را مرز ما میداند، که ما قبول نداریم و به همین دلیل اگر ما هم طمعورزی کنیم آنها قبول نخواهند کرد). مساله فقط بر سر تعیین این نقطه است که باید از خطوط مساوی آبهای ساحلی متناسبا به یک فاصله باشد و امری کارشناسانه است. زرنگی کاسبکارانه و این منطق که در آبهای نزدیک فلان کشور، نفت بیشتری هست پس «خواجه اَنَا شریک»، ممکن است در میدان بارفروشها کاربرد داشته باشد اما حتما در دیپلماسی جایی ندارد.
بعد هم با توجه به شرایط جدید و تشدید بحران در روابط روسیه با غرب، راهحل را پناهبردن به آن کشور و امتیازگرفتن ایران از ترکمنستان و آذربایجان و قفقاز دانسته و عدم توافق را بهتر از توافق بد اعلام کردهاند. بسیار خب! اما گفت اول برادری را ثابت کن و بعد ادعای ارث کن! در کدام حوزه مشترک و طبق کدام قانون و قاعده و قرارداد و توافقی، دریای خزر اشتراکی شده است؟ زمان «لنین» و «استالین» که حتی ماهیهای خزر را میبردند؛ به امید روسها باشیم؟ مگر میز مذاکره میز قمار است که روی «دست» قویتر شرطبندی کنیم؟ فقط بدانید که در همین 20سال این دولت روسیه بوده که در قمار روابط جهانیاش همواره با کارت ایران بازی کرده و از آنها امتیاز گرفته است. مراودات و معاملات روسیه و چین با غرب بسیار بیش از روابطشان با ایران است. ایکاش به جای این دیپلماتبازیهای قرن نوزدهمی، با شجاعت قاچ زین حقوق واقعی و شفاف خودمان را بچسبیم و به حقوق دیگران هم احترام بگذاریم! مذاکره برای حل مساله و بهرهمندشدن از حل مساله است، نه برای تداوم بلاتکلیفی و معطلکردن و زیاندیدن و زیانرساندن! اگر هم آنها عقلانی رفتار نمیکنند، یا زیادهخواهی میکنند و قصد پایاندادن به این حالت تعلیق ابدی را ندارند، برای نیل به حق و حقوق و بهرهبرداری از منابعی که در حصه ما قرار میگیرد، میتوان مشترکا نزد داوری بینالمللی در دادگاه لاهه رفت تا ببینیم اهل فن بیطرف چه میگویند؟ مقررات مشخص است. سهم ما نقطهای روی منصف در بالای خط موهوم آستارا- حسینقلی است (موهوم به این دلیل که طرف طمعکار، آن خط غیرحقوقی را مرز ما میداند، که ما قبول نداریم و به همین دلیل اگر ما هم طمعورزی کنیم آنها قبول نخواهند کرد). مساله فقط بر سر تعیین این نقطه است که باید از خطوط مساوی آبهای ساحلی متناسبا به یک فاصله باشد و امری کارشناسانه است. زرنگی کاسبکارانه و این منطق که در آبهای نزدیک فلان کشور، نفت بیشتری هست پس «خواجه اَنَا شریک»، ممکن است در میدان بارفروشها کاربرد داشته باشد اما حتما در دیپلماسی جایی ندارد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.